Skip to main content

Full text of "Annales Sultanorum Othmanidarum A Turcis Sua Lingua Scripti: Hieronymi Beck a Leopoldtorf, Marci fil. studio & diligentia Constantinopoli aduecti M D L I, Diuo Ferdinando Caes. Opt. Max D. SD. iussuque Caes. a Ioanne Gaudier dicto Spiegel,interprete Turcico Germanice translati. Ioannes Levnclavivs Nobilis [...], Francofurdi, Apud Andreae Wecheli heredes, Claudium Marnium & Ioannem Aubrium, 1588"

See other formats 



i 


i — . 






> . ri 

V ' 

• JSS" 

«t 

4 






.# . 




J * 


^C- 4 








- * 








































“■ * 


V 














'-L 




* 










■ 




























I 

1 






* 


- 




- 


* 

t 












- * 






■ 'V 










f. 








- 

■ , 

• * 


' . 






* . # ’V 

J * 






> 


i J s i 

* . 
















-v. 






i' 

« 

» 


W 


f 


« 






























t/ 








■ . 




















*y 

V f 








■ 










i J I 






' * 


K 


/ 








































d 
















<366201 5244001 9 
<36620152440019 
Bayer. Staatsbibliothek 










/ 
















/ 




/ 


BSB 




o 


: Jr 



ANNALES 

S v L T AN O RVM 

OTHMANIDARVM. 

A TVRCIS S V A L1N- 


GVA SCRIPTI: 

* 


Hieronymi Beck a Lcopoldftorfi Marci fil findi o & 
diligentia Confiantmopoli adue&t m d l i 
Ferdinando C&fi Opt . Max T>.D. iufiuque '&/? 
a Ioanne Gaudier dicto Spiegel , interprete T* ttr- 
cico Germanice translati. 


IOANNES LEV NCLAVIVS NOBILIS 
AngriuariuSjLatinercddirosilluftrauic&auxic, vlquc 

ad annum cioidxxcviii. 



PRANCOFVRDt 

i 1 

Apud Andreae Wecheli heredes, Claudium Mar- 

nium & Ioatinem Aubrium, 

MDLXXXVIII. 

W& K 7 / H 



M 









IO. 'LEVNCLAVII 

AD NOBILEM AC 

MAGNIFICVM DOMINVM HIE- 
RO nymvmBeck a Leopoldstorp, 

Ciimcrj! ‘iuliCtCconliliirm , ij 

in hos annales pnefatio. 

Q* v idem audire non femel ex te memini, 
vir magnifice , te peregrinatione tua fufcepta, 
quum Rptnam anno lubileo M D L adnjjes,& 
lipma I y enctias profeclus, indidem triremibu 'i 
maioribus ad T npolim Sy ria adpubjfes : Ha- 

lepum, Damafcum , Nazareth, S.S. Chrifii 
Jepulcrum Hterofolymis, & m Arabia montem Oreb acceMc- 

peragrataq; deinceps sEgypto , ab vrbe illius Alexandria mari 
traiecloper Attaliam Pamphylia: , Cotyaium Phrygia, Prufam 
Bithynia, tadem Byzantium Thracia perucniffe. By7antij ve- 
ro, mamplifiima Sullanorum Turcicorum (ede reya, hbru Tur- 
cica bnguajcriptum, Othmana familia principum res reflas con- 
tinentem, magno ftudio , nec nullo jumptu ,fuiffe conjcquutum : 

ojuem Diuo lerdinando l{om. Caf. pientif imo , anno Chrifti 

1,1,11 f el,ct tuo ‘ n Auflriam reditu , dono obtuleris ; humili- 
ter orato rege , vt publica vtilitatis caufa in Latinam , velCer- 

■-I-. » » 

* tj 


# 



I 



P R JE F A T I O 



manicam Imum, vertendum tuberet. Pofl illa te, officii* nego, 
t litant publicis obrutu, exiguam huius rei curam habuifje -.quam 
tamen ‘penitus haud abiecerit. Elapfo non exiguo tempore , quum 
nobilis -vir , Vlricus Majchmt ander a CranigFperg, qui multis 
anni; Ditio Ftrdmando in cubiculo inferuiuit , filia fua, Alpbon- 
(o de Games in matrimonii collocata ,/ollcmnes l ienna nuptias 
celebraret : eum tibi, de tllo libro diligentius fcij (citant, reftond,- 
fe ; memoria fe tenere , Cajarem interpreti juo Turcico annales 
quo Idam vertendi, exercendique cius gratia, tradidi fie: habet e- 
que (e Turcicam hifionam , lingua Germanica , manu (criptam. 
Hanc igitur amo M D L X X X V 1 ab illo tibi mijjam, 
quum ex interpretis , loannis Caudicr , Mi Spicgcl, epiftola 
proatmiaca , verfionem efje libri tui , magna cum voluptate agno- 
isilfes ; llatim exferibi lufiifu. Fueram ego pracedemi hunc anno 
Conftantinopoli Viennam reuerjus , cuino mdtcafii tantummo- 
do de repertis illis annalibus tuis : verumetiam non multus , qua 
lingularis in me tua eSl bencuolentia , mecum eos commumcaji, 
Lubenshos equidem perlegi, quumque non parum, pluribus de 
caufis , placerent : eojdem rogatu tuo Latine, ^t in acerne ia 
nationibus extern etiam vjui efient , tranffcripfi. Redeunt ,gi- 
turad te nue typis exprcjsi chalcographicis Annales Tunso, ruo 
qui debentur fiudio , quod non tantum eos ex llk locis tccum od- 
tuhfii i verumetia prope fepultos ab annis XXX V 1 1 , CT '/'/«' 
eripuijli rurfus e tenebris, & latitantem ahbt Germanicam quo- 
que verfionem a blattis & tmeis adfcmifti. de cauja quum, 
libri ad nos perferendi primus anclor, idem perituri vin ex &■ 
confcruator exft iteris : abfque iniuria tua , cuiujuis alterius pr. 
ferre nomen annales ipfi nequeunt. Meam vero in expolienda 


IN ANNALES.* 

his laboriofim operam probaturum te , cum aliis fincere iudican - 
1 1 bw> fan e confido. Quum enim v ir clarijj. Hugo Bloti us L C. 
Rvdolphi II li.om.Imp. dejig . biblioth e carius , ex Augu- 
flali bibliotheca I lenncnfi potejlate mthi fccijjct infjdciundi ve- 
ri horum annalium archetypi ) lingua Iit teris ejue Turcicis exara* 
tiyincjuo huius libri ad Ferdimndum Cafarcm 
dedicatio cernitur , his verbis : 

Piiffimo Ferdinando Rom.Hung. 
Bohemorumque,&c. regi potcntilH 
Hieronymus Beck a Lconoldftorf 
Sux Maieft. deditiflimus alumnus 
cx Hierofolymis ac monte Ore b 
feliciter redux, librum hunc 
Oth mannorum res geflas ad nollra 
vfcjue tempora continentem , D.D 
animo deuotiflrmo mdli: 
equidem ad hoc archetypum, aliauot diem labore Io annis Cau- 
dter interpretatione rcccnfm y aatutus a Stephano Vngaro, Tur- 
ei cx } ^Arabica : , Perficasjue lingua: gnaro , cjucm tu ipfe nobis in 
hunc finem 3 ab hero pio, Illujh i 0 * ATagnijico domino , ^Andrea 
Teujcl , libero Barone , Imperatori it conjil. & prafidij ad Arra- 
bonem laurini fupremopr a fetto , impetrafit. Mahumetanos an- 
noi ad Chrijhnnos redegi, ejuos etiam marginibus ad fer ipfi\ ejuod 
Ioanr.es Gaudier pratermifit. Supplementum adicci, quo gejl a 
fc*.' annis xxxvii y vfrjtte ad annum prafentem , exponuntur, 
in hoc memorabilis exftat decennalis huius belli Perf ici defert - 
pilo, (juod adhuc euentu dubio f (ludiis & odiis vtnufauc partis 
acerrimis, geritur. Huic adpendici [accedit Pandecles hiftorU 


tua manu [cripta 




PR jEF AT I O IN ANNALES. 


Turcici nofler , quo a Tureis traditi, cum noflrorum Inflor iit 

GricisXatmisJtalicis, Gallicis, Germanicis itaco njeromtmlvt 

inexplicitum relinquam, ne us quidem priteritis, qui libri noflr, 
m.inufcnpti, multi qu te fuperjhtcs adhuc idonei nobis audores, 
fuppedit arunt. Idem Pandtdcs quam multa rara commeat, ncc 
ime nos a quoqua prodit a ; cognofcere lectorem exfcrmndo ma- 
lumus, quam prolixius ipfi, no /me quorumdam inuidia, pradica- 

rc Cl indit opus m extremo bdcnncnfs obftdionis hifloria , cum 
his omnino con,moenda,de caufis.quas ibidem breuiproamio co- 
pkxi (umas Habes rationem totius commentationis^ n magni - 
fice, quam fi Z oileus dens qmsjnam , m hac statis noftr* licentia , 
'rodere fuerit au jus : vt tpje , rerum T 'urcicaru per infamus, tuen^ 
damjufcipias ,meque animi propenjionejohta complectam, etiam 

atque etiam rogo. 


INDEX 


/ NDEX <iAV CTO%V M, QFI 

cit antur in Pandeffe. 


Abrahamus Badchaius Vngarus. 
Abrahamus Ortclius. 

Agathias Myrina’ us manufc. 

Andreas Cambrmius Florentinus. 
Antonius Bonfinius. 

Antonius Geufrxus, 

Antonius Melieniis. 
AugeriusBusbequius. 

Auguftinus Curio. 

Aythonus Armenius. 

•bahlius loannes Heroidus. 

Cedrinus integer manufcr. 

Chronica diuer Ia manufcripta, Graea, 
Latina, Germanica. 

Dc aedificiis vi bis Conftancinopolira- 

nx.libcrm.f. 

EmanueI Mulicius Arhcnicnils. 
Francilcus Sanlouinus. 

Gcorgius Huftius Illyricus m. i! 
Georgius Pacbymcnus. 

Iacobus Caftaldus. 

' loachimus Cureui. 

Io. Antonius Mcnauinui, 
lo.dc P1 ano Carpi. 

Io. Marti nus Stella. 

Itinerarioru in Pataeftinam, liber Ger- 
manicus. 

Karulus Clufius Atrebas. 

Laonicus Chalcocondvles Athcnien- 
fis. 

Leolmp. Aug. m.f. 
LudouicusBjiIanusiadrcnfis. 

Marcus Paulus Venetus. 


Martinus Barletius. 

Martinns Crufius. 

Mclchior Soiterus» 

Natalis Coracs. 

Nicephorus Grcgoras. 

Nicetas Choniatcs. 

Nicolaus Nicolaides Delphinas, 
Nicolaus Sophia nus. 

Origines vi bis Confiantinopolitanx, 
liber tn.f. 

Paulus Ionius. 

Petrus Bcllonius. 

Petrus Bizarus. 

Petrus Gyllius. 

Petrus Martyr Mediolan. 

Philippus Callimachus. 

Philippus Mornaus. 

Prartor Gratcix, manufcr. 

Procopius. 

KeinerusReineccius. 
SccretariusSigilniundi Malateftx. 
Stcphanus Broderithus. 

Symeon Magiftcr Ofticioru ,manuftr. 

Tarcagnotxhiftoria. 

Thomas Lbcndorfus Halclbachius, 
manulc. 

Thomas Porcacciut 
1 homas Spanduginus Cantacuzequ*. 
Vinccnrius Bcluaccnfis. 
WollgangusDreslerus. 

Zonaras. 

Zofimus Comes. 

Zygomalas Protonotarius Graecus. 


c 


EPISTOLA PRj£L I MINARIS AD 

Divvm Ferdin and vm Rom, G.^esa- 

* em, loannis Gaudier ditti S piegel , Turcici interpretis 

■ 

Sereni/Sime poten tifiime Rex, Domine dementipime : 

* «-.i-* VtftrflMjicft librum Turcicum milii com miictic t in quo ortu* 

" 1 ‘ \ 1L1S HieronvmusBcck a LcopolJftorfcx itinere Hicrololj mitano & Turcia 
nuesarq. mtegert " a vft Maicft.OccmaDkcinterpEeudus.cIcincmcc demandatus: 

3“ h J ‘ «I Jmorc&ftvloRhctoricoc&cilTerailcdciiibiiicunKxcate, parum ad- 

r r id fttAfiuQcexiou 3 Rc^(*Vcrtr.Maicft. pUcitutum* Aonotaflcin 
cote ltf-uodu annos falurTs nullix liare t^a fuiilcnt- veru cum anni Tureorum brCurores iim no- 

pote learndu. n , . ‘ u dnosClirilbana5,inidctempuscoincidant, licet etiara 

^ns,nc lV .ploiu ano i ^ • £ fi tariooe iplcndwis luna-, infeper Jcribnu tpfi dr- 

menmm lliu abfoluere curfum: idMWandlfeiceflet.curo nosChiifttani triginta vnu, ipGtrrgi 

ta duos annos Icnbcrcnt nominarent*. Etqaanrumuis ci mcanansbttonecoputart ”° n P° ^ 

1 ’ - Turr* it-votfti-lmt. aitamen omnino Gubcrtiaioii.nimti* 

Duc ) ^ptCapitaoB o , cui cii i ni m i cr s Cbriftiam nommisagendife Icfluopenrpreciucfrc O&UOO* 
Hmenaino videtelket,quid Politiaaut animus Heroicus valeat, quihtcrq, roagift ratus .erga p » 

1 .% auaro! a - Imcbos homines Iceal.ibcreremmrcrana.debean quale eradetume- 
! 1 n"atii c atq r«tcitui ) oLnobedientia,c6fuGoocm.pc^dianj,fup«btl ( proprium comodum, 

i^ l-^l ocnit. Proptetea facile colligere hmchcet. tu moderni Impp.Turacr patiue atqt 
r’ "l-s: familiaricum exigua manu in immcr.fum creuermt, vti quidem cx iiifttttiahacmtc go, 

( Gr^l^Btd^aru.Aibaiiciu, Bofoa, Scruia, no nifi propter i nobedrem.a.con fufioocm, 

Derfidiatn,fuperbia,A S pr.uita.in tot calamitates atq; manus mimicorum nominis C hn^am 

MW^S 2 sarss*BssS^S 5 S 

^rl-rsnobis mae«Mor evab rpils acquiredas t pnmo cogtcflu alacres aiq-,«Mnofi lumus, 
p4 . I . l * rem ittU m s ° Deus omnipotens Tuam dignetur nobis gratum targu s , quo nos ^ga l- 

Poli riam conferucims . auanti*» luperbiar. & rei ptiuat*. quantum *quum dt.inbuamus . 

&... (i :n[;snoi>rjfi^cmat^ucieIigioncmDiaboUcamlulc!fc«cogatuc. 

ama uobis concedetc dignetur. A mea. 


R(7i z ve fi r& Mattfi • 

Ihtmtllm tu } 6bedienujftmu* fer- 
nuor,£?tntcrprct Tureum, 


Io unnet Caudtef. 
nitui SftegtL 


t 




RVM OSMANIDARVM. AB 


li> S I S IVRCIS MEMORIiE 


PRODITI* 



R t m vs apud Tureos rerum potitus fu it Ofman,qui i. 


patrem habuit Ertuculcm. Hic filius fuit Solei manis 
Scachi: Soleimanes, Cabiclpis : Cabielpes,Cufulbu- 
garrCufulbugaBainderis: Bainder.OicoIucis: Oico- 
luces,Baifungcris: Baifunger,Bakis Agx.Bakes Aga, 


Ciacis Agx: Ciaccs Aga,To&emuris:Todcrmir,Verfaiobi$: Ver- 
faiobes,GiokeIpis;GiokcIpes,Oguzis: Oguzcs,Carachanis : Cara- 
chan , Cutluzcccis: Cutluzccces deniq; Lecrace patre natus fuit. 

Hi x vn dumtaxat audores huius familiae litterarum momimen- 
io tis proditi rcccnfcntur. Ceteri, quorum ignota nomina, continua 
ferie referendi veniunt ad laphetum , Noha: filium. Ipia quidem 
harc Oguziorum dicta familia, fucccfTione perpetua rerum apud 
Parthos potita fuit, hominesque fuere fimpliccs & rudes: qui polt- %, 
ea.quam primo religionem Maluimcranam fuillcnt ample xi , do- 
i j minatusfuifedem incmitateM.ichancniiconftitucrunt, Ceterum 
quo tempore Solcimancs Scachus Machanae praeerat rebus Par- j. 
thicis „ praepotens ille ZingisChan ex regione Chicaiacum cxerci- 
tuin Parthiam profeduscft: ibiqueBelchamciuitatem copiis lo- 
cupletem, obfcdit, cepit, diruit: totamque regionem C hora ia nem 
10 populabundus diripuit. Eratid temporis CuriiemcsScachusBel- 
chae princeps &: Chorafanis, quiregno pullus, cum fu is aufugit 
in itinere periit. Eius in locum iucccilit Vgnan Cluin filius , qui co- 
pias paternas Bagadatim verfus duxit : quo quum pcrucndlet , vr- 4. 



A 


i ANNALES 

bcm occupauir, incolas occidit, regionem vniuerfam fibi fuisqlie 
vindic.iuit. Ici vbi Zingis Chanintellcxiflet, armis euin perfequu- 
tus,in fu.im potcftatem redegit. Oriundus cx familia Selgucis Sul- 
tnnus Aladincs, e Parthia [ rofugus, in regionem Ionan,quar Cara- 
mania modo dicitur, perueftit: iisq; locis occupatis, & inltaurata vr f 
bc S i uada,regia cum pocelfateprarfuit. Quum autem in hunc mo- 
dum Zingis Chan Parthiam ageret, ferret: etiam Machana fundb 

D o ■ 

tus cuerfa fuit ,quaid temporis imperio Solcimanis Scachi pare- 
bat. Is 1 arari violentiae cedens,& ipfe cum filis migrauit, inito con- 
filioinuadendeRom inia:: quodinaudiilct,iisinloci$ bella geri, Sc ic 
armis rem parari polle. Quapropter relicta Parthia , Erzingam fele 
contui it: vnde in Ronuntani penetrans, A mafiam peruenic, mul- 
tis magni preti: potitus fpoliis. Cormcrfo deinde itinere, Ch i- 
iepum adiit : in qua pro fe&ione delatus ad opidum quod laber di- 
citur, ad Euphratem ftiuiiumcaftra metatur. Erathcic eis tranlii- 1 5 
ciendus Euphrates , fed vadum nullum inueniebant , quod cl lent 
homines omnino rudes &: rerum imperiti. Quum equorum na- 
tatu tranfmittendum amnem placuillet vniucrfrs , primus Solci- 
manes Scacluis flumen ingreflus aquis obrutus, cxfpirat:qucm 
magna quariitum diligentia, tamdemque repertum extrahunt, ibi- 10 
demq; tumulo mandant. Erant huic Soleimani Scacho fili jtrcs 
fuperlHtes, quorum vninoraen Sungurfengis, alteri Gundogdis, 
tertio Ertu cules . qui filium habuit Ofmanem. Ex (tin&o patre, ca* 
flra ftat res fii promouent, ac propter Euphratem, aduerfo flumine 
profecti, tamdem ad campos Pallbniosperueniunr. .Iis in locis Er- 
tuculi Ofinanis patri ,cuin quadringentis m apalibu$,qux pro mo- 
re gemis, de loco in locum promoneri transferrique poliunt, fublr- 
fterc libuit : reliquis duobus fratribus in Parthiam redeuntibus. 

H rlit ibidem ad aliquod tempus Erniculcs, varie finitimorum in- 
juriis & rixis exercitus. Denique rumor ad cum perfertur, Sulta- 
num Aladinem, e Parthia profugum, in Romania complures pro- 
uincias fui iuris feci Ile, ad coque magno potitum imperio. Erant 
E mictili trcsfilij } Gundus,Sarigates, & Gfman. Vbi, quo inihtu 
res Alad inis edent jErtucules acccpiilct: non maena confultationis 

interno- 


■ 


ifl 


T V R C I C (. 


* 


interpofica mora, filium Sarigatimad cum ablegat; oratum , ve ali- 
quem libi locum concederet, quo in loco fecum iliis • attentare 
poflet, Aiadines huic poftulato lubens adientitu^eisque regionem 
adtrib.uir, tam arftiuis, quam hibernis aptam menlibus. Id temporis 
5 natio quatdam aduerius Sultanum Aladincm armafubitomouc- 
rat, contra quos dum i uis inttrudis illeproficifcimr: intereaErtu- 
culcs cum filiis , Sangari &; Ofmane, verfusEngurim fele confert: 
coque loco libi fuisq; conttituta fede quadam, ac domicilio, finiti- 
mosGratcos perpetuis excurfionibus &: rapinis infeftare non dc- 
: © fiit. Tam dem rebus humanis Ertucules excellit, quum fu is ad 1 1 1 
annos prarfuittet: mortuus anno Mahumetano dclxxxvu. 

De ofmanis natiuitate_j. 

A Ccidit aliquando ,vt fdliis Ertucules in terdiufe met ad quie- 
tem componeret. Ibi tum ei fomnium fe quoddam obtulit, 
quo vifo fuitexperre&us. Mox hinc &: inderem cogitabundus ex- 
pendens , corpus abluit , preces fuas abfolu it, habitu que murato 
Coniam profectus , vrbem ingreditur. Agebat ittic vir auctoritatis 
cx dochina maxima: , cui nomen Edcbalcs, operum ettcCtor 
piodigioru admiiabilium, in quem conie&i erant omnium oculi, 
quod eos in IcgeMahumctana inftituerer,ac facultates cereroquin 
amphfiimas pollideret. Etiam Sultanus iplc, quem diximus, Aia- 
dines plurimum ci tribuebat. Huncvbi conueniflet Ertucules ,vt 
fomnium illi ilium exponeret: Venerande vir, ait , per quietem vi- 
ij fusfum videre fplendorem luna:,prodcume e finu tuo, qui meum 
in luium penetraret. Eo quum delatus ci !cc,cx vmbilico meo mox 
enatam tutile arborem, qua: regiones aliquot, ac praraltos mon- 
tes, latosquc campos vmbra iua tegerer. Ad ipfasautem radiccsar- 
boris perennes aquas cmanaile, quibus vincar pailim ,& horti ri- 

30 garentur.-ac fecundum hatc,expcrrectus fui. Poftcaquamdiumul- 

iLimque iemet Edcbales, qui a iuis vir ianctus habebatur, ob in- 
terpretationem fomnij corhilct : tamdem, oratione ad Ercuculem 
conucrfa, Nafcctur tibi filius, inquit, vir optin^e, cui nomen erit 
Oiiuan, Is bcijaplurima geret, ac gotteri tui deinceps reges, terra- 

A i; 


Io. 


II. 

Ghrtftixn* 

UM. 


it*. 


* i 


* 

l 



4 ANNALES 

rumque principes erunt. Mea quoque filia nuptura eft Ofmani. ex 
qua procreabit iile liberos, qui regiam ad dignitatem peruenient, 
ac populis cum imperio praeerunt. Secundum illa narus fuit G- 
fman , qui quum adoleuiflet , Mahumetani vatis illius filiam duxit 
vxorem, de qua natus eft ei filius Vrchan. Qutimq; prouinciis ali- j 
quot occupatis, principatum fibi conftituidet : partem ditionum 
inter duces militares, qui ea in loca cumEmicuIe patre venerant, 
ij. liberaliter diftribuit: a quibus illae regiones hodicque nomina fua 
fortita: funt. Itidem Vrchant filio ditiunculam , cui nomen Chifar 
Sangagi,& cognomen Inunge , concedit. Deinde natus cft Q- io 
(inani filius alter, Alis balla: quem perpetuo fecum ede voluit. Re- 
bus hoc modo condituris, paierfit filius Vrchan, coniun&is copiis, 
arma in Chriftianos expediunt , omnia late populantur , agros eo- 
rum occupat, magnam hominum multitudinem vrriufq; fexusca- 
ij. ptiuam abducunt. Vi etiam adhibita, ciuitatem Ifnicam, cum vici- if 
nis opidis& arcibus , in poteftatem redigunt, diripiunt. Qui tum 
temporis Tcggiur fiuemagiftratus erat Pruf*,adiundisfibi com- 
pluribus aliorum auxiliis, & coafto milite fuo,dc profligandis Tur- 
eis cogitare cepit- Igitur hoc magnis cum copiis in Tu reos ducen- 
te, minime conftcrnatus Ofman , animo inui&o Chridianis obui- zo 
am prodit. Ad manus vbi ventu fu i liet, i trenue dimicatum vttim- 
que. Cxii fratres Ofimnis eo proelio, Gunduselpes&r A:dogdis,ac 
fecundum viam publicam ad fines Dobmurisfepu Ici. Ofman, fra- 
15, tribus licet amidls , tamdem tamen visoria potitus ed. Tcggiur 
Edrcnofius&: Prufaeus,initafuga, Prufam delati, fernet invrbem zj 
includunt, quos a tergo cum fuisinfequutus Ofman, in itinere opi- 
dumVlubadam militari corona cingit, cuius Tcggiur mox certis 
condicionibus cum eo tranfegit. Hinc Prufam cum exercitu pro^ 
perans, vrbis obfidionem molitur. Quumquevi admota, nihil ef- 
fecturum ic videret ad cius expugnationem: primu inaducMavrbi 3° 
parte, iuxta thermas, quae Caplice Tureis dicuntur, vallo dudto, 
munimentum pro fuis erigit, cui fratris Gunduselpis filium Agde- 
murem praeficit, hominem rei bellicae peritidimum, adiunftis ei 

militibus egregiis. Inde munimentum aliud excitat verfus eum 

montem, 


T V R C I C I. s 

montem, quem Gefc his dage, hoccft, montem monachorum vo- »7- 
eant. Illius curam Belcbanzuco cuidam ex fuis,viroftrenuo com- 
mittit. Hoc modo duobus hilcc munimentis exftru dis, &c adis ag- 
geribus ac follis , ciuitatem obfeflam tam arteclauferunt : vt ne- 
T mini vel acceflus ad eam , vel exitus pateret: atque inrcrim agrum 
omnem in potcllatcm luam redegerunt, nihil vt obfeflis, praeter 
ipfam vrbem, reliqui facerent. Dum illate durat obfidio, cum par- 
te exercitus OlmanGales iplc Neapolim, qux Genifchchei lin- 
gua Turcica dicitur, contendit. Eius vicinia; Chriftiani omnes, 
i o eoad is copiis iliis , cum Ofmanc confligunt: led Ofman prcrliofu- 
perior,vniucrfa illa regione potitur. Ea vero Turcicorum militum, 
qui de fpoliis opulenti euaferam,pre.fidium accepit, ablque prouin- 

cialium damno. His rebus ex animi lententia coni edis, \ rchanem 

filium ad expugnandam Pruiam ablegat. Horum militum accel- 
if fioncadau dis Tureorum caftris,grauior inclufiscfle cepit oblidio. 
Quarnobrem viribus obfeflbrumexhauftis, quum omnis iam coni 
meatus dcfeciiTct , ac nihilo minus iph tam nodu , quam intcidiu, 
marmiscfTe, propugnanda; duitatis caula, cogerentur: tamdem 
ipfeTeggiur ,cui nomen luiluphes , padis inter uenientibus , Vr- 
i c cluni Prufc deditionem fecit, lsadeoreligiolepadiscbucntisfte- 
tit,vtholli abfquevllo impedimento & imuria,cum vxore, liberis, 
facultatibus vniuer fis, abeundi poteftate faceret, ne manguro qui- i** 
dem ablato: flatiinque patrem, Ofmanem Galem ,de Prulain de- 
ditionem accepta, certiore reddidit. Occupata fuit ab V rchane Ga- 
Ii Prufa Mahumetani calculi anno dccxxvi. Ofman iplc tum cim/h.*»* 
temporis quiclccns , occupationi Prufx non interfuit: parti m tu- 
more cruciatuque pedum impeditus, partim quod fe fupet 11: te fi- 
li um Vrchanem aliquid fortiter agere cupcret, ad excitandos in co 
gcneroli animi i pi ritus. Tamdcmexadisinimpcrioxx vi i r i an- 
nis, Ofman G.ifes vitam cum morte commutauit. Eius loco rerum 
adminillrationem confcquucuseft Vrchan filius, anno Mahume- 
tanoDeexxv u. Ante mortem prxeepit, vt Prufx in argentea c *»j i* 
tumbaconcamcrata conderetur : led vulgo ad Suguizuc am , qui ) s- 
locusa fdicc nomen habet , conditus exilii m at ur. 

A j 


& 


ANNALES 

Quum primum Vrchanes imperium aufpicatusfuiflet^duces ve 
terani,quotquot ex i 'arthiacum ipfiusauo in eas rerras venerant, ni 
mirum Cugurelpes,RachmanGafc$,& Accecoza,Gcrlenfcm agru 
cum Bo lenii occupatum tui imis f ecerunt. Sediis non multo poft 
exftindis, Vrchan ditiones illas filio luo Soleimani ballipolfiden- 5 
daSjnomineSangiacatus.dedit: itidemq; regione alteram non ma- 
gnam, quam I nungen vocant ,alrcri filio concellic,cui nomen Mu- 
rares Clian Gates. Hunc enim mi noremnatu filium habebat. Inde 
recuperatam Ifnicam praelidioimpofito muniuit,&: ccclclias Chri- 
Rianorum in ea demolitus, aliquot ex illis in mellitas liue templa io 
Maiiumetana conuertic , adiundis tcholis 6c xenonibus. Superefl 
adhuc hodie medreila quxdttm Unica: , ftclcholam cum xenone 
contundam vocant) ab iplo condita. Erat inter alios quidam Cara 
Melites , habitus pro viro lando, cuius curi comitia fuit omnis ea 
prouincia, militibus in pagos circum Ifnicam diftributistvt illa vici- 15 
niam aduerlus Conftatinopolitanas copias earum grallationes, 

tuerentur, AgbalEe regionem Candriam adfignauit , cuius etiam 
nunc fuperfteseft familia. Quum hoc modo prouincias,quasabfc 
bello captas Ofman Vrchani filio reliquerat, inter fuos Vrchan par- 
titus cflet: omnium conlenfu rerum ei tumma , ccu legitimo Sulta- 10 
no, delata fuit. Quibus peradis , Alim ballant, fratrem tuum , ad Ic 
vti veniret, arccflit: qui ad eum profedus, Nulla mihi ditione opus 
cft,mi frater, ait. ff atimque fada cethonc, quam a patre ditione ac- 
ceperat, Vrchani Gali fratri Iponte tradidit 6c comendauit. Certa- 
bant id temporis fratres inter fe mutuis officiis, & honorem alter ai 15 
reri deferebat. Alis iple balla quodam tempore compellato fratre 
Vrchane:Mi fr ater, inquit, exercitus tui magnopere iam auditum, 

6c Mahumctana religio non parum incrementi fumplit. 1 Excogita 
rationem aliquam oblecro,qua Heri poflic,vt cui milites ab extrane- 
i peregrinis dilcernantur.Adearefpondens Vrchan Gales:Fiat, 30 

1 fur des, ait. equidem tibi obtempero. Tum Alis balla; Prxci- 

arcr, f ubiieit, vt vniucrli milites tuizercolas rubeas geftent, 

(ii no toti mundo noti tint: tu vero zcrcolis albis vtitor. Non 
• , - • 1 - ouenit Vrchan Galcs religiofum quemdam Mahume- 

tanum, 


T V R C I C I. 7 

fanum, cui nomen Chazis Bedafes: atqj is albo pileo capiti cius im- 
polito- illiufmodi tegminis vfumadprobauit, &c a polleris retineri 
it illic, Quodqj adeoGenizari,qui Sultani Turcici felopetarij funt, 
etiam nunceiufmodi pileis vtuntufcidab illius temporis conluetu- 
5 dineprofedum,in hodiernum vfqj diem durat. Erant eius acatis ho 
minesita comparati, vt frater conulia iuacum fratre comunicarct: 
quiq; rcdiflimeconfuluilTetjin eiusfenccncialubcns alter ibat.Nul 
li mutuis fe paricidiis fratres c medio fuftulerunt ante BaiafitisCha- 
nis imperium, quem GilderunemadpcIIauerutr ftcuri deinceps in- 
no dicaturi fuo loco fumus. Idem VrchanGales id temporis in regio- 
nibus imperio fuofubditis domos imm unes a tq* prardiadeferibi iuf 
fit ,vti videlicet vnus ex quolibet praedio mitteretur, qui pervnius 

anni fpatiu in regia quofuis iniundos (ibi labores (inciperet. Eos ad- 
pcilari placuit Iaias,noccft pedites. Quodq> tales adhuc in regia re- 
if periantur, qui labores ciulmodi obeunt: ex V rchanis Galis inftituto 
ccptum, adhuc in vlu elt. Ceterum nandus V rclian Gales ij' aeram 
vrbis Unicae pofle ! fioncm,imaretuni in ea condidit,hocell tcplum 
Mahumctanum,cum fchoIa& xenone: quo quid em in xenone ci- 
bi coquuntur, & in egenos diftribuuntur,prciei tim in eos, qui litte- 
ra ris operam dant, & qui peregrinantur. Atqj hoc in imareto line xe- 
none cibos V rclian i pfe diftribuifle traditur. Secundum IiaecSolet- 
m.incm baflamfiiiu Iliiica' praefecit, qui vicinis opidulis Gcnilcbe- 
heri Goinucatq;,grauis efTe non delinebat. PruCe vero langiacatum 
cofcquutus eftab eo MuratesChan Galcs, filius natu minor.Nihi- 
»5 lo minus Vrchanipfc velut infpedor imperij totius malk.Solcima- 
nes ba fla, prx tectus Unica*, Gcnitchchcrc Goinucaque potitus cft- 
Eorum locorum incola Chriftiani.pcrfpedo ipiius ingenio miti Sc 
humano, s niuerfifadi funtMufulmani:omniaqj©pida lira iniiso- 
nibus, tlusfe potcftati fponte permiterunt. His rebus intento So- 
5 o Ileimanc balla, patri eius Vrchani complures ciuitates, Carale, Bale, 
Coire , Bargama , Edremitum , fele dediderunt. Inde cum copiis 
Vlubadam verius mouit. Nam ciusopidi Teggiur, qui luperiori- 
bus annis cum Tureis tran (egerat, iam violataride,ab cortina ami- 
citia difcellerat. Quum autem fc peti a T uva» animaduerteret, 


8 


ANNALES 

manusipfe Tibi adtulit. Dum harc illic gererentur, Soleimancs baf 
fa in Graeciam tranfiicere itatuit: quaquidemoccafionet jallipo* 
hs n Tureis capta fu i t. Nam forte Solei manes in regione, quam 
non ita pridem fui iuris fecerat, hinc inde obequitabat. Superfunt 
autem in iis locis rudera fiue veftigia quadam aedificiorum admi 
randa , qua: iftic ab excidio Troia* in hunc vfquediem manferunt . 
Illa, quum eo venilTct , cum ituporequodam adfpicicns, tacitus &c 
cogitabundus ad aliquod temporis fpatium ita fubftitit : vt nihil o- 
mninoad quemquam proloqueretur. QuamobremEzes begus, 
tamdem feconuertensadSoleiinanem: NliCiian, ait, quid iflucno o 
ux rei cit ? quarnamtibi ad animum accidit prodigiofa cogitatio? 
Tum Solcimancs balla: Mecum ,inquir, animo voluo, quonam 
modo mihi tranfmittendum hoc mare fit, vt incerimChriftianos 
conatus ifte meus lateat. Quafotc,quavia rem adgrediemur ? hae 
cogitationes meae funr. Ad camoxEzesacFafil begi : Domine, fi :y 
per te licebit, inquiunt, nos duo fretum hoc tranfiiciemus; tentatu- 
ri, num aliquid a nobis etfici pofiic, Vbi vero, fubiecit Solcimancs, 
tranfiecturi ellis ? Locus heie quidam eft , inquiunt , vbi facilis di 
tranfic&io, exinteruallo licoris vtriufque non magno. Quum id 
Solei manes eis vt facerent, permilihct: locum i pfum. ideunt, trabes 10 
ac ligna colligant , ratem conficiunt, trans fretum no&uin aducr- 
fum litus adpellunt, per vincas (emet abdunt , idoneum quemdam 
indituro fuo Chriftianum capiunt. Kum vero celeriter abreptum, 
ratique impolitum , hero fuoSolcimani, fuperatorurlum i reto, fi- 
ftunt. Is hominem benigne excipe re, v editu nouodonarc,munc- iy 
r ibus ali is delenitu interrogare: ecqua via fit inopidum aduerfum 
perueniendi,Chriftianis iniciis &: imprudentibus i Mox ille : Du- 
cam vos equidem , ait, pe reiufmodi viam , vt a nemine confpida- 
mini. Quo imelledlo, colligari complures arbores Solcimancs im- 
perat. Dictum ,fa£tum. In eam ratem,fummavfusceleritate, cum 50 
lxx vel lx xx (electis militibus infilit,ac noftu tranfiicit. Magna 
deinde ihllcrtia ducuntur a captiuoChriftianoad caftrum Zcine- 
meum, in cuius aditu quidam e fimo qua fi tumulus litus erar,ipluis 
caftri altitudinem atquans. Aberam a caftro incolar , nimirum illo 

tempore 


TVRCICl , 

tempore anni, quo colligendis ac triturandis tegetibus quifq; foris ir 
intentus erar. Hac folitudinis occafionc vfi,no&u per illum fimu, 
quem diximus, in eaftrum euadunt, coque potiuntur. Nulla vulgo 
Chriftianorum illata vis fuit, aut iniuria : ted exhibita potius bene- 
j uolcntia, dataque mur.ufcula. l )eprxeipuisautem capti quidam, 

&: ad nauigia deduci, qux* iftic in portu reperta funt, trans fretum, 
pro viSoria: argumento, ad reliquum exercitum miflifuerunt.Eifi' 
dem nauigiisin reditu plus minus cc milites tranfue&i , fecum $o- 
leimane, ceteri (que Tureis, in opi do coni unxerunt. Indecum na- 
t o uibus aliquot, equitib lis etiam inliru&is.quitcrraiterfaccren^Bo- 
lairemEzesbegus petiit. Eft autem propterBoIairem portus maris, 
qui Portus albus dicitur.Eo in pomi complura nauigia tunc erant, 
quibus igne inic&o abfumcis,2cmenicum reuerfi iiint : &: rcliquu 
exercitum, nauibusimpolitum , in Europam traniportarunt. Hoc 
i S modo Turei primum in Graxiam pedem intulerunt. Occupato 
Zemenico, quum magnus iam Tureorum numerus in Grarciam 

trans mare pcrueniflennullis oneribus molcltiifuc Chi iftiani,ad o- 
pidum illud pertinentes, ab eis grauatifunt: icd tranfadum inter 
veramque partem, conftitutaqiic pax. Non vxores eorum , non li- 
lo beri violati: fed ea cum moderatione habiti, vt Zemenico finitimi 
Chrift ianipcrlubcnter te Tureis fu bmi iterent. A Zemenico non 
longediftat aliud opidum, Agaslcuina , quo Sc ipfo nullo negotio 
potiti, cum Chriftianis cius agri pacem componunt, cademquc in 
hosvfihumanitarc,quainillospriores,faci!cduoi(l:a’c < irxeiar ca- 
x 5 ftrafuamin potcftatcm redegerunt. Harum rerum, tam feliciter in 
Romani a geftarum, fama quum ad Tureos in Aham trans mare 
perlata fui: fet : quamplurimifpontcfua tranficccrunt, atque hoc 
modo pailim per vniucrfam Romaniam diditusefl: dc I' "urcorum 

aduentu rumor. Neque multo poli pramiili tuere, qui Callipoli m 

i o tcntarcnt.EiusiociTcggiur,animaducrfotam fuo ,quam fuorum 
periculo, colled i fque perexiguis Chriftianorum copiis, nnimoic 
cum Tureis conflixit: led proelio vidus, intra munitionem fe rece- 
pit. T urci hoftem a tergo tequuti, agrum omnem occupant; & in 
reditu iptem quoque Gallipolim (ibicum arce fubiiciunt. Fa&um 

B 


10 


annales 

C. 1 3 5‘T'. hoc anno Mahumetano dcclvi ii. 

, Capta Callipoli, fuos Soleimanes ablcgat,vtagros ChcrepoliSc 

Zorl o vicinos popularentur, & ferro atque igni vaftarcnt: qui lon- 
gelatequcdireprisomnibusj.ibfquc mora Gallipolim reuerfi funt. 
x 7 Habebat fecum duos ex omni numero procerum duces eximios, c 
Eurenofem begum,&CbazimElimbegum. Hi nulluChriftianis 
28 tempus n perpetuis vexationibus vacuum relinquere, fed abfque 
inrermiHione Dimotuciac Burgofines agros agere, ferre: moxque 
cum Tuis Gallipolim fe recipere. Dum abilliseagerutur,Soleima- 
nes ba fla quodam dic venatum in equo proditunnenroque lepore, 10 
mox illum vt caperer, equum ad curium adigit: qui forte fortuna 
pede altero delatus in ferobeni quamdam, vna cum domino cor- 
ruit, eumque fic humi adflixit; vt ibidem confcftim exfpiraret, an- 
C.iu8 noMahumetanoDCCLix. 

Eodem tempore mortuus cft etiam Soleimanis bafla: pater, V r- 1 r 
chan G.ties. Sed filius duobus ante patrem mentibus exftin&us 
dh Succcilit in imperio paterno Gafes Mu rates Chan , qui Pru- 
fam p tofe cius , magnum ex Carafina regione, ccccnfque prouin- 

ciis,cxercituco]legit.Erat jnciuiratcBcIczugaMahumctanus qui* 

ip dam,rcligiofus&:magnae vir exiftimarioiiis, cui nomen Zcnder- 2.0 
luesChdiles. Eum ad fe vocatum Cadildcheri officio fungi iuifit. 
Hinc cum meo nomo regiar fuaeScachine,ac vmuertis copiis , Gal- 
3 ° JipoHm tranficcit,acre£laZorlum contend it. Eius loci prajfidiarij 
Sc incolae fortiffi me quidem illi fe defendebant, fcdopidum rame 
expugnatum vi fu it. Capta deinde Sis, Tcggiure deditionem facie- z ; 
- tc. Mox itum ver fusBurgofinen,quaeinuema fuit habitatoribus va 

cua,Cliriftianisfugadilapfi5:ideoque Turris mgreffis; igne deleta. 

Ex altera parte regionis Eurcnofesbcgus arma cumChazi Eli bego 
circumtulit: aquibus ad amnem Merizam occupatum fuit caftel- 
!um,cui&ipfi nomen Burgos; adeoque ab hoc euentu inhodicr- ? 0 
numvfqueaiemEUsbcgi Burgos dicitur. Ineo caftdlo ChazisEl 
begus /luctditi quieti tedabat. fed poftea, quam nox adpetii flet, 
perpetuis cxcurJionibus viciffim quietem Chriftianqrum turba- 
bat. Idem miifis exp 1 oratoribus, i mp rudentem Dimotu c i Tcggiu» 

rcm. 


TVRCICI ji 

rem oppreflit& intercepit, atque hoc modo caprum ad opidi mce- 
nia deduxit. C^uiim in hoftis potcftate coftitutu Teggiurcm fuum 
tam opidani,quam arcis pratfidiarij viderent : certis condicionibus 
cum ChaziEli begotranligunt,cique duitatem cum arce dedunt, 

T Nihilo minus Turei, deditione farta,Teggiurem liberum inco- 

lumem abire permittunt. Dtmotuco potitus, Yplalam cum excr- 5 r 
citu pergit „ vt & illud opidum expugnaret, ac fub iugum mitterer. 
Interea Gafcs etiam Murates in armis erat, Hadrianopolim i nua- 
furus. PrxtniGt vero Seachi nem, oeconomum regia: iua-, cum par- 
i c tecopiarunuquideChriftianis periculum faceret, hoftineobuiam 
icurijieq, defenfurieUent. Huius aduentu cognito,Chriftiani mox 
in aciem aduer fus cum prodeunt. Vtrim que dimicatum acerrime, 
multis ab vtraque parte casiis &:interemtis.Tamdem deardore at- 
que impetu fuo Chriftiani nSniliil remifere, feque intra muros vr- 
t ; bis 8c propugnacula receperunt. Scachincs, mi lio nutio, Murarem 
Gazcm rei benegcfhc certiorem facit : eique capita caniorum ali- 
quottranfmirtit. Intenmbcgus vterque, Cliazis EI &c Eurenofes 
cum Muratis exercitu fuas coniungunt copias: 8c aciem primam 
iortiti , ante Murarem Hadrianopolim reda ducunt. Admo- 
to dum id temporis Meriza fluuius, aliarum aquarum accciltoncau- 
dus, in tumuerat. Quamobrcm vr bis Tcggiur, intellecto aduen- 
tu hoftium,nauim ingrcl lus Ygnum profugit. Opidanisa Tcggiu- 3 1 
re fuo de fer tis, & omni auxiliorum fpe deftitutis; Murares, qui rem 
per exploratores cognoucrat, cum exercitu prima luce caftris c- 

!i t gr effu s, ad vrbem propius ncccllit.Eiciues, apertis cbiqueniorapor 

tis, deditionem fecere: Malui meta ni calculi anno dcclxi. C, 

Hadrianopoli capra, Murates Scachini,copi.irum parte tradita, 
permifitivc omnem Zagora: Philiba^que viciniam depopularetur, , , 
&c igne deleret. Itaque Scachinis milites eo pr.ofedi, region em vni- ?? 
«j d ucrlam prxdis agendis vaftanr,& incolas captiuos iecum abigunt. 
Itidem Murates Eurenod bego poteftatem fecit , agros YpfaPe ve- 
xandi. Hoc modo luis vtrique parti bus adGgnatis, imperij fines am 
fcorum opera fuere proIatati.Geftafunthxc anno dcclxh. quo C, 
quidem anno lunien Solis vfque adeo defecit , vt etiam interdiu 

B ij 


u* ANNALES’ 

ftellxcseli confpicercntur. 

EraridtcporisquidamTalismanus Turcicus, Cara Ruftetncs, 
qui ad exercitum e Car amania venerat. Is quum tantam Sc prae- 
da’ Chriftianis ereptae copiam, & capriliorum multitudinem in ca- 
ftra videret adduci: conucnto Cadilefehero,cur talem tantumque y 
thcfaurum,magiftratui fu premo debitum , auferri temere lineret, 
quaerit. AdeaZendcrluesCheliles Cadilefchcriis; Quis tadcni il- 
le thefaurus eft, ait, quem tu quidem ad magiftratuin pertinere, led 
nullo cum fructu perire, ac prodigi refers? Dei mandatu eft, inquit 
Cara Ruftenrcs,vtomniu,qujedeChriftianis capra , rapta fuerim, io 
liue manci piorum, fiue animalium , fiue quarumlibet aliarum re- 
rum, quinta quaeque portio iuri i r atifcachi cedat. Et cur illam vos 
non exigitis? Monitus ergo Cadilefcherus,Gafi Murati Chani rem 
expofuit: a quo refponfum tulit, vt, liquidem hoc Dei mandatu Iit, 
omnino ius limen vigeant. Igitur arceftitoadfc Cara Ruftcme:Vo i f 
lumus, inquiunt, 6 lanftevir,vt ipfe Dei mandatum cxiequaris.il- 
leGallipolim profc&us, ibidem libi domicilium conftituitr ac pro 
quolibet m ancipio Chriftiano, trans mare vehendo, afpros xxv a 
Tureis exegit. Et auctores huius exactionis illi duo fiicre,quos dixi- 
mus: vti nimirum quintae Callipoli pro SultanoTurcorum, hodie- 2 .c. 
que, tam mancipiorum nomine, quam reliquorum fpolioru exi- 
gamur. Fuit & ab Kurcnolebego poftulaturn,vtin vfurn mngiftra- 
tusfuprcmiquinturnqLiodquemancipiumChnftianum a luis re- 
peteret, ac imperatori traderet. Si quis vero non quinque, fcd qua- 
tuor dumtaxat mancipia pofllderet: vtabeo fingulorum nomine i f 
afpri xxv exigerentur, eaque pecunia fi fco imperatoris ccdcrct. 
Hac nimirum occafione deinceps ille mos inoIcuit,vtcx omni ma 
ci piorum numero, liberalioris formae pueri, pro Sultano delenii, re- 
tinerentur: qusequidem in hunc modum exa<fta tenerioris aetatis 
mancipia ) deinde ad imperatoris Portam dedu&a, Murati ofterc- 3° 
bantur.Is vero pueros in Anatoliam traiportatos, inter Tureos dif- 
rribui iubebauvt apud cos difciplina: pariter, ac laboribus adfuefee- 
rent, &; Turcice difcerent.Exa&is autem duobus apud illos, vel tri- 
bus annis; iam ad labores condocefa&i, linguaeque T urcicae periti, 

ad 


136J 


T V R C I C I. 15 

ad Portam reducebantur, Genizarorum ordinibus adferibendi. 

Genizari veroSultani Tureorum fcfopetarij lunt, &inde abillij 5 5 
vfque temporibus nomen hoc Genizarorum adepti retinent. Secu 
dum ha j c Prufam Gafes Murates Cban reucrfuseft, fubftituto fibi 
f oeconomo fuo, Lala Scachine, qui vices abfentis in Romania vel 
Graecia gereret: ceteras vero prouinciaSjimperiique limites, Eurc- 
noli bego commendauit.Neqi inulto poft, Galli polim denuo icle 
contulir,atqueibi Zcndetluem Chelilem ,hadcnus ofKcio Cadi- ^ 
lefcheri fundum, ad Balla: ac Vcziris dignitatem euexic. Is audus 
j. o hochonore, Cheradinesbaf la deinceps adpellatus luit. Murates 
autem, rclida GalJipoli,quo venerat itinere, Bugam profedus} in- 
de Prufcm rediit,atque ibi fe in hiberna contuli c. Ex altera parte f re 
ti, regia; Muratis oeconomus Scacliines Zagoram & Ilchebolen 
fubiugauit,antio dcclxvi. quibus occupatis , rumor ad Murarem 
1 y perlatus eft,cique fTgnificatum, inSetuiaChtillianorumad l mil- 
lia colIcda,dc Hadrianopoli adeunda cogitare. Cuius rei nuntio yj 
accepto, magna celeritate aditer itefe com parat, & Galli p 
tendit. Vix ad litus , in Europam cx Alia tranfiedurus,acceflerat; 
quumSeruij iam Hadrianopoli ex propinquo imminerent , eo ca- 
to ftralocometati,quimhuncvfquediema Scruiorum liuc Rafcio- 
tum clade nomen accepit. Interea Scacliines, nulla rebus agendis 
interpolira mora,nodu pcrinlidiasinhollcm erumpit. Illi multo 

mero madidi, paflTim per caftra, magna cum vociferatione, Tureos 

adellb clamitant, quumque pra: temulentia, tam praefenti rcru dif- 
1 p crimine, quid agerent, ignorarent: per nodis caliginem alter alte- 
rum ad lucem vfqucmadant. Equi etiam tanti tumultus cauia pa- 
uoreconfternari, abruptis loris &capiftris, ad necem vfquefibi mu 
tuo calccs impegerunt. Vbi denique iam illuxiirer, fccdam in fugam 
Semij,nemine perlequente,feconiccerunc. Ibitum boilili vallo lu- 

3 o perato, Turei caftra, nemine reliftente, capiuntatque diripiunt: & 

amplis ditati fpoKiSjHadrianopoIimreuernintur.ScachinesMura- 
ti magnum captiuonim numeru , cumr non paucis capitibus inter- 
emtorum, millt: quibus confpcdis, itinere cormerfo Prufam repe- 
tiit. Hxcgeda fuerunt anno Turcico DCCLxvn.quo anno Murates C. 13^ 

B iij 


T 4 ANNALES 

3 8 Clian filios fuos,Baiafitem,qui Gildcrun cognominatus fuit.&Ta- 
cupcm Zelebim, circumcidi voluit, magna lollcmnitate adbibita, 
Bclezugae prxtcrca , quod opidum cft AnatoJix fumtuofum tem- 
plum, ineditam furci vocat, eodem anno,cum fchola &: Xenone 

39 oonllruxic. Principis etiam Gcrmiani filia: nuptias Baiafici Gildcru- c 
hi filio conciliauit, celebratas pompa magni ficenti (fima. Secudum 

40 liare in regionem Hemidamcum exercitu profe&us , eam occupa- 
uitdndeprogrefTus, A (propolim fiuc Albam Anacoliar , quam nuc 
AcfcheJierim vocat, & Curahigen metropolim prouincix,& Hie- 
rapolim, quxSeidifcheheris d icitur, & Gelua zen imperio fiio fub- 1 0 

?3 iecic, anno dcclxxxiiii. Atque his rebus gefti 5 ,reliftifque locis iis, 
rrans fretum Gallipolim Ce contulit: ingredufqueRomaniam , ob- 
iidione Magalgaram cinxit, & in poteftatcm breui redegit. Eoloco 

4 1 regi r Muratis oeconomus LaIaScachines,&r Eurenofes begus,vni- 
uerfis cum copi is, quibus in Romania praeerant, adMuratcm acccf- If 

ierunt: &: coniun&is exercitibus, ad oblidendam Bolinam, locum * 
munitum profeflifunt. Quotquot erant ca regione Chriftiani, o- 
nvncs in illam velut arcem iele receperant. Itaque quum Murates 
tantis cum copiis &r adparatu obfidionc mchoata,m 3 gnifquelabo~ 
ribtis Sc moleihis cxanclatis,non potiri eopidopofic videret : inti- , c 

modolorc animicommotus, ingemuit : ficobfidione folura difee- 
dens,EuenatteDciis,inquir. Erat haud procul inde dliaquardam 
pulcherrima, quam Pelicem vulgo vocabant, hodicque Ternioni- 
bus hominum celebris. Adeam quum peruenifiet, caftrislocu de- 
h gir. Interiin ipfc quemdam ad fontem fele reclinans, marftusco- 
fedit. Non magno temporis elapfo (patio, nuntium accepit, latus al- 
terum munitionis, mole fua grau a cum, corruifleA^ua rcintcllefla, 
mox LaiamScachinem ablegat; qui opinione citius ad opidii con- 
uolans,co potitur: Chriftianis omnibus captis, Sc magnis inuentis 
opibus. Inter alia reperti aTurcis aurei catini atque calices, qui caf- 
fidum formam referebant, lis in capita impolitis, cum mancipiis ? 
Chriftiani s,&: omni pi a da, coram Murate comparuerunt. Et qui» 
dem id temporis apud Tureos cepit ille mos geftandi aureos eiuf- 

4- modi pileos, qui apud ip(os Vlcufix dicuntur. Murati vero Chani 

collibuit 


T V R C I C I. i s 

collibuit eam tiliam honore quodam adficcrc, atque illam ob cau- 
fam vetus Felicis tilia: nomen adprobauit,&: ad pofteros ratum d- 
fe voIuit-IndeChrillianosincolas vniuerfoSjqwicaptifucranr.cu- 
iufcumquefortunxdacramenmmlibidicereiulIit : 5 c cum liberis 
5 atque contugibus domum remifit.Caftro quidem ipfi nome in ho- 
diernum vfq; diem durat, ab euerlionc diuina. Murares hincrepe- 
ticurosHadrianopolim,Chairedini Baflx, acEurcnoii bego idne- 
gotij dedit: vt progrcl]] v! tetius, omnem illam prouinciam libi itib- 
derent.Et Eurenofesquidebegus animuad inuadendum Gumul- 45 
io zina: agrum adiecit.Mirolia confeftim ei ledcdidic.Erac inter alios 
Mu racis fami lia: mini (Iros quidam, cui nomen Delus Beluban. Ei 
Ungiacatum in li mitibus comifit,vt Serras opidum bello vexaret- 
Qmim autem fius ille copias illuc adduxillet, Chriiliani portis oc- 
clufis, deditione facere recufatunt.Interea vero, dum his oppugna- 
1 5 dis totus occupatur: Lala Scachines opidacomplura,CauaIam,I )i* 4 4 
* rcnjSirumdmpcno Muratis adiungit: indeq, promotis caltris, Ma- 
nafliruni & Seleraca.cireufufis militibus, tentat * &omnc agru his 
finitimu rapinis &incediis vallat. Accideruthcc anno dcclxxxvu. C. 1380 
Id temporis Bagadatim Tcmirlancus inualic.cui tum Sulcantis 4 J 
xo Acluneces cum imperio pr^crat. Is prx formidine Alcairum,ad Sui 

tanum Borcticem, profugit:annoDCCLXXxvm. C.1387 

BabyloneTemirChan mouitin regionem Dcllenfcm,vbi .cum 
Techmico Glun e proelio con flixit: ac viftoria potitus, ferro igni 
regionem illam omnem depopulatus eft,annoDCCxci. C.1390 

%\ Eodem tempore cepit Gafes Mu cates Chan bellum cum I ,aza- 4 ^ 
rogcrcre.Quippe Lazarus pratpotenti conflo exercitu ,& iam in 
Coloua* campos cum luis progreflus, Murati per internuntium dici 
iulfit, in aciem modo prodiret:adparitutum facile, cui ccilura lit vi- 
ctoria, J. It: rates ex altera parte, lumina diligentia conlctipto milite, 

30 ambos etiam filios, Baiafitem cognomine Gildemmem, Iacupe 
2 elcbim,ealibi expeditione adiunxit. Polleaquam in Cofouae ca- 47 
pos vtcrquccoucniilct exercitus, acri dimicatu vtrimq; proelio. Ibi 
sum Chrillianus quidaad Murate transfugit, cii lignificatione vo- 
luntatis fux quafi ii militare deinceps ei cuperet. Igitur au Murate 


l6 ANNALES 

deduftus , vti pro more pedes ei usofeu Liretur, quamfub vefteab- 
ditam geftabat iicam,ea vi Mutatis in ventrem adegit; vt i s tam di- 
ro vulnereconfe&uSjexfpirarct. Turcici vero proceres, bacSulta- 
ni fuicxde£on{pc£ta,moxconlultauoneminftituunt,&: quid hoc 
cafutam repentino faciundum deliberantes, in eam ccilc nere fen- f 
tentiam,vt ad elacupcm Zelebimarceflerent. Is vbi vocatus com 
paruiilet: Age, inquiunt, tentorium paternutningredere. Nam cft, 
quod tc vult pater. Ille nihil mali fufpicatus } ingrcditur: & correptus 
ab cis, necatur. Inde regio folioG ilderun Baiafucs impolitus, oinniu 
futfragiis imperator falutatur. Quibus peraft is, denuo ccprum pu- r c 
gnari fortiter: adeo quidem, vt vidtis eo preelio, captuique Laza- 
rus, in confpectu Baiafttis fruftulatim concifus fuerit. His rebus ge- 
ftis,exco loco difeei Ium ,& Hadrianopolim verfus inftitutaprofe- 
f j.„_ £Uo. Erat is annus occxci.Sultanus Gazes Murares Chan imperio 
) 48. praefuit annis xxxix. Cadaucr cius Prulam deportatu, propter Ca- 1 5 
plizen , fic thermas Turei vocant , monumento pro more fuit il- * 

atum. 

Exftin&o Murate, Gilderun Chan plene iam potitus imperio, 

49. eonfeftim expeditione fufcepta,Kiratouum opidum,&: vniucrfas 
illas argeti fodinas occupau it. Erat inter familiares ipfius miniftros 1 0 
quidam Feris begus, viradmodum bellicofus. Eum cum copiis ad 
jpfuni vfquc Danubium milit,vbi redamo in poteftatcm opido Vi- 
di na Hadrianopolim reucrfuscft. Bainfltcs autem rurfusbego cx- 
peditioncminiunxit,qua i anabitSc Citros fiicre doni i tar. Interim 
Feris etiam begus in V alachos ire i uflusjinopi nato regionem inua- 1 5 
(ir,m agnamque praedam*adeptuseft. Hodem tempore Balla quida, 
Iagides begus, in Bozinam pro fe£his, omnem illam regionem rapi- 
nis exhau fit. lpfc Gilderun Chan Prulam e contulit, ibique meni- 
de, tceftruendae principium fecit.Inderclidta Prufa,Cararoaniamcum 
exercitu adi it: vbi opido Alafcheheri fubiugato,mox ager Aidincfis jo 
Ilia fponte deditione fecit. HincSarchaniae fines i ng rellus ,illa quo- 
que nullo negotio potitus eft. Et co quidem facilius vtrumque Gil- 
dci uni fuccc*Iit,quod paullo ante ditionis vtriulque domini rebus 

C. 13 9 1 - humanis cxccihllent. Acta Mahumetano annoDeexci 1 . 

Secun- 


fi 


fj 


t v r c r c i. , 7 

Secundum ha: c, Conftantinum bello adgreflhsefi, cui dum 
tpfc totus meum bit : Rex Vngarorum cum exercitu ad Nigebo- 
hm acceffir. Eo Baiaiiccs cognito, folucaConfiaminopofoohfi- 
dione,re< 5 U Nigebolim fuos duxit. Adhoftem vbi ncrucnmm 
f fuiflct,mu!toties cuibusprccliis.atq; etiam acie nonnumquam 
htlia dimicatum inter vrrofquc.T amdem nocturna impreflione 
Chriftianos adortus , adeo repentino Se inopinato im netu exter- 
ruit: vtcorumpleriquein Danubium prarcipitare fe cogerentur, 

& in tpfb flumine magno numero fu bmerfi perirent: reliqui fce- 

fodam femet in fugam conijcerenr.Fa&um hac anno Dccxcim. q 

'Hoc bel Io confe&o, rur/us in Conflanti num a rma conncrr it~ ’ 1 
Sed compolitapaxfuit, ea conditione: vt intra Conftantinopolis 
niamiaGildcrunisChanisfubdiri ius haberent vicum vnumin- 
habitandi.Fuit is annus dccxciiii. 

i y Eo ipfo tempore mortuus cft Sultanus Alcairi Borcuccs, 
poO; cuius obitum Gilderun Chan prouincias iplius inuafit, 

&C Mclatigen fua* ditioni adiunxit. Sed imminentibus iam fri- 
goribus hibernis, Pruiam reuerfus e(l : ibiqucperilltm hiemem 
quicuit. A. flatis initio rurfus expeditione in /litura, du&isqiicin 
z 0 Armeniam copiis ,Erzingam occupauir. Noni tum motus erant 
Tcmiris Chanis apud Parthos, quos Gilderun Chan non ma- 
gni faciens, Erzinga religa, & freto ad GalJipolim tranfmiflb, in 
Romaniam venit; ibique Sliftriam &: Empolim fuo fubiecitim- 
periotquod quidem accidiranno dccxcv. C. r 3^4 

i f HincinMorcam abiity&caflrisadopidumFcrigen colloca- 

tis, m diuerfas quatitor parres Hios milites ad diripiendos regionis 
agros emifit: a quibus ingens prarda colle£tafuii.Ip(i> in opido Fc- 
rige teroj 'I n m c \ nn Xenone conflrui dc nono curauit , atque ira 
reuerfus Hadrianopoli m , ad aliquod rem pus i/i ic in otio vixit- 
J ^ Ibi tum Buleus .Defporn filiam luant Gddcruni dedit vxorem, ^4 
quoadhnitaris vinculo fancira fuitinteriplbsfocietas&amicitia. 

Quippe Gilderun Chan t profe(fione M u fulm ani is, B 1 . Ici Dc fpo- 
tx,qui rcligioneChriliianus erat, gene rfcdus fuit. A r > t c tamen, 
quam Bulci filiam Baiabtcs (ibi mati imoniniungeret, vini v(iim 
prorfus ignorabat. Maiores enim iphusa vino abfiinucrant.de 


1 $ ANNALES 

Ofmane loquor , & Vrchane , Muratequc. Nam quoties conui* 
uas immaturi erant, varios cibos ad parari iufi erunt, aeque his de- 
inde vefei foliti funt , adhibitis Talifmanis : quorum praeceptis &: 
admonitionibus inter conuiuandum aures praebebant, &c Alco- 
ranum legi curabant. Quidquid denique Tati (in ani confulerent, $ 
illi non inuite obtemperabat. Quo fa&um,vt eorum monitis pa- 
j y rcndo,nequaquam pcccarc pollent. In primis Cara Rufteme$,8£ 
Zcndcrlues Chcliles, magno apud eos in honore habiti, &lan- 
fti homines adpellati fuere. Verum tam ipii,quam 1 'alifmani ce- 
teri hac exhibitione honoris arrogantioresfa&i, multa fecere ne- i ® 
quiter &flagitiofe.Tamdem quum dlentexftm&i Zenderlues 
Chclile$,&: Cara Ruftemes: Alis balla. ZenderluisCheli Jis filius, 
aGilderune Chane Veziris digni care adeptus e 11. Tum vero crc- 
fcereTaiism anorum improbitas , multa feindigna committen- 
ti um,& re icSis moribus atque inftitutis priltinis , noua quaedam i 5 
introducendum. Erat enim populus Ofraanicusiane quam iim- 
plex & rudis, qui acile libi quiduispcrfuadcnfineret. Quo fie- 
bat, vt cis in fidiole, ac mulip) ici vafricie imponerent. Inter alia, 
prohibebat in commerciis & contradi busvfum antiquae mone- 
ta-, a>brorumque veterum: &c emolumetiproprij caula, nummu zo 
lariorum more, monetam ad le veterem allutc transferebant, e* 
iusq; loco nouam fignabam. Alis ipfe balla, vir fimplc’' ac rebus 
diurnis deuotus erat: cuius exemplo quum populus id temporis 
etiam lingulari morum integritate, rcl igioneque prxdituscflct: 
Talifmani tanto magis horum bonitate (implici, pro lubitu,abu- zj 
tebantur. Quum autem Gilderun Chan fraudes ipfornm, & im- 
poftmas dcprahenderct, atque etiam videret, eos belluinam & 
impuram vitam agere:edido publicato praecepit, vt omnes Ta- 
lilmanijomncsquc Cadij, quo nomine iudiccsTurcoru veniunt, 
Neapolim ,quam Turei Gcmfihehcrim lingua ftiadicunt, eon- jo 
uocarentur. Vbi couentflent vniuerfi, quamdam in domum cos 
concludi iulTir, eamqueprzfidiocireumdatam,ne quiselabcre- 
tur, incendi rra:cepic:vc otn aes flammis abfumerenmr HocGil- 
derunis madato magnopere perturbatus Alis bafia.Vezir,pr$ a- 

ninii 


T VRCICt 


nimi mccrorcjqua illorum laluti via confuIcret,ignorabat.Tam~ 
dem huiufmodi quiddam ei ad animum accidit. Erat in deliciis 
Gilderuni Chani quidam xthiops paruultis , ficeto prxditusin- 
genio : qui ab hero quiduis impetrare nullo negotio poterat. Hoc 
r ad (c venirciuflo: Quidquid, inquit Alis balfojibirumtibi fuerit a 
me petere, dabo : modo Talismanos & Cadios immincnci peri- 
culo eripueris. ^Ethiops his auditis, mox elegantiori amidu Uim- 
to,&: impolita capiti vlcufia, qui pileus eftniireus, hoc ornatu Gil- 
derunctn Chanem adit, lequeanreipfum liftir.IIle,confnedo x- 
i o thiopc;Quid l;oc,air,rei eft,xthiopille?curnobishocarniducarn 
fplendido? Eft quod abs re petam, inquit arthiops, exorari te pati- 
tor. Et quid ram dem petis? fubijcit Baiafitcs. Illevero: Ablegari 
me velim, aitjinternuntium adTcggiurem ConftantiiiopoIis.At * 6 
Conftantinopohjreipondet ( iilderun, quid camdem eftedurus 

l: 5 cs negotij? Rogabo Teggiurcm, inquit, vti quadraginta vel quin- 
quaginta Calogerosmihi concedat. Quem vero ad vfum , qua:- 
rit imperator , hi tibi Calogeri ieruient ? Manda fti , ait, vt omnes 
eruditi Talismani tui, atque iudices, flammis exurendi tradantur. 
Quapropter in horum locum nobis illos fubflitucmus iudices. 

ixoT um BaiahtesChanrErgonc Calogeri nobis neceflario deligcn- 

di iudices ? an mei miniffri iudicum officio fungi nequeunt ? T*ui 
minirtri jtdpondit xthiops , non funt eruditi. Quid ais? Subijcit 
Gilderun : cruditine funt iudices illi noftri? Aniudcx, inquit al- 
ter, cfle qtiifquam poflit,qui non fireruditus? Arcnim, relpondit 
ay Chan, lidadilunc,curcx «equi redi que regula fefe non gerunt? 
cur, quod ptarcipiunt aliis, ipli non faciunt? Ad ea, fclfus interro- 
gando iam atthiops, obticuit. Gilderun vero, compellato Ali baf 
ia:Dodinc funt, ait, iudices noftri? Tum Alis: Ecquem putas, in- 
quit, iudicis officio polle iungi,quidodrina:litcxpers? Et Baiafi* 

3 o tes; Cur igitur adeo Itrda facinora cbmitrunt, nec iemet ex prx- 
tt pto lua: dodrina; gerunt ? Ibi commodam relpondendi nan- 
dus occafionem Alis : Hi noftri iudices, ait, nullum ftipendium, 
nullas annonas habent. Ea lola nimirum eft cauia, cur officio 
fuo minus fatisfaciant. Quidcrgo, refpondit Chan,faciundu no- 

C i) 


nxo ■ ANNALES 

m 

1 is cenfcs? Omnino fe corrigerent, inquit Alis, fi quid eis ftipen- 

dij numeraretur. Tum Baiafites: Siquidem itacomparatareseflr, 

quoddam ipfefaiarium eis conftituito. Alis, hoc a Gilderunc ac- 
cepto refpon b,req; cum animo fuo diligenter cxpenla,tamdcm 
reperic , qtiid eis nomine ftipendij pollet adfignari : videlicet, vt y 
quifquis hereditatem, aliquot millibus afprorumxftimatam, ad- 
iret» Cadiofiue indici, cuius ipfeiurifdidioni fubie&usellet , pro 
fingulis millenis afpris, viginti afpros foluerct : ac pro lingulis in- 
ftmmentis, matrimoniorum pura, vel aliorum taliucorra&uum 
nomine cbfcftis, itidem afpros xx penderet. Ab hoc ergo tepore ro 
conftitutaiudicibus ftipendia funr, &£ Alis in hunc modu placato 
Gilderunis animo, Talismanos&iudiccseprxienti vitae pericu- 
lo liberauiu 

y 7 Secundum harc inuafit Caramanix princeps, expeditione fu- 
fcepta, regionem Hcmidam,camqj occtipauit. QuadercGilde- r j 
run Chan fa&us cc. tior, quanta potuit celeritate trafmiilb freto, 
Prufiun accellit : & peragrata Tekienli prouincia, venit in Cara- 
maniam,ibiquc ciuitatem Coniam obfidione cinxit. Caramunic 
dominus holli aducnienti ceifit , & in loca montuofa fc rcccpit. 
Erat tum id anni tepus, quo incolxfegetesfuas inareis agrorum io 
habebant, vt eas triturarent: ac per ipfis accidebat incommode, 
quod frumenti accruos, qui tunc & triturandi, & venrtlandi erar, 
relinquere lub dio cogercnturjatque intra vrbis mania (e le con- 
cludere. Quum hoc Gilderun Chan animaduerterct, filis inter- 
dixit, nequid frumenti fumerentjnili perfoluto pretio. Milites d- *■ f 
loSultani cdi&o promulgato, propius ad mania progreffi, roga- 
re obfeflos, frumentum fibi venderem. Opidani rerpondcre,nec 
pabulum ab lc,nec frumentum vedi pol le : qui duitatis intra mu- 
ros clau fi , obliderentur. Si Gildcruni Chani placeret , conccfio 
eomeatu libero, poteftarcm exeundi facere : pcrlubenter omnia 30 
fc vendituros, qux ipli pofccrent.His GiMci uni continuo renun- 
tiatis, idoneo ciuibus exituris commeatu, publicaq; fidccauir.Ita- 
que illis extra vrbem prodeutibus, accedere milites Turcici, qui- 
bus annona opus eflec, ac neceflaria comparare, finccuuifquam 

;i i vel 


XI 


T V R C I C I. 

vel damno, vel iniuria, folutoconfcftim pretio. Qua ciues , & re-* 
gionisincolar,difciplina militari perlpe&a: non fe modo, cum vr- 
beobfefla,Gilderunis potefcrti permiferunr : verum eius etiaca- 

ftrfquod Album vocanc,ciuitacumqiNigdes&:Caifari:E, dedi- 

r donem fecerunt. Tum vero Caramaniae princeps ,reru fuarum 
trepidus ,& quid ageret, ignarus ; tamdem capto cum animo fuo 
confilio,&: quodam ad Baiafitem ablegato, fic cum eo trafegit: vt 
opidis nonnullis prouinciar fua: Gilderuni fponte cederet. Is aut 
rebus hifcc geftis, Prufam reuerfus, ad duos ibi mefes quieuit. In- 
i o deno ua expeditione fufeepta, Borlen adiit, eaq; mox potitus eft. 

Hinc ad amnem Kifam progreditur. Eius regionis princeps, cui 
nomen Ifucndiar , ad vrbem Sinopen fuga fcie contulir. Baiafites 
legato ad illum mifro,paciscomponendarcaufa,quxdaopida fibi 
retinuit : ditionem reliquam Ifuendiari reftituit , ac Prufam cum 

i y exerciturediit.EuenerunthxcannoDCCXCvir. C. 13 96 

Secundum haxrurfus Amafiam Pru/a contendit. Inde petita 
Siu4ftc,quxquidcvibs ei moxaCafi Burchane dedita fuit. Hac 59 
pater E miri Soleimani filio coceflic. Erat princeps quida,cui no- 
men Techrin begus. Ei BaiafitcsErzingam,cuiuscratdominus, 60 
10 no ita pridem erepta, rcftituifcliberis tamen, tam maribus, quam 
feminis, obfidum loco retentis , &c Prufam milEs.Poft htecMcla- 
tigen copias duxit. Iis imioris opida, Oio rrygem & Guxi nen, fui 
cum iuris feciffec: Prufam reuerfus, aliquamdiu quieti iededit. 

Erat hic armus nccxcvnr. quotcinporeTemirChanexpeditia C. 1 397 
t j ncrurfus inftituta,pcr regionem Parthorum arma circumtulit. 
Tamdem progrcfTusvltcrius,&: Chalcpnm Dama (cumque du- 
do exercitu, Chalepumvniuerfa cum regione finitima occupa- 
uiuDamafcum foede direptam populatus cft, anno dccc. C. 1 399 

Indicatum fuit a nobis antehac, Gildcruncm Chancm verfus 
5 o omnes impeti; fui fines graifatu, ditiones alienas imiafiffaquutn- 
que ne fuar quidem religioni deditis parcerer,. Mclatigcn , Dior- 
rygem , GuxinenqueTurcomanis cripuiffe : prorfus deniq; fuis * 1 
cos ditionibus per fummam iniuriam ex pullos, profliga ile. 

QunniqUa m ne hoc quidem dillimulandu , 1 urcomanos eas 

. .j C iij 


11 


ANNA 

• regiones, cum opidis non magno labore fuo parai le; ne', vti bo- 
na: fideipolIeirore$,iusfuurnlongiifi m i temporis prafrriprione 
tucart potuifle. Nihilominus hoc, quo dictum, modo uiseie&i 
finibus, ad AlcairenfisSultanipatrocimum fe contulere, fubcius 
imperio Cede hbi conftituta. Potuit is tantum efficere , dum Gil- y 
dcrtin Chan conie&is in Temircm Chancm oculis, follicirc pro- 
greflusipfiusobferuaret; vt opera fuaTurcomanosexiules in in- 
tegrum re ftitucrct. Illi tamen facile, certis addu&i rerum argu- 
mentis, perfpicicbant: Baiafitem non multo pofi: haud dubie res 
nouas molituru.Itaqj cum principibus ceteris, qui partim a Gilde i o 
tunc bello petiti, partim fuisfpoliatiforruniseianncumTcchrine 
videlicet, cum Germiano, cum Duzinone Aidinenh bego, cum 
Mente fio denique, foedus atqj fbcictatejn inierunt. Omnes enim 
hi,quorum enumerata nomina, non minorum quafi genti u do- 
mini dunnaxac in iis terris, verum etia principes erat. Ab his ergo i y 
comuni nomine milia fuit ad Temircm legatio, quae quum ad i- 
pfum perucnilfet, deploratis illoru principum aerumnis atq^mi- 
feriis, tantum apud cum oratione fua perfecit: vt bellum fefa&u- 
rum Gildcruni , quo illatas ipfis vindicaret iniurias , polliceretur. 
Ante tamen , quam bellum hoc Gildcruni Temir inferret, ex fu- 10 
Ium caufafuosadcummiiit internuntios, omnem (quodaiunt) 
lapidem moturos,vrimervframqi partem trafigercnt, idq; dum- 
taxat vnum impetraret, quo fas reititu tis exfulibus eflet, tranquil- 
le ditionibus fuisabfqjiniuriaGiIdcrunis,vtendi,fruedi. Verum 
hac legatione incaflum mifla, quum Temir aGildemnedefpici z y 
fcjconrcmniqj videret : praepotentem coegit exercitu, quo ad vr- 
bem, quae Suiafie dicitur, addu&o; magna iilaeeleritate per vim 
expugnauit & euerrit , ipfa etiam arce di ruta. Secundum haec in- 
gentes illas copias Damafcu duxit.intcrim vero Sultanus Alcai- 
ri, militibus fu is AIcairo,Damafco, Chalepo cuocatis, haud pro- 5 c 
culChalepo rcmiriChani occurrit. Pugnatu inter vtrofq; ftre- 
nuejed vidlus Alcairi Sultanus in iEgyptum profugit.lllolibifu- 
gacuiuIenre,ChaIcpu& Chemefam viTemjr expugnat. Quum 
Chemcfiecoplura pereleganter exftru&a mortuo ru monumeta 

cerne- 

* 


# 


* 


1 c 


S 


TVRCICI i 5 

cerneret, quinam in cis fcpulri coderentur,interrogauir. Refpon- 
f um abincoIis,efleilla fcpulchra famulorfi fociorumq* vatis Ma- 
humetis: videlicet CiiatUaiSjqui Velidis fuerit filius, &Kubelech- 
baris,&£ Orneris, &: Mucigse, qui Mahiuncris fuerit curfor. Hoc 
intelle&o, corpora quidc incolarum cfle libera iuflit : fed faculta- 
tes eis omnes ademit. Chemcladifcedens,&: Bealbecuprofe&us, 
id opidum prius direptum vallari pallias eft. Bealbeco Damafcu 
rediit, arcem vrbis eius occupaturus: verum oppugnatione prima 
nihil effecit. Igitur eam denuovchcmenriori militum adgreflus 
impetu, vi cepit. Damafcoin potcftacemreda&a,reuerfuseflin 
Parthiam, & ad vrbem Carabagum caftris locum delegit, eoque 6 5 
cu m fu is in hi bernafe contulit. Pofteaqua veris tempus adpetiil- 
fet, Amafiam fic duxit exercitum , vt Erzinga prius accederet, in- 
de verfus Engurim pergeret. Ab altera parte ne Gilderun quidem 
Chan ociofus erat, fed bello gerendo intentus, maximas cogebat 
copias. In primis vero Tacarorum ex regione Deflcnfi multitu- 
dinem prope infinitam fibi adiunxit : quos per Moldairiam pro- 
fe&os,& in Romaniam cfFulbs,inde fecum in Natoliam abduxit. 
Ad fu minam, talem ac tantum e Romama,Anato Itaque collegit 

1 c exercitum: vt aduerfariis i ' le copiis facile comparari pollet. Cum 

his ergo profe&ionem verfus Engurim infticuit,lumtis fecum in 
cius expeditionis focictatcm filiis fuis. Vbi iam cum exercitibus 
imperitor alter ab altero non procul aberat, forte Temir Chan 
die quodam lou is , prima luce, procellit adfpatiummcdiu inter 

2 y amborum exercitus, atqj ibi caftris locum delegit, caque follacir- 
cumduCla numiuir. Eodem & Gilderun Chan quum fefe fub ve- 
fperam com u! ii Ict.callra pro fuis itidem copiis metatus ei t.Tam- 
dem dicquoda Veneris, fummo mane, inftru<51 is ab vtraqj parte 
aciebus, e foflatoquifq; fiio contra feinuicem progrediuntur. Et 
Gilderun ita fuos ordinarat,vtaduerlariofc no inferiorem fu cur u 
cxifbmaret. Rebus vniuetfis re&edifpofitis, quum fignahinc in- 
de fublata volitarent, tubar clangerent, tympana caft ren (ia pulfa- 
rcntur 3 &: iam iamqj con cur furse viderentur acies: tum vero Dc- 
ftcnfcsTatai i , violata fide militari, mox adTemirem tranfierur; 


5 <• 


i 4 ANNALES 

' 

itidemquc mi ites c regionibus Gcrmiani&McntcGj,quod ipfo~ 
rum principes aTemtris Chanis partibus ftarec, ad eofdcmfe re- 
ceperunt. Quo fa&um.vt potifiima pars,& ipfum adeo robur ex- i 

crcitus, cui nuxi me fidebat, ab eo deficeret, ac perfidiae macula le 
contaminaret.Quinetiam fuis a militibus Turcicis, qui animis io r j 

64 cum nonnihil otfcnlis erant, defertus fuit. VnustamumodoBuU | 
ei filius fuis cum copiis coiiftantev aduerus hofte fubftitit, & ani- 
mole pugnauir.quo Temir confpc&orProh quam feroces Se tru- 
culcnti funtifli Derui fij, dixit: quanto cum ardorcdimicant. Ad 
qua; de fenatoribusquifpiam: Nonhi Deruifij lun^aigled Cbri- ;o 
ftiani.Tamde&Bulci filiusanimaducrtit,incaifurn fetam acri- 
ter proeliando laborare. Nam &: ipfi Turei iam in vniuerfumfu- 
gx fedederant-ItaquecolIedHs fuis, nonnihil ad alterum latus ex 
acie deflexit- Idem cum fuis & Gilderunis filius M 11 fla ph as Ze- 
lebis fecit /qui etiam hoc preelio periit. Hzcquum ipfi Baflxvi- i y 
diflcnt,abdu£lo fecum Emire Soleimane, fugam arripuerunt. 
SulcanusMuchcmetes cum fuis Amafiatn repetiit. Solus adhuc 
cum praetoriano comitatu Gilderun Chan immotus flabat. Sed 
tamdem in hoflis potcftatcm venit , & ad Temircm perduflus 
fuit. Ei Tcmir Chan pedes obuiam procellit, exccptumqucma- :o 
gna cum honoris delatione, fuum in temoriu deduxit. Ibi quum 
excquo,Temirianorum adimusopera,defeehdilTet: humi, pro 
moregenriSjineodeambotaperccolcderum.PriorTcinit Chan 
de fuis rebus cum Gilderunc colloqui cepit. Inde quum cibu vna 
fu me rer,nir fu mTemir colloquiu exorfus : O Chan, ait ,in finitas : 5 
praepotenti Deo gratias Sc hymnos debemus vterque: tum quod 
mihi mifere claudicanti, ab ipfis Indi^finibus, ad portas vfqjSiua- 
ftxvrbis, imperiu largitus lituum quod ex altera parte tibi aSiua- 
flx moenibus, ad ipfos vfq$ limites Vngarix, dominatum conctf- 
ferit. Si Deo luberet vniuerfiim orbem terrarum partiri , quid jo 
maius claudo dare poflet ’ Iccirco non abs re magnis ipfi gra- 
tiis agendis obnoxij fumus. Tu vero parum fortallc Deo gratus 
ft ilii , ac pro prerca talis ac tanta tibi calamitas a ccidic.Qi; a* qua 

dixilfet, denuo Baiufitcm interrogans: Mi Chan, ait, ii tua li- 
tura 




r v r c i c i i, 

tum eflct in potel' tare, mecum vr ageres pro libitu tuo .* quid ob- 
ice ro dc mefaccres? age, veritatem dicito.Tum GilderunChan, 
quem ferocis & iracundi animi hominem fuiile accepimus, non 
ime b i le r e i po nd i fle fertur; E q u i dem te, ii fortuna propitia meam 
5 in poteftatcm veiiiiflcs, ferrea conclufum cauea mecum hinc in- 
de circumduxi dem. Quo Femiraudico,moxe ferro cauea parari 
iufik:& in £am,carccris iooo,Baiafite incluht.Sccudutn h^c, per- 
mira militi licetia per vniuerfam regione hinc inde fe diffunde- 
di.atq; omnia rapinis vaftanduTemiripfe Pruiam abiit , ibique 
1 ° thefauros Baiaiitisinucntos fibivindicauir.Etquadoiam immi- 
nebat hiems, fi i nui Sc liibernauitin AnaroIia,&: proceres eos 
qui ad ipfius patrocinium confugerat, tum fortunis fuis refticuir, 
tum munenbusampliflnnis adfecit. Atque hoc modo finguli 
fuasad ditiones reuerfi funr.Ofinanis vero prouincia,cui nomen 
r ? Ofmania,TatarisTemiradtribui‘r. Quod quum Baiafitcs inau- 
difiet, magnum animo dolorem cepit. Erat in more Temiri, vt 
caftra loco moturus, nonnumquam ad Gilderunem accederet, 
eoque perhumaniter falucato,re&cne valerent! fecus , quere- 
rer. Quodam ergo die G i iderun, hacvfusoccafione,Tcmiretn 
10 adloquens: Equidem fateor, ait,o Chan,fic in fatis fuifle. Tibi d - 
uinitus deftinata fuit vi&oria.Sedeft, quod abs te petam : modo 
&:audircmc,& adnuerc petitioni volueris. Ad qu^Temir; Quid- 
quid,ait,amc petieris, oChan, nequaquam ti 1 -i denegabitur. Tft 
Baiafites: Hoc vnum,mquit,abs te peto,nc familiam meam abo- 
lcas,&Tataros vri cccum abducas. Mihi quodaccidit,ctiam tibi 
potcf accidere. Non bonum cft, ita fxuirc velle, vt prorfusabo- 

leas. His audiris, fa&urumfeTemir recepit, quod Baiafitespoftu- 

laflcr. Adcoque coalis in vnumTataris, fecum cosabduxic.Spc- 
raueranl le quidem futurum , vt quifpiam filiorum Gilderunisi- 
J° pfum conueniret: fed quia (ibi metuebant, accedit nemo.Sccun- 
dum hacc die quodam accidit, vtTemir compellaro Gildcrune, 
diceret: Equidem temccum, oChan, in regnum meum abduca, 
ad vrbem S emercandam : atque inde te remittam in regnu mu. 
EaTemiiis oratio Gilderunis animum tam graui mteroris vul- 

D 


ANNALES 

nere percuffit,vt i pfe Obi mortem confcifccret. Temir vero, quii 
ad iter (c c omparara^Caram aniae bego com plures arces Sc opi- 
dadonauir: & Ifitcndiarri Caftainonam , Congerim , &. Catam- 
gcncanceffir. Atque his rebus geftis, in regnum fuumreuerfus 
_ m ctfc. Acciderunt autem ha‘c omnia, qua’ a nobis expolita (untlia- f 

• J 4°3 denus, ab anno dccc vfq; ad annum *dccciiii. Temir Ch an a- 
pud Parthos annis x l rerum potitus fuit : Gilderun vero , cuius 
mortem indicauimiis,annis dumtaxat xim regnauit. 

6 j, Filios Gilderun Chan fex liabit: quoru vnus, Muftaphas Zc- 

lebis,amiflus fuit in Temiriano proelio: quinque reliqui manferc ia* 
fu perftitcs,EmirSolcHTi anes, IfaZelebis, Mula Zelebis.Sultanus 
Muchemetes,&: Cafan Zclebis , qui tempore prcelij adhuc erae 
serate tenera. 

Exftin&o Baiafire,conucnerumin vnum Afisbafla,Eines be- 
gus,& Hazan aga: decretoque vnanimiexAnatoliainRomania is 
reuerti ftatuerunc. . 

Sultanus Mnchcmeres Amaltamprofe£tus,quierifededit,pa 
rum de rebus aliorum follicitits.Ifavero,& Muia, varie fe mutuo 
$$. perfeqputifuntin regione Cdrafma : donec Mufa tamdemlfam 
coprxhenfum occidit. Quo facinore patrato, Prufamprofc&us, 
in ocio viuens,arebtisgcrcndis abftinuit. Nonmuitopoft,arma 
contra Mufam quiefeentem fu m fit Emit Solcimanes. Hoc ille 
cognito, mox in Caramaniam arrepta fuga fe recepit. EmirSo- 
lcimancs,vr res funsconftabiliret, foro rem fuam,cum fratre natu 
minimo, Catane ZcIcbi.Conftaminopolini mifit, cofqueCon- 
ibntino dedit oblidesme quodfcilicctdifcidium intercos exori- 
retur, Icd pacem potius inter fe mutuo colerent. 

69. i lincinRornaniamtranfueftusEmirSoleimancs.Hadriano- 
poii caerimonia Tureis familiari, fackis dt imperator , anno 
C1404. dcccv. 

Eius rei nurio acceptodegarum Sultanus Muchemctes Araa- 
fia mifit ad Emirem Soleimanem , fratrem natu maximum , qui 
ei tum munera ferret, tum fuisverbis h.ee renuntiaret: Quando 
lic Deo vifumfuitjdomme ac frater natu maxime, vt parentem 

vtriufqs. 


1 


'T V R C I c i; x 7 

vtriulqtte nortrnm rebus humanis eximeret: magnopere mihi 
gratulor, te nobis falmim& incolumem relisum. Cui quum E- 
mirSoleimancsvJCiflim venuftx forma: pueros, puellas, veftcfq; 
fer icas, Sc alias res varias ac elegantes mifi liet: fancito foedere mti- 
| tuo, pacem inter fe coluerunt. Poftharc ablegatis in Caramania 
fuis hominib 9 ,eius jpuinciz domino iignificari iuflit Emir Solei- 
manes; daret operam, fic vti cuftodireturMula frater.nequapof- 
fete! abi. Adeoqnc Caramanum obteftari fe , diligenter id cura- 
ret:modoeigrataSo!ciinanisdrct amicitia. Siquidem hocab i- 
wo pfoimpetraflcr,viciirimcifcomniacaritaus&: beneuolentix of- 
ficia exhibiturum. 

Mufaquum fubolfeciflet, Caramania: principem cum Emire 
Soleimane mutuam ingratiam rediiile : fuga fibi confidens, ad 
Ifuendiarem propere concdfir. Eius rei fama ad Emirem Solei- 
r y manem delata, mox arma in Ifuendiarem expediuit: cuius ditio- 
nem ingrdTu$,proptcrGerlen ad ripam fluminis caftralocauit,&: j Q 
militem iftic in hibernis habuit. Erat in iis locis nigra populus in- 

gens,fub qua genio cottidieindulgebat,&hc]Iuabatur.Tamdem 

cothpofitocum Ifticndiarc negotio,relii5hq; ipfius regione , pro- 
i to fetius eft Ifnicam: vbi totos dies in conuitiiis &C compotationibus 
exigebat.Nihilo minus fecreto Mulam fecum habuit Ifucndiar, 
cumque nauigio impolitum, per pontum Euxinum in Valacliia 7 r 
deportari curauit. Erat id temporis Vaiuoda Valachix quidam, 
cui nome Murzes. Hic &: hofpitioexcepiteum,& viam aperuit, 
t-5 Sc auxilio fuir.vt Romaniam ingrederetur. Quum Hadrianopo- 
lim pcruenifTet,moxab exercitibus, eo confluentibus, imperator 
falutatusfuit.EmirvcroSoIeimanes,Iicetoccupatamafratrc Ro 

maniam intcllexiflet vniuerfam ; nihilo tamen minus perpetuo 
luxu&hclluationibus fuisoccupabatur. Et quoties e mero ia m 
«io ebrius incaluerat, Itfpemimero voces has ingeminabat: Mula, 
Mufa,quid ribi meis in regionibus eft negotij ? Neque magno te- 
poris interiero fpatio,fecurus ipfe,ac metus omnis expers, a Mu* 
fa fratre fuit obrutus.Ibi quum a ducibus &adminiftris rcru fua- 
rumjadMufamtranfeumibuSjeiufque militia; fc deuouenubus, 

D y 


ANNALES 

defcrcrctur: fugam arripuit , in qua vicum ad quemdam perue- 
niens,ab cius incolis fuit interemtus. Eum vicum Mu fi , cum in- 
colis vniuerfis, cuius cuius tamde vel lexus, vel aetatiseflenr, igne 
fubie&o concremari iufljt,hac adiectavoce; Cur fratrem meum 
vobis necare libuit? Secundum ha:c reuerfus Hadrianopolim, y 
C. 1411. plene rerum potitus fuit, anno Dcccxm. Emir autem Soleima- 
nesimperauit annis v 1 1 . Ab hoc inchoata fuit Hadrianopoli 
ftru&ura templi longe ampiiflimi, cuius ipfo fuperftitefundamc- 
ta iam ad cam altitudinem perduda fuerant; vt eius loci, quo tem 
pium condebatur, fuperficicm arquarcnn 1 q 

Quum autem Sultanus Muchcmctcs, cuius Ama fite iedes e- 
rat,cie hifcc rebus omnibus, vteranrgcfta:, certior fadus fuiflet; 
nimii ii Mufam,Soleimanc de medio fublato,- Romaniae fiueGne 

cia; imperio potitum; bello Mufampcricquendum Hratuic, & ex- 
peditione fu(cepra,Pruiamduxit:omnciqueAnatoli^prouincias, 15 

EmiriSoleimani fratri non multo ante fubditas,in poteftate rede- 
git. Itidem inRomaniancciple Mufarcmm liiarum curadepo- 
fita.quid agendum libi foret.circumfpiciebat. Ante omnia Sca- 
7 -- chumMclicum,cui dumtaxat vnuscrat oculus,Vcziremcrcauit.* 
S.unobiina£filium,Cadilcfchcrum die voluit: ducem ftipendia- 
riori 1 in figniferis praefecitiprouincias denique fuos inter familia- 
res,ac militares viros, diftnbuit, Reliquerat Emir Soleimanes li- 
beros fu perftites, filium atquehhamrquiConflantinopolirn pro- 
fugerunt. Durantibus hifcc di icidiisintcflinis, etiam vrbs Vidina, 
ad Danubium lita, defecit; icdMufi, du&oaduecfus cam milite, 
rurfus imperium accipere coegit. Ide Mufuclida Vidina, Buru- 
7J. uadam & Matcram copias duxit, eaq; opi da libi lubiccit. Magna 
inomnibus prouincustyrannidem exercuit. Occupauit & opidu 
Chiupurlim,quod Lazati ditionis crar.Suos etiam excurrere n 5 - 
numquamiuilir,adipla vique moenia Conilantinopolis; ita qui- 5 o 
dcm,vt ipfo imperante, Coiirtantinopolitam portas vrbis aperire 
vix auderent. Accidit aurem aliquando» vt adSilyuriam accede- 
ret:quam duin oppugnaret, egregie fetuebaruropidani , & inho- 
ftem animo fc pugnabant. Dum vtrimque manus conferuncur, 

Scachus. 


T V R C I C I. 1 9 

Scachus Melicus,Mufa: Vezirazemes, hero deferto, Cofhntino- 
polim fc recepit. His pcrfpcdis i nfidiis &aftu Melici, vehemen- 
ter animo Mufa perturbari: conucrfoqueitincre,Hadrianopolim 
reuerti: Sequis hui ufcctransfugij futurus effer exitus, fecum ipfe 
j difpicere. Viciffim ex aduerfa parte, Sultanus Muchemetes o- 
mnino cum Mula proelio congredi ftatuebat. Erat huic V czira- 
zemcSjBaiafites baffa,quocum follicitecofukabat, quonam mo- 
do nauigiisin Romaniam tranfmitti fretum poTet.Eorte fortuna 
tum Scachus quoque Melicus ad Sultanum Muchemetena Con- 
ro) ftantinopoIivenerat.ItaqueBaiaiitesbaiTa Muchemeciatidore- 
rar, vt is etiam arcefl Itus, deliberatio ni adhiberetur; quid ipfi fa- 
ciudum pareret, explicaturus.l!le vocatus in confilium,acceflit:& 
intelledo,cupereMuchemctem in Romaniam exercitum trani- 
porrarc, modo,deiphus confiho viam rationemque commode 
i y tranfficicndi cognofcerct: refpondir, omnino Conlbncinopolim 
mittendos legatos, &: cum Teggiurepacis ineunda foedera , quo 
fieri permUTu ipfius Sc adiumenro tranliedio pollet. No enim fre- 
tum vllo alio tranfmitti loco poile, quum Gallipolisin poceldatc 
MuCrfir.Eratid temporis iniigui vir quidam audorirate pra ? di- 
103 tus,nomine Fafelulla,qui Cadij fiue iudicisofficioGeiuifas funge- 7 
batur.Is &: notus erat, &: familiaris admodum Teggiuri Conftan- 
tinopoIitano.HTunc igitur ablegarunt, vticum Teggiurcdcpace 
ageret: qua inter vtramque partem fancita,profcdus Prufa Sulta- 
nus Muchemetes, ad litus maris c regione Conlbntinopolis ac- 

i jy cefllt. Illi ConftantinopolitanusTcggiurnaues fiias obuiani mi- 

fir,&ipfumin Romaniam cum exercitu tranfuehi curauit. Eius 
Mufa rei faduscerrior;HadrianopoIi relida, regionem Lazari pe 
tiit.Interea venit Inzuam Sultanus Muchemetes , atque ibi caitris 
locum delegit. Mox Alis begus,Eurcnoli$ begi filius,fuis cumco- 
3 <o piis ad Sultanum Muchemetcm defecit : poit quem &c Michael, 
Iochzi begi filius, cum milite fuo ad eumdem acccllit. Eterat is 

Mufaebeglerbegus- Horum ccnfirmatusfubfidiisSuIranu* Mu- 
chemetes, vltetius proccflir,&: Hadrianopolim venit. Quotquot 
autem Turcici proceres per Romaniam hinc inde degebant, vni- 

D iij 


JO ANNALES 

ucr fiMufa deferto, ad Sulcanum Muchcmctcm fe contulerunt,' 

Nec a Mufa: partibus vili man (ere milites, pra:ter Acanzios. Se- 
7 c , ]nc iuni hsecdigrei Ius Hadrianopoli SuItanusMuchemete$,Mu 
fam a tergo perfequi no defiit , & cum eo propter opidum Samo- 
couam proelium iniir. Quum autem animaduerteretMufa, non j 
fatis fibi viriumdTead reiiftendum: fugae fe dedit, &c fugienti c- 
quus in profundum camum prolapfus fuit. Erat ci famulus 
quidam , veflium fartor, &fcruilishomocondicionis > cui no- 
men Sarudzcs. Hic equo domini,(ichumi proftrato, tendinesin- 
cidit, captumque dominum fuumMufamadSukanumMuche- i o 
me rem adduxit. Sub initium nodis in tentorio quodam Mufa 
ftrangulatuSjftatim eadem node Prufam atielii iufliis eft , vtiilic 
in aui monumento conderetur. Imperauit annis III & dimidio. 
Mechemetem begum, Micbalis filium , qui Acanziorum dux e- 
rat in exercitu Mufa',captiuum SukanusMuchemetes ad vrbem r > 
Tocatam deportari ,8C ibidem cuftodiri piarccpit.Samobunarve 
ro filium, qui officio Cadilefcheri fungebatur, cum vxoribus & Ii 
beris Ifnicam iuffit abduci , vbi mille a fp rorum annonam ci fin- 
milos in menfesadfignauit.Peditum Mufiedux in V alachiam au- 
fieic. Hoc modoTurcorum imperator faduseft Sultanus Mu- i o 

C. I4H- chemetes.vniuerfa fubada Ro mania anno dcccxvi. 

Inito regno, legatos ad omnes fibi vicinos principes mifir, ac 
pacis & amicitiae foedera cum cis pepigit, nrerea vcro,dum ad- 
huc Mufa Muchemetefq» bello femet inuiccm in Romania per- 
fequebantur : Caramaniae princeps Prufam exercitum adduxit. 1 1 
1 -is expeditionis rumore ad fe perlato, Ibafesbaflfa, qui tum Pru- 
fi cum baflie imperio praeerat, arceffitis adfe Prufieisciuibus, vti 
cumeisdeimmineti bello deliberaret: Caramanix princeps, ait, 

3 rm tl cepit ,vc nos opprimat. V os operam date , vt ad excipienda 
illius vim,inftrudi ficis, 5C cum facultatibus veftris in arcem vos 5 0 

recipite. Mox qui locupletiores erant, in arcem fuis cum rebus mi 
crant.Polleaquam ad vrbem Caramanix begus acccffiflet, Iba- 
fcs arci femer includit quo Caramanusanimaduerfo, ciuitatem 
jerne fubiedo concremauit. Inde verfus arcem cuniculos agere 
** cepit. 


T V R C I C I. ji 

* 

cepit. Ibafcs ex aduerfo cuniculis Tuis ad hoflrium cuniculos pc?- 
dudis,& aqua in eos deriuata, Caramani follorcs aquis obrutos 
exftinxtt.Interim vero dum ad Prufam res vtrimque geritur acri- 
ter^ citra mtermiflionem: inopinato Mufe cadaucr co depor- 
,c tatum.prope thermas monumento paterno infertur. IdvbiCa- 
ramanus fieri vidit,confeftim motis caftris, ( uam in prouinciam 
exercitum abduxit. 

Secundum hxc profedus e RomaniaSultanus Muchcmctes, 
tranftniJlo freto, Prufam adiit, ibique maioribus coalis copiis, & 
i c;:» adi undis fibi duobus in belli focictatem principibus, Ifuendiare 
videlicet, ac Gcrmianidomtnoi cum eis aduerfus Caramanum 
expeditionem fufeepit. Ingrefius autem Caramani ditionem, 
mox opidum Varfacumiubcgic, incolis abfq; mora deditionem 77 
facientibus. Inde Coniam cum exercitu contendit, vbiquu prin- 
i 5) ceps vrbisei fuiscum copiis occurreret: proelium inter ie com- 
mi fer ut, quoSultanus Muchemctes fuperior fuit } & Caramanus 
cum fu premo copiarum fu .irum duce,Zcbuco Mullapha, in ho- 
ftium poceftatem venit. Multis vit ro ritroque colloquiis liabitis, 
tam dem compofitum fuit difei diu m,& mutua reconciliata gra- 
ao> tia:fcd ita tamen , vt Caramanus Sultano Mucbemeti tribus opi- 
dis,& vni caftrocederet quorum locorum deditione fada, vicil- 
fim Muchcmetes Caramanum muneribus cohoneftauir,& li- 
bertati reftitutum fuamin prouinciam rem i fit. Muchcmctes i- 
pfe Prufam reuerfus, non diu iflic hxfit : fed iter ceptum profe- 
ijf quens, trans fretum Hadriaoopotim properauit, vt bello Vala- 
chos inuadcrcr. In id bellum & a Ciaramano , & ab Ifuendiare 
bego copias auxiliares impetrauit: quibus ad fuas ad i udis , in ho- 
ftem prcgrcfTus , ad Danubium eaftra locauit: vbi dum caftct- 
Ium exflrucret, magnam fuorum manum in Valachiam trans flu 
i(x> men immifit,vtprxdis adis eam depopularentur. MiliteseVa- 
lachia falui,nulloacccpto detrimento, trans Danubium, maxi- 
mis audi i poliis, rediere. Quod quum regionis Vaiuoda cerne- 
Eet, aliud quod agerer, nihil habuit} quamvt pacc cum Sultano 
c6pofifa,quotannis ie tributum millurum.poiiicercturjCoqno- 


, • < • k | ■ (ll lll * I • * 

51 ANNALES 

mine filium daret ob fidem. Quibus rebus gefh's,Prj famMuchc- 
78. metes repetiit, &c inde copias ad opidum,quodSarr. foriis dicitur, 
traduxit:quo quidem occupato, complures in iis lc-isTataros ,a 
Temire Chane relitos, i nuen it. Hos, edi topublic.to, in Roma- 
niam migrare iuffit:&ditiuncu!a quadam, haud p^ocula caftro $ 

7 9 ' Cunuza,donauit;vt ibi domicilia fibieonftituerent. Erat enim is 
locus incultus & de fer tus. Atque illa quidem vicinia & regio in 
hunc modimiTataros accepit incolas, qui eam in hodiernumvf- 
quediem pollidcnt. Interca dum his rebus intentus erarMuchc- 
!neces,in Anatoliafediiioquxdam coorta fuit, autorcBurgluzc 1 o 
Muftapha, qui ScheichisBedredinis quondam oeconomus fue- 
rat. Ec Scheiches ille Bedredines, vti fupra diximus, apud Mu- 
fam Cadilefeheri munus gclTerat, Ifnicct’ deinceps exfularciuf 
fus.Hicergo Muftaphas in agrum Aidinenfctn profetus, ma- 
gnam ibi (editionem excitauit:perfuafisincolis,vt ipfmspote- 1 y 

itatiic permitterent, & imperium hibentes acciperent : nomen 
interim propheta: mentitus, vt co facilius res nouas moliretur. 

Vbi de hoc motu Ifnicx Scheiches Bedredines accepiffet , oeco- 
nomi videlicet fui res tantum incrementi fumere: mox I fnica re- 
lida fngnm arripuit, &lfuendiarcm adiit. Apud hunc quum ali 10 
quamdiu fubftitiilct,nauim confcendit,& itinere maritimo Va- 
lachiam petiit. Sultanus autem Muchcmetes intellego, habere 
iam Burgi uzamMuftaphara (ele&orum militum ad tria millia: 
copias (uas in eum, duce Sulcano Murate filio, mifit. Is vbi, Baia- 
£Itc balla expeditionis fodo, cum exercitu ad defc&ionis auto* 15 
rem perueniflet: accidir,vt impetu repentino fc inuicem inuade- 
renr,&; manus tam animofeconferercnt,vtillo proelio ingens ho 
xninum multitudo caderct.Tamdc Burgluzes Muftaphas, in fru- 
ftaconcifus, periit. Hac de illo, &: complicibus, obtenta vi&oria: 
rediit ad priftinum imperium omnis ca ditio, diftributa deinceps jo 
gc. in rer Sulca ni Muchemctis mi licia: prarfciftos. His rebus gcftis,Ba- 

iafites baflacum Sulcino Murate Maniflam duxit exercitum.* 
quo ipfo eiiam in loco quidam erat homo feditiofus, Torla- 
ces H-iegicmal, ftipatus bis mille viris , qui eum fetabantur. 

Hos 


T V R C I C I. y t 

Hos quum B a ia fi ccs adfcquutus fuififct , terga dare coegit, & i- 
pfum Torlaccm ,cum aliis aliquot coniuratis captum , ibidem 
fu fpcnd io necari iuflir. Interim profedus Serras Sulcantis Mu- 
chemeces, eam duitatem occupauic : &: cum animo fuo con- 
y flicLiir,Salonicamquoquc militum corona circumdare. Duran- 
te veroSerrefis vrbis obfidionc,Scliciches ille Bedredines,qucm 
in Valachiam profugific diximus, R o maniam i ngreffus, aliquot 
fophilariosante fe mifit in agrum Zagorcnfem , vulgo perfuafu- $ 
ros,imperiumSchcichi Bcdredini duiinitus efledeftinatum. fal- 
lto tim paucos intra dies aduentum eius pnrftolarentur. Qtmm C r- 
Scheichcs Bcdrcdinesiam propius ad eos accederet, magnus fc- 
ditioforum numerus ad ipfum confluxit, & iliorum quoque non 
pauci, quos imperante Mula beneficiis obnox os in magiftratu 
libi reddiderat, dum apud illum Cadilcfcheri officio fungeretur: 
i y ita quidem, vt hominum copiis non contemnendis cindus effer. 
Verum iidem an imaduerfo, minime felicem futurum , motus il- 
lius exitum : Bedrcdincdefcrro, etiam arma, qua: fumferant, de- 
pofucrunt. Harum turbarum accepto nuntio, infignem exer- 
citum in agrum Zagorcnfem SukanusMitchemetes expediuit: 
no qui SchcicliemBedredinem ibi deprehenfum ceperunt ,& ca- 
ptum Serras ad Sultanuni Muchcmcrcm adduxerunt. Erat apud 
Sultanum magna; quidam dodrinac vir, nomine Mculana Chci- 
der, oriundus e Parthia, vnde fead Muehemctem contulerat, qui 
cum pro viro fando colebat, & a latere fuo numquam dif edere 
i 5 patiebatur. Is hanc lentendam tulit, vt capitis quidem fupj litium 
Schcichcs Bcdrcdincslucrct : fed minime tamen fifeo faci hates 
ipfiusadpIicarencur.Sultamisergo Mtu hemetesjiae in cum lata 
fententia , poena fufpendij apud Serras hominem ad fecit Pollea 

vero, quam cxfpiralletjcadauer eius de patibulo dc f radu , & ter- 
3 ; o tx madarum fuit. Inde Sui canus Muchcmetcs Prufam reueifiis, 
a4 aliquod ibi tempus fubftitit, Hadrianopoli templum , quod 
frater eius EmirSolcimanes ex ftruere ceperat, abfolui curauir. 
Aliud etiam Prufe fanum , cum fchola & xenone , condidit. At- 
que hifce geftis rebus, viuendi finem fccir. Eius loco Sulcanus 

E 


34 ANNALES 

C. 1411 Murates filius imperator fa&useft ,anno dcccxxiiii. qui Pru- 
fx cadaue r patris mo n ume n to, pro more, intulit. 

S 1. Secundum hxc fequuta fuit vniuerforu in Anatolia defectio, 

nimiru Ifmyrx principis, & Methefij:&ad iiimmam, omnium ab 
omni parte procerum. In Romania namqjpro Sultano fe quida 5 
S 3. gei\ bat ,cui nomen DufmesMuftaphas. Is filium fe Gilderunis 
84. Chanis profitebatur ,&p!crumq; folebat in opido Vardariode- 
gcre.T ranfierunt in partes ipfius etiam proceres quida eius fami- 
liae, quos Eurenofes begos vocat. Horum fubiidiis ad iutus, Serras 
obfedinquxquidc vrbs,vnacum arce, mox deditione fecit. Hinc r co 
progrelTus vlterius , Hadrianopolim irc perrexit : quo quii accef- 
fillet, incolae portisreclufis,eius fe fidei potcftatiqj permilei ut. Ad 
fumma, tota Romania in partes cius conceflk. Alio tamen Porta 
loco non erar,qaam Vardarij. Pofteaqua Sultanus Murares, qui 
hoc tepore Prulx degebat in otio,dehileemotibus certior faftus 1 
fu i fle t:Ba ia fit em baflam copiis inftru&u mific.qui huc regno de- 
pelleret. Qu u m pr i m u m i s H ad ri anopol im in Roma n ia ven i flet, 
ab hero fuo defecit, ac Du Imi Muflaphe fe dedidit: a quo viciflim 
8j. Veziris dignitate fuit ornatus. Eide & Umyrx princeps, Chufei- 
nesbcguSjfemetadumxic. Magnum afit peditum numciu, quos lco 
A zapos vocat, collegi cDulmesiiic Mu. r taphas,& ini Igniacoccf- 
lit illis priuilegia,qui Iponre militia ipfius lecfabantur.Qiium igi- 
tur ingentem iamcocgiflet exercitum, cocoliliodflccfljt Hadria- 
nopoli, vt Pruiam contenderet. a quavibequmn iamirincrcv- 
niiisdieiabellct, Vezircm fuuui, Baiafitcm bafiam, fupplicioca- 2-sy 
pit is ad fixit. Inierim Muratcs quoque de bello gerendo cum 
fuis deliberabat. Suadebant vero, qui huic a cofiliis erant, vt Me* 
chemctem begum, Michalis filium, ccarcere rocatcnfireuoca- 
rcr. ac libertati re ftitucrct. Hunc igitur arcelfltum e cuflodia, fe- 
cum in expeditionem hanc Sultanus Muratcs fu m fit, ac Prufa 5 cc 
Stf. rcliela, ad amnem Vlubaram procellit , iuxta pontem caftra 
metatus cfl. Eodem quum &c DufmcsMuflaphas veniflet, ex al- 
tera parte pontis locum callris delegit. Hoc modo collocaris cx 
87* adueilo copiis vtriulqucprincipis , Mechcmetcs begus, Mic ha- 

lis fi- 


* 







T V R C I C 1 . 5 p 

Iis filius’, militibus a Dufme Mufhpha flantibus cognofcen dum 
fe prxberc, ac peramanter cos compellare. Quo fallo, quum 
proceres atque milites, qui fe cum Dufme Multapha liac expe- 
ditione coniunxerant, Michalis filium adgnouiflcnt:nollufki- 
j uiumVlubatam tranfgref i , ad Sultanum Murarem fe contule- 
runt, eique fe dediderunt. Id vbi ! )ufmesMuftapha$ fieri vidit, ad 
amnem Bugam profugit: magnaque pecunia vi BugxopidiCa- 
dio donata, eius ope faluus euafit:& propter Gallipolim trans fre- 
tum in Romaniam reuerfus , ibidem ad aliquod tempus quicuir, 

•i i o nauibus in terram fubueetis. Eum fine mora fequutus a tergo 

Sultanus Murares, copias fuas mercatorum nauigiis impolitas in 89. 
aduerfum litus velii curauit ,&caflris inEzea planicie Jocum ce- 
pit. Tum vero Dufmes Mullaphas motis caftris, verius Bolaircm 
fuga fe recepit : vndequum Hadrianopolim pergeret, a luis de- 
ii j fertus fuit. Ncc multo poft captus, Sc Hadrianopolim ad Sulta- 
num Miiratem perductus , illius iufFu de pinna quadam ad mu- 
rum vrbis lufpcnlus, laqueo vitam finiir. Mox ibidem Sultanus 
Murat es in regium rhronum collocatus, & imperator a fuis falu- 
ratus cft:, anno dcccxxvii. Erat ei frater in Anatol ia, cui nomen C.141P. 
itio Mullaphas. Is etiam magnas ibi turbas dedit, fed tamdem Mu- 
rares expeditionem aducrius fratrem fulcepit , & 1 mica: captum 
necari iufiit: vnde Priliam ve£his,& iuxta patrem conditus fuit. 

, Secundum hax rediit Sultanus Murates Hadrianopolim, quo 
quum perueniffet , de Vaiuodas Valachi defe&ione cognouit. 
ai. j Quapropter dualis in Valachiam copiis, regionem vniucrfam 
fadediripuit.&amplis potitus fpoliis, Hadrianopolim icuerfus 
efl, anno dcccxxvi i. 

Inde ruriusin Anatoliam profectus ,Ifmyrx principem ditio- 
ne fuaexpulit,& prxterea regionibus, Mentelianx , Aidinenfi, 

3 31 0 Sarchanix, & Chemidenfi, prxfidia fuorum impofuit, deductis 
eodem colon iis, &: agris inrer fuosdiilributis.Gclla vero fuerunt 
hxc eodem anno dcccxxvii, C^ir. 

Poihlla quum ad tepus aliquod Prufx fubftitilfet , quieti de- 
ditus: tamdem fufeeptarurfus in Romaniam profeltionc,Lazari 

E ij 


/ 




3* ANNALE!? 

90 ditionem ingreflus cft,caq; Defpotam fencm prorfus eiccit , an- 
C. 1 417 noMahumetano dcccxxix. 

Hisexaticlatis laboribus ac molcftiis, quieti fe quidem dedit, 
fed non diuturnae : dum Anacolix montana peteret, captandas 
frigidioris auras caufa, Rurfum vero rranfiecit in Romaniam , Sc ^ 
armis Lazaro illatis, vniuerfam cius regionem populatus elf , an- . 
C. 1 4 z 8 no dcccxxx. 

Hincquidam ex proceribus, cui nomen Hofer bcgus,in Ana- 
C.142P tol ia ditione Zietuca Mu racis imperio adiecir,anno ncccxxxr. 

quum intet i m Sultanus ipfe Hadrianopoli quiete ic reficeret. Ibi- t o 
5 >i dem mortuus efb Ibrahimes balla , Cbelilis balla: pater, anno 

C. 14 jo DCCCXXX II. 

Murares autem quietis &; otij logioris impatiens, bellum fc lu- 
Icepturum luis edixit, diuimtus libt mandatum, itaque maximas 
9 ~ copias ad vrbem Salonicam adduxit, eaque pot itus eft, exercitu 1 y 
C- 143 1 Ipoliis opimis ditato: quod quidem accidit anno dcccxxxi ii. 

CaptaSalonica , nonnihil a bellicis occupationibus abilincrc 
9 3 conilitu it, &i ad montana Zogx profe&us cfE quo tempore na* 
tusell ci filius , cui nomen Muchemetis impoluit, codcmanno 
C.1431 dcccxxxiii. ro 

Edito in lucem filio, nouos lignari iulHt afpros: moxque rurlus 
ad montana fe contulit. Id temporis etiam Hadrianopoli tem- 
plum, &: ibidem in arcc veteri palatium elegans ac deliciolum ex- 
0.1431 ftrui i ulTit, anno Malium erano dcccxxx v. 

Anno autem lcquentiproximo,quum Hadrianopoli de geret, z 5 
quodam Mercurij die, fubvcfperairi, vlquc adeo lumen (olis de- 
fecit : vttcnebrx terram occuparent. Eodem anno cometes et- 
iam caudatus adparuit. 

$a Tunc& Eurenofis begi filius, Alis begus, in Albaniam copias 
duxit, irrito plane conatu. Neque multo poli Herzcgouinamad- 
C. 143 3 grdluSjibide quoq; cum exercitu victus fuit, anno dcccxxx vi. 

Hac clade accepta, dum Hadrianopoli Murares Sultanus qui- 
cfccrcti limitanei duces, prxlcrtimSinan begus, I lacus begus , Sc 
1 urchanes begus, eum adcunt,& orant; porclfatem fibi faceret, 

inua- 


T V R C I C I. 57 

ifiuscicndx scdcpopuUndx AlbsniitQuod j nciscoru i 
fet,ipfc praealtum prope Prufam motem adiit, quemnuncmon- 
tem Calogerorum vocant : vbi xfhrcm illam anni dcccxxxviii C. x 
exegit. Inde reuerfus Hadrianopolim, adductam iu/Tu Tuo Bulci 9 6 . 
f filiam matrimonio fibiiunxit. 

HocannorurfusEurenofisbcgi filius, Alis begus,in Albaniam 
profectus , maximas praedas egit, & ampla fpoliareportaiiitjan no 

DCCCXXXIX. ^ C.I436. 

Murares aut cum exercitu Caramatiia ingrcfiiis eft. fed rebus 
l( o qii Ibrahime bego, regionis principe,: ralaetis 1 pa . ; , c t cos con- 97* 

ftitutafuit. In reditu caftru Buruzen fibi fubiecit, anno dcccxli. C. 1437. 

Inde repetiit Hadrianopolim , atq; ibi templum ardificaic cc- 
pit: quum quodam Veneris die,fiimmo mane, primum lapidem 9^- 
manibus ipfefuis pofuiilet. 

ir Poftharc in Vngariam irrupit, &fcxincacaftellis potituselu, 

anno dcccxli. Vnde reuerfus, aliquamdiu a bellis abftinuit:& C.1457* 
inftituta follemnitatc maxima, Suhanum Mucbemerem filium 
circucidi curaiiic. Hac fertili i tat e peracta, Semcndriam duxitex- 99. 
ercitu,eamq? munitionem in potcftate redegit, anno dcccxlii. C- 145 
11.0 Hinc ad Albam,quamGra’cavocant,acccilit:fed quum eam ioc. 

expugnare non potfet,abdu&iscopus, aliud iter arripuit, Nonam ioi. 
adeundorquam arcem, cum omni agro finitimo , lna: ditionis fe- 
cit. Vltcrius etiam progrefli, Romani a: beglcrbegus eunuchus, 
cui nomen Scachus Abedines balla, & Edzes begus,& I lacus be- 1 . 1. 
ix s gusomnem illam prouinciam rapinis exbaurtam Muratis impe- 
rio fubdiderunt, anno dcccxliii. C.1459 

Sultanusauc Murares, reli&is hi fce locis, Hadrianopolim re- 
uerfusert: vbiquumaliquantifperfubfilteret, Mefiti begoid ne- 1 cj. 
goti]dedir,vti perYalachiam in Vngariam penetrarcr,omncmq; 

55 0 regionem illam direptam vaftaret. Sed Mefiti Vngariam ingrel- 
i*o,non exanimi lententia fuceel fit expeditio. Quippeciivniuer* 

fis copiis fuis catius Se inrcrcmtus fuit, anno dcccxlv. C.1440. 

Ems cladis accepto nuntio, Sophiam Murates Sultanus rt co* 104. 
tulit ubique caftra metatus , bcgleibcgum Romaoiar , Scachum 

E iij 


3 S A NN A L E S 

ioy. Ahodincm balTam, cum vniucrfisRomaniae copiis, & Acartziis, 

&c Genizaris, expediuit : vt peragrata ValachiajVngariam popu- 
larentur.Eos in Vngarorum fines delatos imprefltone lu bu. lan- 
eus inuafit , c accidit, i nteremit : ipfo etiam bcglcrbcgo necaro, & 
eamdcmcumMeGtebelli fortunam experto. Contigerunt hacc y 
441. anno dcccxlvi. 

Caramanix begusde hifce Tureorum cladibus certior fa&us, 
Anatoliam cum copiis ingrcfius,BcIuIen opidum tentauit. Id vbi 
fignificatumSultano Murati tuillct, expeditione magna celeri- 
tate fufcepta,lbrahimi Caram ano bellum intulit: quo in motuo- r® 
fa loca.prxque Taxis inuia,diIapfo : tranla&um deniq; negotium 
fuitj&Snltanus Murares Hadrianopolim rediit. 

Acccpitaurem id temporisnuntiumde morte filij fui, Sultani 
Aladinis,qui Amafix rebus humanis cxccfierat. Dumproprer il- 
ic6. liusobitum adhucin luctu elfet, rex Vngarorum, cum laneo ,& 1 5 

1 07. Lazari filio, TeTe mouit,&eum exercitu ad di furas Ifiadinasaccef- 
fic. Aduerfus hos profeftusRomanix beglerbegus Cafancs hafla, 
cum Tmcliancbcgo,& vniuci lis Romanix copiis, &cu Acan- 
ziR, proelio eu cis congrclfus cft. Sed quum Turchanes bcgus,a- 
miflo vigore animi, prx formidine ac defpe ratione fe fogx dedif- 1 :> 
fet; Cafanes balla cu reliquis militibus , quotquot aduerfus hofte 
cum co fubftitcranr, exfusfuit. Sulcanus aut Mu rates, perlata ad 

fc rei tam infeliciter geftx fama, cum omnibus Gcnizaris,& aulas 
comitatu, Hadrianopoli difcelfit:& citocatis vndiqj omnibus ad 
hancmi!ifiam,quiarmafcrre pollent, etia pedites Europxosma- 1$ 
gno nu inero confcripfit. Gerebamur aut hscc hiberno tempore, 
quum ingens frigus cller. Vbi ad Chriftianorum caftra peruen- 
tumf- liflet nu:!' is vtr imque dimicatum Icuioribusproeliis.Tam- 
dem veio Chriftianis exercitum abducentibus , etiam Muratcs 
itinere conua io Hadrianopolim fc recepit : pacc prius inter fc, * 

108. Lazariquc filium fancitaxui principatumreftituit,&: exilio tem- 
pore folida fuit amicitia iunetus. 

Interea Caramanus Ibrahimes begus Anatolia,moto bello, 
turbauit.quod vbi nuntiatu SuIcanofuiller J inAnatoIiiuranlJit:&: 

cum 


I 


TVRCICL 52 

cum G c niz aro ru,a ulici comitatus , Anatoliarq; copiis , Caram a- 
num imiafit; qui mox fuga rebus fuis cofuiuit. Erat apud hunc in 
auctoritate maximaSarumcsquida Iacupcs, pro viro lamflo ha- 
bitus. IsadSultanum Muratem ablegatus ,inuicem vtrumqj fibi 
f reconciliauit. qua paceconfeCta, Muratcs exercitu dimiflo , Ma- 
niliam profectus cfhvbi quum ipor.ee Ic imperio abdicailet, filiu 
fibiSultanum Mucheinetc fubfiimit , ciqj Chelilcm baflatn Vc- 109 . 
zirem adiunxigeum Meu lana Chufrone, qui officio Cadilclchc- 
ri fungeretur tamboru virtuti ac fidei tam filio, quam pro uinciis 
1 o imperij ,cdmcndatis. Id factum anno MahumctanoDCCCXLvii. C.1441. 

RexautVngiria' cum laneo nouefcmct expeditioni accinxit, 
du&is fecum V ngaris,Germanis,Bohcmis,Polonis, Irali$,&; Va- 
lacbis: quorum omnium ingens erat multitudo, videlicet horni- 1 1 0. 
num ad oCtuaginta millia. Tormenta quoq; bellica rotis impoli- 
x f ta vehebantur, numero quadringenta. Milites ipfi ferro prorfus 
armati teft;iq;confpiciebanmr. Quumquc tranfmiilo ad Albam 
Graeca m Danu bio,fi nes i m peri; Turcici tr a n fgr efli fu i fle nt : Ma- 
tcram & Schuliuopida vallarunt. Inde promotis ad Nicopolim 1 1 1. 
caftris.in omnem illum agrum ferro & igni faeu ierunt. Arce quo* 
i o que Buruuadam occuparunt, & impolito praefidio munierunt. 

Quum a Nicopoli copiasabducci et, feqtuuus eos cum luis a ter- 
go Met h emetes Nicopolis begus,Syrulisbegi hlius, agmen ex- 
tremum adortus, complures occidit, cataphractos quofHam in- 
terceptos ad Portam mi fu. De hifce motibus Sulranum Mura- 
z.jr tem m >x Vezircs certiorem reddiderunt. Is Maniffie tum dege- 
bar, quo fe quieta: vita; (ludio non ita pridem contulerat. (Quam- 
quam vero ferius lurum rerum nuntium acciperet, tamen ad 
i;cr mature fe comparans, Gallipolim aduolauir:quo iam Ita- 
li magna cum ; Ia fle ad pu Ierant, & quo minus in Europam tranf- 
3 c mittere pollet, impediebant. Quamobrcm venus Conflanti* 
nopolim cum exercitu profcelus eft , & c regione illius loci, quo 1 1 2. 
loco nunc arcis noux finietur a cernitur, mercatorum nauigiis v- 
hiSjin Romaniamtranflecit.Quum Hadrianopolim perueniflet, 
moflradfunt ei Chriitiani cataphracti, quos Mecbcmctcs begus 


40 


ANNALES 


f 


ceperat, &: illuc miferat. His vilis, vultum erigens: Bene nobis res 
nollrae fuccedcnt, ait, propitio D eo. S tat i m que cum praepotenti, 
tam ex Anatolia.quam Romani a collero exercitu, magnaq; pe- 
ditum manu recens conici; pta, Hadrianopoli di (cedens , in ho- 
u Item recta duxit. Concurrerunt exercitus ad ftagnum Huc palu- 
dem Varnenfem, vbi dimicatum inter cos acerrime, multa cum 
ertii(ionefanguinis.Rex Vngarus abvnolatcrc pugnabat , ab al- 
114. tero Michaelille, cognomento Niger: & tamo quidem cum im- 
petu Muratis intulere copias , vi hoftium vtrum que cornu in fu- 
gam propellerent. atque hoc in conflictu bcglerbegus Anatolise 1 o 
11 f. caelus fuit. Solus adhuc Murares cum agmine fuo itabat immo- 
1 1 6. tus, ceteris ab vtroqueL tereproftratis, aur fuga dilapfis. Ibi tum 
Murates eredis ad caelum ot ulis,opem fui numinis & Mahume- 
tis im plorare,foll ici t eque precari , nc fe tam prxfcnti periculo re- 
rum defcrercr. Quibus precibus ita conceptis, mox aleam praei i j r j 
mutatam vidiilcs. Quippe Rex immodica ferocientis animi te- 
meritate im pulfus, in mediosTurcoscquu adegit, &fummocutn 
nifu Muratis ipfius caput petiit. Dum in hunc modum furibudus 
progreditur, cafu quodam accidit,vt equus regius ad terra prola- 
beretur. Tum quidam e peditum numero, & alius ex ordine Ge- 1 o 
nizatorum,adcurrentes;equ! tendines inciderunt. Icaq; rege hu- 
H7- mi prdftraco,mox proucche vira:tatis,Chcier begus qui tunc ad- 
huc cx EI pia familia ftipeillcs erat, cx equo dcfccndcns, regi ca- 
put amputat, & SultanoMuratioffct t.Is hoc fpefhculo I*tus,co- 
feftim regium caput hafla: iubet adhgi. Quod vbi (atlum fuidet, 1 j 
hafta in altum fublata clamari cepium, regis hoc caput die. 1 um 
vero Turei , qui prius fuga: ie dederant , hoc audito clamore , re- 
flexis equis,: urfus ad Murarem coniluxerunr.Qiia rc a Chriftia- 
ms anim ad Lier ia , cum reliquis eorum copiis laneus in Higam ie 
coniecir. Hoc modo viti is Chriftiams, ac fugientibus,! ure i eos 50 
ab omni parte per(equi,ac plurimos occidere. Interca vero Geni- 
zari , ac pedites Turcici, currus & impedimenta Chriflianormn 
adorti diripucrunt > & ingenti potiti funt prafdaiquaquide ad Sul- 

1 1 8. tanum Muratem adlata, mutuo fibi gratulati funt , 8c illum diem 

in faftos 



T V R C I C I. 




in fuftosrcfcrriiuflerunt. Exa&umque fuit ab eis totum Iioctri- 
dmim omni genere hilaritatis. His rebus geftis, imperium Suln- 
nus Murares ircru Sultan o Muchemeti fiJioreftituit, & ipfe Ma- 
niliam rcuerfuscft. Mucii emetes regno rurfusiniro, moxafpros 
jv nouos lignari nomine fuoiulfit, anno dcccxlix. p 

In iplisaureMuchcmetici regni nouisaufpiciis, vrbsHadria- * 

nopolitaiu tora flammis acccnfa conflagrati it :& Genizari icdi- 

tionecommota.maiores annonas poftuTarunt: non plebi dum- 
taxat iniccta trepidatione, ver ume ti a bcglcrbcgo Chadumi baflx 119. 

1 oa mortis intentato periculo: qui vix in arcem ad Sultanum Muche 

metem elapfus,lalmi fuxconfuluit.InrerimGeniairipervrbem 

ftede gra flari, &: omnia per fummam infolentiam diripere: do- 
ncctamdcm eis annona Icmilfcvnius alpi i augeretur, atque ita 
tumultuantium animi fedarenrur. 


1 J) Compofitis hifce turbis , Chelil balTa Vezir , & alij Romanix 
proccics } vnanimiconiilio&: confcnfu Manilia Sultanum Mu* 
ratem iterum ad fummam rerum arccfliucrum : qui hoc accepto 
nuntio, mox ad Sultanum Muclietnctem fc contulit Hadriano- 
poIim,& hieme fequend cum exercitu Morcam ingreflus elbvbi 110 
ico quum ciuitarem Gercmcn expugnatam dediflet excidio, & alia 
quxdam opidulaccpiflet: abduttis copiis, Ha drianopolim rediit, 
annoDcccL. C.I44J. 

Caftris Hadrianopoli motis f in Albaniam duxit, & arce Cot - llu 
ziacumin ditione loannis occupauit,ac vniuerlam regionem ra- 
pi n is exliaufic. Albanorum princeps, Ifcodarx dominus.cum luis 
cedens aufugit. Itaque Murares magnam regionis illius panem 
adjunxit imperio fuo.quumqueChri(Hanorum templa diruifler, 

ac in mellitas commucaflet ; Tureorum colonias in illa loca de- 
duxit. 


j eo His Murate rebus occupato, nuntij aducncrc, qui lignifiearft, I2,1 * 
Vngaros,Saxoncs, Bohcmos, Germanos, & Valachos, maximis 
coadiscopiis,iamad Albam vlque Grxcamadpuliile, progreflu- 
ros ad ipfosColbux campos. Eius rei fama Sultanus Muratesim 
puhus, Albania rclifIa,Sophiatiifunimafelbnacione aceelfit, ibi- 

F 


* 


42. ANNALES 

que fubftitit, in omnem panem intentus , quo fc i licet erupturus 
hic motus edet. Simul expeditis in omnes prou i ncias litteris , mi- 
lites vniuerios arma capere ,&abdjue mora in cadra conuolare 
iullit. Fuere denique coile&a deccmmillia Gcnizarorum,&;a* 
lia decem millia peditum, quiTurcisAzapi dicuntur. Prxtcrca 5 
magnus hominum numerus adcuincofluxic ex iis, qui a militia 
cctcroquin erant immunes. Habebant enim Murarem pro viro 
fan&o. Copias ad fummam innumerabiles collegit, ab aliis etiam 
rebusjbcllogerendo nece Hariis, egregie inftru< 2 us: a rormetis ma 
ioribus > inquam > bombardis,ha^is, arcubus. A redii uit etiam ad 1 f o 
hanc expeditionem Sultami Muchemetem filium , vt in ca patri 
comes adedet. Interea vero, dum in hodem ipfe oroficifcitunVa- 
lachi Danubium nauigiis tranfiiciunt, vt omnem agruni Nicopo- 
li tanum ferro ac flammis vadarent, fed isconatus exipforuma- 
nimi lententia non fucceflir. Quippclimitanei proceres iniis Io- ijt* 
ciSjMccbcmctcs begus,& I Ia bcgu$,& V fguris filius , cum Acan- 
. ziorum copiis Valachos adorti, nuiltoscx cis intcrfccerut. Quod 
vbifaclum Muratts accepit, non parum exhilaratus , alacri mox 
animo ver Ius Coloux planiciem cum exercitu proic&us cd.Du 
cebatcmm hominum ad o&uaginta millia, tam equitum, quam ico 
pediium. Ad Cofouaccamposquum pcrucnidet, obuium habuit 
iancum.Quaproptcrvtriniq! pugnandi fa&o initio, ddplofa fue- 
re continuo dici nodifqucfpatiio tormenta bellica. Tamdc lan- 
eus in hodem acic proau&adupliei,Turco$ab vtroque cornu fu 
los terga dare coegit. Iamque folusadeo comitatus aulicus, Sui- 2^ 
tano Murate non deferto, locum tuum in acie tuebatur. ' )biedta~ 
bam Chridiams Icuta fua Genizari , tormenta bellica in cos diri- 
gebant,fclopcrosobucrtebant vndiqi.Simula tergo camelis, mu 
lis,& curribus le!e munientes, tam fortiter hoftis impetum fudi* 
nebant; vt Muratcm,cumhilce copiis fuis, Cbi idiani loco fum- jcu 
moucrc nulla vi podent, nec aliqua clade adficerc.Quum aurem 
profligati priusaChriftianis in vtroque cornu Turei, Chridianos 
armorum onere nimio grauatos animaduerterent: dc indudria 
fugam arripientcSjinfcquedi viam eis aperuerunt. Qmp pc Chri- 

diani 


55 


103 


*5 


ICO 


2-55 


JCC 


T V R C I C I. 45 

ftiani (c moXjindardiluuij cui ufdam, concitatis equis, diffudere. 

Sed Turei, qui fugam interant, equotucurfu ad latus inflexo, ex- 
P cditos& inermes ChriHianomm milites imulcrunt, quos nu- 
dos cfle norant,&: in cos alacriter acinaces iuos ftrinxcrunt.ld illi 
quum fieri cernerent, celerrime cata phraft os equites fiios lequu- 
ti funt:quibus vbi iam nonellet inrcgru, in Tureos aciem denuo 
conucrterc: tam dem mutuis fe vulneribus conficere ceperunt, 
atque ita folutisSc diilipatis ordinibus, exercitus omnis in foedam 
fefe fuga coniccir. Tum vero Tu rei, quos antea fugifle diximus, 
hinc indcc6globati,Chriftianis a tergo ad ipfam vique munitio- 
nem caftroruminhxleruntifuitquedcinceps pugnatum vtrim- 
que toto illo die,vfque ad vefpcram.& a veipera rurfus ad dilucu- 
lum vfque.Iancus autem, quu ita rem geri vjderet.-aftu feab exer- 
citus Chriftiani reliquiis c caflris fubduxit ac profugit. Chriftia- 
nisad extremum vi&is, lanci rebus omnibus, cum tormentis, 8 c 
vniuerfoadparatu bellico potiti fiiere Turri : quibus ad Sultanu 
Muratcm adducis, vnus alteri porrefla manu , mutuo leniet ex- 
cepere gratulabundi, totum que triduum eo loco quielccntes, vo- 
luti feftiuitate quamda, Angulari cum hilaritate cclebraruc. Inde 
SultanusMuchemctes antepatre Hadrianopolim profedus eft. 114 
Geftxvero fuerunt ha? res in Colouana planicie anno dcccliii. q 
Muratcs etiam Muchcmctem filium lequutus cft Hadriano- 
polim, ibique tempus ad aliquod in otio vixit: ita tamc,vt Roma- 
nixbeglerbcgum cum copiis ablegaret, ad exflrucndum arcem 
Gergonim.qua perfeci a, Mu rates in Anatolix montana, captan- 115 
dx frigidiorisaurx caufa,fecontuIit;annoDCCCLiii. C. 

E niontanis reuerfus, expeditione in Albaniam fufcepit,vtarce 1 1 
Beligradefcm occuparet.Scd irritus ille conatus fuit,ideoq; rediit 
Hadrianopolimjiiec amplius ab illo tempore vili vel expeditioni, 
vel bello interfuit: extm&us die quodam Mercurij, quidecimus 
erat menlisMucherenis, anno dccclv ,quuannis 31 imperaflet. p 
Succcflit patri SuItan 9 Muchcmctes filius in adminitlratione re- 
gni, ftattmq;i6diedi&imefis exercitu inCaramania duxit, &bclJu 
principi Caramano,Ibrahimi begOjintulit. Sedeo no multo poit 

p # ■ 

a r it 


• 44 ANNALES 

compo(ito,reuerfuscft Hadrianopolim, atque ibi nouamarcem 
C. 14J0. aedificare cepit, eodem anno dccclv. 

C. i^yr. Anno(equentiproximo,videlicetDCCCLVi,non procul a Co- 
12.7. ftaivtinopolijoco quodam a tergo Galata:opLdiiito,munuifrima 

118. arcem ad mat e condidit. 5 

Abfoluto huius a reis sedificio , mandata cum litteris in omnes 
proui ocias fiias expediuit, quibus omnes tam AnatoIia^quamRo 
maniae coegit exercitus, conducis etiam vicies mille peditibus. 
Gcnizarorum erant ad decem millia. Conuolarunt & alij com- 
plures ad cum, quibus alioqui militandi neceflitas non incumbe- t 0 
bat. Bellica quoque tormenta fundi i u fll r, indar draconum. Ira eu 
omnicormencm umadparatu , tantifque cum copiis Hadriano* 
poli profeduSjCaftraConftantinopoliadmouit: dilplofifquc tor- 
mentis, muros, & pinnas eorum, diliecit. C h ri 11 ia n i, quotquot vr- 
bi prarlidio erant, former ili i quidem fe defendebant; fed vrbem ij 
tueri contra vim Mach emetis haud poterant. Is enim, concefla 
militi licentia diripiendi Confbntinopoljm«tnodo eamoccupaf 
fenc, viquc adeo Tureorum animos accendit: vt magno illam cu 
impetu inuaderent, oppugnarent, per vim denique caperent. Po- 
U 9 - titi vero funtvrbeTurci, die vigeiimo menfis Rcbuilulx. Sulra- 2.0 
nus h luchemeres vrbe captam ingrdliis, hinc inde percam obe- 
130. qiiitauitjobdupelcensad inufitatas aedificiorum formas. Quum 
in Atmindancm peruenillet, columnam ibi lapideam vidit, cui 
trinkxcrac impolitus lerpcns ahencus, idem que triceps. Illum 
confpicatus.quidnam hoc cflfet idoli, quaefiuit. Simul incumco 2-Jf 

torta magna vi claua ferrea,qtiam pufdiganumTurci vocant, vni 
de tribus illis capitibus lerpetinis labrum inferius c 5 minuit.Quo 
fado, mox Icrpcntes in vrhe magno confpici cepere numero. 

( p uapropterauttores ei fuere quidam, vtmiflum dincepsillum 
ferpentem faceret: quando per id fimulacrum effectum fuerit, v- 3 ca 
ti lerpcns in vrbe nullus cflet.Hinc ea columna in hodiernum a<i* 
huc diem durat. Et quamquam vnius ahenei Icrpcniisinferiore 
labro dciecfco/erpenrcs in vrbem venerint; nocere tamen nemi- 
ni poflunt. Erat etiam ereftus equus ahcncus,cui llatua quaedam 

eque- 


■ 


i 


T V R C I C I. 4 * 

cnueftris infidebat.Vtrumque Muchemcces demolitus cft. Fer- 
tur autem hac (fatua pefti prasclufus fuiile aditus, quo minus in vr 

bem penetraret, ac in ea grafliuetur. 

Occupata Conftandnopoli,Anatoliaf montana, recreandi lui 

jj caufa, Muchemetes petiit : 8 c i nde reuerfus in Albaniam copias jjt. 
duxit: vbi Siurigcn in poteftatcm redegit, anno dccclv hi. Cl+yj- 

Anno fcquenti, Nouam cum copiis adgre^ itis , cepit. Quippe i 5 L . 
Chriftianirurfus hac potiti fuerant.Fa&um hoc anno dccclix. C. 1474. 
Secundum hxc, ad Albam Graecam exercitum adduxit: fed IJ5 . 
iccj quum eam expugnare non poliet, abfcellic. Periit ibi Dais Carat* 154, 
zesba(Ta,qui bcglerbegi munere fungcbatur.Eode anno dccclx, C. 145 1>. 
confpedi iunt duo cometae, ver lus o lient em folem vnus, alter ad 

occafum. , 

Confhntinopolim reuerfus, magnam celebritate Mucheme- 

11 \ tesinftituMum Baiahtem 61 iucircumcidcrct,anno dcxci.x r . . r 4 E * 

Deinde coa&o exercitu, in Moream abiit,& vrbcmGordum, 

cum opiduhsquibufdam, cepinanno ncccixu. ^ 

Pofi ea Scmendrix copias admouit.Rex autem Bozinenfisfpo rj y . 

te tua Semendrise deditionem fecit, anno dccclxiii. C . 140* 

* c.© Hinc rurfusin Moream profe&us, multa cafteila cum opidu- 

lis occupauit.Id temporis, die quodam Veneris, primo diluculo, 

fol adeo lucem fuam amilir: vt omnia tenebris inuoluerentur, an* ^ . 

nODCCCLXlV. 

Tranfm ifit autem fecundum hxcvniuerfis cum copiis in Ana- 

y tolium, vltcriufquc progrciluSjCaftamonem, Sinopen , &Tara- * 5 ^* 
bo fanem ciuitates oceupauit: imperio iuo regioni busillisonim- 
bus adiunflis. Vr.de djeinccpsHadrianopolim rediit, & in otio te- 

pus ad aliquod fe recreauir^Acciderunt liaec anno Dccci-xv. • J 4 ** 

Rurfus expeditione fuicepta,Valacbiamingrciluseft, &: Vai- 

5? o uodamVjIaclii.T, cui nomen DracoJes, magno cum exercitu in- ] 57 • 
uaiit. Hoc bello-VaiuodaValachusconfiliuniccpit opprimendi 

caflra Muchc metis nnclur no tempore, fed parum efficere potuit. 

Ideoque non iuccedente conatu. profugit inVngariam .* vbi quu 
in manus regis Vngari peruenilfcr , carccri mancipatus fuit. In* 

F iij 




I 


4 6 ANNALES 

tcrea vero Valachiam fibi Sui canus Muchcmetes fubdidir. ' 

1 38* MiGt&cIaflem in infulam Mitylincn , riufque belli caufa etia 
ipfe relida Valachia Anatoliam adiit. Occupata vero fuit infula 
C. 1461* Mitylineanno DCCCLxvi. 

1 ;9- Ex Anacolia Conftantinopolira fe contulit , vbi quaedam adi- 5 

140. ficucurauicexftrui:& Michmutem balfam, Veziremfuum, in 
C. 1463. Moreamablcgauit.ls aliquot ibidem opidula cepir,anno dccc- 

L X V I I. 

Secundum illa producis Muchemetes copiis, Bozinam ador- 

1 41 , tus cft,&omncm illam regionem in poteftatemjredegit,regemq; 1 
captum occidit.Indc fubiugumabco milia fuit Hei zegouina,cu 
Couadza: quibus rebus gedis, itinere conuerfo, Conftantinopo- 

C. 1464. lim repetiit, anno dccclxviiii. 

C. 146 j. Annus autem fequens DCCCLXx,exa&usabeo Confbntino- 

poli fuit in otio. Sed in Albaniam deinde profc&us, ditionem du 

141. cisloannisifticimpcriofuo (ubiecir. Quum aurem id temporis 
excrcimm ipfiusdira quxdam lues inuaiillet, ipfe Phihppopolim 
C.1±66. adiit, ibique fe quieti dedit, anuo dccclxxi- 

Philippopoli difcedes,rurfus in Albaniam perrexit, maiorem- 
que prouincix partem occupauit, anno dccclxxii. 1 

" Ex Albania profectus in Anatolia, Carairunix fines ingrcflus 
eft,&arceGk)IcIiilare exptignauic: vnde poftea Coflatinopolim 
C 1469, rcuerfus.aliquadiu bellicis a negotiis abftinuit,anno dccclxxiii. 

Non multo poft,v totij ianc diuturnioris erat impatiens, ipfc- 
met itinere terrcftri profcduscll verfus Egripoii: quum Mach i 
mutem baflam eodem ablcgaflet cum clailc, duodecim millibus 
hominum inftruda. PolteaquamliucatlpqliiremcopixTurci- 
cx,Chtifliani fcqueforcunafquefiias egregie propugnabant. Sed 
quum tamdemmuri tormentorum impetu pullati corruiflcnt.no 
aicetantum,&ciimacc,pervim potitt fuere Turei ; verumetiam 3 
omnem finitimam regionem Mucheinetis imperium accipere 
r , « 7o coegerunt, anno dccclxxiiii. 

Egripo deuida,Conlbntinopolim fe recepit, & afpros nouos 
P fignariiuflit,annoDcccLXXV. 

47,1 Dum 


T V R C I C I. 47 

Dum Conftantinopoli Muchemetes quiefcit, Vfamchafanis 145. 
Parthoru regis militi* dux, cui nome Iufufzesbegus, cu exercitu 
te mouit.A' magna illa vrbe Armenia: Tocatapopularns,inCara- 
mania venit. Erat id temporis Sulcanus Muftaphas iis locisa patre 

y Muchemctepr^feilus.IscoIIeftoexcreitiijParthisobuttimfede- 
dit,eoiquefudir,Iufufze bego capto, & Conftandnopolim ad pa- 
trem Muchemere mifibiquod quideeuenitanno dccclxxvii. C. 1473. 

Tum vero Muchemetes ad arma fe paras, Anatoliam adiit; & 
mandatis hinc inde miffi$,vt omnes milites ad ipfum in Anatolia 
1 io fe conferrent, edixit. Peditum ad viginti millia in armis ellc iuffit, 

& Genizarorum numeros ad decem vfquc millia fupplcriiquum 

aulicus etiam comita tus decem hominum millia complcdere- 
tur. Ad fummam,coa&usci fuit exercitus, qui numerum lxxvc! 
lxxx millium excederet. Cum hoc ergo milite verius Parthiam 
1 y profectus, Vfumchafani regi bellum intulit: fumeis etiam Iccu in 
hanc expeditionem filiis, Sultano baiafitc,Sultano Muftapha , &C 
SultanoZeme.Progrefius aure eu fuisin A fia, no plura dumtaxat 
occupauit opida:veruetia fublimi lita loco,munitamq; infigniter 
arce, Caracliiinre cepit. Vfumchafanes obuiam Muchemeti non r 44 * 
x<.o prodiit, fedaftuquoda excogitato, milite fuu hinc inde partitus, 
ini nfidiis locauit.Et quia prima acie in exercitu Muchcmetis Ro 
manie beglerbegus,Chas Murates, ducebat; forte accidit,vt ino- 
pinato quafda in Pcrfaru copias incideret, ac manu cu eis cofcrc- 
rc cogeretur.Ibiquu maiores Parthoru vires cfIent,dillipatu$Ro 
1 y mani* mile$,&ipfc beglerbegus occifus fuit. Interea vero,du Par 
tlii prima hanc Muchcmetis acie c xderent: ctia ipfi, defertis ordi 
nib 9 luis, holtecofufc perfcquuti , tam de ad illa peruenerut acie, 
cuius ipfe Sultanus Muchemetes dux erat. Isaute Parthoru per- 
turbatos cofpicarus ordi nes, cu filis cos adori' elhquod a Muche 
3 1 o mete fieri vides V fumchafanes,magnoanimi ardore cocitatus,& 
ipfe fua in T urcos duxit agmina. Permiftis vtrimqj cantis exerci- 
tibus, acerrimu prccliu commiflum fuit:quuMuchemetisfilij luis 
cum copiis grauifli me Parthos vrgerent v &:in altero cornu Ma- 
chmutcs balPijCum Daurc bafla»Anatoli* bcglerbcgO) torinetis 


4 g ANNALES 

145. bellicis hoftcm vehementer adfligeret. Etiam Vfumcha fimis vni 
de filiis caput amputatum, & SultanoMuchemeti oblatum fuit. 
Quum ergo Parthi talem ac tantum impccum,prar fert i m torme- 
torum bellicorum , amplius fu (linere nou poflene : Vfumtha(a- 
nes cum fuis vniucrfis fugaefedcditjin qua magnam exercitus par 5 
tem amifit.Fuerunt & caflra Parthi,cum impedimentis , direpta: 
Turchanefquebegus > OmerisfiIius,quicapttuusin caflris hoittu 
cuftodicbatur, libertatem recuperauit. Plena denique Sultanus 
Muchemetes dc Parthis visoria potitus elt, idqucfa&um anno 

C.1474. DCCCtXXVIII* • io 

Hoc tam tltuflri proelio pugnato, Conftantinopolim Sultanus 
Muchemetes rediit» ipfe quidem ab armis abflinuit, fcd inte- 
rim Soleimanem baflam eunuchum , Romani* beglcrbegum, 
magna cum militum manu verfus lfcodaram mifit. Solei m«i nes 
eo profectus, diu tormentis rem acriter egit: & quamquam ab v- Jf 
traque parte magna periret hominum multitudo, potiri tamen IC~ 
codaranon potuit, fedinfe&a rc copias abduxit. Sub idrempus 
Vezirem fiium, Machmutem baflam, in frufta eoncifum , interfi- 
ci Sultanus Muchcmctes iuflir. 

Soleimancs autem balla , quum abiefta fpc capi unda: ifeoda- 
rz, militem inde reduxiflenin Moldauiam profe&useft. Eicon- 

146. feflim Vaiuoda Moldauix cum exercitu fu* gentis occurrit. Pe- 
de collato, pugnatum inter eos animofe. Verum quodpartimin 
oppugnatione IfcodarqTu rcici milites defatigati vires aniififlent, 
partim eiiamipfis Moldauiam ingredientibus, ingens ea loca fri- z 17 
gusoccupaflet: alacriratc animorum exftinda, parum fortiter in 
nollem pugnat ut, a Moldatio Vaiuoda cadi profligati que funr, 

C. 1477. anno dccclxxix. 

Interim Con flanti nopoli quiefeens a rebus gerendis Sultanus 
1 4-. ipfe Muchemetes, Vezirem fuum,Geducem Achmetcm balTam, 3 u> 
148. perid mare, quod Nigrum adpc!Iant,Cofen cum clafle mifit, in- 
iigni militum exercitu inftrutta: quo in exercitu A zaporum erat 
ad decem millia, rotidemque millia Genizarorum. Eoquiiper- 
uencum fuiflet, obfeila ciuitasCofe, cum fi ni tinia regione Mu- 

chemc tis 


TVRCICI. 4i > 

chcmetis in notcftatcm venit. Quin &illiTatari, quos Kerimos 
vocant. & aJij,qui totius prouincix Deftenfis incolar funt, Tureis 
fe dediderunt. Atque hoc modo Geduccs Aelimetes bafla regio- 
nem illam vniuerfamSuItaniMuchcmetis imperio fubiecic, an- _ 
f no dccclxxx. C. 1476. 

Secundum bxccoadis Muchemctesomnibusfuis copiis, in 
Moldauiam expeditione fufccpit. Eam regionem i ngre flo, Vai- 
uoda Moldauus occurrit, ac ftrenuc quidem ille cum Mucii eme- 
te pugnauif fed prrrlio vieluSjditionc fun excellit, &: cu reliquiis 
uc> militum fuorum aufugit. Tum vero Turei agrum illum omnem 
diripere/ecumquecaptiuos abducere, quotquot nanci/ci pote- 
rant,incolas. Inde Muchcmctes reiida Moldauia , profectus cfl 
ad amnem Morauam.Iisinlocis Vngari munimentum & arcem 149.' 
quamdam exftruxcrant,quam Muchcmctes quum occupaflet, C. 1477.' 
1 5 Conflanti nopolim reucrfusefl, anno dccclxxx i. 

Dum in V rbc.nullis impeditus belli negotiis, pace fruitur: mu 
ronouamarcc Vrbanam cingit. Praeterea beglerbcgum Roma- 
nix.Soleimancm baflam,cum copiis in Moream ablegat. Sed illi 
parum hxeexj. ditio j fofpere cefiit.idcoqucrclida Morca, ma- 
luit Vngariamadgredi. Quum ne illic quidem ex voto rem gere- 
ret, tamdem gtaui adf edus ei t clade, maioremque partem exer- 
citus amifit,annoDcccLxxxn. C.1478. 

Tum veroSuItanus Muchemctcs, qui diutius vitam otiofam 
agere non portet, expeditione indituta, iemee ad oppugnandam 
u f Ifcodaram contulit. Fortiter ei reflitcrc Chrifliani , magnanique 
Tureorum multitudinem occiderunt. Ad extremum, quum hac 
°PF >l, S tiationisv i a nihil ciEcere poirct:exflrudis vndique , com- 
muniti fque caflcllis ligneis, abfceflir. Hoc modo quum fcfli diu- 
turnxoblidionis txdio Chriflianfetiam cum inedia, ceterarum- 
55 o que rerum necdTarianim pxnuria confiidati, debilitarentur; 
nccvlla iam ipfis alicunde fpes folucndx obfidionis ad fulgercuita 
cnmTurcis tranlegerunt , vt faluis ipii facultatibus fuis inde mi- 

gtarcnt,&: Ifcodaram Tureorum potcflatipcrmictcrent.Fadum 

hocanno dccclxxxiii. C.14 7 ?, 


G 


p ANNALES 

Quo tempore Sultanus Muchemetcs Ifcodara dilceifit, Cen- 
ftantinopolim ad quietem fc recepit. Nihilo minusduces fuos, 
quorum indicaturi nomina fumus, multis cum millibus Acanzi- 
ijo. orumin Vngariatn expediti it: Alim videlicet bcgum,MichaIis fi- 
lium^ Ifam begum,Chufcinis filium, & Balim begum, Maleo- 5 
zij filium. Quia vero res hoftium fuorum Vngari quam explora- 
liflimashabebantjinopinatoTurcos adgrcfli , proelio cum eis a- 
ccrrimo cofiuxerunt: quo Ifa begus interemtus fuit, ceteris difli- 
C 1480. patis&caefis,annoDcccLxxxi 1 1 1. 

Nihil hoc anno rerum Sulta nus ipfe Muchemetcs egit, ied in- 1 •* 
terim tamen Vcziremfuum,Meiiccmbailara, multis cummilli- 
I ^ 1 ’ bus hominum, ac prarpotenticumclai le,mariablegauit: vt infu- 
Ix,ciuitatique Rhodo bellum inferret. Obicdit autem Mefites 
Rhodum^ed expugnare non potuit. -idcoque maximo cum de- 
trimento &ia&urarerum obfidioncmfoluerecoaftus fuit. Tum 1 I 
temporis alterum quoq; Vezircm fuum,Geducem Achmetem 
bafiam, va!idocumexcrcitu,magnaque claile, Muchcmeres in 
ry 1. Italiam mifit. Is Otrantuin ea duitatem occupauic anno dccc- 

C14S1. lxxxv. 

Secundum haec reliquitSuItanus Muchemetcs Conltantino- « 21 
polim,&:in Anatoliam trans mare profeftus, dicmcnfisRebui- 
lulae tertio, qui tum louis erat, circa vcfperam, in T cggiurum pra- 
15-3. to mortem obiit. Exftiil&o autem Muchcmctc,Conft.mrinopo- 
lim reuerfi Gcnizari, vrbein diripuerunt. I )ie vero x 1 x nienfis 
Rcbuilulx filius cius, Sullanus Baiaiites , Amalia Coftantinopo- 1 1 
lina adpulit; &: occupata fede r cgia.p atris loco falutatuscft impe- 



rator. 

Vix Conflantinopoli paucis diebus hae ferar, quum frater cius, 
Sultanus Zcm es, du&is c Caramania copiis, Pru fani adiit, i bique 
domicilium libi coftituit. Sultanus vero Baiaiites, arceffito ex A - 3 0 
pulia cum exercitu Geduce Achmcte balla, m agni f que cetero- 
quin etiam collcftis copiis, aduerfus Zemcm fratrem in Ana- 
toliammouit. Quum proelio congrcifi fu i fient, in ferior difccilit 
Zcmcs,ac mox in Caramaniam profugit: vnde quum eum Sul- 


tanus 


T V R C I C I. . ji 

tanus Baiafites expuliflct, itinere conucrfo, Ccrtantfnopolim re- 
petiit. Inde G educem Ach metem baflam in Caramaniam remi- 
fit,quidum iftichxreret, Apuliam Itali recuperarunt. Tureis o- 
mnibusjqui Otrantipradidio relicfcifuerant,incaptiuicatc reda- 

m £lis,annoDCCCLxxxvr. C.14S1* 

Rurfus autem Confhminopoli Sultanus Baiafites difceflit,&: 
in Caramaniam cum exercitu venit.Quippe frater eius Zemcs e iyy. 
peregrinatione Mechienfi iam reuerfus Fuerat, (raqucdenuoco- 
miiTo in Caraman ia proelio, Sultanus Zemcs iteru vi&usadma- 
tI{ l0 re profugit, &c in Italiam ferecepir.HinccaftrismotiSjConlhnti- 
nopolim Sultanus Baiafites abiit ,atq! inde profe&us eftHadria- 
nopolim. 

No&efextamcfis ScbcuaIis,omncs ad fe Vezires fuos inuita- 
ui^vnacum Geducc Achmetc bafla : quoquideinebuiuio vinu 
m y cumeishaufin&vnicuiq; Veziriveftedonaui^cxccpto Geduce 

Achmetc baflarquem &: interfici iutfit,anno dccclxxxvii. C.148 j.' 

Eodem tempore mortuus e ft Caramani principis filius, Cafa- 15 J. 
nes begus,qucm in comitatu fuo Baiafites alebat. 

Hinc fufeepta Baiafites expeditione , Sophia; tepus ad aliquod 
; m,iO fubftitit,vbi magnam militum manum collegam habebar. Horu 
maiorem partem ad fluuium Morauam mifit , ibique duas arces 
veteres communiri iuIfit.QuibuscxpeditiSjSoplita Conftantino- 
polim reuerfus eft.anno dccclxxxviii. '“** r 4 ^ 4 * 

Mcnfe Rebiulula,die quodam Martis,vrbs Hadrianopolitana, 
y cum omnibus ad diftrahendas merces, exftru&is xdificiis, igne 
eonflagrauit. Ibidem etiam id temporis Baiafites Xenonem con- 1 f ° * 
dere propter flumen cepit, Inde caftris Hadrianopoli motis, Mol - 1 5 9 - 
dauiam tranfiic,& arcem Chilim occupauit. Neque multo porty 
dic quodam Mercuri j, etiam arcem Chermen,iifdem in finibus 
c fitam, in potcftatem redegit. Atque omni hoc agro potitus, mu- 
tata profc&ione,Hadrianopolim rediit,anno dccclxxxix. C* 1 

Tunc& lumen folis defecit, Se Sultanus Baiafites verfus loca 
montana, recreandi fui caufa,fe contulit. Hcic eum adiere legati 
tres, quorum vnus ex India miflus fuerat, alter Alcaito , tertius ex 

• #- i- ■* 

G ij 


yt ANNALES 

Vngaria: qiiosquidcm ordine perorantes audiuit,& poflulatis 
adfenfus,libcrn!iicrdonatosdimifit. 

Pofteaprofcdtusefi: Alis begus eunuchus, qui bcglerbcgi mu- 
nus adminiftrabat, magno cum exercitu in V alachiam: concilia- 
toquefibi VaiuodaValacho, cum fuis &: Valachi copiis in Mol- y 
dauiam irrupit: ac rapinis, ferro, flammis, vaftauit omnia: (poliis 
C.1486. onuftus denique rediit Hadrianopolim.anno dcccxc. 

SuItanusintcrimBaiafitesdomiquiefcenSjducesfuoSjHchcti- 
derembegum,&:Ba]imbegum,Malcozij filium, ablegauinvtdc- 
nno Valachiam ingrederentur, & Vaiuode Valachoperfuadercr, i e 
vticon iun&is fecum armis iterum inMoldauiam impreflSonem 
faceret. Ad fentien te Valaclio,moxeafufceptafuit expeditio; ro- 
taque regione dircpra ( magnacum pndadifcefTum. 

160, Du harcin Romaniagercrentur,Aleairi Sultanusab vna par- 
te fecomniouir eum fuis,quosintererat V funes Vsbegus; &: fiias, i y 
fiiorumque copias in locis Adanis ac Terfo interieris , collegit: 
ab altera Sulrani 13 aialmsparte,Sangiachi Anatoliae , itemq; Fer- 
hat es begus, SuItaniBaiafitisgciierjCaramanix begl er begus, Ca- 
fagofa begus, congregati; iun&is exercitibus, cotra Sui tamnos AJ 
cairenfes profecti funr. Vbi ventu ad manus cflet, ab vtraq; parte ic 
fane quam viriliter dimicarur. Sultanini deniq; Baiafiticos terga 
dare coi gcrut,ipfo etiam Baiafitis 'genero, 'erhnrcbego, interero. 

Non inulto poft edixit Baia f ites, vtiMuchem eres begus , Cii tr- 
ieris begi filius, cum Ducis filio, qui bcglerbcgus Romania? crea- 
tus crar,Romanix copias in Anatoliam trannicercnt;& adfumto i y 
Anatolico milite, Sultanum Alcairibclloinuadcrcnt. His igitur 
Baiafitis imperio parentibus,rcfta peritus hoftis: qui quum &. ipfe 
paratus ad dimicandum efler,vtrimqi concurfum acerrimo pree- 
3 io, quo Ducis filius, A ch metes bafla,cum equo prolapfiis, iifSul- 
taninomm manus venit: &dedu£lus ad Vsbeg:!ni,cu flo diae rra 3 o 
ditus fuit. Ingentem Baiafiuci cladem id temporis acceperut, quae 
Baiafiti fignificata quu fui flet: Vezirem fuum , Daudem baflam, 
pra potenti cum exercitu contra Sultanum Alcairi milit. Minime 
vero territi Sultanini, mox ei eurafuis obuiapFogrcfTi funt. Dau- 
v • des 


TVRCICL u 

des illis haud occurrendum rarus, mature capto mutanda: profc- 
&ionisconfdio,retro duxit exercitum. Adiit hoc in itinere Dau? 16 J* 
dem Aladeules Duigadiris dux, cui magnum ipfe honorem exhi- 
buit. Pofteaquam aSulraninisfe Daudesauemflet,Varfacenlem 
j ditionem ingreflus, proceres partim in vincula coniecit, parum 
occidit, par tim i ntcmenientctranradionc recepit in gratiam,for- 

tunifquefuis reftituit. Turgutenfis prouincix proceres faluti fu* 
fuga co fu luere. Tadem tamen imperrato faluoco meatu, Daudc 
baifam adierunt, & pacccum eofancita, lacramemu prxftitertit, 

i o His eftedis rebus, Daudescxaudorato milite reuet Cuseft ad Sul- 

tanum Baiafitcm,qui tunc in regione Vifcnahiefi degebat. 

Venit id temporis ad Baialitem legatus cx Vngatia,vit eximi* 
dignitatis, cui nomen Iachoichicius. Is adSuIcanum addudlus, & 1^4. 
perbenigne luit audirus. Expedita legatione, veftem a Buiafitc do- 
i j no, pro more gcnris,accepit: & admodum honorifice benigneq; 
dimidiis fuit.In itinere vero, quo domum rediturus crat.quu iam 
Scmendrix fines adtigillet: quidam eques Turcicus, vir militaris, 
eui nomen Gales Muftaphas, &qui forte tum temporis illicc- 
rat, equo confcenfo, Ithacum adgreilus eil,& acinace luo tam gra 
10 uiter vulnerauic,vtcofcftim ibi mortem oppeteret. Id vti faceret, 
hxc eum impulerat caufa,quod quu aliquando legatus illeGanm 
Muftaphacum fratre ea ptiuudetincret,Muftaph* fratrem veru 
transfixi fiet; ipfumq; Murtapham cocgillt't,vt hoc modo trasfixfi 
veru fratrem germanu allarct : cxcufhs eidem Gafi Muftaphx 31 
ij 1 dentibus fiiis. Hac ergo decaufa repertum ibi legatum occidit, 
quamquam & i ple Gafes Muftaphas eodem loco vulneribus c 6- 
fedhis viuendi finem fecit. Acciderunt hxc anno dcccxci. C. 1487. 

Secundum hxc profefrusex AnaroliaSultanus Baiafites,C6- 
fiancinopolim venit: & miffis hinc inde per omnes prouincias 
3 o fuas mandatis,ex AnatoIiaRomaniaquc magnum coegitexerci- 
tum,eumq; mifit verfus Arabiam; fummo copiarum omniu im- If * T 
peratoredeiignato, Ali balla eunucho. Is vbicu milite pcrucnil- 
fetad ciuhatem A danorum, arce vrbisinftaurauit, refecit, com- 
ihunmiti&nHis quibufdam opidis captis, prxhdiaimpofuit, anno C.I4S9 

DCCCXCI II. G i'j 


f4 ANNALES 

Interca duhis arcibus occupandis &: exftruendis inrentilunt 
B ai afitici, etiam abaltera parte Sulcanini expeditione ilifccpta, in 
hoftem profe&i funt. Cogreflis exercitibus, vehemens commif- 
fum fuit proelium. Ac tametli Sultaninorum acies tamdem folu- 
tx diffiparentur, boo tamen pafluseft Alisbafla militem fuum a y 
tcr^o eos perfequi: quod vereretur, ne be Ii fe conuertcrctalearfi- 
mulque putaret, fatis fe confequutum glorix,qui tam feliciter lio- 
ft i Ics copias diiicciifet: caucndum denique cenferct^c fui nimio 
labore defatigaremur.Ideoque motis hinc caftris , domum mili- 
tem fuum reduxit. Poftquam vero Baiafitici difceflcranr,Sulta- 1 o 
ninifuisdenuo collectis, AdanaTerfumqueciuitates obfidione 
cinxerunt: quibus quum potiri non poflent, copias inde fuasab- 
duxerunt. Verum non mulco poft, tormemoru & aliaru reru ad- 
paratu inftru£b,nirfus adorti fune Adana, & expugnata vr bis ar- 
C 1490 cem diruerunt, atq; ita domum reuerfifunt, anno dcccxci i i i. iy 

Tunc &die quodam Iouis, circa meridiem , Conftanrinopoti 
terra mota tremuit, Se multa corruerunt aedificia. Fuit 8 c Prufx ta- 
tum incendium,' vt vrbis regiones x xv flammis abfu merentur. 

Baiafites magnam rurfus militum manjftn collegit, & in Ana- 
toliam tranfmilit , dato eis duce I fchendcre bego, MichalisfiJioj ^ 
cui prxccpit,vt Aladculi Dulgadiris duci bellum in ferret. Hi quu 
ducis fines ingreffi fuiflfent, rerum fuarum fecuri, tutos omnino fe 
putabant. Ibi tum eosex improuifo adortus Aladeules, duobus 
Ifchendcris begi filiis intcrfcflis,ipfum etiam lichendcrcm viuu 
cep it, & Alcairum Sultano mifit. Hac clade acccpta,nihi]o minus i 3 
infigni Baiafices magnificentia trium filiarum nuptias celcbrauit: 
quarum vna data fuit vxor V fumchafanis filio, altera V fgurlis efi- 
lio nepoti, tertia Daudis bafl* filio. Poft eas nuptias,denuo litteris 
hinc inde miffi s,conuenirc milites iuflit: quidum indies ad cum 
confluerent, forte legatus ab Alcairenfi Sultano miflus aduenit. 3* 
Eum Baiafites inauditum iuflit abfcedcre. 

Hoc tempore Conftantinopoli,die quodam folis, primo dilu- 
culo, pluere cepit; fcquutoque tonitru, tatftumdecxlo templum 
f L iit,in quopuluis tormentariusmagnacum nitri copiarccoditus 

u , erat. 


I TVRCIC1 ts 

| erat.Hac inflamatamatcna,templuip(umc fundamento difie&u 

■ fuit,& ignis vrbe pcruagatu$,non plurima dumtaxat aedificia, ve- 
f rumetiaquinq; hominu millia, cuiufuis anatis & fexus, abfumhc. 

■ Ab altera parte Sultanini rur fus expeditione fufeepta , Laren- 1 /* 

5 dam captam direptamq; ruccendcrum,& in cineres redegerunt: 

aliifq» prxtcreafpoliatisopidisac vicis, domum rediere- Periit i- 
bidem &r ladipes bcgus,V fumchafiinis filius. Acciderunt autem 

I harcannoDCCCXCV. * 

Baialites hifcede reb’ certior faaus,Coftantinopoli difcedes, 
to Gumulzinam abiit, ac venando lemet oblcftauit. Gumulzinare- 
li£ta,Yp falam fe contulit, ibiq; paucis diebus cxaS^Conflami- 
nopolim rediit. Venit huc ad eu legatus alter, Alcairo miflus:que 
perhumaniter exceptum, & amplillimis donatum muneribus, bo 
na cum pacedimiht.Ncq; multo poft, etiam q ie quemdam e filis 

! 15 Alcairum ablcgauit,anno d c cc x c v i. QutimisSuItaniBaiaii- * 

trs legatus Alcairum veniflet, pax inter eos fancitafuitr&Sultanus 

Alcairefis BaiafitiTerfum arq; Adana,cum opidulis eodem per- 16S. 
tinentibus reftituiu 

Hoc tepore mor tuo Vngarix rege, fiiccellor eius legatu ad Sui 

ao tanuBaialne mifit. Huius poftulataquu audillct, pace Bjialitescu 

Vngarofccir. Eodc anno rurfus exorto Prufe incendio, magna 
parsvrbis cu tabernis mercatoru plurimis, cofiagrauit. Mifitctia 
Sultanns Alc.iiri legatu cum ampliilimo comitatu ad Sultanum 
Baialuem. Referenda verofunrhxcadannum ncccxcvn. C.iqpa. 
ay Secundum illa difictHit Confla ntinopoli Baiafices,& Hadria- 

nopolim profectus, extra vrbcmcaftra metatus eft, ac ibidem ad 
aliquot dies hscfit. Quoda vero die Vezires fuos ad loquutus, ha»* 
bereiein animo dixit expeditionem quamdam ditficiiem:geren- 
dum cum Vngarisbelluinrclliges.Idcoq» coactis vniuerfis copiis 
jo luis, Hadrianopoli Sophia profe£tuseft.N6iamenVngariam in- 
gredi fui t aufu s , fe d Achtnete bego cum milite Anatolico Sophias 
iufib fubliftcre,Daudem bafTam cumparte copiarum V fcoptam 
mifit/iple cum Iochia balla, &cum milite Romaniq.Manakirum 
abii t: a tq»inde in Albaniam, ducifq; Ioannis regione fe contulit- 


$6 ANNALES 

Expediuit & mari naucs quafdam,vt Albanorum itinera pixela . 
derentur. Hxcquu Albani animaduerterent, ad montcsfcrece- 
nerunt,& in eis itafccommunierut:vt magnum inde Ttncs de- 
trimentum inferrent. Ad extremum tam en Tu rei, confccn is lo- 
cis ak io r ibus, i n eos ir ruerunt.- & viris in t cite & is, mulieres nc pue- j 

ros abduxere captiuoSjomnemqi regionem illaflammisvabarur. 

His rebus gcftis, Manaftirum Baiafices rediit, ac diebus aliq tot i- 
l 1 °* bi fubfl:itit.Manaftiroquum difcederet , obuium habuit in itinere 
ni * deruifium quemdam Turcicum, gepcneci lacinia tcflu.Is & au- 
ribus,&:collo > & brachiis adpenfos anulos ferreos geftabat, &il- to 
lorum fe&am profitebatur, quos Calcndcres Turei vocant. Vb-i 
X7i, propius ad Sultanmn liaialitemacceflilTet, acinacem gepencco 
tcdumftrinxir.ipium Baiafitcm inuafurus. Qufi timidiores qui- 
dam e Zaufiis illi de via cederent, 1 iberum iam fcilicct ad Baiafite 
habebat aditu. Sed Ifchcnder balla, qui p radens aderat, ca vi pui- 
diganum in hominem contorfinvt humi prolaberctur. inde pre- 
ft ratum adgrclli quidam, in frufta dificcucrunt. T amdem Baia- 
fues Hadrianopolim perucnit. Acciderunt hxc anno dccc* 

C. 1495* X C VI ir. 

Quidam id temporis eunuchus, cui nomen Iacupcs Aga,com- 
17 j. medatum fidei lux Bozinenfemprouinciamadminiftrabat. Hic 
mifiis hinc inde pcrRomaniam prxeonibus, proclamari iullir: 
velle fecum fuis in Vngariam irruere. Si cui locum profici fci lu- 
beret, vt illa impreflione rem facerenis vti quamprimum ad feve 
nircc.Hocintellcdtoprxconio, Acanziorum aliquot millia fecu 2.$ 
Iacupeconiunxerunuqui tantis auftus copiis, Vngariam inuafit. 
174. Eis occurrit Vngaricus Banus , cum quadragin ta millibus homi- 
num , magnaque vi Tureis obftitit. Tamdem ipfidiflenticmes 
inter fe Vngari , terga dederunt : captufque Direnziles Banus, 
ac vinculis conftridtus , ad Sultanum Baiafitcm militis fuit. Is 30 
rei tam bene geftac nuntio multum exhilaratus, ad tempus ali- 
quod Conftantinopoli quieuir. Eucncrunt autem hxc anno 

C.I 454 * dcccxcviiii. 

PoficaquaBaiafitc$,arebusgercndisabftinendo,fatisdiufere- 

creaflet: 


TVRCICt. | 7 

creaflcr ; colici is iterum copiis , Moreamingreflus,ad Incbech- 1 7 r. 
timacceflit,etiam claiVe inftruda t quam eodem adpcllcreiuffit. 

His quum Italica claffis occurri flet , eo milio nauali proelio, um- 1 76, 
deni Itali rcmdlo pugnandi ardore, di fceflerunr. Itaque videntes 
f Incbech cij , fe terra pariter, & mari obfcllos; aliquamdiu quidem 
fc defendere fortiter: fed animaducrib, nihil amplius opis ac pr«- 
fidij libi reliquum , primatibus egredi tuflis , claues vrbis Sultano 
Baiafjtipereosobtulerunt:atquebocmodo vrbem ipfius pote- 
ftati penrufere,anno dccccv. 149 0' 

10 Potitus Inehechti,pra:fidium vrbi capta: impofuit: &: Hadria- 
nopolim rcuerfus, ibidem hibernauit. Vbiiam tdfas adpetiiflet, 
coadis Romaniae Anatoliicque exercitibus , denuo Morcam in- 
uafit,tnagna etiam mari clafleabJegaca,Methoncmquc militum 
corona circumdedit. Qui erant in vrbeChriftianhadeofedefcn- 
i 5 dereftrenuc; totius vt m cn fis fpario, citra inrermiIfionem,inicr- 
diu noduquc dimicaretur, murisipfis tormentorum impetu dif- 

icd is. Videns autem Baiafites, vrbem aChriftianis egregie pro- ™ 
pugnari: commotus ira/uis fpem vrbis diripied* fecit, fiquidem 7/ 
illa poti remur. Hac Sulrani voce milites audita, quoda dic, quum 
xo iam aducfperafceret.vehcmentilTtmavrbem oppugnatione ad- 
orti ceperunt : oinnesque mares, quotquot adoleucrant , occide- 
rut;mufieribus& pueris captis. Hoc modo redada inpoteftatcm 

Methonc, preces a Tureis in ea fuere concepta:, quae dic Veneris 

haberi folent. Inde Baiafitcs Coronen copias dux. t,vt illam qtio- 
x y queeiuitateobfideret, ^occuparet. Sed prima flatim node,poft- 
quam Mcthonedilcci Ierat , vcneriit in caftra Baiafitis Coroncn- 
fes: oblatisq; ciauibus vrbis, dediti. nem fcccrut, anno dccccvi. r If00 
Duro his vrbibus expugnandis in tentus e fletBai afite s, Venc- , 7 g* 
tt auxiliis Hi fpanoru impetratis, magna cla ffe Mitylmcnndgrcfli 7 
3® funt , &: tormentorum bellicorum vi muros opidi ad quingentas 
vlnas vfqueproftraucrunt. Mirylincnfcs ab hoftibus oblefl^Con 
Raminopolim mifere, qui opem pofccrcnt. Itaque colled is fubi- 
to clafliariis copiis , infignis exercitus naualis init rudus fuit. Nu- 
quamante hoc tempus Coftantinopolitani vel pecunias , vel mi- 

H 


5 S ANNALES 

lites,vclcIa/Ttanos conferre coaft i fuerant. Sed tam grani tuc vr- 
gentc necefl itate, non ha’c dumtaxat ab cis exa&a fuere: verum- 
ctiam viii receptum , vti deinceps quoque, rebus ita po/centibus, 
eadem ab ipfispraeftentur. Ante , quam claflls illa Conftantino- 
poli profecta, Mitylinen adpuliiret:iam Chriftiani decies &o£tics y 
opidum adorti, non tamen expugnare potuerant, itaqj quum in- 
tellexifient Veneti, venire Conftantinopoli talem ac tantam con- 
tra fcclallemmaues fuas ingreffi,difcellere.Confi:ancinopolitani 
vero Mitylinen delati , muros ab hofte dirutos refecerunt , atque 
ita domum reuerfi funt. Ad extremumeo redacta; fuerunt Vc- ia 
netorum res, vti muneribus delenito Sultani Baiaf itis animo, pa- 

Ciyoi. cemcumeotacerennannoDCCccvn. 

V ^ 

Baia(iteseMoreaConftantinopo!improfc£tus, ita totum fc 
dedit otio : pluribus vt annis expeditionem plane nullam fulci- 
pcrct. i y 

C.iycp. Anno dccccxv, hora fecunda noctis cuiufdam , Martis di em 

lequutas } tcrraConBantinopbIivlqueadeo moueri cepit : vi tur- 
res aliquot templorum Turcicorum corruerent,] piorum q; tem- 
plorum tcftudincs partim rimas agerent , partim humi collabe- 
rentur. aEdificiorum vero priuatoru camini liueinfumibulade- 10 
iceta funt, &c parietes partim filii, partim proft rati. Pinnae muro- 
rum vrbis ad terram praecipitarunt, ipfaque moenia cum turribus 
fu is conciderunt. Pluribusdeniqucmagnifici operis aedificiis vf- 
quead fundamenta euerfis, magna hominum multitudo fub i- 
pfis ex ftin&a fuit ruderibus. Quo /e conferret, norat nemo. Plebs z y 
vrbana fu i sex aedibus migrans, partim in plateas, partim in arcas 
sedium, partim in hortos fe recipiebat : ne iciliccra corruentibus 
xdificiis opprimerentur. Quippe totam illam noctem primam 
terra tremere non defiir. Quumquc fomnum oculis nemo vide- 
ret /iiis, omnes & numinis, & Mahumetis ope votis adliduisim- j © 
plorabant, fena: motus lue denique continuis quadraginta die- 
bus in horas lingulas lentiri potuit. Quum autem remiliilct, ex- 
peditis Baiafires per vniiier/am Anatoltam Komaniamqucman- 
daris /uisj vti farchores, hoccft,mcrcennanj <S c opinccs Conftan- 

tiiiopo- 


T V R C I C I. 1* 

tinonolim mitterentur, edixit. Cofluxcruntad vrbem fabrorum, 
tam caementariorum, quam lignariorum , opificumqueac mer- 
cennarioru ad o&uaginta millia : quibus id datum negotij, vt ac- 
cepta mercede, collapfa vrbts aedificia reficerent ac inftaurarent. 
y Prarfeftus a Baiafitc fuit operariis hi ice Ionuzcs Aga, Genizaro- 
rum tribunus: qui &infpe&or,&exa£tor operarum, lumina cum 
poteftatc, fuis cum Genizaris,eifet.Interim ipfe,quieti$ capienda: 
caufa, feinet Hadrianopolim contulit. 

Erat id temporis in prouinciaTckicnfi vir quidam primarius, i 79' 
i c cui nomen Chafanes Chdifcs.Is filium habebat , qui Scachocu- 
lis adpeliatus fuit , & rotis fex vel feptem annis ita latuir, vt num- 
quam prodierit: qua quidem decaufa fuit habitus pro virofan- 
l\o. Eidem Baiafitcs quotannis feptem afprorum millia fuamin 
fpeluncam mittere folebat , quum ignoraret , cum & fetta: alte- 
x r rius, & Kifelem bailam efle. Hic ergo, quo tempore Conftanti- 
nopoli ftrenue laborabatur in vrbcreficiunda,fuis illis clatebris 
&caucrnis tamdem prodiit ;& adiutus opera iuorum quorum- 
dam complicum, die quodam folisvrbcm Antalienfem ingref- 180 . 
fus cft .* quod eo facilius tum fieri potuit , quia comodum id tem- 
iioporis illic anniuci fariar nundina: celebrabantur. Itaquccaptam 
ciuitatcm diripuit , & Cadium cius in quatuor frufta dificcari , ac 
ip'a frufta diftinctis locis u (pendi iuflic.Inde miifisin prouincias 
proximas quibufdam fiue fc&a:,fuarumquc partium hominibus, 
proclamari prarcepiuaduenifieiam tempus, ipfis oportunum:fal- 
r tim correptis armis , ad fc properarent. Quotquot igitur illam fc- 
ttam amplectebantur, &: antehac eam lircrcto dumtaxat profite- 
ri cogebantur, ad hunc co numero confluxerunt: v t perbreui (pa- 
tio temporis , hominum ad decem millia fecum in caftrishabe- 

rct.PraitereacomplureseTckicniiprouinciacumipfofeconiun* 

^ c xerunt. Itaque tales ac tantas iam confequutus copias , Antali re- 
licta, Anatoliam petiit: &: beglerbegu Anatoliar, Caragofam baf- 
fam , adortus eft. Occurrit homini Caragofa cum exercitu Ana- 
tolise, ftatimq; inito proelio, feditiofi viftos fe fimularc, ac pedem 
nonihil referrc.T um vcroTurci,defertis ordinibus fuis,hoftium 

* * - r _ _ 


*• ANNALES 

1 8 k impedimenta diripere ceperunt. Perduelles vcro,Tft tepore con- 

uertishabenis Carago^ copias carcideruntriprumqtie captum ad 

metropolim Anatolia: Cutaigen adduxerunt, & opidum fibi de- 
i poltularunc. Id quum ab opidanis impetrare non nodent. in 

C ° r d n ^° ,n ^ C ^ U ' C: ‘ ra S° (iim b ?^ am viuu m palo transfixere. Se- S 
1 9 . cun -^insecprofcftus Manilia cumSangiacisqutbufdam S11I- 
- v-t. tanmCorcutes,SultaniBaiafiti$ filius, copias in Icditiofos hofcc 
duxit. Verum caelus & ipfecum fuis,vix fuga faluti cofuiuic. Hinc 
indies au&is viribus > Anatoliam Scachoculis vniuerfam agere, 
ferre, multaq; foeda committere. I ‘oft etiam progreflus vlterius, i ® 
Aidinenfcm ditionem inuafit. Corcutesfuga, ceu diftum eft , e- 
J apfus i fumma celeritate datis ad patrem litteris , eum de rc tota 
certiorem fecit. Baiafitescxcandefccnsaducrfus Vezires fuos,ac 
prxfertim aduerfus Alim baflam , & Ducis filium , quod nihil de 
hoc motu fibi fignificafient: mox Alim baflam cum exercitu in i f 
Anatoliam proficifci ,acfeditioncmhanccompclccre, perduel- 
lionis auforibus capit isfupplicio multatis, iuilit. quodnifi fecif- 
fer, imperaturum feminamseft,vtciniseuotocorporedcrrabe- 
retur. Quapropter Alis, adhibita maxima diligentia, in Anaro- 
1 85. liam. fe contulit: quum Baiafices ci non exiguam partem aulici 2.0 
fui comitatus, &: Genizarorum, adiunxiflet : fiJioq; prxtereafuo, 
Sultano Achmeti, cuius. Amafise fedeserat,mandaf 7 er ; vti luis 
cum copiis Ali baJ IV auxilio venirer. Achmetes Amafia profe- 
&us,ad Alim baf iam aceclfit: qui mox inter fecongrelfi, dies ali- 
quot rdiciundo militi dederunt, deque bello gerendo conlulta- 2 y 
runt. Interca vcrocum copiis in Caramaniam irruit Scachocu- 

184. Ih 

,cui Caramanix balla, quem Chcidcrem baflam vocabant ,& 
Sangiacus quidam in eadem prouincia , Zindis Kemales begus, 
obuam venerunt : proclioqueCulim adorti, non inferiores mo- 
do difrcflere: verumetiam vtrique , pro more , refefla fuere ca- 

185. pita.Seditiofi deinde Caramaniarcli&a, verius planiciem Zibuc- 
ciam profefli fu nt: quod quum Ah balle lignificamm fuillct, ma- 
gnopere perturbatus animo: Qnifq uis, ait, nic amat, :tbfque mo- 
ra confccndat equum i Vimusqut ceteris exemp lo prxbito.con- 

fc e ndit 


TV.R C ICI. 61 

fcendit equum: & veredariorum in morem feftinaro itinere, per- 
duelles incaropoZibuceiotaiwdemadfequutuseft.Scachoculii 
autem , Ofmanicorum ad uentu cognito , ibidem in planicie ca- 

ftra vallo comuniuit , camelis eriam incircuitu difpolitis :& eu m 

y f animo fuoconftituit, hoc loco Manis aleam experiri. Praterea 
quibufdam caftrorum in locis, hoc modo munitis, turres excita- 
uit:de quibus fui fefe defenderent, & hofte ab oppugnatione ca- 
ftrorum arcerent. Erant igitur hi egregie ad proelium ineundum 
parati. Ex aduerfo , licet Alis bafla fecum & ipfe multa mil ia mi- 
io> lirum adduxiflet : tamen qui a totos dies quatuotdecim illo itine- 
re veredariis prope paria fecerat , non viros dum taxa tv fed equos 
etiam laboribus exhauftos habebat. Nihilo minus hofte confpe- 
ao:Tcndamus in eos, inquit. Sed erat in exercituquidamCara- 

mufes,ftipend ariornmpraefe<ftus,q'ios Vlofeziosdicunr, vir rei 1 86.. 
i yy mi litaris inftgniter peritus. Is Ah balla: reipondens: Exi j lai; non 

nihil, ait, obafla, donec exercitus a I ij, Ic no bifeum coni ungant. 

Pieri nequit, vt hoftise inanibus noftris elabatur. Ad vnum dum- 
taxat , altcru muc diem , proelium differ. Etiam Ramafanis filius, 
Adanoru begus , nobis fubfidio venit. Sine quxfo,noftras vti co- 
axo pias aliorum acceffione maiores &: firmiores efficiamus. Alis au- 
tem baflaviriflim: Quis, inquit, eft Alis balla,quisuctamdem al- 
ter ille, nobis vt cius fit exfpe&andus aduemus ? Nimirum Alis e 
poreftatc totus exierat, ideoque rabie quadam a&us hoftem in- 
uafit :quofa<ftum , vt acre praelium committeretur. Eo praelio 
% \ y C ha fanes Chelifes*Scachoculis pater, fagina vulneratus, & paul- 
lo poft exftin&usfuit, quo-mortuo , tumultus atque ftrepims in- 
gens audui cepit in caftris feditioforum. Quapropter Alis balla, 

concitato ca Icari bus equo, medi os in hoftesrdelatus,Sc ab cis oc- 

cif st.ll. Quod quidem ipfius confpicati milites, terga dedere, 
jco Scachoculis hac potitus vidtoria,.vcrfus Parthicos fines iter dii e- 187 
kit,Tebrifium profcdhmis. Quum prope iam Parthicisa finibus 
abcllent , obuiam eiscarauana quaedam. venit , fecum c Parthia 
feriens &c alias merces vehens Eam carauanam Scachocuhs diri- 
buit, &: quotquot hanc comitabantur homines, interfici iuftit’ 


6i ANNALES 

1 88. quum ignoraret, cfle opes illas IfmailisScachi, hoccft, regis Par- 
thorum.VbiTebrifium vemflent,cribuni militum, ccrcriq; pre- 
fecli,Scachum, Ifmailem adierunt: &£ ad pedes ipfius prouoluti, 
honorem ei, pro more gentium illarum, exhibuere. Tum vero 
Scachus Ifmail : Quis a udor vobis fuit , inquit, vtadoptiuo patri j 
meo ballas & begos fuos occideretis , cius que praeterea fubditos 
rebus ac f acultatibus fuis fpoliarctis? Illis refpondcntibus,id abfe 
fadum, vt ipfimet Ifinaili Scacho rem gratam facerem, & homi- 
nes a reda fide alienos, barbaros, facinorofos , de medio folleret; 
rurfus cos compellans Scachus Parthicus ; Et quid tamdem , fub- j © 
iecit,carauana culpx commifitiavos,quaimtati,&hominesoc- 
cidiflis, & opes ipfas diripuiftis? Ad qute illi quum nihil habe- 
rent, quod fui purgandi caufa in medium adferrent: omnem il- 
lam colluuiemhominu ita diftribui Scachus Ifmailiuflit, vtfin- 
guli Parthorum proceres eius mandato vigimiadfe reciperent: i j 

i ceterosvero pra:fe&os, atq; tribunos ipforum, trucidandos Co- 
rizzis fuis obiecit. Quod fanequum abfquc mora fieret, dignam 
facinoribus admifiis mcrccdem tulere. 

, 50. Dum harc in Afia gererentur , Tarabofanc profedus Sultanus 
Sclimes,nauigio Coien adpulinii Hnc in Romania abiturus. Itaqj to 
Cofc difcedenSjChilimnauigauinChili Bcligradum venit. Eius 
rei famaConftantinopolim ad Sultanum Baiafitem perlata, Ga- 
dium vrbis Sarigrefem , & Seguanem baflam , legatos ad filium 
mifit : quorum &: confiliis vtcrctur Sclimes,& monitis inftrucre- 
tur. Hi quum ad Selimem peruenii ient , au&ores ei fuerunt , vti a y 
(uam in ditionem rediret : ne forte fratribus etiam fuis occafio- 
nem praeberet , confimiUa quaedam tentaneji Ad ca rcfpondcns 
Sclimcs: An non mandatum diuinituscft, inquit, vti fuosquifq; 
parentes tertio vel quarto quoq; anno inuifat ? Haccquidc caufa 
motus, iter hoc perfida ;& pat re vifitato, meam in ditione reuer- * © 
tar. Ad fummam,ab hoc inftituto legati Selimem nullo dimouc- 
rc modo potuerunt. Ideoq; redeuntes ad Baiafitem, filij mentem 
ac lentendam patri renuntiarunt, (sdenuo legatos alios ad Seli- 
1. mem mifit,ac dici filio iuflltj vti Semendriara fe reciperet: quem 

ipfe 


TVRCIC L £) 

ipfe (angiacatu® illi adttibuiflet. Ncgauit id fe faeKirum filius, 
omninoquc fe patrem prius aditurum refpondit , eiusque manus 
oiculaturum,atqucita deinde difceflurutn. Eucncrunthxcanno 

. M * 

DCCCCXVII. * 

J." Secundum illa perrexit in itinere fiio Sultanus Sclimcs,&EIa- 

drianopolim petiit.Inde quum non procul abcl let, relicta Baiaii- 
. ! ladrianopolijVerfus Coftantinopolim abiit. Habebat autem 1 , z. 
fecum omnes vczires fuos,& begos fangiacos,& milites. Quippe 
mandatis publicatis edixerat, vti fecum co proficifccrentur. Qua 
t o de caufa commotus Sclimes, & conii liarios fuos adpellans : Nul- 
lum ,inquit, hoftem habemus inter Hadrianopolim &: Con flan- 


quodfratrem meum, Sultanum Achmetem, rerum adminiftra- 

, doni przficcre cogitat. Ideoquefummavfus celeritate, non pro- i?}. 

' cui a Zorlo patrem adlequutus eft.Ibi tum copiis vtrim que con- 
currentibus, ad dimicationem ventum fuit. Erat id temporis im- 
becilla Baiafites valetudine, quum nec pedibus vti, ncc equitare 

pollet: eaq; de caufla curru vehebatur, cui velum obduxeiat. nu- 
it 0 rninis interim,Mahumetisqae fui auxilium implorans. Quum 

perexiguo temporis inter ual Io pugnatum efler,vi£lus S elimes, o- 

mni thdauro fuo relido, fugx fededit:ac tam dem perucnit in vi-, 
cum quemdam , litum ad mare, quod Nigrum vocant. Ei vico ip4’ 
nomen cft Midge. Hcic nauim ingrelfus>tran imi lio mari, Coi cn 
z ^ fe contulit. Sed eadem hieme rurfus in Romania nauigauit Qui- 
dam enim proceres aulici partes Sultani Achmetis foucbant , n i- 
mirum ipfc Cadilclc herus, &Nilchanzis balla , Sc Ionuzcs balla, 
qui muneribus etiam, in hunc finem paratis , populo pcrfuaferat; 
Sultanum Achmetem breuiadfucurum, Scloco patris impera- 
re turum. Hic autem conatus eorum quumGenizaris inno tu i flet, 
noCtc quadam in aedes ipforum irruentes, quidquid in cis reper- 
tum eilet, diripuerunt. Itidem noctu Chafanis balla? domum ad- 
grefli , fcede fpoliarunt : adeoque feditionem excicauere maxi- 
mam. Erant id temporis ad vrbem Sultani Achmetis legati ,qui 


tpi 

[d< 


64 ANNALES 

furcim fe fubducere,falurique fu* fuga contulere coa&i fuerunt. 
Secundum haec legatos adSultanum Selimem mifercGenizari, 
qui nuntiarent, ad vrbem modo veniret: fe nimirum & lalutatu- 
1 9b rosipfum t m perato rem, &adgnitu ros pro domino. Achmctcs 
etiamcodcnucmporepropius ad vrbcmfecotulir,fuiscumco- f 
piis ad Iicodara,e regione ConftandnopoIis,caftra metatus: mif 
fisq; patri muhis aureorum nummum millibus, quo venerat iti- 
nere , difccfiit. Quumquc vetfigalia, tributa, ceterosque frutlus 
ac prouentus impeti), per Anatoliam libi vindicafletrviolenrer il- 
las prouinciasadminiftrare cepit. AclicetSuItanus edam Corcu- i o 
tcsopidaqu&dam Anatoli* libi iubieciflec, retinere tamen ea no 
potuir , quum prarfc&orum Sulrani Adimetis maiores eflent vi- 
res. Itaqtiedifcedensex iislocisCorcutes,transmarcGaIIipolitn 
abiit: ac duobus dumtaxat fecum fumtis, Conftandnopoiim na- 
uigauit. Eo quum perueniflet, exiguum quoddam templum in- i j 
grdfus e ft,haud procul a domicilio Genizarorum. Hoc vhi nun- 
tiatum Sultano Baialid fuiilet, aliam ci domum in vrbe iufficad- 
fignari : quam,remotusa Geuizaris,inhab!tarct. In hanc igitur v- 
bi commigraflct, bonacum venia patrem adiit: ciusquc manum 
l 9 6t cxofcularus.inholpiiium fuum redu&usfuit.Zecmcnidtempo- i * 
ris,quam minorem vocant, SultanusSelimcsaducnerat.Quum- 
que propius Conftandnopoiim accederet, atque obuiam ei pro- 
diret SuitanusCorcutes frater : equis in fidentes, manus libi mu- 
tuo porrexerunt, aeperamanter inter fe colloquuti funt. Hinc 
197* vrbem ingrcftitsSelimcSjin prato Genibaxco tentoria fixit, Cor- 2 ^ 
cute fuum in hofpitium redeunte. Tum vero congregati Gcni- 
zari , decem cx omni luoruni numero delegere ; quos ad baftas 
ablegatos , dicere iuilerunt : Adgnofcere le pro domino luoSul- 
tanum Selimem, Baiafitisimpcratorisfilium. Baiafit em, propter 
aducrlam valetudinem , & imbecillitatem virium , non iam am- ^ (C 
piius ad bella gerenda prodirepoile. Quamobrein fignificarcnt 
Sultano Baialid balla*, vt fponte fua rerum adminiftrationcm Sc- 
limi filio traderet. Id nili fieret, in ipfos fe ballas animaduerfuros: 

& praeterea per vim collocaturos Selimem in thronum regium, 

aedo- 


* 


T V R C I C I. £ S 

ac dominum &: imperatorem utimdccIarattiros.Hecqmimdc- 
cemilli Genizarorum legati baflisexpoluiflent, balfrcumhisi- 
pfisdecem viris Sultanum Baialitem adierunr. Is intelJc&iscoru 
poftulatis, quam quidem diu fupcrftcs ipfc foret , imperium fc 
jf nemini traditurum refpondit. Ad ea fupremus vczir,Muftaphas 
bafla: Vale igitur, inquit, imperator maxime. Nam mox, vbiabs 
tedigreili fuerimus, vitam hi nobis adiment. Tum Sultanus: Si- 
quidem iam nos imperio non abdicauerimus,ait,an futurum pu- 
tatis, vti nos e medio tollant ? Minime vero, fubijciunt illi , vitam 

tco cripienttibidcdinieelisvncisfpiculoruiuorumveflitue de thro- 
no imperatorio te detrahent. Qua: quum ab cis di&afuitfenr, exi- 
guo temporis fpatio Sultanus Baiafitcs re cum animo fuo delibe- 
rata, caput erigit , &: : Rerum equidem, inquit , fuminam filio 
meo,SuItano Selimi, traditam commiuo.Qiia Baiafitis oratione 
1 JJ Genizaris renuntiata, mox vnanimes ad Sultanum Selimcm fc 
contulerunt. Harcautemgcftafucrumanno dccccxviii. 

Poftridic Sultanus Baiafites ciftas, quibus imperarorij chciauri 
cotinebantur.Sultano Selimi filio mifitrac vczires,cetcrosq, baf- 
fas, dominum fuum, Sultanum Selimem,adire iuflit, cique iigni- 
i:0) ficarc: tantummodo (ibi, patri fuo, dilatio nem dierum xxconce- 
dci et:quibus cxaft is, Di motura m abiturus, reliquum ibidem 
vitae fpatium traniituruseifet. Interim Selimes in hofpitio Gcni- 
baxeo commoraretur. Harc quum illiSultano Selimi expofuif- 

fent: Quidquid, ait, patr i &: baffisvifum fuerit imperare, ratuefto» 

»55 R cs enim adhuc inipforum porcftate funt& arbitrio. Poftridie 
illitis dici pati em Schmes adiit, cique manum ofeu latus cft.Tuin 
vero furgens pater. Accedefili,ait, atquehoe locoledc.quum re- 
rum domi nus, me quidc abdicato, & imperatoi faiflus lis. Ad ca 
Selimes: Minime vero, mi pater, inquit. Nam equidem domini, 
j i o patrisqj mei,famulus Ium: nec amplius quidquam peri j, quam vt 
mihi faciem tuam intueri, ac manu deoicul iri liceret. Id quu im- 
pcrraucrim,bona cu pacetua mihi ) famiiIotuo ) nucabiie f iS efto: 
faluatibi rcruadminidratione profpcrrima. Sultanus aut Baiali- 
tes. Fili, ait, toto pectore atq; animo imperium tibirefignaui, Sed 

I 


66 ANNALES 

vnumhoccofulo,nefonguincinnoxiurn fundas, ncc immerito 
quemquam occidas. Cui patris coiilioquu Selimes fc pariturum 
promililfet , in hortu nouu iiue Gembaxen, ad tetori a fuafc rece- 
pit. Poftridie,fummo diluculo, pro tribunali fcdit,& aduocariGc 
nizaroru Agam iufllt : qui mox vniuerfiscum Genizaroru copiis $ 
cora co fc ftitit. Ibi tum copellatis iplis,Selimcs interrogare : num 
fe vellent dominii & imperatore adgnofcere? Cunttis vnanimi- 

t er ad clamantibus, id omni no (evelle facere i mox iteru Selimes 
eosadpellas: Si quis, ait, inter vos aliquid culpar c6miferit,an per 
vos mihi licebit, vtillu puniam? Licebit vero/uedamant omnes. * a 

Ergo deinceps, fubiedt$elimes,imperiumeuaufp!cabor.Po(hi- 

die,quum illuxi/let, eode in loco pro tribunali coiedit: veziribus 
& balhs omnibus huc ad ipfum couenientibus.Illo die quemdam 
Genizaru m, qui auream in capiEcgeftabatvfcufiam,fiue pileum, 
copraEhcndi iuflfit, Sc ad arborem lufpedi: quoda etiam de Vlcfe- t f 
zioru numero capite truncato. Genizarus ille proprerea fufpcdio 
fublat 9 e medio fuit,q uod S ul cani Ach metis focercfle:. Hoc i no- 
do quum libi Sultanus Selimes imperiu coftittiille^Corctucs co- 
Iccnla trireme Maniflamjditione fuam, repetiit. Non multis die- 
bus inter icetis, Coftantinopoh difccdens Baiaiitcs, Dimotuc um i o 
ioo abire cogitabat. Eum Sultanus Selimes extra porta Hadrianopo- 
litana,oiUcij cau(a>quu deduceret: Baia fit es e curru cu filio collo- 
qucuSjde multiscii rebus admonuit.Inde mutuo libi pateratq; fi- 
lius valedixere. Sed Baiafitts hoc itinere delatus in vicuqucmda, 

20 1, cui nomen Chapfc, vitam cum morte comutauir. Rcut elusam a i ; 
fi is C6ftantinopoJim,in replo, quod ipfe c6(lruxerat,t odit 9 fu it. 

Secunduhaecprofc&us eft Sultanus Selimes vnmerfiscu co- 
piis in Anatolram,quumq; iam peruenillet Engurim; frater cius, 
Sultanus Achmctcs, ad fines Arabicos profugit. Quod vbiSeli- 
icz. mes acccp i(I'et,it i nc rc mutaro, P ruftm red i it : ib i q; u fl apha baf- 30 

fani, cum aliquot fratru fuoi u filiis, ftrangulari curauit Inde Ma- 
niliam cori a fratrem, Sultanu Corcute,i nouir.Sed is Tc kicnfem 
in prouinciaabiit. quo cognito, primum c Janitoribus tuis, quem 
Azanim Calanem Agam vocabant, fratre a tergo perfcquiiuffir. 

. Is ad- 


t 



TVRCICI 

Is adhtbica diligentia maxima, tamdem ilium in fpecuqtiodam 
deprehendit, &: cepit: iamcj; captum ad heru fuum Selimcm ad- 
duces, obuios habuit nuntios, apud opidum Egrigos; vbi mox dc 
mandato Seiimis Carentes ftrangulatus,&cadauerciu$ Prufarn 
vectum, ibidem monumento fuitillamm. 

Quum autem SultanusSelimesetiamalterum fratrem fuum» 

Sulcanu Achmctcm, magno pete cuperet in poteftatcreda&um: 
aftuexcogitatOjBairarum &: Genizaroru nomi ne litteras ad cum 
perferibi iuilir, quarum Iitterai u harcerat fumma:Sultanum Seli- 
ico memerudehterin omnium ieuire vitam. Eadccauiafe iamper- 
tsefos eile pumilionis iftius. Prodiret modo Achmetcs, ac fecon- 2,0 5 . 
fpiciendumprxberetunoxci fc captum Selimem tradtturos.Da- 
ta vero fuit opera, vt eiufmodi litterarum exempla l vel lx Sul- 
tano Acbmeti rcddcrentur.Itaq; numero litterarum deceptus, fi- 
x $ dem cis habuit, & cum milite Caramano fuise latebris in apertu 
prodiit. Quotquot erant cum co proceres , hanc profectionem 
difluadebantj &: futurum aiebant, vt circumucnirerur. Sed i[ e, 
Iittcrisillis cxhibicis > ac perlctflis : Demus, ait,cxcm pia viginti ha- 
rum littcraru eile falfa &: comenticia: num idem de ceteris quoq; 

*ao> pronuntiari oportet ? Itaque luam fequutus opinionem, copias in 
fratrem duxit.Quum in planiciem pcrucniilct ad Neapolim Ca- 
ramanix’,ab exercitu Sultani Seiimis obrutus, parum cum filis 
ftrenue re getfitrac vi£hts, fugae fc dedit : in qua fuga capt us At h- 
metcs,& ftrangulatus fuit. ExftindicadaucrPruiam deporta- 
1 J7 tum,& ibidem in monumento fuit conditum. Hacc autem acci- 
derunt anno dccccxx. C.ipij. 

Sultanus ergo Sclimes iam folus imperio tranquillo potitus, 
ad bellum gerendum aduerfus Ifmailem , Scachum Parthorum, 
fecoparauit :& curribus ad vehenda tormeta, ceterisqj rebus nc- 
3; o cellariis inltrudus, omnes fuos excrcituscollegir, in quibus erant 

hominuad quadringenta millia. Tantis cum copiis in Parthiam 104. 
profectus, manum cum liinailcScacho coiereredccrcuit.Ifmail 
vero Sultani Seiimis inftitutocognito, cu Parthis fuis & ipfe hofti 
obu;a prodiit: ac tamdem congrcffis in planicie quada,qiueZal- 

1 i) 


% 


6t ANNALES 

derana diciitur,vtriufq; partis exercitibus, a diluculo ad poftmcri- 
dianumvfiq tempus dimicatum inter cos fuit.IfmailisScx hi Tu- 

premus beili dux, Vftazeluis filius, Anatolico militi oppoficus c- 

rat: Romani x copias ipiemecScachus Ifmail fibidebelladas fum- 
ferat. Sed Anatoiiae beglerbcgusadeo fortiter hoftircftitit, ytta- f 
dem Vftazelueseccidcretur. A b altero quoq; acici latere pugna- 
tum vtrimqj ftrenuc , donec ad extremu Chafanes bafia, Roma- 
nis beglerbegus , occumberet. Nihilominus Thures Alis bcmis. 
Malcozii filius, v na cum fratre fuo, tam acriter liocprcclio fegcfi 

fit: vt hoftibus difiedis , ad Ifmailis Scachi vexillum primarium io 

penetraret, ipfique Scacho vulnus infligeret. Verum a Scachi fa- 
tellitibus vrcrq; nudatus cecidit. Sub exitum dici feflus iam cum 
fuis proeliando Scachus,hofti ccflit,&: fugam arripuit.-ordaqj fua, 
cum omnibus rebus, qua: illa continebantur, hoftis arbitrio rcli- 
da,T ebrifium fe recepit. Itaq.T urcis orda Scachi prardar fuit, qui i j 

etiam inca ceperut vnamde Scachi vxoribus; quum cetera: mu- 
lieres,quae illis in cafiris fuerant, pedites cum reliquo Parthorum 
exercitu Tebrifiumabiiilcnt. Scachusaur, relido Tebrifio, cum 
non magna fuorum manu Sultaniam fe contulit. Interea Tcbri- 
fium progrefiiisSelimes, omnes vrbis artifices, omnes eximios o- z a 
pificcscollcdoSjCoftantinopoIimmifit.Quumq^ illa hicine co- 
gitaret in hibernis ad Carabagum fubfiftcre , no hoc cum tum ul- 
tuantes facere pal fi fiiere Gcnizari. ( Quapropter Amafiam redu- 
do exercitu, ibidem hibemau it. Sub initium seftatis Camachum 
*e j. profcdus,cam duitate occupauit. Jntcrim Sinanem bafiam cu- i p 
nuclium in Dulgadirenfem prouinciamablcgauit,qui duce eius 
regionis Aladeulcm bella inuaderet. Is DulgadiremingrcfTus,A- 

l.idculem minime rcfiftentera cepit, & capite truncatur: quam- 
qua ali; tradant, fufpendio necatu futile. Ditionem vero Sultanus 
Sei im es Ali begoconccffir,quiex A ladeulis fratre natus erat. 30 

ic 6. Hoc tepore Genizari magnas Amafix turbas cxcirauere, quu 

in Piris bafia: caftra per fcditionem irrueret. Erat tum Suhani Sc- 
limis vezirazemes. Ac h metes bafia, Ducagini filius : quem Seli- 
mes interfici lufiit, collata in eum culpa, quod huiufce Geniza- 

rorum. 




T V R C I C I. 69 

rorumfed itionis &confcius , & audior exftitiflet. HincAmalk 
diftrcdcnsSdimeSjConftaminopoIim abiit: vbi generum fiium, 
Ifclicndercm balTam , vna cumTazifade Caddefchero , & Bali 
Geme Seguanc balla , fupplicio capitis adfecit : quod i pios etiam 
y diceret Amafiani Gcnizarorumtumultusau&orcs fuifle. Corni- 
gerum Iixc anno dccccxxi. C-1514 

Secundum hare colleilis Sclimes omnibus copiis fuis,Coftan- 
tinopolitranficcitin Anatoliam : quum alteram fecotra Parthos 2.07. 
expeditionem moliturum fimularet.De hac Sclimis profe&ione 
1 o certior factus Canfaucs Gauris,SuItanus Alcairi ; maximopere 
cum iliis proceribus & Mamelucis perturbatus, coaftis militibus 
fuis, armatus Chalcpum adiit. Qua re Sultano Sclimi nuntiata, 
miiToitinere Parthico, inSuIcanii Alcaircfem mouit. Eius quum 
fines ad tigi flet , acSultanum haud impigre libi occurrentem c 5 - 

1 y fpiceret:graui cum eo proelio conflixit, in quoSultanusipfe Can- 

faucsGauris exfus fuit, eiulq; copia; dilfiparx fugerunt» Pofthac 
pugnam Selimesviftor omnes munitiones &: arces, in finibus li- 
tas, occupauit : ac prxlidiis in lingulas impolitis , Chalcpum per- 
rexit. Ibi quum omnia Chalepo vicina loca fui iurts feciilet, be- 
io gos fangiacos prouinrix prxfeci t. Chalepo Damafcum abiit , &C 
vrbem cum omni agro finitimo, fumma celeritate fuo fubiecit 
imperio. Mameluci,qui&Circafli, Alcairum fuga delat i; Tom- 1D g 
mambaim , quieratid temporis Vlu Diiueidar,SuItanum crea- 
runt. Et VluDuutidar apud i pfos primus erat dignitatcpollSuI- 

2 y tanti. 1 'otitus autcin Oamafco Selimes,Sinanem baflam cum fc- 

leda militu manu Gazam pramilit. Aliquot inde diebus elaphs, 
etiam ipfe reliquo cum exercitu fu bfequ urus fuit, Alcairumdu- 
fhirus. Ex altera parte Damafcum Tommambais Mcliculem V- 109. 
meram , hoc eft , beglerbegum Damalci, Zambcrdim t iafalim, 

»c cum partefui exercitus mi ferar. Is quum a Gaza prope tam abel- 
fet > etiam Sina nbaflaRemlcn ad uc ni r, eoqj loco caitra metatus 
ert.Quuraque certior fa&us fuiflet, efle Gaialimctim exercitu in 
vicinia: nodu militibus indifta profe&ione, tanta cum propera- 
tione ad hortem acceflu, vtptima cum IuccGalalis copias adfe- 
* I iij 


7 o ANNALES 

quutus,non modo cum cis confligerer; verunietiam victoria po- 
tiretur, mngnumq; Mamelucorum flue Circaflbrum numerum 

inccrnicionc deleret; fupcrftitibus fuga dilnpfls,& in folirudines 

illorum locorum femet recipientibus. Quibus rebus geftis, pla- 
cuit Sulcano Selimi legatum ad Tommambaim mittere. Quip- 5 
pe domefticum quemdam habebat, natione Circaflum , quem 
vulgo Mu ratem Circaflum adpellabant. IsadSulcanumire iuf* 
fus, impetrare non potuit, vt a T ommambai vel in confpeftu ad- 
mitteretur, vel audi rcrur.-adeoque cum iis, quos itineris comites 

fecum adduxerat, iufliiTommambaisfuitinterfe&us.Qua legati 10 

fui caedecoperta, motis Selimes caflris, Remlen petiit. Eo quum 
perueniflet , ligni ficatum illi fuit, ciues Remlenfes id temporis, 
quo Sinan balla Rcmle no&urno itinere difceflcrat,vt Zamber- 
disGafalis copias adoriretur, Iparfifle rumorem de fuga Ofma- 
nicorum : & quotquot in caflris Sinanisbafl'arremanferant,non i < 
folummac allc; verumetiam oeci lorum cadauera paflim in pu- 
teos & folias proiccifle. Quo Remlenlium intellc&o facinore, 
Selimes &c congregari iuflit opidanos , &: omnes illius fceleris 
210. reos trucidari. Secundum hsecCudfimubarecumprofc&uscA. 
Quumque fub vet peram eo veniflet,n6<flem illam iftic manere 20 
voluit : ac vcfpcr tinis precibus in Axa mellita, nod urnis in euhei 
Saharapcra&is, omnia loca facra vifitauit. Poflridie circameri- 
diem reuerfus ad exercitum , Gazam contendit : vbi Sinan bafla, 
potitus ini igni vicloria, fiias cum ipfo copias coniunxit. Gaza 
Bethlehemam profe&us, illo quoque Joco preces fuas concepit: 2 y 
q u ibus a bfolutis, inanimum induxit, Alcairum petere. Pratmi- 
htergo Sinancm ballum, qui luis cum copiis reliquum exerci- 
tum antecederet. Quippe proficilccndum cis per illam folitudi- 
nem erat, quam ante id temporis numquam tam numerofus ex- 
ci citus tranherat. Et aliam quoque caufam habebat, cur cum pr^- 5 0 
mu teret; quod vereretur fcilicct,nc Ii tanta hominum multitudo 
conmncla maneret i iter illud per folitudinem le fu fccptur os ne- 
garent, atque hoc modo ddHuerent. Sultanini quidem hoede- 
Rrtum leinpcr antehac pro vrbis Alcairana: propugnaculo quo- 
dam 


T V R C I C L 71 

dam habuerant. Verum Sulcanus Sclimes iada , quod dici- 
tur, alea; militem cohortationibus animolis adcapeflendum hoc 
irerimpulit.Vbi ventum ad prima caftrafuifiet, io pago, qui Dei- 
rc vocatur, vczirem fuum, Chureinem baflam, interfici iuflit: 
f quod dixi ile perhiberetur , non temere per eiuimodi lolitudi- 
nem, tanto cum exercitu, proficifcendum. Atque hoc modo fo 
Iit udi nem ingreflus cft , qute arida prorfns , aquis deftituitur. 
Quum dc die in diem progrederetur vlrcrius, placuit i )co largi- 
ri pluuiam : quo fa&um , vt vniuerfie ili* copix nulla premeren- 
10) turaqux pamuria. ^ r bi Salachigen peruentum hiiilet,iam vi- 
cerant fcilicer, fuperata lblicudine. Quapropter oneratis aqua 
potabili iumentis.Alcairum perrexerunt Interca Tommambais 
Alcairi Sultanus/uis&iplc copiis inlWlus , cx vrbe militem e- 
duxit:eoquc modo caftra metatus, vt vrbem a tergo haberet, ibi- 
1 y dem lubftitic. Coegerat enim maximum exercitum, in quo mili- 
tabant yEttiiopcs , cum aliis nationibus. Tormentis etiam bel- 
licis ea communierat itinera, quibus hortis venturus cxlpe&aba- 
tur.Scd transfuga quidam cxcaftrisipiius ad SultanumSelimem 
fc contulit, ciqucconfilia &: in fidi as hoftium detexit. Quibus Se- 
10) liines < ognitis jdiuetfoiiincre copias Alcairum duxit. Hxcgcfta 
fucrtimannojDCCccxxu. 

Die xxviii menlis Silchizis, ante prandium, ingens &■ cruen- 
tum proelium commirtum fuit; quoin proelio Sinan bafla , carius 
in dextro cornu , occubuit, famdem tamen Mameluci , qui & 
ly Circafii, diflipati profligatique, partim verius montes, partim 
in Iblitudinem , partim adipiam vrbem profugere. Verum vbi 
mox Sclimiani milites vrbem occu pallent, reliqui^ Circailbrum 
A: Mameiticorum, vtbc de ferta ,in regionem , Saitcnfem (e rc- 
ccpcrc. Sclimes proprer vrbem, ad Nilum fluuium,caftrisIocutn 
3?: cepit: quo in loco dum ipfe quiefeit, miliis Tommambuis (pecu- 
latoribus, quum a'ia, tum etiam litum caftrcrum hortilium ex- 
plorauit; quod ea nodurna impreflioneadgredi , luo aun animo 
conrtimiflcL Rebus omnibus exploratorum opera probe perqui- 
iias ; vrbem nodu cum fuis ingreflus , plurimos cx Sclimiani s in 


7 t ANNALES 

Ttbc opprcflit & trucidauit. Sed quum primum hoc Sd imi nun- 
tiatum fuifletjiufiis arma corripere militibus, hofti femetoppo- 
fuit: tormentisqj bellicis in ea loca coftituris, in qux' Edurus im- 
petum credebatur hoftis, ab omni parte paratus erat. 

C. 1 5 1 Anno d c c c c x x 1 1 i, quarto dic menfis Muchcrenis.miflus j 
in vrbem fuit a SuicanoSelime Ionuzcs balla, cum Gcnizaro- 
rum manu: qui quidem in iplis plateis & vicis vrbisaduerfus Cir- 
caflbs &: Mamelucos acerrime dimicarunt. Hoc par! io fagitra 
Ionuzcs bafla tam grauiter vulneratus fuit, vt a luis fublatus,e 
media pugna exportaretur. Idconlpicatus Selimcs, vfqueadeo i o 
excanduit : vt milites ex equis defecndere i uberet , ac pedites luis 
fu p peti as ferre. Quod quum ab (que mora fieret, Sc illi milites, 
quiccteroquincx equis dimicare folebanr, pedites vrbem ingre- 
n j. derentur : prope templum maximum , quod Chafanis Zami 
v ocant, c u m Circa Ilis &: Ma m clue i s m an u m confcruere:quapu- d y 
gna tot ab vtraque parte carli funt»vtpaflim per plateas plena per- 
emtorum cadaueribus eflent omnia. Tamdcm Selimiani denuo 
vidoria potiti fuerunt, & Tommambais iterum cum nonnullis 
fuorum in regionem Saitenfcm profugit. Acciderunt hac anno 
dccccxxiii. . x* 

Poft illa cum omni exercitu Sclimes vrbem ingrefTus , in ipfb 
palatio Sultanino diuertit. Fuerant in eo, quem diximus, confli- 
ctu capti his mille quingenti Circafli ac Mameluci -.quorum ad 
duo millia Sultanus Sclimes iugulari, quingentos reliquos in cu- 
ftodiis haberi iuflit. His geltis rebus , adadus extrema neccflitatc i_ y 
Tommambais, vt pacem peteret: in (ignem legationem adSulta- 
num Selimem milit. Eam Sclimes fane quam humaniter exce- 
pit, ac portulacis omnibus adfenliis , non modoTommambai 
rcfcriplit: ver umet i am fuoshomines ad ipfum viciilimablcga- 
uit,qui pacisci auctores eflent. Hos ad le iuflu Selimis venien- 
teSjTommambaisinterficicurauit vniuerfos.Quamobrcm fum- 
moperecomorus Sultanus Sclimes, Circaflbs illos omnes, quos 
in cuftodia detineri prcccperar,moxitaiullitoccidi,nemintm vt 

fui reliquum facerent. Ea re patrata, trans Nilum copias duxit, 

I om* 



TVRCICI. 75 

Tommambaim quariiturus : quo illecomperto, fugam arripuit. 

Selimes Romaniai copiis injunxit, vt cum a tergo pcrfcqucrcn 
tur. Sed Arabes,qui&/fithiopcs» itineribus fugienti Tommarn- 
bai prxdufis , hominem interceperunt, & captum adSclmicm 
JF perduxerunr. 

Anno Dccccxxin, die xvn menfis R e bi ululae, mandatoSul- £ r „ 
taniSclimis,in vmbilico vrbis Alcaircfis, eo loco, qui Babfubci- , ' ’ 
ie dicitur, Suitanus I otnmambais iufpcndio necatus fuit. Atque 
hocmodo radicitus exftirpatisCircaflisacMamelucis , vniuer- 
r ce fum illud Sultaninum iEgyptiumue regnu fiio Selimes imperio 
fubdidit v &in Sangiacatusdmifit.qiHim vtbem Alcairanam Io- 
nuziballse regendam commifiller. Inde rebus omnibus egregie 
conftitutis & ordinatis, Alcairo difcclfit, Gazam rediturus. Erat 
autem quidam ex SuItaninis,Chcir begus,qui Sultanis illis adhuc 
15 • rerum potientibus, Chalcpi copiis praruerat» fcd fponte fiu Sub 
[aniSd imis pote flati fepcrmiferat.HicaSelimc,pr^ter Ionuzcm 
baflam, ad Alcairum rei udusd it teras adeundam inde digr dium, 
mifitobfignatas: quib^in litterisjonuzcm baflam accubans , per- 
fcripferac; dithiopes,&: plebem vrbana, Ionuzi bafixSulcani tri- 
ico bucrc titulum, & omnia precari faufla feliciaquc» nonnullis ctia 
criminibus aliis in eum cogeflis. His territus litteris Selimes, mox 
alias adlonuzem baflam dari iufliuquibusci mandaretur, veima 
xima celeritate femet ad SultanumSelcimem conferret. Eadem 
Chciri begofcribi voluit, & vrhem iplius fidei, per ablentiam bal- 
1 c- fie,conamendauit. Vbi ilium ad herum, Sultanum Selimem, in i- 
pfa folitudine lonuzes bafl.i peruenilTet: equis inlldcntcs, inter Cc 
colloquuti funcambo. Verum fubiro Selimes furore correptus, 
lonuzcm baflam cxcquo dciiciiuflit : & Solacharumprarie&o 
mandauit,vtcum,re(edocapire,iugularct. Quod flatim facium 
ito» quum fuiflet, Selimes itinere continuato, tamdemConllantino- 
polim reuerfus, quieti fe dedit. 

Non exiguo temporis intcruallo gerendis a rebus abfltnens, 
anno denique dccccxxvi, roenfc Remafanc , Con flanti nopol i C. itio 
digrefius,Hadiianopolim petere confliuiit.Hoc in itinere quum uy. 

K 










I ? 


74 ANNALES 

Inzuam veniflet, balineum ingreflo tumor quidam a tergo cepit 
oriri,quireuera carbunculus pcfti iens erat. Profe&us autem vl- 
terius,& illum ad locum delatus, vbi aliquandocum patreconHi- 
xerat: vrgenteneceflitate, fixis ibidem tentoriis, fubftitit. Interea 
vero , dum heic morbo ipiius curando le totos mediet dabant, f 
Deftcrdaros , & Piriin Achmetcmquc ballas , Hadrianopolim 
praemifit: vt omnia follemnitati Bairami celebranda: ncccfl.iria 
prxpararenc/olo lerhatc balla cum eo manencc.Sedquum me- 
dici morbo remedium inuenirc non pollent, eoiplo mortuus cft 
loco, in quo cu patre pugna congreilus fuerat, dic feptimo mcnlts t a 
jio . Scliebalis,anno dccccxxv i .Imperauit annis vui.menftb 9 vm 
diebus vm. Nihil compertum fuit deiplius obitu totis diebus de- 
cem. Interea feerero Ferhatcs balla primarium ianitorem cum 
litteris Maniliam adSultanum Soleimanemmifit, qui eum mo- 
neret, vri quamprimum illuc properaret. Sed quod his nihil litte- 
rarum reliqu s a ba (lis adi un£fcum fuilTec,vcritus eft itineri fe dare 
Soleimanes.Indcballis ceteris, qui Hadrianopoli degebant, rem 
omnem Ferhatcs balfa patefecit: qui mox co profecti, quum quo 
res cill' ut loco, cernerent; litteris &c ipft perferi ptis , prarfc&um If- 
pachiorum adSoLimancm Maniflam ablegarunt: lignificantes, 
vtabfque mora veniret prius, quam de parris obitu Gcnizari, ce- 
te rique Portae militcs.quidquam inaudiflent: ne foede direptam 
vibem exddio d arent. I taque Soleimanes,re tota penitus cogni- 
ca.confcftim fernet adeinxit itineri: nec vlla vel noctu , vel inrer- 

* t 

diu quiete intcrpofira,peruenitlfcodararn,e regione Conflanti- * j 
no pol is litam. Hoc loci tribunus G cnizarorum ad ipfum venit, 

quo comite triremem ingreflu$,Conftantinopolim tranficcitUn 
occurfum prodeuntibus Genizaris vniuerlls. E triremi quum cx- 
fcendifleCjGcnizarorura Aga, luos compellans Gcnizaros: Hic 
dominus vclter, hic imperator cft, ait. Quailii voce audita, mox J ' 
ordineceterosantegrefli,Sultanum Itium ad imperatorum Sara- 
iu m d eduxerunt. Hinc largiores an nonas, dona ti u a pet iere: $ ul 
tano Soleimane poftulatisipforum adnuente.Poftridie prima lu- 
ce funus Selimis in vi bem deducium fuit, eiq; celebrata: in tenv 

plo- 


I 




1(0 


TVRCICi 7f 

pio fiue zuma SultaniMuchemetis exfequiar. Pedes ante pater- 
num funus incedebat Suit anus Soleimanes, idque comitabatur 
adzumamabiplo Sdime conditam, vbi monumento fuofuitil- 
latus.Indc Soleimanes ad palatium rcuerfus,in thronum impera- 
T torium fe coliocauit , &t regni adminiftrationem aufpicatuselt, 

anno dccccxxv i, die xv 1 1 rnenfisSchebalis. C. ifta.. 

Fa&usiam riene rerum dominus Soleimanes, elapfis aliquot 
menfibus,omnesfuosmilitestconuenireiuiTit cum cis verius 
Albam Grxcam profe&us eft,anno dccccxxv ii. C. i y ii. 

Quum prope iam abcfletabAlba,Vezirem fuum, Adimerem 
baituiucum Komanix copiis ad Burgurdelen ire iulfit. Is illuc v- 
bi ve nilfet, tormentis bellicis moenia difieci^milirem immifit,& 
opidum cepit.Multi tamen in eius expugnatione Turei tuere tru 
cidari , ac viciffim Achmetes baila Sultano Solcimani cx forum 
* ' 5 Chriftianoru capita, cum quibuidam captiuis& vulneratis, mi fit. 

Secundum illa Ptrim balla m prxccdcreiuflit Soleimanes , qui 
Albi Grxcx ficum ac munitionem, circumfuiis copiis , (pecula- 
retur; flatimque Pirim Icquutus, vniuerium exercitum moenibus 
adniouit,ca( tra vallo muniuit, tormenta iulfit expedii i, muros e* 

1 1 'O uerfos folo aequauir.ac tam dem Albam expugnauit die x x v mc- 
fisRemazanis,annoDCCCCXXvii. qua potitus, Conftaminopo- 
lim rediit. 

Anno fequenti proximo Dccccxxvnr,dicxx menfis Rczc C, ryiz. 
bis, iterum Solcimanes expeditione lufcepta , copias vniucrfas in 
1 i'T Anatoliam transduxit, Rhodo bellum illaturus. Iam ante vero 
Muftaphatn balla m iniigni cumclafle Rhodum nauigarc iufie- 
rat.Iple cum pedeftribus copiis Anatoliam ingrcfius,in opidum 
quoddam Mentcfianx ditionis, cui nomen Mermerc, fe contu- zij , 
iit: vnde non magno exinterualloin Rhodum tranli icitur. Itaq; 

3J ° militibus hinc in Rhodum tranfportatis.ramdcm & ipfe fuocum 
comitatu tranfiieclus in infulam, graui vrbem oblidionc cinxit. 

Oblefli Ch riftiani muros pannis cocco tin&is , & lericis , & auro 
intertextis, ornabam; ac plurimis in vrbe ludis &: Ipe&aculis, ad 
obleni andos animos, vtebantur. Quum lerio denique oppugna- 

K ij 


7 6 ANNALES 

rentur, longo tcm poris fpatio fe defendebant acerrime» quod vr- 
bem ab hoRe nullo modo capi polle hbi perfuafiflenc . AcSoiei- 
manisfane reseotamdem loci redatle fuerant, vt quanam ad ex- 
pugnandam duitatem via deinceps progrederetur, ignorarer. 
Quia tamen mons quidam haud proculab vrbediftabat,ex eo j 
terram pcti,qua vrbis foffie complanarentur, edixit. Adis praeter- 
ea cuniculis, fufforti fuere muri, tormentorum quoque vi magna 
ex parte diruti. Quapropter exhaufto laboribus ac moleftiis Chri 
ftianorum prasfidio,quum vrbem non multo poft in hoftium po- 
ai 8 . tefta te m venturam nemini dubium cilet: ipforum princeps, que 1 ° 
A Icgalon Maftora vocabant, indutias paflus, vrbem fe deditum 
fignificauir; modo iplis abeundi potcftas fieret, faluis facultatibus 
(uis; & Chri ftianorum vxores atque liberi nulli (eruituti manci- 
parentur. In eas condiciones Sultanus Solei manes abfque mora 
confenfit. Itaque quum obiclli munera Sulcano quasdam, in cius 1 T 

conlpeftumadmiHi,.ob[uIiilentr cum rebus ac facultatibus, cum 

liberis & vxoribus fuisnauesingrefli, Tureis Rhodo cci!erunt,&: 
in Italiam nauigarunt. Quotquot erant in vrbe captiui T urci, li- 
bertati prirtina: rertituti fuere, ("aptavero fuit Rhodusdic tertio 
menlis Sefferisranno DCcCCXXix. Simul etiam cum RliodoTur. lcs> 
ci arcem Stancoin,& Bedrum, aliam arcem in A narolia fleam, in 
potcftatemrcdcgerc.SoIcimanesindc Conftantinopolim reuer- 
fuseft.. 

Ceterum quo tempore ad oblidendam Rhodumproficifcico 
119- gitabatjFerhatembartamaduerfus Alimbegum,Scacln Suaren- l f 
lis filium , qui perantiquo maiorum fuorum iure Dulgadirenfis 
regionis dux erat, cum copiis a blegauit. Nam falfo delarus is fue- 
ratapudSuJtanumSolcimanem, & accedebat alia caufa, quod 
Olmanidx neminem veteri natum familia fuo in imperio tolera- 
re pofliint. Ybiiam prope Ferhares aberat ab Alis begiditione, J c 
inlidiofoaftu hominem ad fe pellexit. Quippe morbum (imulas, 
ligmficari bego iulfit: velle fe tcrtamentum condere, atque i piius 
fidei exercitum committere. Qua voluntate Ferhatis intcllefla, 
mox Alis begus , nihil ab Ofmanicis periculi veritus , quibus in- 
de: 


T V R C I C I. 


77 


io 


r f 


de vfquc a prima zrate fidus ipfe fuerat, cum vtroque filio baflam 
adiit.- qui & panem, & filios,innocemcs occidi iuffit. Hoc facino- 
re pacrato,Ferhates ad Su!canuinSo!cirnancm,Rhodum obfidc- 

tem, Rhodo necdum capta, reuerfusefl:. 
jj Quum autem confero bello Rhodio , Conftantino ooli So* 

leimanes quietus degeret : Gcnizari dic xxm menfis Rezebis ^ 
feditionem mouerunr,& Aigafis bafiar, (upremique thclaurarij, 
Abdufelamis xdes expugnatas diripuerunt. Poftridic, qui Mci- 
curij dies crat,nodu Ibrahimis ac Muftapha: bafiarum domos i- 
cidcm adhibita vi aperuere: ied ca cum nioocrationc , nullam vt 
inde praedam au terrent. Compofito denique Genizarorum tu- 
multu, Solciuunes in Vngariam proficiici itatuit: &£ collegiis l 
vel L x millibus armatorum , pontibus Sauum, Drauum, Danu- 
biumque flumina iunxit: & Varadinum Petri, cum aliislocis mu 2, 
ni[isoccupauic,Budam ipiamcum exercitu petiturus. EaSolci- 
lmnis expeditione cognita, fe quoque rex Vngarusad bellum pa 
rauit ; Se cum milite (uo, quiferr ' totus armatus erat, obuium c 
Sultano Soleimani dedit. Dic quodam Mercur i), circa tempus 

IkindijVtrimquetamo concurrerunt exercitus impetu : multa vt 

hominum millia ah vtraque parte casfa caderent, plurimi vulne- 
rarentur.Diti pugnatumquumfuillet,tamdem tamen vi&us rex 
Vngarus, edam ipfe periit. A&isautemin fugam Vngaris , Turei 

hoftem perfequuti,multaipforum millia inter fugicdum contru- 
cidarunt. Solcimanesre bene gefta, Budam fuos duxit ' ■ be 

2 f fine (anguine potitus ellicuiuiuis (exus aetatis hominibus in (er- 
uitutem red’a&is,anno dccccxxxii.PoR occupatam Budam, rc- 
uerfus efl Hadrianopolim, 8 cad tempus aliquod ie quieti dedit. 

Erat tunc quidam in Anatolia, qui Calender Zclebis adpella- 2, 
batur, ex familia Chazis Be&afis. Colunt autem Turei Chazim 
Beclafem,ceu diuum quemdam, atque etiam inuocant. Hic ergo 
Calender Zelebis feditione mota, cum non magno Der u iliorum 
numero Sangiacos aliquot ludit, vniuerfam Anatolia ad arma 
concitauit. Soleimanes accepto motus huiufce nuntio , Ibralii- 
mcmbafiatn.infigni cum exercitu, mille ; vti Calende rem Zelc- 

K iij 


20 


?o 


% 


N N A 

bim bello adgreflus,in ordinem redigeret. IbrahimcsCalende- 
rern cum copiis ad fequutus, proelium iniit : quo dimicatum ab v- 
rraque parte fortiter, eo tamen cuentu , Calender vt ipfefuacum 

fadionqvi^us occumberet. 

Compoiitis Anacolia* turbis, ad aliam fcSolcimancs expedi- J 
tionem parauit,Vngariam rurius inuafurus:ideoquc militem, pu- 
micatis edictis, ad Albam Graecam conuenireiuflit: quo quidem 
& ipfe fe contulit, Budam inde perrecturus. Hoc in itinere dum 
12 , c ff c r ErdelriBanusad cum venit,delatifquefui5obfequiis,Solei- 
? manis imperio fe fummifit: quum & munera fecum ferret am~ i o 
pliflima,&: manum eiusexofeularetur. Quae quidc res adeo gra- 
ta Soleimani accidit, vt eum mox Vngaria: regem creare t.Sccun- 

224. dum illa Budam profectus eft, qua occupata, Viennam cotendit. 

Eo quum perucniflet, Germani, qui fe intra moenia tenebant, vr- 
bem communiere: quamSultanus Soleimanes tormerocis belli- 15 

cisadxx dies oppugnauit,a£tis etiam itibter muros cuni*cuiis, do- 
nec eorum pars corrueret. Ea rc pcrfc£ta, fubito cum m uc frigus 
adeo vehemensincidit: vt ei tolerando neque milites, tfequciu- 
menta fufficerent. Ideoq; deftitutusomni (pe Vienna potiundi, 
obtidionem folucre coaSusfuit: & Conftantinopolim reuerfus 1 o 
ad aliquod tempus a bellis abflinuic.Gefta ve ro fuerunt lisrc an- 

C. iy 19 * no dccccxxxv. ... r . 

DumConltaminopoIi quietus harret, inuitatis magna (alieni- 
tate bafiis omnibus, &: proceribus, & exterorum principum lega- 
tis, omnique genere fpc&aculorum in Atmindanc Conftantino- 2. f 
poli exhibito; filios fuos, Sultanum Mullapham.Sultanum Mu- 
chemetem , &: Sultanum Selimem circumcidi curauit, anno 

C. iJ5 l * dccccxxxi 1 x. . 

Eodem anno menfis Remafanis dicx x v 1 1 1 , Conltantino- 

224. polidifccflit,Hifpano bellum illatums.Quumqueperueniflct in 3» 
Alamaniam;duorum menfium fpatio copias hinc inde circum- 
duxit, ferro & igni cun&a va itans atque diripiens. Nullus a Chri- 
fti anis op politus ei fuit exercitus, nufquam eorum confpcfta: a- 

cies; ab vtroque dumtaxat latete Soleimanis agmina carpebant, 

ac 


TVRCICt 



5 


o 


ac multos interceptos vel occidebant , vel abducebant captiuos. 
IV lifit autetn Sultanus Soleimancs>du<Slorc Ca Ia ne \ .lino da, • ; • 
Michalis begi filius erat , Se V aiuoda, duodecim millia militum, 
adiun&is eidem Acanziis; qui regiones illas vlterius incendiis &: 
rapinis depopularentur, atque incolas fer uituti mancipatos abi- 
gerent. Quod quum illi facerent, opima potiti fuere prxda. Ve- 
rum in reditu forte fortuna in Chrift i anorum incidere copias, eu 
quibuslicct acerrime dimicarent, aefortiter hofti relideret. tam- 
c. em tamen ad internicioncm , maiori laltimex parte , cum ipfo 
Catane Vaiuoda, coeli captiquc fuerunt. Et quando iam hiems 
adpetebat, mutato Solei manes itinere, Conflanti nopolim rediin 
vbi quum ad tempus aliquod quiefeeret, SultanoMuftaphx filio 
Manii lam adtribuit,anno dccccxxxiix. ' 




IntCrca vero, dum aberat peregre Sultanus Soleimanes , in A- 
r lamania bellum gerens: fupremus Hifpani clatlis prxfcelus , An- 
dreas Doria, cum Megalo Madore, qui fuperioribus annis Rho- 
do ceiferat, corrogatis ceterorum quoque pancipum Italicorum 
auxiliis, magnam maricla'1'cm eduxit, quanaues quinquaginta 
maiores, & quinquaginta triremes continebantur. Et erant in 
c his militum ad quinquaginta millia. ( Hio cum exercitu Mo- 
rcam inopinato adorti, primo Coronam vrbem cum arce, de- 
inde infulam Balu t &: Badram opidum, cum aliis quibufdainca- 
ftellis ceperunt; &: immillis in ipfam regionem p ede dr ibus e- 
queftribufque copiis, vniucrfam depopulati funt ; ingenti ma- 
^ dum, feminarum, puerorumquemultitudinefecumincaptiuita.- 
tem abdu&a. 

Superioribus annis quidam natus in infula Mitylme, cui no- 117, 
men Chairadines,inligniter naualis miiitix peritus euaferat:ac pi- 
raticam exercens, multotics mari cum Chrillianis conflixerat. V- 
o bi iam rem fcciflct,naucs aliquot inftruxir.adiun&oque libi foda- 
litio quorumdam egregiorum heminum , Sc neminis addifloru 
imperio, cumiifdcm in Barbariam profe&us, vrbem Cdaircm 


occupauit 3 ac libi retinuit. 



10 


S a ANNALES 

'Qua quidem re feliciter confeda, per vniucrfam haliam nomen 
intius inclaruit; inditumque fuic ei cognomen ab Itai is , vei vulgo 
Barbarofla diceretur. Idem quotannis Sultano Setimi & Solei- 
mani munera quadam mifhtabat. Quorum alter, Solcimanes, 
viri virtute^erumque geftarum fama cognita:mifiis legatis, inui* 
tauit hominem, vti ad te veniret.Chairadincs idoneo Cefairi prx- 
fidio impofiro, ftrenuorumque virorum , fic i ibi amiciffi morum 
fidei ciuitatecrcdita: triremes aliquot militccompleuit, &: Con- 
ftantinopolim profedus efl:. Eo quum adpulifiec, manum pro 
more Sultano Solcimani ofculatus eft. Excepit lio minem Sulta 
, , ^ nus fanequam honorifice, conftitutoquefalario quadragies cen 

1 tum millium afp rorum annuo, Bcglerbegum maris fupremum 

2 ^ cre.iuitj&ad Veziris dignitatem cuexit : vnde nomen eidarum, 

vtChairadines adpcllaretur. Nandus ergo plena cumpoteftate 
maris imperium, contum triremes in mare deduci, &: intimi, mi- i f 
litcquc compleri iufTit, &£ cum iis Moieam adiir. Qua re Chrt- 
ftianis nuntiata, mox illi regionem & arces , quas occupau erant, 
defertas reliquere: confccnfifquenauibus luis, inde difceflerunt. 

A Chriftianorumabirii,ccc Genizari, Azapiquc totidem in ea 

mere loca mitli; qui & Coronx,& opidis ceteris prxi idio eflent. 
Inde Chairadines balla cum eadem clafifein Barbariam profe- 
dus, vrbefti celebrem Tunifinam, qua: aMatuis incolitur, occu* 

! f3 4- patamfuo fubiecit imperio, anno DOCeexL. 

Eodem hoc tempore captae a Chairadine baflaXunifis,qui- 
M0 dam c numero Parthicorum procerum, Vlurnas begus, aSca- z 5 
choTcchmafi, filio Scachi lfmailis, defecit} licet ipfiusScachi fo 
rorem haberet coningem. Itaque prohigus c Parthia, Conftanti- 
nopolimacceflit: & prxftito fubiedionis facramento, 5 oleima- 
nile totum addixit. De huius viri confilio Sulcanus Solcimanes 

expeditionem Parthica mfufeipere cogitabat, eam prattcxens bcl j 0 

ur, licaufam.quod Scachus/uis cum proceribus & fubdins.imm- 
me redam religionis amplederetur fcntcnriam, nec debito qua- 
tuor Mahumetis prophetas honore profequeretur. haede cauta 
digni ffimos cen febat, quibus bellum inferretur, qui occideretur, 


1 c 


rr 


IO> 


>r 


IO) 


M 


3 ° ' 


TVRCICL 8i 

adeoque penitus cxftirp arentur. Itaque Soleimanes hocbcllo 
decreto, Sangiacatum V Ium at bego iupra nominato , non pro- 
cui a C ara hem i da, eo ne cflit. Vlumas veto Coftantinopoli qui- 
bufdam comuelis copiis, in Sangiacatum fua: creditum fidei 
eu m cis profectus eft. Mida quoque fuerunt ad ceteros illius 
prouincix Sangiacos a Sultano Soicimane mandata, quibus 
pMtcipiebarur, vt Vluma: bego , quoties in hoftem profecturus 
eiietjoblequerentur. Vlumas ergo decretum libi Sangiacatum 
ingrcflus, collectis cius regionis proceribus Sangiacis,ipforum 
adiutus auxiliis, Cu rdiftanio principi, cui nomen Screfcs beems. i* i, 

bc.lum intulit: eoqueintcrcmto,ditioncmipfiusm potcftatem 
redegit. Ea re Sultano Solcimani nuntiata, fupremum Vezirem 
fuum,Ibraliimem baflam,qui apud Sultanum fummar au£tori- 
tatis erat & potentia:, fupra baflas ac Vezires omnes cue&us, id- 
que nomen ab eo confequutus, vt Ser AfkerSuItaninominare- 2.33. 
tur,Conitanti n opoIi ablegauitin Anatoliam ,& Romanis A- 
nato ixque copiis prarfteir.- cum quibus ille Chalepum adiir Sc 
inde Carahcmidam perrexit. Hucvbivcniflet, Vlumambc- 

gum prxmifitin Parthiam, qui dux itineris eiTct : atque ipfe ve- 
ftigus illius interens , a tergo fequutus cfl , anno d c c c c 

X L ti' , C. i;i 

Hoc modo continuata profcaione, nemine refiitenrc, Te- 

btifium.lhpcrucnctunt. Aberitenim Scachus id temporis ab 
illa prouincia, bellum m Chorafanc contra Kczicn balla m ,> c - 
rens,qut ci Clioralanem eripere volebat. Quum propiusad 1 34- 

Tcbrifium acccdiltnt.vtbcm inuenere defert am , & habitato- 
ribus vacuam. Ibrahtmcm vero pramii/Tum ad expeditionem 

° ^ „ L '.fcqiiutuscftipfemet Soleimanes, cum C. 155 

Tebrtiium Ibrah.mcs ingreffus clt, Soleimanes’ Carahemid* 
porajtnioiinetet Interca Scachus etiam Techmafcs propius 
ad Tcbrifium mos adduxerat, vt ifticlbcahimem baflam op- 
primeret. Ibrahimes hoftis conatu cognito, abfqtte mota So- 

L 


u ANNALES 


leimanem certiorem reddidit: quidup icariscottidknisinneri- 
buSjCelerrimeTebrifium aduolanit,&: cum Ibrahin e fc coniu- 
xit. Quum que per exploratores intellexi flent, quibus in locis 
Parthorum exercitus degeret: re&ain eos duxere. Tum vero 
Parthi, qui de Solcimanis aduentu cum Genizaris ac Portae mi- 5 
litibus ceteris acceperat, feque tali machinarum bell carum ad- 
135. par arui, tanti fque copiis nequaquam refiffcerepoiTc cernerent, 
Sulcaniam profugerunt, Ofmanici nimia tormentorum, anno- 
na , tentoriorum , curruum , & aliarum magni ponderis rerum 


copia grauaci, tormenta cum' impedimentis ceteris ccc Geni- 1 © 
zarorum,ac trium Sangiacorum prxfidio munita , Tebrifmm 
remiferunt: atque hoc modofa&i expeditiores, Parthicum mi- 
litem acriter a tergo perfequi cepere. Tum vero fugere Parthi, 
fugietibus inflare Ofmanici: donec haud procul ab opidoHc- 
mcdaneperuenrutn fui flet. Ibi cum pluuiis,& annonae pxnuria, r y 
tantu frigus Ofmanicos oppreflit : vt plurimi tam manus quam 
pedes a frigore laefos amitterent , ac incredibilis hominum iu- 
mentorumque multitudo fame interiret. Prxterca contigit, 
vt in ipfo conatu cranfmittcndi amnis , qui Docus Gczid voca- 
tur,flumcn illud aquis pluuiis ad.uiclum vehementer intume- a.o 
fceret.Ideoquedici non potefl, quot iftic homines, iumenta, re- 
rum aliarum farcinx perierint: adeoque de fua quilibet falurc 
dcfpcrabat.Quando igitur exercitus Parthicus nufquamadpa- 
rcbat,nec fciri potcrar,quonam fe rcccpifletjaliaque nulla regio 
Bagadate propinquior erat, qux minus hiberni frigoris, &: plus r y 
caloris haberet: in hanc fibi Solcimanes ducendum Ilatuk exer 
citum. Vbi propius ad vrbemacceffiflct, apertis incolx portis, 
eam Solcimanis porcllati permifere. Quapropter ingreflus, no- 
1 37. nihil illic ferccreauic. Omnis etiam Bagadati finitima regio fe 
Solcimanis imperio fummifir. Quo faclum,vt beglei begum in } o 
vrbeconflitueret,ipfamque prouinciam in Sangiacatus parti- 
rem r.Prxterea Bagadati militare prxfidium impofuir, ciquc de 

tormentis bellicis, &: aliis rebus neccflariis, anaonxquccopia 
' ' proipexit: 






"rvRCicr. 8? 

proipexicrqutim prius vrbem muniiflct J &: aquam e flumine dc- 
ri ua tam in folias vrbanasimmififlet. Hoc tempore fupremus 
Dephterdarus fiue maximus trorij pncfc&us, 1 fch cnd er Z cie- 
bis, apud Sulcanum Soletmanem delatus fuit ,ob tractatos ne- 
5 quiterthdauros regios: quem extra vrbem hoc nomine fufpcn- 

di iuflic,vniueriis facultatibus eiusfifcoadplicatis. Interea vero» 
dum Solciman es intra Bagadatis muros , exercitus forisin hi- 
bernis hxrebat: prodiitdcnuoScachusTechmafesin apertum 
fuiscum copiis, & febrilium iter inftituit. Inde quum ipfura 
* 0 haud procul abdic rcli&i ad Tebrifium Sangfaci & Genizari, 
dc quibus iiipra dictum, acccpii fent: quid agendum fibi hoc ca- 
to foret, ignorabant. Quia tamen animaduertcrent, nec ad rcli- 
ftendum hofti tam potenti fc fudicere , ncc in tem pore fibi luc- 
curri polle; farcinas omnes, Sc tormenta bellicarum rebus ad 
ca ncceilariis, & cuftodix fuxcommiffis , ibidem reliquerunt 
ac fuga faluti luar confulucre. Scachus Tebrifium ingrertus o- 
mnesirtas farcinas & impedimenta militifuo diripienda con- 
cclfit: bellica vero tormenta, cum vniuerfo ad ea pertinente ad- 
paratu, concremari iuflit;& quidquid de machinis bellicis coi- 
hqucfaaum flammisabfumi non potuerat, ad lignandos man- 
guros deftinauit. Vbi tam durior hiemis tempeftas praeterierat. 

B a gada te S ol e lm a n es mouit eodem anno dccccxlx, ac denuo C 
Tebrifium duxit : vnde quum non magno abeffet intcruallo, 
rurfum cum luis Techmafcs fugx fc dedit; atque vri faculta’ 

5 tem lui perfequendi Ofmanicis adimeret, fu am ipfcmet recio 

nem vartauit, annonam omnem corrupit Sc cxulfit, fubditos 

fuospalfim abegit. Vbi Tebrifium TurciperuenilTem, Solcima- 

nes optimum quemque fuorum , & pralertim egregiis inftru- 

dos equis, delegit .-eirqucmandauic, vt fumma vli celeritate 

hortem ah cubi adicquercntur. Quod quumilli facerent, o- 
mmaque mifere vartata confpiccrcnt: ad animum eis accidit, 
fien poifc,vt in redama penitus ad folitudinem regione aliquod 
iphs mcomodum cueniret. Idcoq; conuerfo itinere Te br ilium 


xo 


3 ° 


n 


84 ANNALES 

rediere. Quum ante Solei manes hoc modo dclufum fe videret, 
vehementi commotus ini, ScachiTcehmafis, &c maiorum i- 
pfius regias, amoenaque palatia, cum ipfiusSultani Iacupis aedi- 
ijS ficio,quod Heftcbchific dicitur, & omnibus cum paradifisdi- 
rui , vaftari, cremari i uffit. Praeterea plurimosTcbrifijciucs com r 
ptiIit,vtindeConfl:aminopoIim commigrarent. Adfumraam, 
mfigni regionem illam vniuerfam excidio adflixit,direpti$ mi- 
ferorum incolarum facultatibus, & ab 'unitis omnibus i umen- 
tis. Poft hancvaftationem , Soleimancs* exercitum Carahcmi- 
damrcduxit.Et difpofitusac reli<3us erat a tergo diindar,vcTur i o 
civocant: quod vereretur, nein ipfa profe&ione Scachus im- 
preflione fubira iuos adgrcderetur. t^uod quidem ita prorfus 
accidit. Nam Scachus, inrellc&odifcefiu Soleimanis, fclc&a 
‘ Corizzorum quinque millia fecum fumfit,ac veredariorum in 
morem Ofinanicos a tergo fcquutus eft: in hoc vnum intentus, i $ 
vt cos aliquo detrimento adficcret. Tamdem in agme illud ex- 
tremum incidit, quoddundar adpcllatur,vti diximus. Eius du- 
ftorerat Vlumas begus, cui praeter quinque Sangiacos, xvii 
millia ftrenuorum militum Soleimancs adtribucrat. Ad hos 
quum Scachus aduolaflct propius , mox in eos irruit : & manu io 

conferta, fu perior ipfe,Turcisc5dis,eua (it. Interemta fuere Tur 

eorum adx 1 1 millia, defideratique tres Sangiaci. Quartus in 
hoftium poteftatem venit, quintus cum Vlumabcgo fugae be- 
neficio di ferimini femet eripuit. Scachus hoc tam feliciter pu- 
gnato prtrlio contentus , nihil periclitandum purauit vltcrius, zy 
quod hofti ex aliqua parte par pari relatum arbitraretur: idcoq; 
retro cum viftricibus copiis ad Iuos abiit. Ipfe quoque Soleiroa- 
nesiamCarahcmida difcelferat, Chalepum petens: vndedi- 
grcfiiiSjdlexiiii menfis Rezebis Con ftantinopolim adpulit,an* 

noDCCCCXLir.. ?<» 

Dum illic ad tempus aliquod a bellis abftinens quicfcit,fu- 
ipeftus ei cepit eflelbrahimS ba la, cuius & ex parte fuit dete- 
da perfidia. Quippe ferebatur cum Italis quoque fecreto pepi- 
gi* 










T V R C I C L 

giflfe foedus, vt imperium Tureorum in fetransferrer. Qunpro- 
pter eum Solei manes die quodam Mercuri), qui xxi i menfis 
Remafimiscrat, ad cenam inuitauit ; qua finita, quum de certis 
negotiis inferie collocuti, iam cubitum pergerent: lbrahimcs 
j quoque fuum ad conclaue fecdlit,&in le&o fe compofuit. 

Quippe quoties ad Soleimanem no&uarccflebatur .inipiius 
imperatorii faraio cu babat. Quum obdormii ffet, interfici homi 
nem Sultanus iuliit ;omnefque facultates ipfius&: opes ,fifco 
addiftas^hcfauris fuis inferri. Fa&um hoc fuit anno dccccC 436. 
io>xur, 

Diximus antea, Chairadinem bafTam magna cum claflcpro- 
fie&um in Barbaria,Mauris famofam vrbem Funihm eripui ile, 
ac ibidem iibiconllituiflcdomicilium. Is hoc tempore naucs 
atque triremes in terram fu bduxerac, rerum fcilicct luarum pia 
ty ne fecuruSjfuoquc dumtaxat, indulgebat genio. Princepsinre 140, 
rim MauruSjCui prius ea partierat ditio , profc&us in Hi 'pania, 
opem Hifpani principis implorauit. Hifpanusadconfilium re- 
uocato negotio, verebatur proprcrea,qiiodTunifim Barbarof- 
fa cepifier,vt Hifpanis idem aliquando damnum inferret. Facile 
zc> purabat ignem exilingui pofle,h prius fuppnmeretur, quam la- 
tius crumpcrct.Eaque de cauta datis ad Italicos principes litte- 
ris,vtifubfidiofibivenirenr,pctiit.Magniscrgo collcdis copiis, 
&infigniclafle parata, ci dem Andream Doriam fuprema cum 
poteftateprcfecit, atque ita Tunifmam expeditionem infiituit. 
tj- ChairadincsTc comperta, Raiibs fuos conuocauit,cifque deli- 
berandum propofuit , quid hoc Chriftianorum motu taciun- 
dum cen fercm.Illi refpondcrc , claflem mari prius inftruedam, 
quam Chriftianife conjungerent: omninoque prapediundos, 
neconucnire poiTent. Adcavicif ImChairadines balla : Si tu- 
30 lipantumjinquitjmeum dumtaxat excello quodam inlocofu- 
perhatlam defixero, a Chriftianis vtconfpici pellit; formidine 
correpti, ad aliquot mrlliariorum millia retrofugient r tantum 
abeftjVt bellum nobis illaturi fint. Hac ergo fccuritatc fuique 

L iij 


-# 


# 



u ANNALES 

confiJctia carcatus, omnem cx animo follicitudincm Se curem 
depofuit. Verum non mulco poftTunifim praepotens Chiiftia- 
norum daflis adpulit. Ea quum iftuc accelEfler, occurrit hc fti 
Chairadines extra vrbem Tuis cum copiis , tametfi vix noucm 
decemue militum idoneorum millia fecum educerer. AdChri r 
ftianorum aciem progrcllus,animofecum eisconflix t.Etqua- 
quam ingens hominum multitudo in Chriftianorum e/Tet exer 
citu, fama tamen perhibetur , multa Chriftianorum millia tum 
ocfa fuifle,quum ex aduerfa Chairadinis parte duo dumtaxat 
hominum millia defiderarentur. Quum autc Chairadines ho- i o 
fte fe videret inferiorem ,conuerfa fuorum acie, ad vrbem fe re- 
cepit. Eo quum ventum fuiftetjocclufam reperit.&in mernib 9 
elata Chriftianoru vexilla cofpexit.Quippccaptiuoru Chriftia- 
norum aliquot in vrbe millia reliquerat, qui quidem interea, du 
extra muros i pfe cum exercitu Chriftianorum prxliarctur; per- 1 y 
fradiscarceribus,& arreptis armis, portas vrbisclauferant,&: in 
moenibus vexilla Chriftianorum erexeram. Id vero quum ac- 
cidi fiet, maior pars militum Chairadinis carfa, cundaque naui- 
gia,cum machinis &: ad paratu bellico, fuerunt amifla. Chaira- 
dines cum reliquiis fuorum propter vrbem aufugit, Sc in lolitu- 10 
di nes fecum eis abdidit: quorum magna pars fame, fi ti, Se arftu 
periit. Ipfe varias expertus ajrumnas , tam dem ad vrbem fuam 
Ccfairem euafit: vndecum decem &: odo triremibus Conftan- 
tinopolim profeduseft, quacumque tenderet, damnum Chri- 
je^y. ttianis inferens. Acciderunt harc anno dccccxuii. i j 

Solebat hoc tempore Conllautinopoli Solcimancs plcruq; 
degere. Verum ifta quum cuenirent, forte migrauerat Hadria- 
nopolim,vtift]c hibernaret. Subxftatis initium reuerfus Con- 
2 4 z * ftantinopolim, ad bellum ic par au it, & Chairadinem I.utfimq; 
ballas magna cum clafledimilit,qui mari rem gerercntnpfe Co- 10 
ftarinopoli d igrefius, Albaniam petiit. Auelonam quupcrucnif* 
fetjeciam Chairadincs Se Lutfis eodem cum claftc triremiu, ce- 
tciifq; cum nauigiis,adpulcrunt. Soleim anes in loca montuofa 

profedus, 


T V R C I C I. «7 

profe&us, ibidem cum Portae militibus 8 c comitatu capris loeu 
cepit: reliquum exercitum in Albanos perduelles immifit, qui 
res eorum agerent* ferrent, ac liberos &: vxores ferimur i manci- 
parent: licet hic conatus eorum in irritum caderet; Praeterea Ro 
j; mania: beglerbeguni, cum Romaniae copiis , in Apuliam trans 
mare tniiit-* qui ea in regione quxda opidula cum pagis diripuit. 

Quum deni que Turcica claiTisCorcyraprsterlegercr, ex Cor* 
cyrcnfi pra.*iidio Chriftiani nauim annonariam, quae claflcm ie- 
quebatur, bellicis petitam machinis demerferc. Solcimanes a- 
io nimaduerfa Venetorum perfidia, quam cx aliis etiam indiciis 
abunde pcrlpcxcraunon parum excandefccns,Chairadtni Luc- 
fique baffis praecepit, vti cum claffe Corcyram infulam peterer, 
opidula cum vicis depraedarentur, hominefquecaptiuos fecum 
abducerent. Id illi quum fecifl'cnt,nauigia macipiis Chriftianis, 

1 y cuiufuisxtatis &c fexus, onerarunt: atque ita Conftantinopolim 

rediere. Quo delati, Chriftiana mancipia fu pra opidumGala- 143. 
tam,eoloco,qui Befi&as vulgo dicitur, ad terra expofuere : mif- 
fifquc Conftantinopolim pra’conibus,proclamari iuflerunt; vt 

fi quis mancipia Chriftiana, feminas, mares, iuuenes, fenes mer 
2,0 cari vcllet;ad indicatum modo loeu veniret,ibidem hutufmodi 
mancipia perexiguo comparaturus pretio. Quod quidem ita fa- 
dum fu it, tam vib prerio miferis illis diftra&is : vti plcriq; duob’ 
tribulue.Sultaninrs varnirent,hac ipfa pecunia regiis theiauris il- 
lata. Pofteaquam domum itura clallis difccflerat,etiaSulranus 

2 yv Soleimancs motis caftris iter ingrciTus , dic nono menfis illius, 

quiZcmafiel Acbir Tureis dicitur. Conftantinopolim rcucrliis 
eft,anno nceccx l i i i r , C. 1*38 

(^imm iftic aliquamdiu hxfiflet, armis inMoIdauum expe- 
diris, x 1 die menfis SeferisConftantinopoliegreftus,MoIdauia 

3 co verfus contendit. Vbi ad opidulum,quod Ishaclua invocat, per- 

uenifiet; tranfmillo Danubio, Moldauiam ingrefliiseft.lbi tum 
fuga libi confulere VaiuodaMold$uus,nec viquam inapertum 
prodirc:ineola’ vero regionis Sulrano ic dedere, qui limites im - 
pcrijfuiad amnem vfque Bcrutem prolatauit- * 


8 $ ANNALES 

,44. Eratinaduerfa tri pa quoddam opidukmijquod Sangiac do- 

micilio fatis eflet iidoncum. Quapropter co loco Sangia;um 
conftituit.ScquCb.acur id temporis Portam Sultani Soieirr.anis 
quidam natus ex familia VaiuodarumMoldauia:, cui &: anno- 
na: prcbebantur.HuncSoieimanesMoIdauiie Vaiuodamprs- 5 
fecit. Quod prior i Ile Vaiuoda quum refeiuifiet, Portaro pra-po- 
tentem ipfemct adiit, &c a Soleimane poftulata impetrataque 
gratia, refti tutus in integrum fuit. Solcimancs e Moldauia re- 
uerccnSjHadrianopoIim fecontulit.-vbiexattahicmc/ub veris 
initium Conftantinopolim abiit, &: quieti lededit , anno dcccc 1 0 

C. 153 9 * XLV. 

Secundum illadenuo cum clade Chairadinem mari able- 
gauit. Is autem egregie inftru<ftu$,vt hoftem fuum , Andream 
Doriam, quatrerenabfqucvllo impedimento penetrauit in Ita- 
liam, ibique nonuila cum vicis opidula depopulatus, etiam mu- 15 
nera maioribus a ciuitatibus accepit. Quum diu hinc indeob- 
erraiTct, inopinato Andream Doriam reperit, & ftrenuc cum 
coconfligens,naueshofl;ilcs aliquot fiibmcrfit, & triremes ali- 
quot cepit. Doria tamdem hofti fc imparem animaduertens, 
cum reliquiis fu e cladis aufugi t.Et quia tunc liiems imminebat, 2.0 
verds Chairadincs velis Conftantinopolim rediit, annoDCCCC 

C*iH9'xlv. 

Dic Iouis, qui xv menfis Scferiscrat,fubvefpcram,inccii- 
dium Conftantinopoli,non procul ab il lorum carccrc , qui cri- 
minum rei cuftodiunrur, in eorum tabernis exortum fuitjqui y 
picem, retinam, axungiam, aliafque res tales vendunt.Hic ignis 
cx indicatis tabernis in ipfam turrim, fi uc carcerem prardi&um, 
cuafit: qui claufus quum eflet, homines in co d cc flammis exu- 
fti perierunt. Exeo loco dilatatum in vrbem incendium, a dex- 
tris&rfl ni fttis vagari cepit. Ad publicanorum carcerem quum 50 
pcrueniflct,aperto carccrisoftiOjdimiiH fuere publicani. Quo 
faift o, turris ipfa, flue carccr , itidem conflagrauit. Latius inde 
2 47 • ferpfit,vfque ad p ortam vrbis,quam Lignariam vocant, vbi ta- 
berna: 


T V R C I C I. 89 

bernx funt fabrorum ferrariorum. Iis in locis omniaflammis 
abfumta fuerunt- Inde leconuertic hic ignis adxdes Balis Agx, 
qui tribunus olim Genizarorum fuerat, totaque illa: c deflagra- 
uit regio. Poftea perrexit ad Carauanx faraium, vnde tabernas 
y eorum inualit, qui torno cadant, quarum ordine ieries magna 
confpicirm'.Hincadcatnerupitarcam,JqiixTachtal Cala dici- 148. 
tur. vnde rui fus ad fabros xrarios,abhi$ ad vitriarios penctra- 
uit: etiam illa regione incendio prorlus cxhaufta , quae piflum 
balineum ambit. Longius indeprogreflum, ad Iudxorum per- 
ae uenitxdcs; ibidem maximo cum detrimento grallarum pro- 
pterva, quod admodum illarflbi contiguas flnt.Hincfparfx fu e* 
runt flammx vlquead portam fori pileari i quid quid xdifl- 

ciorum erat inter hanc, & Iudxorum portam ,prorfus ab igne 
deletum fuit. Ad fummam,propcmodumvniuerfx ludxorum 
: f domus fuere concremata:. Namxftmotemporccontigithoc 
incendium, quum ingens eflee Accitas, Arbores edam virides in- 
ftar fui pur is arfere. Nullus incendij rellinguendi modus inueni 
ri poterat. Nihil arborum refectarum deicclio, nihil aqua iuua- 
bat.Vnde Ludum, vt tota no&e duraret. Erant diftributipero- 
10 mnesvr bis regiones Gcnizari, qui flammas exftinguerent: (cd 
incaflum laborabant JEcenim poitridic illius dici , a primodilu- 
culo,vfqueadvefpcram ( itadcia:uierunt: vt etiam maximi pre- 
tij merces aut abfumerentur, aut direptionibus e flent expofitx. 

Quippe quibus in locis vrbishoegraflatum fuit incendium , in 
ly iis maiori ex parce mercatorum , Sc aliorum taberna: conflftunt: 
ideoque potior pars vrbis in cincrcs abiit, quum idem accideret 
omnibus ardificiis , qua: extra muros vrbis a foropifeario lita 
funt in littorc maris. Eodem tempore pellis etiam in vrbegral- 
labatur. Vtrumqucl 'ei contigit nutu, anno dccccxlvi. C 1 f+c 

3 c> Secundum hxc rurfum magna cum claflemiflus fuit Chai- 
radi nes, vt arcem Nouam, quam Chriftiani occupauerant, re- 14 9. 
cuperarct: imperatumqueSangiacis omnibus eius pronincix, 
vt vniucrlis fuis cum copiis, & adparatu bellico, ad eam le con- 

M 


1 5 


<>o ANNALES 

ferrent obfidionem. VbiclaflisadpulilTct,e nauibus in terram 
expofitse fuere machinar tormentai iae, proptufque militari mo' 
re deducta: adcaftelli muros, & tam diu di fplofar, donec ma> 
niorum pars difie&a corrueret, ac per ipias ruinas miles adexpu 
gnandam arcem immitteretur. Erant in pnefidiocaftcllimili- J 
tesChriftiani virtutis eximiar, qui tam fortiter hofti reiiftcbant; 
vt ab vtraque parte plurimi caderent. Ad extremum tamen a- 
nimorum ardore remiflo, ;uccubuerunt;& occifis propemo- 
dum vniucriis, capri (que fuperfticibus,eua(it nemo. Noua rece- 
pta, quidquid erat inter capti nos artatis vegeta: , damnatum fuit *• 
ad triremes. Itidem reperta in arce mancipia Turcica, vindica- 
ta funt in libertatem. His rebus geftis>& arcis moenibus, qua di- 
ruta fuerant, refe&is; Chairadines illinc cum clafledigreflus.a- 
liquot nauigia mercibus onufta Chriftianis ademit , &c opidulis 
quibufdam maritimis flammis ac ferro coa&is , vt incolumita- 
tem fuam pecunia redimerent, Conftantinopolim rediit, anno 
dccccxlvi. 

Sulranus aurem Soleimanesdicfccimdomenfis Schabanis 
Conftantinopoliprofc&us, Hadrianopolimacccflit,&: ibidem 
hibernum tempus exegit: quo durante, exortum incendium in 
laraio notio, quo coclufie Sultani vxores, liberi, puellas virgines 
hab i care folent, totum illud aedificium cum magni pretij rebus 
exuflinRurfus tamen haudmagno temporis fpacio (plendidius 
cft i nfta uratum, quam fuerat prius. Inde Solei manes Conftan- 
tinopolim die vi i mcnfisSilchizis reuerfus, ibidem ad aliquod 1 f 
C. 1^41. tempus harfir,annoDCCccx l vil. 

Expofuimuslupra, Solei manem complura per Vngariamo- 

pida,cumipla regni metropoli Buda ccpiftc; motumque finou- 
lari quadam gratia, Banum Erdclij creaftc regem Vngaria:.* 
ip. Qii um ad aliquot annos ille regno plena cumpoteftatc pra:- jo 
fuil 3 et,filiLimm oriens reliqui t heredem, qui per artatem admi- 
niftranflar rcipublicae non erat idoneus : eaque de caufa mater 
pueri gubernationem adfctranfhilic. Hoc permolefte ferens, 

quidam 


C. i f 40. 


ZO 


T V R C I C J. 

quidam ex proceribus Vngaris , Petrus Perenius; fuis ad eam 
roiilis homimbus,hec lignilicari iuflit.Efleipfam feminei fexus, 
& inftitutis maiorum minime permitti, vt in Vngaria mulier re- 
gia cum poteftate fit. Quamobrem metropolim regni Budam 
5 Perenio dederet. Nifi faceret, vecurum cum exercitu , &: vrbem 
vioccupa turum. Mulier legatis rcipondit, vrbem Budam non 
fuam efle/cd Sultani Ohnanida:a quo ii Perenius eam repete- 
ret, ac impetraret, omnino fe deditionem fa&uram. Vbi Pere- 
nius hocabeareiponium tuliflet,cum Banis& proceribus cete- 
10 i is in colloquium veniens, iummo dedecori vniuerfis domina- 
rum illum muliebre efle dixit. Procci cs hominis oratione per- 
moti, libenter in eam ienten riam pedibus ibant , vt remonenda 
abadminiftratione feminam ftacuerenr.necipfisaduerfamibus 
epi:lcopis,qui dicerent hoc modo rem Vngaram in pofteru me- 
ij lius habituram. Itaq; proceres mutuo inter fe foedere dcuin&i, 
magnas cocgerecopias,&inlignicumadparatu bellicorum tor 
menrorumad Budam acccflerunt.Ea rcconfpe&a, repente mu 
lier exiguam militum manum colligit, &hoc vrbem prarfidio 

munit: quum Solcimancmquoquedercbusonmibus certiore 
to fecilfet.Is ad huiufcc motus famam, confeftim Muchemetcm 
baffamcum parte Gcnizarorum , & copiis Romani* prarmifit; 
ipfc dicx x v melis Sefcris Conltaminopoli digrellus, Budam 
verfuscum Porta: comitatu 1 & reliquis Genizaris , Muchcmc- 
tem balfam continuo lequutuscft.Vrgebar interim Perenius vr 
1 5 bis oblidioncjied ca potiri non potuit. Vbi Muchcmctes exer- 
citum propius ad vrbem duxillet, magnopere Soleimanis ad- 
uentum dclidcrabat. Quippe tam numerofe Chriftianoru erat 
copia:, magnam vtMuchemeri formidinem incuteret. Quin- 
ctiam fpreto ipfius aduentu, ne latum quidem vnguem e ca- 
30 ftris uiscelTerc: fed moenia tormentis concutere, atque iplam 
vrbem oppugnare perrexerunt. Ea vero quum in Vngaro- 
rum poteftatem iamiam ventura eflet, in tempore Solei manes 
fuo cum comitatu,& Genizaris exercitu Anatolite profe- 

M ii 



5,2, annales 

ftionem ita maturauit; vt itinere bidui dumtaxat aMuchcme- 
tis&hoftiumcaflrisabeflet. Idvbi Perenius refeiuit, commo- 
dam na^us occafioncm,furtim ecaftris {cproripuit,&: aufugit. 
Nunenim futurum putarat, vripfeSultanus ad folucndamvr- 
bisobfidionem veniret. Milites Vngari, cognita Pcrenijclan- y 
deftinadifccllione, Uios & iplideferueruntordincs , fcquemox 
ad ineundam fugam pararunt. Id confpicata mulier ea , quam 
dixi mus ,ex vrbis fublimiore loco, mil b nuntio Muchemetem 
baflam increpuit, cur hofte fugiente quiefeerer. Muchemetes, 
qui Roma niae tum begterbegus erat, his auditis, mox in Clir i- i o 
ftianosfuurnpromouic exercitum. Quod illi fieri videntes, ho- 
ftifque conatui leuitcr admodum repugnantes, in fugam fefe 
comccere.Quidamnaucsingreifi,euaferunt: alij 'emet in Da- 
nubium praecipitantes, aquis obruti periere: exteris aut carfis, 
aut captis. Ipfo conflictus momento Soleimancs etiam cufuis jy 
aducnit. Direptis Chriftianorum caftris, machinas bellicas, & 
pertinentem ad eas adparatum,in vrbern conuehi iuf fit. Hinc 
Buda: beglerbcgum fiue baflam conftiruit, & milites ibidem 
Turcicos in prarfidiocollocauinad Agnata mulieri, ciufque filio, 
Erdelij regione; quam pueri pater antiquo iurc maiorum polle > o 
derat: atqucilluc matrem, cum fi lio, mox ablcgauit. Inde, qua 
venerat via,regrcflusSoIeimanes, die menfis Schabanis oCtauo 
O iH 1 * Conftantinopolim rediit, anno dccccxlviii. 

Illic dum haeret, filiis duobus, SultanoMuchemeti, & Sulta- 
no Sclimi ditiones adtribuit.-illi Maniliam , huic Caramaniam. i y 

C. i J4 3 . Factum hoc anno dccccxlix. 

Soleimanes fatis libi diu Conflaminopoli fubflitifle vifus, ad 
aliam fc parauit expeditionem, denuoinuafiirus Vngariam. I- 
raque Conftantinopoli difcedens,HadrianopoJim in hiberna 
fccontulit.lndc magno cum ndparatu,& vniucrfis copiis , pro- >•> 
fcctus eftdie menfis Much crenis oCtauo. In Vngariam quum 
zyi. perueniiret,arcesPetriPerenijprimumadortus, Valpoum ma- 
chinis & militibus admotis, expugnauit «S c ccpir. Inde Pcflunr 

ad- 


T V R C I C I. 

a dgrcflits, itidem occupauir. Pcfto difccdcns, vltrfius perrexit, 
&: Strigonmmobfediuvbilicecpracfidiarij milites egregie fe de- 
fenderent , tamdem tamen Soleimancs eo potitus eft. Hinc 
exercitum ad Albam regalem adduxit , qua in vrbe reges Vn- 
f garorum fepeliri confueuerant. Huic quum militem Soleima* 
nes admouiflct,praefidiariis vrbem ftrenuepropugnantibus,in- 
gensvtrimque exdes edita fuit : fcd nihilominus ad extremum 
Solcimanis inpoteftatcm venit. Is vero poftea, quam occupa- 
tis duitatibus , arcibus, opidis, prxftdia Genizarorum, &a- 
IO liorum militum, impofuiflet: itinere conuerfo, rediit Conftan- 
tinopolim,& die x v 1 1 menfis Schabanis vrbem ingreflus eft, 

annooccccL.. ■ ■ 

Poftridie,quamaduenifTct, adlatumfuit Conftantinopolim 
cadauer filij , Sulrani Muchemetis : quod peragis cxfequiis, 
if haud procul abantiquo domicilio Genizarorum, monumen- 
to fuit illatum. Mortem filij Soleimancs pater acerbe luxit. Ide- 
oque magnam ciborum copiam coqui curauit , & epulum fu- 
nebre quibuluis , tam pauperibus, quam opulentis, anima: fi- 
lij caufa, prxbuit. Multa quoque mancipia fexus vtriutque, 
zo fuo redemta pretio, libertate donauit. Prxterea monumen- 
tum filio magnificum exftruxit. Acciderunt hxc anno d 

CCCCL. 

Soleimancs fecundum illa Conftantinopoli tempus ad ali- 
quod manfit, nec rei quidquam memorabilis eft molitus. In- 
zy tcrca mortuus eft die quinto menfis Zemaftellulx vir rerum 
ftrenue geftarum gloria clariffimus, O^iradines balla: fepul- 
tus in loco, qui Bcfi&as adpellatur. Contigit hoc anno d c c c c 

mi. * 

Hincarma Soleimanes iterum expediit, in Parthiam duftu- 
30 rus exercitum: quod quidem bellum hanc caufam habuit. E- 
rat Scacho Techmafi frater, cui nomen Ercafes Imirfa,Sirua- 
nx fupremo cum imperio princeps. Hic certas obeaufas aba- 
miciria fratris, Scachi Tcchmafis,difcedens ; vtxgre faceret 

M iij 


* 


C. i )'44 ■ 
C. 1^44. 

c. 1547 

zjz. 


54 ANNALES 

fratri, ad Sultxnum Soleimancm profugit, eiufquc fc fidei per- 
mifit. Hoc autem iter ficinlfituit, vt per regionem Circalfo- 
rum longis ambagibus Coferi peteret, vnde Confiantinopolim 
adpulit. Perquam gratus Suitano Solcimani principis huius ad- 
uentus accidit. Ideoque magno cum honore exceptum, mune c 
ribusdonauitampliilimis. Qiiinetiam ipJms caufa numerofis, 
vel omnibus potius copiis fuis coa&is, infigni cum adparatudic 
y4<?. xixmenfisSeferi$,annoDCCCCLv,ConftantinopoIi digrcflus, 
in Anatoliamtranfmi fit, redaque Parthiam verfusduxit. Polt- 
ea^uamingreffus fuiilet hofticum , tam arcem, quam ciuitat e ro 
254. "V^anurn 'W r aftaniobfedit,Parum hofti duitas reliftcre potuit, 
in quam ab omni parte pateret aditus: fed arce non nifi magno 
labore Soleimanes potitus eft, quod idoneo Parthicorum mi- 
2^4, litum praefidio detenderetur, Vbi Wanum arcem Soleimanes 
expugnalTet , fparfus per omnem regionem miles Sultanicus, i 5 
eam rapinis &: ferro vaftauit. Nuiquam Scachus Techma- 
fesreperiri,nufquam confpici potuit, nufquam hofti feoppo- 
fuit. Ercafes vero laborem nullum recufans, dum hinc inde 
cum fu is excurreret: quofcumque thefauros adipi ici potuit, So- 
lcimani mifit. Tamdem tamen Ofmani cos proceres, ac duces 
miIitarcs,magnopcre belli tam diuturni, parumque fru&uofi, 
taedere cepit. Ideoque dolum excogitantes, vt vindidam deau- 
dore belli Ercafe fumerent ; variis eum mendaciisapud Solei* 
manem delatum onerarunt. Summa rei harc erat, quod lepo- 
rem dimittendum, canem vero capiendum fuadebant. Quum if 
Ercafes Imirfaconfpirationem ipforum animaduerteret, atque 
etiam perfpiccrct , eos virx fux infidiari ; vehementer animo 
perturbatus, in arcem cuiufdam Curdiftanij principis, pra: for- 
midine, (e recepit; tamctfi ne quidem illic vitare calamitatem 
imminentem potuit. Quippe Curdiftanius ille princeps I- jo 
mulam captum fratri Scacho Tcchmafi mifit, qui deinceps 
cum, cuftodiae mancipatum, in carcere detinuit. Expeditio 
Soleimanis annum durauit integrum , cum noucm mentibus. 

Arque 








p 




TVRCICI. 

Atque* his rebus gcftis,ConflanrinopoIim Soleimanes primo 

die micnfis Silchizis, anno Mahumetano DccccLVireuer- C. ijyo. 

iusefh. 

iHaffenus expofitia. Tureis annales defmunt in annum 

Chrtftianwn M . d. l. 



C.IJJO 



SVPPLEMENTVM 

A N N A L I V M, 

'Quo r e$ Turcica continuantur ad annum UW&humetanum 
D CCCCXCV i.ejui Chrifhannseji c i D. i ^. lxxxviii. 
ex Ioan. Leone latuj aduerf oriis, 

Mno Mahumetano PccccLvi,incuntevcre, 
DragutcsRaifus, pirata celebris, opidum Barba- 
ria [fic Aphricam maritimam hodie vocamus, 
adpcllatione Romanis etiam hiOoriisnon igno- 
ta) quod Mahadian Mauri diem, Aphricam no- T 
Ori veteres Aphrodifium, follcrter occupauit,acpra:lidiomu- 
niuit.Quo cognito, Karuli Augufti claffis imperator , Andreas 
Doria, mature caucndum ratus,ncquidcx eo loco barbarus de- 
trimenti reipublicae,ac pra: ferti m Neapolitanis & HifpanicisH- 
toribus daret: cum clafle militeque profeflus in Aphricam,Mo r o 

naftcrium opidum, Aphrodifio proximum, expugnat i exfis ex 

hoftium prxfidto ccc^bdu^isCiD c c mancipiis, 'ndecon- 
iune^is cum Ferdinando Gonzaga prorege Sicilia: copiis, A- 
phrodifium obiidet: quod menfe tertio tamdem in potcftatcm 
venit. Cacfi ex barbaris plurimi, capta capi tum ad v 1 1 c i o. Ve- i f 

hemenrcrhocSuItaniSoIeimanis animum pupugit, cui fe non 

ita pridem, operamque fuam,D ragutes addixerat. Cadaris vero 
Karuli iuflii funditus Aphrodifium fuit cuerlum. 

Anno fequeti proximo Sulcantis Soleimanes claflem inftru- 

xit eiq> Sinanc baflam pr*fecic,adiu&is huic Dragute, Salaque, 

* 1 Railis; 



5 V PPL. ANNAL. TVRC. 9? 

Raifis : qui quum arcem Melitenfem fruftra renrafTcnr.tranfie- 
ftisin Aphricam copiis, Tripolim, arcem &:opicium ditionis e- 
quitum Meliten fium , corumquc prxfidio munitam , obfidione 
tentarunt» acfraude Dragur is & Salar, prxfe&i Gafparis Vallcrij 
f Galli credulitate, Argofini Hifpani formidine, proditione deniq; 
cuiufiJam ex ea parte prouinciac Na rbonen fis oriundi , qux Ro- 
mano Pontifici fiib Auenionenfi ditione paret, in potcftatcm re- 
degerunt. Collata tamen prxeipue culpa fuicarntflx munitionis 
huius, ab ipfo equitum MeUterrfiurn magno Magiftro,ciusq; col- 

jc legio, atque aliis, in AramontanumGallieregisHcnricilcgatum: 

quiSoleitnanis vrarma coci caret in Karulum Auguftum, Con- 
ftantinopoiim miiius.hucadpulcrat; &: fiib praetextu coficiundx 
pacis , obfidtonisque fblucndx , Meliten fibus fraudi fuifle perhi- 
betur. Occupata fuitTripolisdie xv mcnfis Augufti.araio Mahu- 
i y metano dcccclvu. cui Sulranus Soleimanes Dragutem-cum C irci. 

imperio Sangiaci hegi prxfecic. Is deinceps infertus Caruenna; 

regi cuius ditio cccmiiliaribus Italicis a Tripoiidiftat,ob dene- 
gata opem obfetlo Aphcodifio, maiori parte ditionis cum exuit: 

aliaque geffir, de quibus fuoloco dicetur. 

10 Superioribus * annis Ferdinandus Cxfar.VngarijeBohemia:- r V ,« 
que rex, poft obicum Perenij, Agriam, Vngariar municipiu, quod „ 0 * 
Erlain vulgo vocant, fin iuris fecerat :& illnftrifiimiCimitisSal- 

J N ‘ 1 i c:aZabragiom,Leuam,Zythnam,Muranum 

expugnarat. Nccmulro poft,eiufdcm regis mandaro, Zolnoctu 

M Tureis A grienles eripuerant. HasobcaufasiritatiisSoleimnncs 

Tcmcfuarum per fuos obiedit, deditione cepit , interfecto per 
(celus violata: fidei Stcphano Loioncio,ilIius loci propugna rore" 

Lippam, Solirnofun^Chianadiam, cum aliis caftcllisoccupauir 
Erafmum Tcifclum,Fcrdmandi dueem ,cumSf *rtia PJauici- 
jo no,& AugultinoSbardellato.Vacicnli praefule adPaUftum Alis 
bailx Budenfis du&u,carcidit:eaque potitus visoria, Dregcltum 
arcem, Gtarniatum,Zezcnum ,aliaq; loca vicina fub iugum mi- 
ne, Tam profpcro rerum fucceflu elatus Alis bafla B idefis quem 

Caram fiuc Nigrum Alim vocabant, adi unfto fibi Achmctc Ro- 

N 












$8 IO. LEONCLAVII 

maniaE beglerbego, &c C afana:, aliisque pluribus bcgts. Zolnoc- 
cum adoritur: coq;, praetldiariisdie m i Septembris vitro ceden- 
tibus, vt Agriam, quae mometi maioris erat, aduerfushollemde- 
fenderent, potitur. Inde promotis ad Agriam calhis,fiimino qui- 
dem illam impetu adgrediimcur & oppugnant! fcd irrito cona- f 
tu,&magno cum baflarum dedecore: quod feliciter a Stephanis, 

I )obonc Rufcano,Mczikcio, Zoltaio, Gregorio Diaco, Ioanne 
Figcda:o , atque aliis fortibus viris defenderetur» Gefta fuerunt 
Ci jyi- hsecannoMahumetano dcccclviii. 

DiclumpauIloante^alliarregcmHenricf^miflblcgato.SiiI- io * 

tanum Solcimanem aduerlus Karulum AuguAum , ex lege mu- 
tui f trd eris, cuius auclor Francifcus pater exliiterat, incita ile. Per- 
motus ab Aramontano Soleimanes , qui ad Perlicos fine:s poftu- 
latiseius adnuit,mox cladem expedi ri iubet, quat Gallicis i unfl a 
copiis, Karuli ditiones maritimas infeftarct. Quod quiidemcx i y 
voto praeftitum a fidis (ociis, grauiffimaque Ncapolitaniis &c Si- 
culislitoribus illata damna. Codica quoque , Genucnfiutm infu- 
la, capta fuit; & incolar cum pradidiariis partim cadi, partiim cru- 
C.i pyj. dcliter habiti, quod quidem accidit anno dcccclix. Neicrefti- 

tutaGenueniibusCorlica prius fuit, quam pax inter Philippum 10 
&Henricum,HifpanixGalliseque reges, anno poli (extc>coiuil- 
fet. Quippe non multo poft confcdam hanc pacem, infeliciter 
exftinao patre , Francifcus ) r, Henrici n F, ex pacis eam legibus 
reipublicae Genuenfi reddidit. 

Erat SuhanoSoleimani filius Muftaphas, natu maximus, cx i f 
muliercula Circada,feruilis condicionis; cui pater ini tio Magne- 
liani, inde Amafianam prouinciam dederat, vbi cum matre de- 
geret: denique Carahemidam Me fo pota mi ar, Perlicos ad fines 
liram, adfignarat. Erant eidem &alij liberi, quos ex femina forimj 
(vel uti quidem perhibetur) liberalis, natione Rolla, fi ue Roxola- j a 
na, fu (tulerat mares quacuor, Much emetes. Se limes, Baiahtcs,&: 
Ziangir: vnica femilla Chamcria , quam ahj Camenam vocant, 
Rudentis veziris vxor. Harc Roda, quum prarter Ofmanidamm 
morem, S oleiman i legitime nupfifleude filiorum in imperio fuc- 

ceffionc. 


\ 


* 





SVPPL. ANNAL. TVRC. 99 

cefiionefollicita, Ruftcmis generi criminationibus, & veneficii* 
quibufdam, abHebraa ftrigafubminiftratis, fafcinatumSuItani 
animum, a Muftaphaprorlusabalienarat. Fuerat &baflae cui uf- 
dam patri exhibita: littera, quibus ad Ruftemcmfcriptiscotinc- 
jf batur; de matrimonio in ter Muftapham,& filiam Scachi Perfa- 
rumTechmafis^uocumSoieiiiianipluribusabannisbellucrat, 
tra&ari. Mirifice fufpiciofum, cx aliis quoq; delationibus, animu 
patrisca res perturbare: quod vereretur, ne Mufiaphas T cchma- 
fis adiutus auxiliis, imperio patrem excuteret. Itaque miiUis fuit 
iod anno dcccclviii euexerettu Ruftcmesvezirazcmes, itibpra- 
cextu quidem belli Parthis inferendi; led rcapiecum Iceretis Sui 
cani mandatis, vtquocuinqj modo Muftaphamc medio tolleret. 
Ruftcmesin Afiam profectus, Soleimancm rrepidc certiorem fa 
cit , per calumnia tamen, in magno rem veriaridiferimine: Ge- 
i ji nizaros,ceterosque m ili tes ita Mu ftap ha: ftudere, de patris vt a- 
&um imperio videatur. Nullum aliud fuperefleremediu,quarii 
vripfcmct in Syriam aduolarct. Territus hoc nuntio Soleima- 
nes, 'ubito Chalcpum cum exercitu properat , quali Parthis bel- 
lum fafhiruseflet. Arccfiitur per litteras fili u$, vtiChalepum ad 
xco patrem fine mora Te conferrer. Multa phas, licet dc paternis infi- 
diis inaudi flet.monitusquefecrcto fui ifct ab A ch mete baffa/alu* 
tis vt fu* rationem haberet; innocetia tamen fua fretus, patris im- 
perio paret.Incaftraquumveniflc^ad tentorium paternum re- 
dta pergit :vbi patre mutis aliquot robufiis, quosSuItaniOfina- 
^yr nida:, veluthic etiam Muratcsin, in deliciis habere folct, mina- 
citer innuente, profi:crnitur;inie£loqiicncriio,iFrangulatiirJnde 
Ziangir, qui gibbofu$crat,minimu$quc natu Solei manis fi ius, a 
patre quafi per ludum ac iocum, Multa plxj fratri, quem necatum 
ignorabat ,obuiam prodire iubetur. Is vbi propius ad fraternum 
^ , 0 cadauer a cce fii fiet, quam u is confternatomox interemti fratris 
equi,ma«cipia,tentoria, thelauri, ornamenta cetera, cum Ama- 
fiana prouincia, mandato patris olferrentur : tamen his omnibus 
fpretiSj&exprobrato patri verbis acerbilfimis tam impio diroque 
facinorejftatim fuis manibus in vifcera pugionem adigi t,& cada- 

N ij 


O ii 



xoo IO. LEONCLAVII 

neri fratris in cumbens,exfpirat. Nec multo poflr, ciufdcm ItofTle 
malis artibus etiam vnico Muftaph^ filio Murati,qui Prufi* apud 
matrem educabatur, opera Ibral urnis eunuchi ballx iniefto ncr- 
uo guttur eliditur, ipliusaui iulKirquumci periculum, quod a nc- 
potc pollet imminere, cuius patrem Gcnizari tantopere coluit- y 
fent , numquam illa furiadefincretob oculos ponere. Ccncigc- 
G i yj 3 • runt harc anno dccccxix. 

Poft folutamanno fuperiore, magno eum detrimeto & igno- 
minia T urcor um,obl]dioncm Agria:: nunccamdcm Conftanti- 
nopolim a Ferdinando rege legati mittuntur, Antonius Ver an* i o 
tius,epi fico pus Agrienfis,& FrancifcusZais, Callouicnfis in Vn- 
garia fuperiore prxfeftus: qui depacecumSulranoconltjcuen- 
dadum laborant, totum Conftantinopoli biennium haerent. 

De Galliae regis, A: Soleimanis ftrdere diximus , cui Su ltanus 
vt faris faceret , aliquot annis hifcectallcmablcgauicadmfrcllan* i y 
dum mare i hufcum. Ea prius, quam longius nunc progredere- 
tur, & cum Gallorum fe clafiecoiungerer. MarinianusMa rchio, 
Karulini prxfedus exercitus, portum Herculis, quem Ga) I i tene- 
bant, inuaditrarcemq;, pr.rfidiariisobtruncatis,occupat. Secun- 
dum bxci 'u rei Pium binum obiidione cingunt, & non fine cla- i0 
de rcicdi, Elbam infulam , conatu itidem irrito, tentant Accidc- 
Ci yyy. runthaxanno dcccclxi. 

Eodem anno, dum mii i dcpacclegatinecdu rediillent, bafla 
Budenlis, qui T uigon , nomine cum ciconia communi, vocaba* 
tun Capos V Iduarum, prariidiai iis ad deditionem compullis,cc- * y 
pir. Eidem &: Babotza, necdum aliquid abhofte pcrpcfla grauius, 
fide militari defer ra,le dedidit. CofimilcmdeZigeto libiiiicccf- 
(iim pollicebatur, ied quum fortiter in hortem pra lidiarij fc gere- 
rent, fuique monerent, ne temere tcnratam obfidionem (oluere 
coa&us, Sultanura offenderet, ab inftiturodifeelnt.Hxcpe. au- jc 
rumnum illius anni, quem diximus, apud Vngaros luct e gelfa. 
G.iyyfi. Proximo fequentisanni dccccixii vere , Soleio anes Alim 
balla m cum copiis in V ngariam milit, qui Zigctu obiidione pre- 
mcret,ac inpoteflatem redigeret. Nihil no ille feac } vtvo;i com- 
pos 




f O I 


SVPPL. ANNAL. TVRC. 

pos fieret , ad tertium vfquc menfem continuata oppugnatione; 
fed Chriftianis omnem vim hofti!em,magna eum fltragc Tureo- 
rum , intrepide repellentibus, infecfla re militem cum machinis 
bellicis inglorius abduxir.T urci prius, quam Zigcrrobfidionc (o* 
f luta fe reciperent, Babozam,S.Martiniim,Geresgalum,SalIium, 

S. Laurentium, & Cafamanciam, parum flammis iniechs abfum- 
fere,partim foloaquarunt. 

Secundum hax.anno dcccclxiiii, SelimesBaiaflresqucfra- ( v v 
trc$,Soleimanis F i .Miipcrflicc patre, inter Ic de imperio fuccetfio- & r ^ ./ 
*o neque dimicarunt; vichisqucfiaialitesc Caramaniaeum xxco 
armatorum, &: mi filiis, ad Scachum Perficu Techmafcm pro- 
fugit. Veritus aurem pater Soleimanes, qui Selim is partes foue- 
rat,ne Tcchmafis auxilio vel filius, vel exftin&o filio nepotes, res 
nouas molirentur: magnis pollicitationibus impetra uit a Tech- 
i y maie, mortis vr genere genti Oihttnidamm familiari de medio 
tollerentur. Ne qua tamen frausmreruenirer, miflus fuic ad inte- 
riorem Perfc regiam Cafrainu Sc Ici manis Zclchncgir, (licprar- 
gu flator em Tuiti vocant) cui Baiafitcscum filiis notus erar. Hoc 
prxiente pater cum filiis,adhibito neruo,iuftocatU5 fuit; &abeo- 
a.o dem necatorum cadauera Seba Aiam deporrata , proque more 
monumentis illata. Faciunt vero pleriqj omnes Baiaficemhunc 
Sclime natu maiorem, quod equidem non refte fieri puto. Nam 
in drcumcifione filiorum Soleimanis, videlicet Muftaphx, Mu- 
chemetis, {qui multis ante patrem annis diemfuum obierunt ) & 

£ j Sclimis, nulla Baiaiitis huius in f urcicis iucnrio:qux quidem err- 
cum cilio celebrata fuic anno Malmmetano DCcccxxxvrn,Prar- * f J 
terea quum Soleimanes anno dccccxlix Magne fiam Muche- i J 45* 
meti , Caramaniam Selimi traderet, nulla rurium Baiafitis men- 
tio. De quo fine liquet, Baialitem hunc Selirae natu minorem 
fuifle.. i ii’ 

An tenon murce s an nos Tripoli m Aphricx McJircnfibus ere- 
ptam fu tlie diximus , &c a Sol cima ne anguearum Tripolitanum 
Dragiiti roiuilliim , cuius opera potiflimum in poteflarem ve- 
nerat. Is fuis finibus haud contentus, non modoCarucnnzre* 

: j. > N iij 


,01 IO. LEONCL A VII 

gem Maurum, cuius fupra meminimus, maiore principatus fui 
parte ipohauit : verumetiam progreflus vltcrius, Corruptis Mau- 
rorum animis, qui Gerbenfem infulam incolebant, oli ni (vt opi- 
nio multorum ert) a Lotophagis tantopere celebratis inhabita- 
tam, eo re allu gerere potuit; vtSchcchesfiuc regulus infulae So- f 
1 eima nes, fu b amicit ia: prar textu, Tripo! i mdeducereturrvbi dum 
haereret itnprudes, interueniente proditione, Dragutes infulam 
occupauic. Neque multis elaplis diebus, Soleimanem Scechcm 
fulpedio necauit,& alteri Sccchi , fex aureorum millia tributi an- 
nui nomine pollicito, per traditionem vexilli viridis, infulc domi - 1 o 
nium per mi fit. Erat in omnem inretus occafionem magnus Ma- 
girter Meliten fis, vt Tripolis aliquando recuperaretur. Itaque fa- 
cta inter Hif panum Gallumqlie pace, quod Hifpani regis auxilio 
voti fe compotem fore fperarct, cuius plurimum interelfet , ma- 
ture nidos illos piratarum, Tureis cietrtis,in potcftate redigi: mul - 1 5 
tis Duci Medi na: Cdi rationibus oftendit , pofle non magno nc- 
gotioTripoiimexpugnarhpraefidiumin eo quingentoru dumta- 
xat T urcorum elle : Caruenna: quoque regem , Draguti ac T ur- 
cisinfeftiflimum, ad iungendam annorum focietatcm haud dif- 
ficulter accelfurum ; cuius opera tanto futura fiteisvtiliorarq; fi* 2.0 
delior,> |iiamograuius ille fuam fibi regionem ereptam doIeat,&: 
certius libi polliceri poflit.futuru,vtTripoliTurcisextorta, fuam 
&tp£e ditionem recipiat. Hifpanushifcc propemodum certa: vi- 
soria* permotus argumcmis,claf'crninftrui,miiitcquc compleri 
iubet,ac/ummar rerum cum imperio Medinenfcm praeficit. Fe- if 
liciterfucccflura videbantur omnia, fi maturcTripoIim cum mi- 
lite clartis ad pulirter. Sed pro fe&ione varias obeaufas ,& praefer- 
titn ventis actempertatibus aduerfis, impedita: I )ragutes > intelle- 
cio Chrift;anorum mftituro,praefidium Tripolitanum duobus 
auxit Tureorum millibus. Itaque Chriflianiipe, in hoc quidem ja 
tempore, Tripolis expugnandae deiefti; Gerben em, quam dixi- 
mus, infulam re<rta petunt, nec magno negotio Scechem Mauro- 
rum adigunt, vt tradito caftello, deinceps Hifpano fcregi paritu- 
rum ,& quotannis tot aureomm millia tributi nomine foluturu, 

quot 


SVPPL. ANNAL TVRC. 






quot Tureis pe ndercconfucuidet, datis fubfignatisq; fyngrapbis, 
ftipularetur. Mox inutilis &ruinofi caftelli Ioco,arx magnae capa- 
citatis exdriiida ; & opinione multorum inexpugnabilis , ii plene 
perfici, rebusque neceflariis ex vfu muniri potui (Tee. Arci nomen 

J inditum ,vt PhiIippa]cazcr,inhonoremmcmoriamq;rcgisHi- 
Ipam, diceretur. MonitusinterirnaDragutedcChridianoru co- 
natu , ac progrefiibus, Sultanus Soleimancs, furam a celeritate 
cladem parari , multisque millibus Genizarorum , Spachiorum, 
aliorumque militum compleri & expediri mandat. Rei fummx 
i o Pialim bailam cum poteftate praeficit, clailis ducedae curam Mu- 
Rapha:, quem Caram fiue Nigrum adpellabant, committit. Eius 
rei nutio diuerfis cx locis accepto, mox Ioan. Andrcas Doria, ma- 
gna: vir ob lingularem rei militaris ac naualis vfum au&oritatis, 
cum aliis quibufda monere, hortari, vrgere Medinenfem: vt ido- 
1 5“ neo noua: arci prasfidio impolito, cum clade, reliquisque copiis, 
prius inde difcederctunquam Turei, rebus ab omnibus inRru&i, 
multitudine fuperiores , ac recentes aducnident > ipfosq', nec nu- 
mero pares, & viribus exhaudos, vel inuitos ad dimicandum co- 
gerent, vel pugnam detre&anrcs ad extremas rerum difficulta- 
i j tes adigerent. Sed nihil apud pertinacem, & ab aliis praeceptum 
Mcdinenfis animum, re&a valuere confilia. Nimirum amplidi- 
mac cladi fatali i quidam imminebat interitus. Id vel exeo licebat 
eonijcere, quod expeditionis initio, vix magna cum difficultate 
trium & medij mcnlis fpatio vicinam Italiae Siciltseque Barba- 
x j riam ( lic Aphricam maritimam vocari, fupra docuimus) adtin- 
gere nodri potuerunt: quum T urcica cladis adeo fecundis via fit 
ventis, vt podea, qiumConftantinopoli Ibluidet, intra diem vi- 
gefimumadChndianam prouccta fuerit. VtqueTtirci tanto fe- 
licius animis dedinata perficerent , fub mediam noffem ventus 
5° Chridianis aduerfus elle cepit, Tureis propitius :quo nimirum 
prima Chndianos aurora nec opinantes opprimerent. Hincmi- 
lerabilis illa clades fequuta,qua vel ab hoftibus occifi , vel aquis 
ablorpti , vel in fcruicutem abdu&i ftiere , vel alioqui variis perit> 
re caiibus dccics &: oRies mille Ciu idiani.Trircmes atnilli lunc 


, o4 io. LEONCLAV1I 

xxvn, nauesonernrisexiiu. Dux Medincnfis, arrepta faga, cum 
loan. Andrca Doria Meliten euafic. Gallo, Medincnfis filius , in 
poreftatcm hoftium venit: qui arcc occupata , tamque fplcndida 
potiti victoria, fub medium menfem Auguftumdifctllere,curfu 
verfus Aulonem Albani* ditcclo. Contigerunt hac anno Ma- y 

C. i j 60. humetano dcccclxvi. 

Eodem annoTurciFilecum in Vngaria fuperiore, locum fa- 
tis mu ni cum, ccperunt.Ibi Sangi acum Solcim anes confli tu it, qui 
Budcnli Balla iubieftus dler. Neque multo poft, indutias Ferdi- 
nandus Auguftus &: Solcimanes pepigere, quae verique pani gt a- 19 
tx durarunt, quam diu FerdinandusUiperfiesfuir. 

C.iySi. Anno DdoccLxvn lacobus quidam, natione Gnecus, qui &C 
Heraclidis, &Bjlilici cognomen vfurpans, ab antiquis Valachi* 
regulis genus fuumrepetcbat,fequc in lularum in i£gaco, Sami 
Defpotam, Pari Marchettium fiucMarchionem vocabat, apud 1 y 
quoldam Poloniar proceres , quibus in notuerat , tantum efficere 
potuit; vti complurium corrogatis auxiliis, inter quos principes 
erant, AlbcrtusLaicus, Philippouius jLaflociuSjinMoldauiam 
armata manudcduccrctur.Erat tum cius regionis princeps, cum 
titulo Dcfpota*, Alexander; ob inauditam quamdam immanita- 1® 
tem erga Ilios infamis. Hunc numerofo inilru£lum exercitu, La- 
fcus longe copiis impar,tundit, fugat, M^.ldauiaf regno pellit: to- 

tamqueditionem, annis domitam, Iacobopoflidcndam tradit. 

Vidus pradio fuit tyrannus Alexander dicxvni Nouembris. Ia- 
cobus Moldauiac Defpota fa< 3 us, profuiisapud Portam largitio- 

nibus a Sultano Solei mane impctrauit,vt in occupato principatu 
pro more confirmaretur. 

C. r 5. Anno dcccclxix lacobus Dcfpota fuis a V alachis , hom ini- 

bus improbis, fraude circumuentus.Tt elabi non poflct,die v No- 
uembris occiditur. Hoc memorabile, quod moriendum iibi vi- ^ $ 
dens , nullum abieti animi lignum dedit : fcd indutus ami&u re- 
gio, vultu intrepid 1 , oratione libera , bene reclequegellam abfe 
retnpublicam , mu! >0; lingularia beneficia Valachis 'uis expro- 

brairn; Deum precatus vindice, vti perfidiam ingratitudinem 

barba- 


SVPPL. ANNAL TVRC io; 

barbara’ gentis vlcifccrctur. Equidem adulcfcens hominem vidi 

Arnoui prius, quam in Poloniam proficifccrctur. Vultu prardicus 
erat liberali, fla. ura non ni agna, robufto tamen, neruofoqueeor- 
porc, capillo nigto, lingua di ferta. Rebus in omnibus quamdam 
S praeferebat dignitatem. Norat fane quam eleganter G rarcc I a- 
tine, Italice, Gallice. Comemoran & alia de hoc po/Ient , quibus 
fuper.eocndum,quod huius non fxnt loci.Qui.uj autem inpriinis 
huc pertinet, quando nulli iunt in orbe barbari Valachisincon- 
ftantiores erga dominos fuos,quos frequenter, & temere mutat: 
i o libet heie fubijcere,quam multos paucis annis lacobus hicDefpo 
ta fuccefiores habuerit. Quippe ftatim ab eius interitu, vocatus a 

Valachis Dux Demetrius Vifnouecius,SolcimaniConftamino- 

poUm vindus ad certam nccc mittitur. Eius loco Thomfi, prin- 
ceps a failioiis (ai uratur. Is quum perexiguo tempore rem, Vala- 
I j cham adminiftraflet , ab Alexand ro iam reuerfo expellitur , 6c in 
Rofliam profugus, Sigifmudi Anguli i Polonia’ regis iuflu, ad Po- 
doliac Lcontopolim capite ploditur. Alexadro reduci, poftquam 

rebus humanis exemtusfuafet»fuct3eflit filius B 'gdanus:Bogda- 

no Inonia ,qui fcSrephani quondam Vaiuoda: filium ex concu- 
ic bina perhibebar. Iuonia,{fic Ioannem ipfi vocant) quum iniqua 
petenti bus T urcis denegaffet , adiundoque fibi non magno Po- 
lotiorum equitum tmlitumque nuincro 5 ncc contemnendis (uo* 
rum coadiscop*is, nimis graue barbarorum iugum excutere co- 
naretur, a fideli f Tinus libi creditis | roditus,q 'i mifli hicrant, vta 
l f tranliedionc Danubij Tureos arcerent, indignam magnanimi- 
tate Tua mortem oppetiit. Ei Petrus, alterius Vabchiv principis 
frater, faucntibus Tureis fufledus fuit. Scdcnimdehis.Iiocqiii- 
dem in Ioco,fatis:quando ad infequentes annos pertincnt.Nunc 
au annalium feriern redeamus. 

5 ° Anno Dcccctxx.mcnfe Septembri, duce G a rz ia Toletano C.i ytf* 

feliciter occupata fuit arx in ora maritima: Aphrica fiue Barba- 
ria: i na, quam vocant Pignonem fiuerupem Velezi, q od op-di 
nomen dt,in continente fiti .aqua rupes arcis diiiundavndiquc 
aquis cinguur. Turcicis ea piratis,! lfpanum pelagus infcflanti- 

O 


w 


M. j 


IO. LEONCLAVII 

bus.fecurumhaftenusreccpcum praebuerat.quod ei (et in prseru- 
ptis pofita fcopulis, &C vndique (ceu di£him)mari circumfluo 
munita. 

S ub exi tum ei u (Hem anni, mortuo prius Ferdinado Augufto, 
die xxv lulij.filioq; Maximilliano vix imperium aufpicato, Ioan- f 
nes Sigiftnundus princepsTranfliluani*, vel (vtTurci vocant) 
Erdelij begus, infelix Sultani Solcimanis fuccelTione paterna cli- 
ens,frctus vilibus patroni tam potentis, qui tamen fuum, non cli- 
entis commodum captabat, & perduellium quorumdam proce- 
rum, inque primis GeorgijBebeci noxiis reipublicaeChriftianae 10 
cofiliis incitatus;Zatmarum,non exigui momenti munitionem, 
ciefto Mcld liore Bal ai Ia, pra:fe&o Ca: faris, ac thefauris cius,co- 
iuge, liberisq; captis, tuam in potcftatcm redegit, Qua: res quum 
Maximilliano Augufto nequaquam in ipfo regni exordio feren- 
da videretur, quum alios bello gerendo duces idoneos arcefliuit: i f 
tum LazaroSuendio, Baroni Altae Landifpcrgx, rebus magnis 
follerter & prxclarcgcftis ad omnem pofteriratis memoriam ib 
luftri viro , fummam belli adminiftrandi , ampli Bima cum pote- 
ftate,com mi fit. Subeo, praeterVngaros, feliciter hoc bello Ger- 
mani aliquot nobiliflimi tribuni militarunt : equitum, loannes zo- 
Rubcrus a Pixcndorfo, loannes ab Afcemburgo,Iacobus a Schu 

lcmburgo J HenricusaGl€izentala:peditumvero,loanes Wcrn- 

herus a RattcnaUjRudolfusa Salis, alijgue complures. Suendius 
abfquc mora non exiguas equitum peditumque Germanorum 
copias in agrum quia .Gepidis, antiqua natione Germanica , Cc - z f 

pifien fi shodieque dicitur, eduxit. 

Anni fequentis initio, media bruma, i oeaiumSucndiuscelc- 
rirarc admirabili expugnat: quo capto, neq; mulro poftiftu fclo- 
peri occifoFrancifco Nemethio prxfcfro ,arx etiam a praefidia- 
riis dedita fuit.Iifuiscumgfadiis dumtaxat cxpa&odimifli,ccte- 3» 
ris armis ac rebus in arcc relidis. Vidua: Ne inethij mundus tan- 
tummodo muliebris concelTus. Qux licet deinde mariti fuoiquc 
non exigui pretij thefaurosaueheret, redam atibus Vngaris, An- 

drea Batorio,Mclchiore Balafta.Gabridc Percnio,contraquc le- 
gem 


< 


5 VPPL. ANNAL. TVRG 107 

jcm deditionis id fieri cantantibus; Suendij tamen nudoritate, 
qui vel cum aliqua iadura fidem datam rcligiofeleruandamdi- 
ceret, quo minusiis fpoiiaretur,obtinuit. IndeZcrcncium in po- 
teftatem venit, Erdelijquebegus dcZatmari defenfionc defpe- 
y rans , incenfam munitionem hofti reliquit inuitus ; quam Sucti- 
dius, ob naturalem fitus commoditatem, moxinftauiauic. Hinc 
tranfmiflb Tibifco , Erdeuda, Guuara, Bator, Vibania,Scndcre- 
uia,f quod a S. Andrca deductum nomen eflr)proipcro vidorix 
Suendianaecurfu , MaximillianiCxfms imperium acceperunt. 

1 o Tam denique felices hi fuce cfl'us erant, vt opem implorante bc- 
go Erdelij, Sukanus Soleimanes non fu ccurrcre dumtaxat ei to- 
tis viribus: verum ipfus etiam huic in Vngariam expeditioni prx 
effe aecreucrit. Sed exiftimabatur ab hoc inftituto fuorum con- 
liliis retrahi, qui fuadcbantjVt ingenti expedita clalfc, Meliten in- 
1 5 uadcrcc, &fradis equitum Mclitenlium viribus, infulam occu- 
paret. Quod quidem vt faceret, inprimis Chafancs Celairis pro- 
fultanus , Chairadinis Barba rofix filius , &: Dragutes Sangiacus 
Tripolitanus, vrgebant. Itaq; hanc in fententiam animo propen- 
dens, vtinterim vafro commento Maximillianumpartimgraui 
x o futntu belli exhauriret, inftindu Erdcliani; partim inhiberet, quo 
minus vltcrius progrederetur; apoftatam Cibinienfcm ablegat, 
qui eum adpacemcum Erdeliano colendam exhortaretur. Ve- 
nit & Viennam cum Erdelia ni mandatis eodem tempore Gcor- 
guisBatorius,&$igifmundi Augufti, Polonix regis, qui Erdclia- 
i j niauunculus erat, legatus; vt de componendo bello cum Maxi- 
milliano agerent. Verum hacc, vd diximus, aft lite gerebantur a 
Tureis ;vt a curfu vidorix "xfar, cui rebus omnibusinferiore- 
rat Erdclianus, auocarctur: & Soleimanes interim vires fuas in 
Mclitenfes poffet conuertere. 

5 o Rhodum his infulam fub initium regni , cum omnibus in iE- 

gxOj&AfiajGrxcuquecaflelliSjarcibuSjacterritoriisinecmuhis 
ante hoc tempus annis, Tripolim Aphricx,ficuti narratum a no- 
bis ek, ademerat. Quibus iniuriis eos adfecifTe non contentus ,et- 
iam prorfus exftirpatos volebat: quod & mercimonia fuoruim- 

O H 


toS io. LEONCLAVU 

pcdircnt, &rgrauia fxpe detrimenta nanibus Turcicis inferrent 
Accedebat altius animi vulnus, quod hactenus a Mcliter.fi Clni- 
ftianorum propugnaculo quoddam libidini fu a: repagulum ob- 
jjcidolcret, quominus in Hifpaniarum Se Icalix vilceraiamdti- 
dum gra flaretur. Hos igitur vti bello pcrfequerctur &opprim c J 
rct,cldflem inftruxit, qux triremibus, onerariis, aliisque diuerim 
nauigiis ccl conflabar. V ehebantur hacclaile bello idoneoru m 
militum ad xl millia. Terrcftribus copiis Muftaphas, qui dein- 
ceps bello Cyprio ex immani crudelitate magis inclaruit, clatfl’ 
Pialis baflacum imperio prxxratiquibusSoleimancs Dragutein: t*. 
profii Iranum Tri polis adeffe voluit, hominem rebus terra mari- 
que gerendis experientem, qui letaliter hoc bello vulneratus, cu 
in&ura litorum ,& commodo noftro interiit : uitque fufte&us a 
M uflapha in eius locum , vt Tripoli prxeilet , Alis ille Calaber, 
quem etiam nunc ignominiofo Tureis nomine noftri vocant iy 
Vluzalim,hocdt, Alimapoftatam:quum aTurcis bafla Capita- 
ncus adpcllari fbieat , veluti maris prxfc&us : & folus poft Chai- 
radinem Barbaro (fam, ob res contra Chriftianosgnauiter gcftas 
promeruerit, vt cum maris praefectura vcziris dignitatem con- 
jungeret. Adpuliteciam , duramcobfidionc,cumxxvii triremi- 10 
bus,Chafancs Ccfairis profultanus, Chairadinis F. cuius vrpaul- 
loantc , fic Sc alibi fxpius in annalibus hifcc Turcicis fafla fuit 
mentio. Quum igitur hi bafixIuniomcnfclicoraMclkesadtigh* 
fent, ac dies aliquot exponendis in infulam militibus & annonis, 
locorumque litu explorando, conlumfilTcnt: oppugnare maelii - 1 5 
nis bellicis S.Elmum, ( (ic Ucrmctcm vulgo vocant) caftcllum in 
ipfo portus oltio fitum , cepere. Quod quum pluribus diebus fa- 
cere non delinerent , iamq; magna moenium pars tormentorum 
globis deiccta fic corruiflet, vt inarcem latus holti pateret aditus: 
equites Mclirenles, perquam ftrenuefcgcrendoxxxvdicbusop ?o 
pugilationem, magna cum hoftiumclade^fuftinusrunrridque 
prx ter opinionem multorum , qui caltellum cotra vim hoftilcm 
nequaquam polfe propugnari putarant.Tnmdcm qmi m equites 
nec holtium impetui ferendo , nec numero epares viderent , &f 

arx 










S V PPL. ANNA t. TVRC. 


1 c 


*rx vfcdiquc tam terra, quam maria barbaris cin&a, nullum am- 
plius alicudclubfidiumexfpeCtare polIenoceifoCIiriftianoriim, 
qui fupcrerant, aliquo numero , T urcorum in poteftatem venit, 
<^ua lioftes dati victoria, deinceps tormentis quatercS. Midi ae- 
j iis munitionem infanurain modum cepere , globos ferreos 6c la- 
pideos quinque fepteinue palmorum ciaculando. Sed quod to- 
ros quatuor hoc bello menlcs ab(umliilcnt,&: hiems iam adpere- 
ret: de difceffu cogitare ceperunt , & eo quidem maiori feftina- 
tione, quod iam Garzias Toletanus, Sicil ia: prorex, inftru&is rri<- 
i o remibus H i fpanicis,quibusccnD peditu invehebatur, cum mul- 
tis aliis Chriliianis, ad iufeipiendam hanc expeditionem rcligio- 
& pietatis zelo commotis , auxiliares hafcc copias in infulam cx- 
poiuillet. Quo fa&um , vt T urci foedam , pra: formidine , fugam 
arriperent :Sc multis fuorum millibus delidcratis, ignominiolc 
r r domum rediret. Pigebat ac pudebat fu fcepillc rem tam arduam, 
in cuius perficiends conatu vano xxiiico fuorum amifillent.Ex- 
Melitcnlibux ccxl equites, militum nicio, bello inutilis turbte 
capita cioiocccrefa, BcUum ipfum geftum fuit anno Mahumc- 
tanoDccccj.xxi. 


*o Inaufpicato tentata Melites expugnatio, coctidianique Maxi- 
m illi a ni Cadaris Erdeliano bello progreillis, pa:ne Sultani Solci- 
manis animum ad rabiem adegerunt. Quum que non ceifarct is, 
quem dixi mus, Erdelij begus, eum perpetuis, ad inuadenda Vn- 
gariam,ftimulisexcitare:decreuit<Jcniq; bcliu hoc non per lega- 
le tos tantummodo, fed etiam propriis aufpiciis gerere. Imerim ve- 
ro, dum maiorem ipfemct adduceret exercitum , balEe Budenfi 
mandat, vt am pii fTimis, quas po der, coactis copiis, bello princi- 
piu n daret. Tcmcfuarclis etiam balla, de voluntate Soleimanis, 
paull.ttimad occupandam Giulam ad tum fibipatcfaciebar,ex- 
tc pugnato Pancota caftcllo. Nec libi, fuisque rebus deerat Erde- 
lianus, 2 idane Gcnoquc, locis Giulat viemis, per luos octo T ur- 
corum millibus adattdos, occuparis. Idem altu barbaro, perni- 
ciem ac furiam patria: , patrem imitatus , qui lirnili ftrategemate 
fuerat vius, ad oblidenda Viennamaducutanre tunc Solcimane, 

' O iij 


m 


1IO IO. LEONCL AVII 

$ 66 . litteras perVngariam initio anni Chriftiani proximi ,mcnf? ni- 
mirum Februario publicatas fparfit: quibus in litteris Vngar sefe 
regem clerum vocans, aiebat Sultani SoleimaniSjcJemcntifimi 
patroni fui, hancefrcmentcm,vt omnes regni ordines lpHu: Er- 
delianife fubijcerent imperio, li falui efle vellenr.Eam obren in- j 
dixitfe fe couentum adThordam Erdelij, (Torrenbtirgum Ger- 
mani Tranfliluanienfes vocant ) celebrandum proximo menfis 
Martij die decimo: quae quidem ad comitia cun&os militabat, v- 
ti de conferuanda patria communibus votis in medium confule- 
rcnt.Hx lit terx,ne fucata boni publici fpecie, minus circum fce- i o 
dorum oculos pcrftringcrenuaSucndio mature folideque ,fcri- 
pto contrario ad cofdcm ordines, die Martij quarto,apudVn- 
guarum publicato ,refutatar fuerunt: quo icripto manifeftasEc- 
deliani fraudes retegebat, quibus fideles Maximilliani Augufti 
fubditos perturbare conaretur, quafi fcilicet Soleimanes dc lahi- i f 
te regni Vngarix follicituseflct .-quum fu is ille cum maioribus a 
cc annis hoc vnum fpc&arit, vt nobilis regni fundamenta vel vi 
&c armis, vel difeidiis ciiiilibus,&machinationibus ini diofis,fub- 
uerterct. Canerent fibi abeiufmoditamErdeiiani, quamSolci- 
manisimpofturis: ncc cum Erdcliano commune quidquam ha- 10 
bcrent, nec ad fraudulenta, patrixque nocitura comitia quem- 
quam,fub poena perduellionis, ablegarent. 

Eodem anno, vere ineunte. Pialis bafla prius, qua Coftantino- 
polim, rebus ad Melite infeliciter geft is, cu clafic rediret: ncn-lul 
egi Ile hac expeditione videretur, Chium iEgxi maris infulam > a 2, y 
Chriftianis partim Italis, partim Grxcis inhabitata, fubiugu mit- 
tere ftatuit. EaGenucfium in potcftatc iam vitra duo fecula fuc- 
ratdndc vique a Gr^corum imperatorum temporibus libera. Sed 
crcfcente tamdem potentia Turcica, neprorfusin feruitutem re- 
digeremur, fpontcfua tributum obtuleranc. Eius tributi nomine 50 
quotannis xcjd numintim aureorum, quos Ducatos vocant, fol- 
uebantur : ac prxterca diftribuebantur in ballas Vczires ad duo 
millia. Caufe, propter quas cam Pialis, abolita libertate priftina, 
fubiugandam ducebat, hx prxtexcbamur. Prima, quod cxplor*- 

risTui- 


SVPPL. ANNAL. TVRC. nr 

r 

risTurcorumconfiIiis,annofuperioreMeJitcnfibusminriaflent, 
qua: in cosTurci molirentur. Deinde, quod bienni; tributuSul- 
tano Solei mani dcberenr.Id auaricia legati, Conflantinopoli res 
ip forum apud Portam gerentis, acciderat: qui etiam donanda 
y Mechemcci baflae veziri & aliis munera , fuos in vfus verterat. 
Praeterea conferebatur in eos culpa receptorum Chriflianorum 
mancipiorum ,qua:cottidieConllantinopoli ad ipfos profuge- 
rent, eque Chio domum ad fuos remitterentur.Etpaullo ante fe- 
rebatur Mechemctis balfeveziris nobile quoddam mancipium 
i o co fccotulide.cuiusipfe vel reftitutionem,vel pretium ab eis po- 
icebar. Has igitur ob caufas Pialis eos cafligaturus , ad infulam v- 
niucrfa cum claflc feriis pafchalibus, quas Chriflianorum mote 
Chienfcs tum celcbrabant,adpellit : confdlimq; iubet ad fe prae- 
toriam in triremem venire pratfc&um infulae cum xnuiris rem- 
i y publicam adminiflrantibus. Interca , dum hi abipfo in praetoria 
detinetur; palatium ciuitatis,in quo fc natus haberi folebatjn po- 
tcftatcrn aTurcis cum arcc redigitur, magi liratus eisTurcicu* 
datur,tcmpla Chriftiana folo aequantur. Vnicum S. Dominici re- 
lidum, ritibus Tureorum initiatur, vtmc/Htae loco Tut cis elfet. 
to Ipiius prefecli , ac xiiuirum familiae, cum aliis primariis, Con- 
ftantinopolim mittuntur , & hinc inde varias in regiones depor- 
tamur : do nec tamdemfubfcquentibus annis, intercedente rege 
Gallo, Tureis cbfoederaro, patria: redituri fuerunt, & vmbra qua- 
dam adminiflrationisiudtciorumq; priftinorum miferis Chien- 
i y tibu$concella,prouocatione dumtaxat ad iudiccmTurcicure- 
milla:quod eo facilius impetratum, ne Chriftianis incolis alio co- 

migrantibus,in(ula dcierta nulli Tureis eflecvfui. 

Ad res in Vngariageftas vt redeamus, Bafla Budenfo, vt impe- 
rio Suitant Soleimanis parerer, initio mentis lunij Palotam milt- 
30 tum coronacircumdate cepit. Eam ftrenueeum fuis propugna- 
bat Georgius Thuris Vngarus, vir magnanimus, & muhisrcbus 
fortiter geflis clarus. Toto iam ocii duo muros balfa tormento- 
rum continuis ici ibus ita labefaftarat , ad terram vt pro ftrati col- 
labarentur, & propugnatores in extremo difcriminc vcrlaretun 


Itt ' IO. LEONCLAVI1 

quum cccc , ncc opinatum fubftdium cliu nitus cis offertur. Ve- 
ncr.u laurinum Gcorgius Comes Helfeftainus, adduftis fecum 
4 ',g n j s XIt magttae virtutis peditum. Is dicxim Iunij plauftraxc 
©a hulauim cmtlit.ctim peditum nCccc prxlidic:quosconfpica- 
ti Turei, qui Paloram oblidebant, m aio resque eo pias addic rati, $ 
quam rcapictbrerrt:miflosfiifpicabannjr,vioblidioocmPaIota- 
mni fol nerent. Confeflim balla trepidus in fugam cum fuis fele 
conitcerc , prxquenimu feflinatione tentoria , machinas belli- 
c^magnum valbrum numerum, quibus ve ! farina, vel tormen- 
tarius puluis cotineretur , cum aliis caftrorum impedimentis lio- 1 o 
fli relinquere; qux quidem prxda mox obftfloium commodo 
celllt Soluta prarter fpem in hunemodum obiidione,prxlidium 
arcis audhim inftaurati murijabliofte diruti. 

aberataobfidione Palota , mox itum ad eripiendam hofti ci- 
uitatem Vefprinienfem : quod capris Tureorum exploratoribus, 1 1 
intelledum effer , huiusloci begum , ftudio nocendi Chriftianis 
egreflum, meliore prxfidij parte Vefpriniumnudafle. Quapro- 
pter Egone Salmenli Comite illuftrifiimo uiascumHelfeftaino 
Se Nicolao Hateftadio coni ungente copias, penultimoluni) die 
ceptum obfideriVcfpriniii,poftridic memorabili celeritate fuit to 
C i expugnatum, anno Mahumetano dcccclxxiii. Quinque dum- 

taxat exceptis , ceteri ad vnum t rucidari fuere bai bari , quod non 
ita pridem captiuos magno numero Chriftianos immaniter oc- 

cidilfcnt. , • 1 1 ' l * 

Abeodem Egone ComitcSalmcnfi capta fuit&:Tata,mcnfc aj 

Iulio, cxlis praeiidiariis: itemq; Gcftcr caftellum, ab incolis Tur : 

cis metu aduentatis Comitis defertum: quos imitati Vcthainicn- 
fesjfcochiani, Sc alioru caftelloi um incolx, flamma eaftcilis luis 
iniecla,Sirigoniumfeieceperunt:quodobfellurLis,\icloiixpro- 

fequendxcaula , mox erat Salmenlis Comes , ni dequibuldam 
caulis aliud imperatori Maximilliano vifum fuiifet. 

Auguflomenfc Sucndius,qui certo confllio fuperiore in Vn- 
garia,&: agro Cepificfi.dum Maximillianus Augtiftusinligni Sc 

copioflflSmo cum exercitu calhis ad laurinum politis, omnes 
- Solei- 


» 


S v P P L. ANNAL TVRC 

Solcimanis motus &: progrdFusobfcniaret, fubfifterc fuocum 
milite iuilus fuerat; cum excirisa Soleimanc,rogatu Erdeiiani, 
Fata t is non parum, quod ageret, habuit, Qu i p pe u uu m per Vn- 
!' 11 1 • 'F CI 1 ° 1 iS agi os, cis Sc vitra Tibifcum,!atc d i fc urrcrct,pra> 
S" das abigerent, omnia flammis & ferro vaftarent, cuiufuis artatis &r 
fexus homines parti m trucidarent, partim in femitutem raperet: 
dilato Suendi us in cos, multitudine fuperiores, ad hoc vfque tem- 
pus pi ocho,qno prarcocium illi fructuum, vuarum in(duuic,fc- 

metipfos perditu ituri erantitamdem cx morbis languidos, &nu- 

i o mero non parh deroinutosadgreflus, nullo prope negoriodecc 
barbarorum millia fuperauit 1 cxtidir,finibusciecit: begorii Tur- 
cicorum , quibus v fi ducibus fuerant, altero interemto, altero le- 
ta’ iter fauciato. Deinde Georgij Bebcci perduellis, qui cum Er- 
dcliano&: Furcis fe coni unxerat, arces aliquot, Zabaticam,Pcl- 
: J lozmm, Gombazzecum,Crafnah urca m,Gadigen, aliaque his vi- 
cina cum caftella, tum munitiones expugnauir. 

Duo deinceps munita noflrorum loca Tureorum in manus 
venere, Giula ac. Zigethu.GiuIa, qua' fecundo Julij menfisa Per- 
tauo czirc bafla, iunftis & balbe Tcmefuarenfis, & Erdeiiani 
i J Fatarorumq; copiis, ecpra fuerat ohfldcri; fcelcrata Ladiflai Kc- 
rczmij prafeai proditione, icorgij Bcbcci perduellis & adfi- 

msfu 1 co Joqmocomipti.Iicafiirunim mmtiallaSucndius , vt 
holtisintra biduum obhdionem foluerer, Tureis dedita fuit. Eam 
Turei, prarrer Erdeiiani fpem, fibi retinuerunt; hiantemnueeor- 

i y uum.vtcftinfabiilis.morefiiodclufcrc Violata dediticii fidecni 

dclitcr interemti , paucis beneficio noflis &: arundinetorum ela- 
pfis.Nefarms proditor non multopoft in vinculis, apud Sulranu 
Sehmem , Sola manis fuccelTorem , ob cxcri itam prius in capti- 
uos Mufulinanos faruiciem accufatus , de fententia Sclimis aflo- 
$ o ribus, vt ex eorum arbitrio poenas lucret, traditus fuir: qui h mi- 
nem vah cJauis perforato ficindufcrunc, vt doliode monrcpcr 
dechuia praecipitato , clauis oblongis & acutis confixus exfpira- 

f ec - F . u ^ &: 1 fil|US P acci:n 1 K panricepsexfecrationis, qui mifere, nul- 
hs relidis heredibus, diem fuum obiit : caftellis, pagis, & aliis fa- 

P 


ii4 IO. LEONCL AVII 

culearibus ampliffimis , ad alienos deuolutis. 

Interea dum haecdiuerfis per Vngariam locis gererentur, Sui- 
tanus ipfe Soleimanes tranfico primu Sauo,deinde ! )rauo,quem 
ponteoperis admirandi conftmucrat, cum exercitu ducentorum 
millium, ad fu bi ligandas Hungarite reliquias venit. Occurritad- f 
uentati cum donis eximiis Hrdelianus, fruftra regnum ambiens, 
quod auaricie barbara Soleimanes ipfeiam fpe, licet irrita,totum 
dcuorauerat,ac libidini propriae deftinarat. 

Die menlis Augufti fexto Zigetum oblidere Sultanus ccpir, 
quod licet acerrime propugnaretur a Nicolao Comite Zcrinio, i 
fortillimo&: immortalis gloriae viro,pndidij prxfc&o : camdcm 
tamen die (eptimo mefis Septembris expugnatum fuit , ipfo Co- 
mite Zcrinio, cum infigni nobilium Vngarorum ,fl;renuorumqj 
militum numero , fica barbaris interemto i non inultus cum fuis 
vtoccubuilledici poiiit. Quippe non triginta millia fuoru dum- i y 
taxat hoftes defiderarunt, verumetiam triduo ante fuprema no- 
ftrorum cladem Sultanus Soleimanes, necdum visoria deZigc- 
tanis potitus, fremens Sc frendens infelicem exhalauit animam. 
Eius obitus tanti (per occultatus fuit aftu vaferrimi Vcziris bafTx 
Mcchemetis , nofhi etiam Solcimams archiatro clam necaro, ne io 
per cum Sultani mors emanaret , dum fbcercius Sclimcs , Solei- 
manis filius , occupato citra tumultum imperio, ad exercitum in 
caflra venii fet.Na (i tam Genizari, quam reliqui milites, de mor- 
te Sultani f ui maturius certiores facti fu illent : magno in caftris 
excitato tumultu, tentoria thefaurosque regios, cum Chrifliano- 15 
rum &c Hebraeorum rebus , pro more libidincq; fuaduipui flent: 
acfpoliishifccditati, neminis auctoritate comincrife amplius in 
olficio pafli fuiflent. Quae fane rerum apud hoftes con fu fio mili- 
tarisque licentia , MaximillianoCarfari, numerofls &: exquiritis 
toto exorbe Chriftiano copiis in (trudo, pr^berc peroptatam oc- 3 « 
calionem rei feliciter gerenda: potuiflet.Exftin&us fuit Soleima- 
C. 1 nes anno MahumetanoDCCCCLXXiil, die quarto melis Scpretn- 

bris. Agebar, quum moreretur, atatisannumLxxvx.lmperiopr^- 
fuic annis xlvi,& fex menribus. 


Cecur- 


SVPPL. ANNAL.' TVRC iij 

Occupato Zigeto, Babozam oppugnaturi Turei quofdumc 
fu is mittunt,qui arcem dedi iuberent.Id vero licer fj&uros fe i:o- 
ftn negarent, quod tamen eam detendi non polle cotra vim tau- 
ram Icirenr, incenfam deferunt : quorum exemplum SaehaniSc 
y Zorgenfesfunt imitati. 

Eodcmanno,diemenfiseiufdemxxin, SultanusScIimcsir, 
artatis annum xlii agens, in imperio Soleimani patri (ucceflit. 
Quippe quu ad Magnesiam intclJcela morte patris, cx Afiafum- 
ma celeritate Ifcodaram, e regione Conftanrinopolis litam, hoc 
rr o die perueniflet : mox a Boltange balla, hortulanorum prxfc&o, 
pro more triremi exceptus, & Collantinopolim trans Bofporum 
vedlus ruir.EcquiaSelimesgenerum fuum,Ifchendcrcmbaflam, 
quem prolultanum Conftantinopoii difredens reliquerat Solei- 
manes,dcaducntu luo certiorem reddiderat, cum mandatis, vt c- 
n 5 ius opera ftu dioque res adingre Tum in vrbem, pompamque re- 
giam pertinentes , line mora pararentur : mox Uloiplo die dedu- 
ctus in laraium, folio confedit imperatorio illius cubiculi , quod 
folis cft Su Itanis Olmanidarum gente prognatis occupare per- 
mil iim. Inde per vrbem proelamationesmore maiorum fadhr, 
quibus vota primum codpiebantur, vtanimaSoIcimanis in pa- 
radilo felix acuum ageret , ac in perpetua glot ia quiefecret : dein- 
de, multos vt annos viuerct Sultanus Selimes Chan,profpcrique 
ftatus incremento continuo fruerctur. 

Poftr idic, qui dies erat xxi n i Septembris, c laraio prodiit, fe- 
.% y que per vrbem populo fpe&andum exhi buit. Peregit 6 c paternas 
cxfequias, ac magno animalium numero cado, ci bis q; co£lis iti- 
dem innumeris, epulum f u n e bre q u i bu lu is,c um ingentis lumm^ 
afprorum erogatione, praebuit. Inde follemni pompa,maximoq; 
fuorum adplaufu, in laraium rediit. 

5 o Ame » <] uam hxc fierent , per Ifchendercm ballam profui ta- 

num euocari ex omnibus locis Genita ros , paterna; mortis adhuc 
ignaros, in opidum non procul a Conftantinopoii fitum,fub prx- 
textu mittendi ad oblidionem Zigetanam militaris fupplementi, 
iulfcrat. Ad cos llchcnder balla, Selime iam paternum in folium 

P ij 


ii 6 IO. 1 EONCLAVII 

collocato , de Scii mis voluntate profe&us ; obitum Soleimanis» 

&: fucccflioncmSclimiscxponir. Inde pro direptionibus vfu re- 
ceptis in obitu principis Olinanida?, centum millia Sultaninoru 
eisofferr. Non ingrata fuit oratio balla: Genizaris , ea lege tamen 
adfentientibus , vt largiores annona: militaturis daremur. y 

Selimcs ergo Genizaris inau&oratis , die meniis Septembris 
xxvn C 5 ftantinopoIidiIcedit,& magnis itineribus Albam Grx- 
cam contendit. Quum iftucadlatum poftea Soleimanis cadauer 
in vrbem deduceretur, pedes ante paternum funus incedebat ha- 
bitu lugubri SultanusSelim es, comitantibus baflis , Cadilefthe- i > 
ris.cetcrisqucbegis.IndcCadios populis, confuetumdonatiuum 
Genizaris dedit. Quibus peractis, Coftantinopolim cadauer pa- 
ternum auehiiufiit, &c in 2 una, quam ipfe iibi viuus exftruxerar, 
condi. Curata fuit ea res ab Achmete balla , Fcrhatcque Capizi- 
lariorum Aga, deducentibus begis & Genizaris , cum vexill o re- 1 5 
gio: tamdemque dicxxiiNouembrisperuentum Conftanrino- 
polim. Ibi funus exceptum fuit frequcntiilimo concuriu morta- 

Iium,pr(^euntc Muphti, qui apud Mufu! manos &iuris ) &; religio- 
nis, omniumq; facrorumrcxeft:fubfcqucntibus,Ifchendcrebaf- 
fa profuItano,Dephterdaris,qui Camer$ vel amarij prafefti funt, 20 
aliisq; bcgis,omnibus pallatis: quorum rerga plebis infinita mul- 
titudo claudebat. Excmtamc curru fandapilamvclarca ligneam 
prtccipui begi per vices , erectaru in fiibiime manuum palmis fu- 
ltinuerc , ficque per vrbem geftarunt : eiulantibus inrcrim Talif- 
manis,& ad Zunam vfquelellum quemdam, Mahumctano ritu, 1 y 
lamentabili voce, concinentibus. Mine depolitum in Zunaca- 
daucr : inftratus fanJupiltc pannus cymatilis pratftantiflimus : Sc 
fupra hunc alius auro intertextus : ad latus acinax politus , index 
profufe bello vita::adcaputco!locauim chnofubriIilfimo,lpiris 
aptarum candidiflimis tui ipantum, quo viuus vti conluerat, cum 50 
nigris ardearu pennis ftlcftifllm is: pone caput, in pauimenro po- 
liti cum candelabris ingentes, pyramidali forma , rotundi nihilo- 
minus cerei ; qui tamen numqnam accendi folent: mox e dhibitt 
Taliimani &, Hoggitr, (lace rdo tu ha: c Mufulmanis funt nomina) 

qui 


SVPPL. ANNAL. TVRC. 117 

qui more gentis humi diuari cattis fedetes cruribus , perpetuopre- 
ccs quafdam in eius Zuna murmurando deblaterarent. Hxco- 
mnia, quum multis poft annis Conflant i no pol i ei lemus , coram 
i nfpeximus. Circum fandapilam ipfius,&:ali(j funrfandapilxjtam 
j Sultanx(de qua diximus) RoiTx, quam liberorum Soleimanis. 
Acciderunt harc anno Malium etano dcccclxxi ii. G i $ 66 . 

Interea ScIimes,ob liicmis imminetis afperitatcm, Vngariam 
reliquit:&: PerrauumbaframdatismagniseumTurcorum.Vala- 
chorum ( Tatarorumqtte copiis, Erdelianobego, qui bellum con- 
io tra Maxim il li an u pr o i eq nebatur, a defle iuffit.DolcbatErdcIia- 
no , Suendium anno fuperiori cepifleTocaium, in quo xxx ma- 
iora minoraque tormenta bellica, praeter ingentem rerum bello 
neceflariarum , annonaeque copiam reperiflet. Quapropter eam 
arcem recuperare ftatuit, magni Icilicet fuasadres velcurandas > 
i j- vel prolatandas momcntbquodefld in Vngarixflta limitibus, & 

Erdeliji duobus amnibuscircumdata f Tibiico&Bodrogo. Mili- 
tem ergo, cum maioribus decem machinis adbibet, omniquevi 
& impetu oppugnare munitionem incipit. Ex altera parte Sucn- 
dius eam minime deferendam ratus, quum alia detentioni parat 
xo idonea, quibus lacobo Ramtngero, cuius ipfefideiTocaiu com- 
mi ferat, in tempore fuc curreret: tum ab imperatore Maximillia- 
no fubfidia maiora poftulat.Is Hcnricum Staupicuun,ctim mille 
Germanis equitibus , fex peditum vexillis , flipendiis , &: annona 
ncceflar ia, mittit. Sed prius, quam auxiliares hx copix Toeaium 
i j perueniflent , fparfa fuit in eaftris Erdeliaoi fama , decem millia 
Tatarorum,a Sei ime, defendendi ciuscaufa^cumT urcis &: Va- 
lacbis rdiftorum , per Icditioncm totum populari Erdclium , ac 
inaudita crudditatcpafTimNifominas&corporamiferoru,cu- 
iufu is aetatis & fexus.graflari. Quapropter obhdionc folucrecoa- 
?o fhis fuit, nedum iflicipfc pertinacius hxrerenfuos ad inter nicto- 
nc deleri lineret. Liberato ab hoftili oppugnatione T ocaio , Ra» 
mingerus in abfccdcntes erum nens, pluribus exfis, reliquos pa- 
lantes & trepidos fugauit. Nec parum Erdcliano cum hifcc Ta- 
taiicis. Turcicis, Valachicisque copiis negotij fuit, quum aliquot 

P iij 


uS ! O. IEONCLAVII 

eorum millia trucidaret ,acVaradini vicifimab eis obederetur. 
Vnde fugadilapfus, recenti coafta fuorQ manu , rurfushaud exi- 
guam ipforum ftragem edidit : qua demum territi , femet in Po- 
doliam&iRofllarn clFudcritnt; vbi crudelium belluatum imma- 
nes reliquia?, fortiter a Palatino Roilbrum debellata: , perierunt, y 
Poftdifcdlum barbaricarum &; Erdcliani copiarum, Sucn- 
dius liris media bruma productis, ad oblidendu Zatuarum pro- 
fectus c (l, caftrum momenti non leuis,inErdelij finibus litum, 
■quodGeorgij Eebcci ditionis erat, hominis nefarii, qui primus 
audor huius inter Cdcfarcm Erdelianumque belli exfti terat. Bc- io 
becus ia mati te pcrfpefta vi&rici toties virtute fortunaque Suen- 
dij,quod magnopere metueret, ne caftro expugnato, in Maxim il 
liani manus, cum prarfcncivirae periculo, veniret: vxore fami liaqj 
Zatuari cum pnefidioreli&a, fuga: beneficio laluri luat mature 
coluluit. Aliquamdiu perftitcrunc in oblidione toleranda pratli- i j 
diarij.quod machina 1 bellica nihil necipfis,ncc callro damni da- 
re pollent. Cui Suendius in como do remedium quafiturus,dum 
ipfemet omnia circum arcem loca perluftrat&exploratragnitus 
abhoftibusexinfigniproccritatccorporis, qualongefupracere- 
ros eminebat, dequeeomitatusfrequetia, parum omnino abfuit, zo 

quindiferimen vine adiret. Petitus enim globis aliquot tormen- 
tariis fuit , c machinis non modicis , quorum vnus humerum ita 
ftrinxit : vt etiam vellis cius igncconccpto, quod efletad pellen- 
dum Irigtis hibernu lulfulta pellibus, arderct. Nihilominus com- 
modiore pro machinis reperto loco, & iis mox in illum, magno aj 

cum militum labore, quos in officio,fi qui fqua alius, hic fanedux 

continere potuit, tranilatis: ad extremam redadHdefpcrationcm 
pndidiarij, coni ugi perduellis, ac familiae, fibiquefa utem Sc in- 
columitatem pepigerunt, atque ita caftrum Sucndio dediderur. 

Is vero non tantum pa&a conucnta dediticiis bona fide feruauit, 5 o 
fcd etiam Bebcci coniugem,cum mundo fuo muliebri, & aliis re- 
bus, quas caras habebat, abire omni abfque iniuria palliis cll. Po- 
titus fuicZatuaro Suendius fub medium menfem Ianuarium,an- 

f^7. noMahumeunoDCCccLxxini. 

Non 


. SVPPL. ANNAL TVRC. ■ ir. 

Non magno poft captum Zatuarum temporis inrerie&o /pa- 
tioSiiendius,qui bellum in Erdelij finibus gerere non delinebat, 
nulla frigoris hiberni ratione habita, Muncazium cum fuisobfc- 
dit, locum munitiflimum, &: huic bello conficiimdo cum primis 
y idoneum: cuius praefidiarij vitam facultatesque faluas pacti, dedi- 
tionem fecerunt. Ea res animum Erdeliani mirifice perturbauit, 
nec minus accendit } vt totis viribus ami fiam munitionem recu- 
perandam ftatueret. Non enim ignorabat, hac patere tranfirum 
mPoloniam&: Roffiam: fcque prxpediri occupato Muncazio, 
io quominus in poflerum fubfidiarias e regno Polonix copias ha- 
bere pollet : nili eas per Moldauiam, variis ambagibus, & itinere 
difhcili, venire vellet. At non contentus occupatione Muncazij 
Suendius , mox etiam corona militari munitionem Huftianam 
cingere perrexit. Quod quidem non Erdclianus tantum grauiter 
i <t ac moleite tulit, veru mctiamBudcnfisbaf&:qui datis ad imperar 
rorem Maximillianum frequentibus litteris, hortari no ccflabat, 
vtacepraobfidioneSuendium difcedereiuberet,neinchoatum. 
pacis componenda: negotium impediretur. Simul etiam fuis in 
cohlium adhibitis,de!iberabat; quanam via potiet obfdlisopem 
10 ferre. Quumq; iam pridem de h i fce rebus omnibus ad Sulranum 
vSelimem rettuli (let, indignatus ille, Pcrtauum baflam exercitum 
fuum,cum Romanix beglcrbegt copiis coniun&um , in Vnga- 
riam ducere iuflit. Vtrumque tamen ab inflitutaSelimes expedi- 
tione mox tcuocauit, quum intellcxiflct, Verantium Agi ienfem 
iy prariu'cm,&; ChriftophorumTifembachumbaronem, Vienna 
Conftantinopolim ablegatos, ad fc contendere. Quamobrcm &c 
Btidenfis baflj, miilis ad imperatorem Maximillianum muneri- 
bus amplifltmis, petiit; nc turbari pacis tractationem pateretur. 
Sua quidem ex parte futurum aiebat, vt palis transfigerentur o- 
3 o mncs,qui per Cadaris fines excurrendo damnum dediflent.Hxc 
ilie muJtoticspolliccbatur, fed e diuerfo duces Erdeliani , quum 
Suendium videt entabiifleCafl *uiam. ne fpem pacis interturba- 
ret: collcdisnon magnis copiis , itnprelfione necopinata Rifua- 
tum adorti ceperunt, occupatis etiam thermis, quas Riuulos.Do 


ttM ■ 1 0. LEONCLAVII 

minorum adpcllant. Has enim Siiendiusanrebicnniumcisade- 
merat. Idvbifaftum Rubcrus accepit, legatus Sueodij, magna: 
vir bellicis in rebus induit rise, mox cum iultis equitum peditum- 
que copiis adcurrk»& lioftibus inexfpe&atofuotcrriiisaduentu; 
Rifuarum, adhibita vi maxima, recuperat: prxlidiarios interficit: > 
moxqueRiuuIos etiam nullo negotio recipit. Quippe cafu quo- 
dam acccnfo pulucrc tormentario , caftrum ardere cepit: ideo- 
que maiori parte propugnatorum exftin&a , in Ruberi potcfta- 

tem venit. 

C.iy 6 Anno denique Mahum erano nccccixxvjpax o&auoquo- to 

que anno renouanda inter Maximillianum Auguftu, Sultanum- 
que Selimcm coiit, qua Erdelianus etiam comprehendebatur. 
Eius quum alia: leges & condiciones erant, tum vti quifquefibi 
retineret, quidquid eo bello cepiilet. Jd vero plurimum Maxi- 
milliani rebus profuit. Nam fines fu os opera Sucndij fic amplia- * 5 
rar, vtadxL milliaria Germanica cis &vItraTibi (cum late domi- 
naretur : qoa quidem in regione multxfunt arces, multae muni- 
tiones inligncs , partim ab hofte captx , partim faftx diligentia 
Sucndij, parti m inchoatae. Idcm& xrarij noui (Cameram vul- 
go vocant) in iis locis au&orexftitit, de quo non leue fubfidium 10 
publicis rebus acccflit : caftris, aliisque munitis locis, cum impe- 
rio Germanos, i ullis &grauibusde caulis, prxfecit : totam deni- 

C que rem limitaneam matura prouidentia, tara inVngarix,quam 

^ ’ vicinx Stiriae fini buscohituiean no dcccclxxv,& dcccclxxvi. 

C. i T5 9*. Hoc anno dcccclxxvi fplcndidillimum & inftru&iilimum ay 
V * Vcnetiis nauale, fub medium menfem Septembrem ,acccfo tor- 
mentario pulucrc , maximo cum reipublicx detrimento confla- 
grauit. Ibide tam in vrbc,quamterra continente, diuturna &: inu- 
litata q uxdam erat annonx caritas. Quamob rem Sui tanusS eli- 
mes, licet initio regni pacem, a Solcimane patre cum Venetis ini- 3 « 
tara,confirmaflet: tamen vel ambitione propria, vel fuorum im- 
pulfu,vcl hoc Venetorum aduerfo cafu permotus , bellum eis in- 
ferre ftatuit ) quxfito praetextu ,quafi Cyprum nullo iurepoflidc- 
rent, qux ob iucccllioncm gentis Olmanidarum iniuraSulta* 

norum 


SVPPL. ANNAL. TVRC. 

rorum i€gyptf,ad fedircfto pertinerct.Licet enimSeJimes : 

& Solei manes parer, annui tributi, quod a Venetis cius regni no- 

minependebatur/olutioncconrcntijpojlcflioncm infui JVenc- 

tis haCtcnus rcliquiflent: nullum tamen hoelibigignercpririudi- 
f ciutn polle dicebat, quo minus iam tributo repudiato, regnum fui 
iuris occuparet, ac libi retinerer. 

Itaque menfc Februario Tequcntis anni, Cubarem Zaullum 
Conftantinopoli Venerias ablegauir,qui a Senatu Cyprum repe- 
teret: ac recu faturis , bellum denuntiaret. Adpulitis Venetus lub 

i o initium meniis Aprilis, anno dccccj xxvii ,& mandato Selinus C. 15-70 
expolito, repulfam tulit. ! 

^ Quapropter mcnfe Maio milii cum clafle militeque fuerunt 
q*ui bellum Cypriumgcrcrent,Muftaphas balla, copiarum terre- 
fhiunr,&: Pialis Alisque baflf», clafliariorum prifedH. Pialis pro- 
1 5 ue&uscum fuis ad Tenum, infulam Venetorum in iEgrco, ferro 

ac flammis eam,non fine grani tamen fuorumiaaurardireptam 
vaftauir. 

Menfc IunioScbaftianus Venerius, infula; Corcyrx maxima 
cum potcftate pr»les,Soppotoum caftrum Albani», non procul 

o a Corcyra litum, expugnauit;eiq;prxiidioim polito, ac rebus nc- 

ceflariismunito.Manuelcm Mutmuriuro, oriundum e Napolio 
Romani», (Naupliam Argi» veteres adpcllaucrc)pr»fccit. 

Sub ciufdem menfis exitum Marcus Quirinus,claflis in Ha- 
driatico praefectus, arce linus Maineniis, (Mainam funt qui Leu- 

1 5- ara veteribus adpeJUtamputant,ipfum vero finu Maincnfem, 

Mcfleniacum:) ad portum , quem vulgo Qualliarum flue cotur- 
nicum vocant,pofitam feliciter cxpugnamcraaisquefubca cuni- 
culis, &fuppofito inccnfoq; pu luere tormentatio, funditus cuer- 
fam diruitme barbaris amplius receptum prxberet. 

3 0 Nicofia, Cypri metropolis, fub exitum Iulij melis a Muftapha 
a aobfidcri cepta ,& acerrime tam oppugnata, quam dcfenfa, 
tamae m dicx Septembris in liofKum poteftatcm venit milcreo* 

direpta fuit:cifispr*fidiariis,exRin(la nobilitate, Mrexigui^S 

ttjuiis icruiiuti mancipatis. EratolimCvprircgia,(jU(jccntuni S£ 

CL 

m 


Iit 10 . LEONCLAVII 

amplivisantc hoc tcpus annis redada fuerat fubimpcriu Sultani 
CairenHs , eiq; hoc modo iada tributaria. An. Chriftiano 1415 
bc II iter at Ia no Petri fi lio, regi Cyprio, qui penultimus fuit inter 
legitimos reges ex Lufignana familia,cu Aigyptio iiue Cairenfi 
Sulrano Melcchellafquo bello capt 9 ab hofie Cyprius, per folutis f 
cxvcid Seraphinoru , in regnu cu pado tributi annui reflituitur. 

Is moriens filiu Ionn. reliquit impubere, cui primo matrimonio , 
poftquaadolcuifiet, filia Marchionis Itali Motisferratenf nupfit: 
qua mortua, Helena PaUologina duxit. Ex ea nata fuit vnica filia 
KaruIota,qux Io. Luiitano prini u nupfit,cui pr^bitum venenum 1 * 
morte adtulit. Erat Karulotae lac. frater, illegitimo toro natus, cui 
facris initiato pater archiepiicopatu Nicoflanu adfignarat. Is im- 
peradi libidine dudus,ccclefiafiica dignitate fpreta , regnu inui- 
dit: a quo tepore didus a G rarcis Cypriis fuit Rc Zages , (lic enim 
in. juodam manuferipto libello meo Graccoleginirjadpellatione r l 
partim Italica, parrim Gallica. Nam Gallis Roi Iaqnes t rex lacobus 
eft.Karulotjfccudas nuptias cum Ludo.Sabaudi Ducis filio cb- 
trahit. Is cladem inftrues, in Cypru cum Karulora coniuge profi- 
cilcitur. Redcuntc legitima regis defundi filia, iufiaq; regni here- 
de, lacobus nothus regno pcllitur.Eicdusad Sultanu ^Egvpti Sy- 10 
ri.xq; confugit, A lcfleraphu,& opem cius adrccuperandu regnu 
implorar. Adit nfus poftulatis IacobiSultanus, eum pullo vicifiim 
cu Karulota Sabaudo , in regnu reducit : & nomine reftiturionis 
huius ac hencficij , tributu non inuito imperat. Id tributu ex mer- 
cibitsquotanisSultanoIbI'icndisc6fiabac } cettomcrciugencre, 1 p 
ipctieruniq; numero cxpreJlo.Necdu id temporis vxorem laco- 
bus duxerar .Itaq; Vcnetias profedus,Aicaterina Cornara,p rius a 
Senam S. Marti filiam adoptata, conibituta deputlicodote, ma- 
trimonio fibi copulat: vt hoc adfinitatis Venetae vinculo, potdifil 
ma’ mari reipublica? pra fidio fiq; regnumq; ftu.m ftabiliret.Nec 3® 
multo poft rei i da coi ugeprxgnante, moritur. Coiigithocanno 
Chrifi. 1470, qui Malium, erat 874. Exfiindorcge,poftumu re- 
gina mare parit, qui tamen non diu furcr ftes fuic. Tum vero Ve- 
neti vidua: perfuadcnr,vt regno cederet, cui defendendo par ipfa 
no ciIet,ammoq} reditu 4 aucy miLliu Zecchinorucotenta, patria 


SVPPL. ANNAL. TVRC. i i5 

immortali beneficio libi deuinciret. Hoc modo cd.ida in potc- 
ftate infula, nihilominus Veneti Sulcano ^gyptio } rributieius no 
mine, quod fac. rex i lii pol licitus f uerat, merces in pa&is couentis 
exprefiasquotanis mittebat: donec an. Cii. 15-17,0141 Mahumeta- 

J nus erat 913, SultanoTomambai& MamelucisaSultanoSelime 
deletis, & ^Egypro Syriaqt iubingatis couerfum a Sclime vietore, 
Mamclucorumq; fucceflbre,tributum hocfuic incenu pretium, 
videlicet vnicoZccchinoru.quos Cypri nomine SuItantsTur- 
cicis ex eo tepore Veneti perfoluerunr, donec a SeJime ii.Cvpru 
r 0 fibi ceu domino directo, repetete; beUii.de quo nunc agimus.in- 
dictu Venetis fuit. Capta Nicofia.Famagufta Muftaphas bafia ta- 
dem obfidere cepit an.Mahu. 97S .iiib medium menfem Aug. C.ry7i 
Anno dccccixxix, dum obfideretur, &grauifljmeaTurcis 
oppugnaretur Famagufta .clafiis Turcica damnum illatura Vc- C.i yp: 
7 J netorum infulis in Mgxo, Ali bafia duce Cretam (Candiam nuc 
vocant ) petiit : vbi expofito in terram milite , fouitum in obuios 
immaniter. Munitis duitatibus &opidis ita profpcdum mature 
fuerat a gubernatoribus in mlx.n ullum vt ab hofte detrimentum 
accipercnr.Solum Rhetymum adortusVIuzalis, Aphricanx Bar- 
barix profultanus, cuius antefata mentio, quod ab incolis dc- 
fertum fuiifet, nemine rcfiftent^menie Iunio vaftauit. Alis bafia 
tamdem rcccnfitis copiis iliis, quod apud ipios ,ier fabas vc! a~ 

fpros fieri confueuit, quum iiicoioccamififle ic videret : rcl i- 

fta Creta , Cerigmn V cneti iuris c regione promoncorij Maleae 
2 . 5 fitaminfulam, (Cithcram dixere veteres). id S. Nicolai portum 
inuafit,& maiori cx parte dinpuit.IndeZacymhi &: Ceplullenie 
fuburbiis ac vicis excidio datis , ( arces enim prsefidiis &: opere fic 
munierat Veneti, vecas lioitisadgrcdi non auderet) Soppotoum 
pergit Alis bailainumcroq; militum iuperior, cxiiscaptisucpre- 
jo fidiariis, arcem recipit. cuius cciaprxfcclus ManuclMurmurius, 
vir bello ftrenuus, in hoftis potefhtcm venit. * 

Hinc obfeirum terra marique Dulcinium , fitum in Aibanix 
Dalmatixque finibus opidum , mcnfelulio Tureis fc dedidit : ci- 
uibus libertatem fuam, militibus vit ? pa< 2 isincolumitarem. Sed 
dum contendunt tnter ic bulla* ? quorum alter opidu terreffcribus 

Q i; 


IU ' I O. 1EONC L A VII 

copiis , alter mari obfederat , vtrius dic deberet: pleriq; omnes in 
feruitutem abduci fuerunt, exceptis Sarra Martinengo, Dalma- 
tiae fupremocum imperio gubernatore, ac Marco Venerio, Dul- 
cinij pnefc&o. 

Tunc etiamTurci potiti fuerunt Anti bari, per fummamigna- ^ 
uiam deditionem faciente Alexandro Donato prarfe&o : irem- 
que Buiua, quae defendi non potuit, quod eflet verfus mare pa- 
rum munita. 

Vluzalis &: Caragofa Raifus, quum ad infulam Liefenam 
adpulifient,( Farum Dalmatae vocant, vbi Farenfisdt epifeo- io 
patus) fuburbia depopulati iunx : arcem, quam egregie muni- 
tam vidimus , tentare non auii. Liefena religa, Curzolam petie- 
runt , quam Corcyram Nigram vocant , haud procul inde diifi- 

tamxui quidem infula: nihil aliud dedere damni, quam quod V- 
latim pagum flammis inie&is exuilerut. Nam quum opidum in- i 5 
fula: , quod ipfum quoque CurzoJse nomen habet,a viris defer- 
tum ,adgredctcntur: a feminis, animofe patriam defendentibus, 
memorabili cum marium Curzolanorttm,&iplorurnhoft:ium 
infamia, fcminciquc fexus immortali laude, reicfl i fuerunt. 

Famaguftani ner integrum annum oble: fi, quum fortiter ha- 10 
ftenus omnem vimhofiilemfulbnuiiTcnt: tamdem in extrema 
rerum omnium pamuriadediuonem fecerunt, his legibus: vt Ve- 
netis vit.c concederetur incolumitas, &vri cum armis filis ac fa- 
cultatibus in (heram deducerentur: Grarci domos fuas incole- 
rem, poflcflionibus fuis flueretur, rituChriftianoviuerent.Qui- 2. y 
bus condicionibus a Muftapha balla, initio meniis Augufi.i,anno 
C. ir:. dccccxxxix, laudatis &adprobatis,ipfiusque manu fublignatis: 
die quinto difti menfis Augufti prodiit ex vrbe Marcus Anto- 
nius Bragadinus/ub quo defenfa fuerat haclenus, & cumilluftri 
nobilium virorum comitatu in Muftaphse caftravenit,e q;cla- jc 
lies ciuitatis, quod in deditioni bus fieri foler, obtulit. Exceptus 
initio comiter a Mufiapha balla, mox ab illa crudeli be!lua,per 
fummumfcelusviolatafidc, quum aliis per ludibrium adficitur 
cxqjuifitis ini uriis, tum ad cxcrcm um vinus excoriatur.. Lauren- 

• riurix 


SVPPL. AKNAL, TVRC. n r 

tiumTcupoliim, Paphi prxicdum, qui &c ipfe cum aliis Fama- 
u ullam lingulari virtute propugnant, fufpendioMuftaphas ne- 
cari, cctcros dediticios immaniter cotrucidari iuflir. T 'urcorum, 
quiobfidionis principio in yniuerfum ad ducenta millia cenfe- 
f bantur , in quibus eiant Azaporum Lxxxtn, Gcnizarorum 
xiii ico, volomim(Acanz:osipii vocant )LXCo,pcriiiIc coartat 
obiidione durante, fupra lxxxco. 

Erat initio belli Cyprij .defendenda; contraTurcorum vim, 
reipubhex Chriftianxcaufa, percuflum foedusinter Pium v Po- 
ic nficem maximum, Philippum regem Hifpaniarum, & Senatum 
Venetum. Eius foederis copiarum omnium dclignatus fuit im- 
perator, loannes Aurtrius, Karuli Augulli F.I lifpani frater. Pon- 
tifex fuis triremibus Marcum Antonium Columnam Duceni 
Talliacoccianum, nobilitatis Romanxprincipem,pr;vfe<. it: Ve- 
1 5 neti ampliffimx, quam inrtruxcrantjclalHs imperium Sebaftia- 
no Venerio, quem portea Ducem quoque fuum creant nr, com- 
mi fere. Prjeterhos&: alij hac erant in expeditione principes & il- 
lurtres viri, magnus regni Calliliar Commodator, A (canius Cor- 
nianus, loannes And reas Doria princeps Melphitanus, Augufti- 
zo nus Ba rbarigus, Marcus Quirinus, Antonius Canalis, Veneti : A- 
iexander item Farnefius, Odauij Ducis filius, princeps Parmen- 
lis; Francifcus Maria, Guidonis Vbaldi filius, Rouereus, Vrbini 
princeps ; Paulus lordanus Vrfinus,Dux Braccianenlis; Aluarus 
MarchioS. Crucis , & ali) plurcs. Ha?c daffisquum mcnlc Se- 
zr ptembri Mellina Si cilix foluifict, horti lesque nau ales copi as ad 
Inebccluim fubfiftere ( ficTurci nominant ciuitatem, quam nu- 
ftri Lepantum adpellant,vetercs dixere NaupadhimjmintJatiim 
eflet : tamdem ad portum infulae Cephallenia; , quem vallis Ale- 
xandrina: vocant ,adpulit. Stabat haud procul anortmiulnc- 
3 c bechtino linu,qui Corinthius olim nucupabatur,clalfis hoftium: 
cui cum imperio prccranr ! *'errauus bafla copiarum terrert. ium, 
ite Alis balla (ociorum naualiumdux fu pre mus. Inter nos, cogni- 
to Chriftianx cladis aduentuv lentendam diuerfitas exrtitit. Per* 
tauus abftinendum iudicabat a proelia, quod coiu nda iam Clui- 


IZ 6 IO. LEONCLAVII 

ft i anorum claflis , vnius imperio ducis regeretur: exfpeflandum 
efle perexiguum ad tempus, qt o fururu fit, vr, illo preicrrmi anni 
tempore, foluatur. Alis ccontrario iennebat . omnino dimican- 
dum. A Pertauo itabant rei naualis peritiffimi veteraniquedu- 
ces , Sirocus Alexandrix fangiacus, Carabuccs (angiacusSouri- y 
faris in Caramaniafiue Cilicia maritima Mcdicmcces begus, Sa- 
lxRaiii fil.us Jangiauis Eubcex fine Negroponti ; cum Ali vero 
le nuebant, Chn fanes begus, Chairadinis Barbaroflk filius , Vlu~ 
zalis profultanusGefairenfis,& Caias begus Smyrnenfisfangia- 
cus; quorum lententia tamdem vicit, VJuzaliiubente in medium j <> 
proferri & recitari mandatum SultaniSehmis,quo victoriam v- 
ti piofequercmur,eis mi ungebatur. Omni uni ergo fententiis de- 
cretum proelium, quod non minori animorum alacritate noftris 
etiam expetentibus, conuruiUim fuit ad tres exiguas infulas, vel 
marinos potius fcopulos, quos CuzoJaros hodie ta Gratrci, quam i y 
noftri vocant. Victoria potiti lunt multis a fasculis inaudita Chri- 
ftiani. deriit occifus Alis bafla. Pertauus animaduerfoprxfenri 
foc rum interitu , non magno nauigio fugiens ad terram euafit. 
Vluzalismari profugiteum xxx plus minusue triremibus. Cafa 
fuerunt hoftium ad xxvco, capta mico. Claflis hoftilisvni- 20 
uerfa,cum fpoliis immenfis, < Tiriftianorum in potcftatem ve- 
nit; iis dumtaxat exceptis triremibus acnauigiis , cum quibus V- 
luzalitn cualilfc diximus. Liberata Chriftiana mancipia fupra 
x iinco. Pugnatum dic vii menfis Octobris, anno Mahumeta- 
C- 1 571. no ncccctxxix, 1 y 

Hac T urcis illata dade, Veneti Margaritinum,in Chimerio- 
tarum regione, quas Albaniae pars elt, (fic a Cerauniis didain 
montibus aliqui putant) haud procul a Cowvra fjtum,dcdkio- 
neceperutit in dic Noucmbris, vitam facultatesque faluaspa- 
cifcentibus batiiaris : & ipfiim caftrum mox igne concrematum j D 
diruerunt. Soppotoum quoque defert um a Tureis, Albani oc- 
cuparunt, &z Venetis reftituerunt: a quibus redditum deinceps 
Sultano Sclimi fuit. 


Anao 




1 


SVPPL. AKNAL TVRC. 127 

Anno fcqucnti proximo, dcccclxxx,xv mefi$Ianuarij,teiv C. 1575. 
fata fuit a Venetis obildio Caftelli noui , captis /uburbiis: fed (de- 
currentibus barbaris, ab obfidioncdifceilum. Cupiebant Vene- 
ti hocopidocumarccpotiri,vtomnipcriculo Catarum , ciuita- 
y tem fui iuris longe niunitiifimam,liberarem.Sitam cft enim Ca- 
tarum in finii quodam maris, qui Rizonicus olim vocatus fuit, 
nunc ab ipfa duitate Catarinus dicitur: cuius oftiutn Turei ha- 
ctenus Caftelli noui propugnaculo claudere , neCataro (uccurri 
poftir,fruftra conantur. 

1 0 Varix contigerunt aetate noftra mutationes in regno Tunifi- 
no, quo fuperioribus annis rex Aflan,Machmcds filius, (Muleafi- 
(cm noftri non recte vocarunt, quum Mule regem vel dominum 
i piorum lingua fignificare tradatur, Allan vero proprium fuerit 
ei nomen) exclufo necatoque maximo natu fratre Mamuna, qui 
1 > noftris eft Maimon , potitus fuit. Idem ceteros quoque fratres 
(uos, quos moriens ei pater xxi reliquerat, aut interfecit, aut fer- 
ro candenti oculis ad h i bito caf canit: excepto Rofccttc, qui fe- 
cundo loco genitiisfucrat. Isin conatu pellendi fratris Atianis, 
re parum feliciter gefta, Ceiairim ( Algerium noftri vocant) pro- 
fugit ad Chairadinem Barbaroflam : qui Rofccue Conftantino- 
polim milio, lub cius tamen reducendi praetextu dcccptisTunf- 
iinis, AiLincm expulit , vrbem cum arcc totoque regno cepit, ac 
Sultano Solei mani, ic profultanum adpcllans,fubdidit: quod 
quidem accidit anno Mahumetano dccccxl. Allancm Karu- C. 4. 
M Jus Auguftus in regnum, cxpulfo Chairadine , reduxit anno 

DCCCCXLin. quod ille deinceps a nemine vexatus obtinuit vfi C. ry $7. 
quead annum DCCCCL,quoaduenrantiscum dullc Chairadinis ^1^44. 
fama territus, in Siciliam Ncapolimquc traiccit. Arnida filius 
Tunilim cum arccpcrabfentiam patris A (fanis occupat, rcuer- 
) o fumqtie patrem capit, &: oculorum pupillis candenti Icalpello lur- 
iis, vilu (poliat. Eadem immanitate traftati ab Amida fratres, 

Nahafer 6 c AbdaUas,quos cum patre ceperat- Amidam regno 
patruus Abdamelechus ciccit. Is enim Guletam prefeftus , &: 

Erancilci Tauaris Hiipani, Gukuprxfccliope I unifimingrek 


,!$ IO. LEONCLAVII 

fus, mox in arcem velata facie pergit, eamque deceptis cuftodi- 
bus,<]ui Amiciam efle credebat, occupat. Abdamdechopoft tri- 
gefimum & fex tum regni diem rebus humanis exemto, fucce- 
dit tilius Machmctes, annos dumtaxat xn natus: quo necdum 
gerendae rei publica: per aetatem idoneo, quum intolerabilis cu- y 
ratorum eius adminiftratioplerilque videretur, rediens Amida, 
regnum patrueli eripuit. Amidam rurfus cxcu flere Turei , ducc 
C.IJ75* Vluzali, anno dcccclxxx. fuirque Sultani Sclimis au&oriratc 
fuffc&usin ipfius locum rex alius. Amida Guletam pi ofugiens, 
qu* Hifpanorum praefidio renebatur ,priuatam cum duobus fi- io 
liis vitam egit. Quumq; magno recuperandi regni ddideriofia- 
grarct , fuos ad loannem Auftrium, nauali de Tureis vi&oria to- 
to iam orbe celebrem, mittit: qui epem eiusauxiliumqticpofce- 
rcnt.vt regno rerti tueretur. Simul habiturum fe promittit ingen- 
tes ab amicis fociisque copias , Sc eam annona abunJanriani,qiiq t y 
ipfius exercitui vel maximo fuftedurafic. Adnuitcius poftulatis 
Auftrius, & infigni cum clafle, quam aliis etiam cum triremibus 
DuxSueflanus.&Melphiranus princeps, Ioan. Andrcas Doria 
comitabantur , in Afi icam tranfijcir , T unifim occupat , regem a 
Tureis datum in poteftatcm redigit, vibem captant militi fuodi- 10 
ripiendam concedit. Quum autem promiflis Amida non fatisfa- 
ceret, fluxxqueccteroquin etiam fidei figna quaedam prxberer, 
follicitacisfccretoTiirricisauxiliisicumduobusfiliisin Siciliam, 

iufiu Auftrij,trafue&us fuit. Ibi quum futurum acccpifiec, vt fra- 
ter cius Machmetes , cui maxime infertus erat , regno praeficere- i $ 
tur.in eum furorem ada&us cft,vt de triremi fc pr^cipitaturus,&: 
aquis fuftbcaturus cfiet;vix Amidafilio,quo minusid faccrct, im- 
pediente. Machmetcs Amida: frater, ab Auftrio regnum i mpe- 
trauir, prar ftico prius in Auftri; praTentia lacra mcntOjquole per- 
petuo fidelem Hiipano regi clientem futurum promi fit. Is proxi- . e 
mo deinde bdlo, quod expolituri ftatitn fumus, in Tureorum 
poteftatcm venit, & Coni tantinopolim trans mare vectus fi;it:v- 
bi fupcrftes adhuc ante triennium , quum iftic eflemus, in arce, 
quxde feptem turribus a Grxcis Hepta Gulades,a l urcisladi- 

cula 


SVPPL. ANNAL. TVRC. n 9 

cula dicitur, fubcuftodiadetincbatiir.Hinc Auftmisfuorum ea- 
cilium cogit , in quo variis dici is cxaminatisque fcntcnriis , tam- 
dcm concliiium : debere nouam munitionem inter Guletam & 
Tonifim , ad interiectum vtrique lacum exftrui , qnx x milliari- 

f buslralicisa Guleta,>paulloqueminusaTunifidirtarct. Eius rei 
perjGdimdjc cauia rcliehis iftic GabrieI Serbcllonius Mcdiola- 
ncnlis Italus , cum meo Italorum peditum ; &: Salazarus Hifpa- 
nus, cum totidem Hifpanisrquorum vterque muniendarum vr- 
bium Se arcium periti! 'imus erat. Goniilij totius hicerat finis& 

i o fcopus ,vt hoc modo Guleta firmior efficeretur, Secanto facilius 

in fide barbari continercntur,ob viciniam vtriufqj praertdij, com- 
moditatemque lacus i ad quem quia fica cfTcc vrraque munitio, 
nullo negotio alteris alteri lubuenire portent. Gella fuerunt h#c 
anno dcccclxxx. 

i y ^Egcrritne ferebat StutanusSelimes liosChriftianorum in A- 

phrica progrclfus. Itaque Sinancm baflam, virum artutum , rei- 
que militatis pcritillimum, cladi fupremo cum imperiopra.fi- 
cit, qua c ex triremes, & xxxin diucrfi generis nauigia con- 
tinebantur. Is in Aphricam mcnfc Iulio , anno Mahumetano 
1.0 DCCCCLXXXI,adpuIit. 

Quam i ^ cio notiae munitioni abfolucdse praefectus Scr- 

bcllonius magna rebus in omnibus diligentia fuifletvfus , tamen 

ca necdum erat pcrfcfta, quod ferius architc&i, cum fabris car- 
mentariis , Sc omni materia mifli , tamdem in Aphricam fub fi- 
t. fj nem menfis Marti) perucnirtciu : quorum aduentus Octo- 
bri nictifc praecedentis anni proindius 'uerat,cunixL triremi- 
bus , quarum nauales focij murosTuiiifinic vrbis ad rtrudturam 
noux munitionis demoliti debuerant : quod fairtum non fuit, 
quantumuis Auftriusin vicina Siciliadcgcrct. Erat etiam praffi- 
510 diariorum militum deminutus numerus , cxauirtoracis temere 
nonnullis,quos omnem ineuentum retentos oportuit.Hoc mo- 
do per ignauiam locordiamquefatrtum ,vtin hoftium poterta- 
teni munitiones bz nullo prope negotio vcniicnt. 


C.1J73. 


C.ry74. 


R 


1 3 o IO. LEONCL A VII 

T urci primum Gulctam obfidere ceperunt, cui Petrus Carre- 
raHifpanusprarerat. Hi Serbcl Ionium de fubfidiis mittendis vr- 
genti, quamquam loco munitioricde^Serbellonianonecdum 
ad finem pcrdu&a; tamen dcl pedites partim Itali, partimHi- 
{pani fuere mifll. Hinca Turcisetiam Serbcllonius obfeflus fuit, J 
quorum exercitum nonis addu&is copiis Ramadam Cefairis 
beglerbegus adauxerat. Carrcradenuo fiibfidium petit. Ea res 
anxium Sei bcllonij animum non parum torquere. Si nullos mi 
fidet, futurum verebatur , vt in ipfum amilli Gu !ctx culpa con- 
ferretur: fin autem, vtfuo iemctprarfidio nudaret. Nihilominus i • 
conccfiaCarrcrae manus fubfidiaria. Duobus interea nauigiis 
adpulerunt ex Hifpania dc milites Hifpani, qui no&u per ipias 
T urcorum excubias penetrantes, quum vexillis & vcftibus T ur- 
cicis vterentur , quofdamTutciceioquentesfecumhabercnr, 
Guletam ingreffi funt. Tamdcm & tertio Carrera militem (ibi i j 
fummitti aSerbdlonio poftulac,&: quingentos beneficio notSlis 
vfos impetrat, cum egregiis prxfeftis, ac inter alios, Salazaro ma- 
gna: virtutis & exi (limationis viro. Nihilominus arx Guletana 
'I 'urcorum in poteftatcm venit. Ncquedcfucre, qui Carreram 
proditionis in fimularent, Prius quidem certe, quam T urei adpu- 2 © 
iilfent, vd pcrinfcitiatn,vel fuperbiam, quingentos milites vete- 
ranos Italos admittere noluit: quod minime coccflurum fe dice- 
rer, vt in cius glorias partem venirent Itali, quam Hifpani Guleta 
defendendaconfequutiiricIfenr.Equidem apud ipfosTurcos ex 
fide dignis hominibus accepi , Carreram fu:flc viru prorfus igna- 2 f 
uum &: formidolofumqui Bulliet isiormcntarij nidore ferre non 
pofieqncc tolerare fulmmadifplofarum machinarum: qua: fane 
quoties in hoftem exonerabantur , ipfe (ubterrancis fe tc iludini- 
bus ,coca meratis qj locis abdebat, bombaccque tuas obrhurabat 
aurcs.Feruuirci Turei proditionis obtuli fle praemium, regni Cv 50 
prij pi\Vic£luram:neq; tam en dediticio pepercere, led tamquam 
vili mancipio funt vli. Capu Guleta, prae ter aliam praedam, poti- 
tus eftSinan balla quingentis ma< hinisbdlicis,cumingtntitoc- 

mentarijpuluero,afiarumque bello nccefliriarum rerum, &: an- 
nona: 




SVPPL. ANNAL. TVRC 131 

lionx copia. Noua quoq; deinde munitio a Tureis occupata fuir, 
no tamen multo line (angui nc:captoeiiaScrbeIlonio,qui crude- 
liter a Sin ane balla traftat* fuit. Hoc modo prorfus eie&i funt Hi- 
fpani ex Aphrica, intra trigefimum dc lextutn diem: amiflaq; per 
y fummamignauiamea,qua: Karulus Auguftusin poteftatemo- 
ptimoconfilio redegerat, vt fccuritati Siciliar, regni Neapolitani, 
totiusque tum Italiar, tum Hifpaniac confuleret. Fuerunt autem 

ha?canno DCcccLxxxigefta, cuius initio Veneti certas obeau* C. If74» 

fas,non confulcis,&inuirisadeo,Pontificentq; Hifpano, contra 
i«o leges foederis, pacem cum SukanoSelimeii fecerant. 

Tunc etiam Corcyr^ munienda: V enetis occafioncm prtebuit 
exlcenfus crudelis in eam infulam Sinanis baflae , redeuntis cx 
Aphricano bello. Nam licetabinfulanisei.placadihominiscau- 
fa, cuius prafertim tunc vidorisinfolentianorant, munera qux- 
t j dam ofFerreumtamcn illis reie£Hs,imnunirer ineosgranatuseft. 

Milfi hoc nomine fuerunt in Corcyram quum alij rerum milita- 
rium periti, tum etiam Sfortia Palauicinus , Marchio Curtis ma- 
ioris. Horum conliliis ita tum munita? cum opido fuerunt arces 
illae praealtis in rupibus litae, vereq; caput inter nubila ( quod Ma- 
ro dixitj condentes, quas ipfum mare circumfluit: nihil vc equi- 
dem viderim aduerfus omnem vim hollilcm firmius , nihil inex- 
pugnabilius. 

Annus dcccclxxxii memorabilis cftplurcs obeaufas. Nam Cif7f- 

exftinfto Sultano Selimc 1 1 , filius Murates m cius nominis , au- 

2 j fpic.itus cfl imperium, cum iplo huius anni Chnfliani principio. 

Agebat id temporis annum artatis xxvii. Ante omnia recepto 
more barbaro ftrangu lari quinque fratres fuos , natu fe minores, 
in prarfentia fua iulTit : quoru minimi ceruiobus&r iuguloquum 
pro more neruus adhiberetur, incertum an tenerioris in hunca- 

3 o moris caufa motum, an cofcientia patrata? crudelitatis in omnes, 

illacru malle quidem ipfumconftar. 

Itidem mortuo Scacho Techmafe Parthico, focceflic filius no 
primogenitus, Muchemetcs Hodabendes; nec Ifmail, eius no- 
minis in hac Sophina familia Icc undus, fecundo loco geni tus jfcd 

R ij 


Iji T IO. LEONCLAVII 

proximus ab his Haidar Mirifes , qui annis aliquot a mea patris in 
regno fuprema cum potcftare vices geflt rat. Is tamen vix xv die- 
bus regno frui potuit ,occiiiis a Sultanis quibufdam , (iuc proce- 
ribus regni, qui eum oderam.Hi deinde lecundogenirumSeacbi 
TecbmaGs filium Ifmailem, eius nominis fecundum, ccarcere y 
producum regno praeficiunt. Fueratcnim a patre conieftus in 
carcerem, propter quorumdam procerum delationes, & in eo 
pluribus annis haeferar. Iam regno potitus, vt animos litorum ex- 
pio rarer, ac pr z ferti m vtcognofcerct, quinam efientilliSuIrani, 
quorum impuliu &conliliocuftodiaemancipatusapatreftiiflct; r ■> 

fecrctum in locum iemet abdit, &: quorumdam opera , quibus 
maxime fidebat, mortem fuam publicari curat. Eius rei fama di- 
uerfos in hominum animis motus, prout adfe&usin Ifmailem 
quifquefuiffet,exckaiut: in aducrlariis &hoftibus Krticiam ,in 
amicis luctum. Hoc modo prodentibus [emet inimicis ac delato i f 
ribus, illatum ablfmailemortisfiippliciumfuic. Idem non Sul- 
lanos dumtaxat libi (ufpedos, verumetiam fratres fu os omnes, 
quotquot nane i fi: i potuit, c medio fuftulk. Et quia deficiente tuc 
a Tureis langiaco quodam Curdo, de quo mox di duri fumus, a- 
liqut proceres Ifmaili audores eram , vr illum T urcis dederet, ne 1*3 
pax inter vtramqucgcntemdudtini inita femataque violaretur: 
non modo confiliis eorum non obfequutusell. verum etiam de- 
dendi fupplicisaudores , bellique Turcici difluafores , ptrna ca- 
pitis, vt proditores, adfecit. Qua hominis feueritate nimia pferf- 
qucgrauiterofFenlijfexto regni menie venenum ei, (ororisope- 15 
ra, propinarunt: quo haufto, vitam cum morte commutauit. 

S 7 & Anno dcccclxxxih, Ster iunusBatorius,S’omlianus, nobilis 

Vngarus , ccrcroquin heroici vir animi, qui paucis anteannisex- 
ftindoIoanniSigifmundoErdclianobego,(mortuusenim is fuit 

an.Chriftiano co o Lxxj t qui M ah u meta n 9 erat dcccc! xxviij) $c 
cum onere tributi annui, Sultanb Mufulmanorum folut-ridi.fut- 
cdlcrat .commendatione Sultani Muratis, patroni lui, Poloniae 
rex ladusdlrquum Henricus Valerius Gallus, quem ipfe m quo- 
que Eoloni* regno potitum opera ilia MurateS L&itare fidebat, 

1 aniurte 


f 


SVPPL. ANNAL. TVRC. i j) 


a morte Kami i fratris e Poloniaprofugu$,dc lententia procerum 
regno fui ifct abdicatus. 

Eodem anno Scachi Teehmafis filius primogenitus, Muchc- 
metes cognomine Hodabcdcs,quod Pcrfaru lingua Dei fcruutn 
j (ignifica^inortuis fratribus, Haidari Miri fie, aeque Ifmaili fecun- 
do, fucccdcns; licet a natura quietis cupidus eflet,inc hoatum ta- 
men ablfmailefratrccontraTurcosbelluprofequi fhtuitiquod 
ei filius cfletEmirChan Mirifes, magni iuuenis animi, gerenda- 
rumque rerum inprimisauidus. Hunc copiis fu is tupremocum 
i o imperio prxfecir. Caufx belli varix fuerunt, quas paulo altius 
licic repetemus, nufquam ab aliis liaftcnus ita proditas. Operam 
enim dedimus , vt in ipiiTurcia certi aliquid de rebus hoc bello 
geftis cognofcercmus a fide dignis hominibus, fpretis vulgo ia- 
datis.perque litteras fparfis liincindc rumufculis,&: rerum noua- 


i 5 rum nuntiis. 

IfmaileSracho fuperflite, quidam fangiacus natione Curdus, 
cui nomen Abdallas begus,quum quaidam ob caufasin fufpicio- 
nem veniiTet .imperante Sulrano Selime ii, patre Muratis in,e- 
uocatus fuerat a Sullano Selime, iub alio praetextu , qui barbaro- 
zo rum moseft,ad Porum vti te conferret. Par uic Sui uni mandato 
Curdus, nui ius (Ibi culpae confcius,& Hadrianopolim ad Sulta- 
num Sciimem venit. Madat Selimcs,vt captus in carcerem con- 


ijceretu r.Solct hoc fieri, quum magna: audloritatis vel famili$ vi- 
ri adprjehendendi funt,per Zaufiorum batlam,qui prxei t aulicis 
2 y nobilioribus, quibus Sulranus Mufulmanorum vticur, quemad- 
modum principes noftn Commi Hariorum variis in rebus expe- 
diudis opera. Dum Zaufiorum balla fangiacu hucCurdiim Ha- 
drianopoli prahendere fui scuZaufiis conatur in Sui cani Mura- 
tis ii medi ta, Curdus fecum luis detendes, ipfumibidcinte ficit, 
50 ceteris partim occifis. partim vulneratis, rlacde caufaSclimes 
ci,cum omnibus luis, ceruiccs amputari iuflit.Quum illo jugula- 
to, fratris cius filius luccclfinrus iurei.mgiacaru ipfiuspoflideret: 
qiiida almsalgnatus adiu Porta O (manica , partim oblatis , par- 
um promi! fis ingentibus donis tam ipti Sulrano, quam coliliariis. 
n • R sii 


* 


i $ 4 IO. LEONCLAVII 

cius, quos Vcziresadpellanr,adgnaci fuifangiacatumimpetrauit; 
Citatus alter ad Portam , qui rem omnem incdJexiflet, Ubique 
metuerer , ne ablque culpa fu a ferret camdcm pernam , qua pa- 
truus adfedus fuerat : d eu irata profe&ionc ad Portam , quali de 
Sultani Selim is obtinenda gratia dcfpcrans , in Parthiam profu- J 
gitadScacluim Imailcm fecundum , qui tu ne rerum apud Par- 
thos potiebatur. Sciendum vero ,fangiacos illos Curdomni, li- 
cet imperio Sultani Oimanidr contincanturmon tamen ira pro- 
fici , quemadmodum a!ij langtaci fo?enr : fed fimilesefle Vaiuo- 

dis,(iuc Palatinis, &pra:fidibusErdclij,VaIach!e ) Moldauiar;quos i* 
oportet efle filios procerum , in ipfa regione patria natos, & afuis 
optimatibus ac populis ele&os. Curdi vero haud dubicducunt 
originem aChaldaeis&Mefopocamia! populis. Nam in hodier- 
num vfquc diem multi Gurdorum principes reperiuntur in re- 
gione Bagadaris , quae Babylonia veteribus cft , & Carahemidae, i $ 
quae Amida , & in Diarbekir fiue Mefopotamia : quarum regio- 
num popnliChaidxi funt& AilyrijXi/ano&rScheherczuli vici- 
ni , ac Perfarum ad fines vfque i e porrigentes. Praercrcaconftar, 
Arabes hodieque Chaldaeam vocare Keldan ,quam Per&cum 
Ol manicis Curd i ft anum» hoc eft, regnum Curdorum adpdlanr. z» 
Et omnes illi populi (c€tz umMahumetana:. Quum igiturad 
Pcrias 'angiacus iIleCurdus,dequo diximus, Ic cotuliiletino mo- 
do perhumaniter cum cxrepirlimai! Scachus, verumetiaomne 
luam opem illi ad rccuperandamauitam patritamqj ditione ob- 
tulit. H u fi eues aut bafla, qui Xi^ani finitimarq; regionis tum beg- t y 
lcrbeguserac ,ceteriq; langiaci limitanei , qui ad hcglerbcgatum 
ipfius pcrtincbanc,qiuimhafccrcs intcllcxificntidamnum Perfi- 
cis finibus per excurfiones inferre ccpcrunt,quod diceret, Ifinai- 
lisScachi culpa mutuam pacem violatam efle, qui Suit aniMufuI- 
manorum fugitiuos&: perduelles fuam in tutelam contra pacis 50 
leges recepifiet,eisqj decreuifict opitulari. Hoc belli grauj i fimi, 
quod haftcnus inter Perfas&Tui cos geritur, exordium fuit. 

Acccdcbant&: aliae caulae , praeleram ex fuper: titionum dilci- 
diis, vanaq^fomniorum obleruarione, cui gens Turcica nimium 
- quantum 


SVPPL. ANNAL. TVRC, i 3 y 

quantum obnoxia eft, colledbe. Nam ante triennium per Anato- 
liam paflim aliquot illorum millia s quifacris Turcicis, coi umque 
difciplinis ac ftudtis incumbunt, (Schophtalarios ipfi dicunt) lefe 
commoucranr , ac Perrarum fiue Sophinorum reiigionemTur- 
J cicisopinionibtis anteferre ic profefli fuerant ;adeoque longius 
ea fecla cottidie ferpendo, tantum incrementi fumferau vcctiam 
Conftantinopoli reperircntur,qui eam probarent- Somnia vero 
fuerunt huiuftnodi , quamuis apud Tureos necdum certo con- 
fiet^ Sultani Muratis hacc fuerimyin cius facerdotis,quem Sui- 
10 tant fuiScheichem Turei vocant. Creditum tamen apluribus, 
ipfimet Sultano Murati oblatum mille fomnium prius, & alte- 
rum Muratis Scheichi: q uo nomine veniut certi faccrdotes , pro 
viris fandis apud ipfos habiti. Quippe per quietem ftare fibi vifus 
eft in medio mundi, fob arbore maxima, cuius elfent rami duo, 
1 5 longi (limum ad intemallum exporrc&i. Nam alter ad extremos 
fo!isoricntis,aIccrad occidentis fines extendebatur. Praeterea 'ibi 
vifus eft confpicari ferpentem magnitudinis immenfe,qucmab 
oriente profedum } &: ad le prouolutum,fuftc,quem manu tene- 
ret, interfccerit.Hoc fomnio non nihil commotus, Scexpcrredus 
10 fuit. Prius vero, quam ad explicationem alterius fomnij acceda- 
mus indicandum ledloriscaufa venit >Mahumecanos, vitra qua- 
tuor Mahumetis focios, quorum nomina funt,Ebubekir,Omer, 
Ofman, & Alis, (& fuere Mahumetis hi fuccelTores, ac propaga- 
tores Mahumctana: fupcrftitionis ) alios quatuor eximios Ima- 
i j mos liue Doflores vencrarirquorum primum Ebuhanifem,pro» 
pterea quod fiiprcmum inter hos locum obtinear, Imamum aze- 
mem luie Doctorem fi im trium adpellarefolenualtcru invocant 
Imamu Malichim, tertiu Imamum Schaa + hm,quartu Imamum 
Achmetem Ha ibciim-Hiquatuor fiue dodl ores, fiue facerdotes, 
, 0 Perfis infeftiftim: fuerunt : ac viciflim magno Perfis eft in pretio 
ScheichesHaiejar, auctor religionis ipforu hodierna’, que ex tre- 
me Turei dcreftantiir. <^uu igitur obdormiif&t, videre fibi vifus 
eft prope porra paradiltEbuhanifcm , quem ( vti modo diximus), 
(mainujn azemem vocant , hoc eft fummu huc iacerdotcm fiuc 


Ij6 io. leonclavii 

pontificem. Is compellaro Snttani Muratis Schciche vel viro 
lorcligiolb: Abi , inquit, ad Clialifcn terra: ,(lioceft,ad vicarium 
fiuefucceflbrem prophetae Mahumeeis. Nam periuafi funtOf- 
manici, principem fiiumclleChalifen huius fieculi)eiquc dicito, 
Imamumazemem hoc iplo dic, quum egredi e paradifo vellet, y 
Scneichem Haidarem anteparadili fores inuenifie; quem proe- 
lio adortus , non modo vicerit, verumetiam occiderit : adeoque 
feclam ipfius nunc finem habituram. Hortaberis ergo Chalifcn, 
vt aducrlus hxrecicos arma captat: quos auxilio diurno fiiperabit, 

deque facie terrae ditfipabit. IO 

Recitatis duobus hifeefomniis,primu Sultani Muratis Schci- 
ebes fic interpretatus eft, vt diceret medium mundi fignificare 
fedem ipfius Sultani Muratis imperialem : Sc arborem cum duo- 
bus maximis ramis, denotare amplitudinem imperij Sultanici- 
Per fcrpcnrcm intelligi hortem ipfius orientalem, hoc cft Seacliu i y 
Pcrficum : quem bello fuperaturusfit, &occifurus, eiusque re- 
gnum adiun&urusOfmanidarum imperio. Confimiliter etiam 
perid, quod Imamus azemes proelio Schcichcm Haidarcmad- 
ortus vicerit, futurum fignificari;vt Per fatum h arefis, vna cum 
omnibus, qui eam fcclarentur , vfque adeo difiipetur Scabolca- 1Q 
tur: nullum vtipforum vcftigium futurum fitreliquum. Praeter- 
ea SulrantimOfmanidam futurum mundi totius Chalifen ac do- 
minatorem. 

Hoc modo quum vtrumqucfcmnmmSchciclicsintcrpreta- 
tuseflet, voluit Sultanus Murates etiam Hoggix fui(ficapudi- jy 
pfos vocantur, qui noftris lunt presbyteri )iudicium audire: cui 
ftatim ca placuit inrerprctatio. Neque defuere , qui dicerent, (c- 
cretum quemdam inter hunc HoggiamSchcichemquccomcn- 
fum mmuumquede perfuadendo Sultano pa&um interucnifle. 
Solus Mcchemetesbaflavezir azemes, quem fupraSelimisuge- 30 
nerum fuifle diximus, &qui dcincepsannoChrirtiano 1 57 p do- 
mi fuar,quum omnibus adeundi feia&a copia ius dicerct.nequi- 
teraderuifio quodam inrerfc&us fuit; au&or eius bcllicfic no- 
luit , quod Itbcrc confulenti ic Murati diceret, nequaquam >er- 

fis 


SVPPL. ANNAL. TVRC. i 37 

fis bellum inferendum ,qui iam totab annis pacem Ofmanida- 
ru m cum gente coluiflent. Rationibus & argumentis aliis adiun- 
gebat elegans, quod Grarcis&Turcis vfitatum eil , proucrbium: 
Caudam ferpenti, qui dormit, non ellccaJcandamxercroquifu- 
y turum , vt excitatus, capite furtum credo, terribiliter pungat. Ad 
fummam, bellum hoc Mechcmetes balla modis amnibus dif 
fuadebat. 

Addendum &hoc,vtodii gentis vtriu fque mutua rc&iu$ i n- 
tclliganair, Perfas inimicilfimos efle tribus Mahumetis prophe- 
to tx (ociis, Ebubckiri,Omeri, &c Ofmani : ftudiofiffimos autem 
quarti, videlicet Alis. Iidem Perfx tradunt, angelum Gabrielem, 
quum e cxlis in terras portaret A Icor anum /q uo libro Mahume- 
tanorum lex continetur ) Ali reddendum , errore quodam eum 
Mahumeriobtuliire : Deumque, velut ea re nequaquam otfen- 
i y lum, qui Malium erem quoque tali dono graciaquc dignum vi- 
deret, plane nihil obloquucum efle. Prarterea dicunt i idem Pcr- 
fir, primam vxorem Mahumetis, cui nomen fuerit Aifche, num- 
quam fui ile caftam. Immo prophetam Mahumctem , qui Ce pu- 
taret in uen turum virginem, ac pudicam, reperifie plane contra- 
20 rium. Addut etiam, quod exftindo propheta Mahumere, quum 
Alis, propinquus & gener eius , eled us foiflet Chalifes fiue vica- 
rius & fucceflbr iplius ;Ebubekirfauorc malignorum q non ra- 
dam adi ut us,per i muriam, contra facium a propheta teftamen - 
tum , ie conflitucrit Chalifcu. Idem poflipfum, reliquos etiam 
2, j duos, O metem & Ofinanem,faditaUc. Alim interca quadam in 
Ipelunculemet abdidi ile , donec omnes ordine morerentur , at- 
que ita tamdemeis fucccflille. Quum ergo rres i ili contra fupre- 
mumcllogium tellamcnti , prxceptumq ue propheta: Mahume- 
tis deliquerint: nullam iis Perfx fidem adhibent, qu* a tribus illis 
30 vel tradita voce, vel litterarum monumentis prodita fune. Immo 
vbicumque libros ipforum & feripu reperiunt , confcftim flam- 
mis exurunt, & crudeliter in commobferuatores ani maduertur. 

Iidem Pcrfx Scachum fiue regem fuum adorant , & ita vcneran- 
tu^ac fi Deus quifpiam terrenus ellet. Non etiam quinquies in- 


13 * IO. LEON C L A VII 

tcrdin noduque precari folent, ( >fraanicorum more; fed femel 
dumtaxat. Ad fu mrnam, fedato res funt religionis a dodore quo- 
dam eis tradita:, cui nomen fuit Scheiehcs Haidar: & quidam cx 
ip i is alterius quoque dodoris vefligiis infiftunr, quem Imamum 
Haruftim ad pellant. Hi duo dolores vel Imam i, exiliter unt in y 
vi bc Perfarum Reza, quo tempore vixerunt Erdebil, Vfumcha- 
fanisScachi Perfarum gener, &ScachusIfmai], eius nominis pri- 
mus ,Erde bilis filius, Vfiunchalanis exMartha filia nepos. Ouum- 

quedodores hi tam concionando, quam feribendo , ca propo- 
fuiffent, qua: diximus ; duo illi principes , Erdebil &: Ifinail, pater t * 
&: filius , eorum dodrinam fedamq; probarunt & amplexi funt. 

Ac filij quidem Ifniailis, cognomento Sophini, ea felicitas fuit; 
vt noua: religionis, quam Sophinam vocarunt, fama confluen- 
tibus adipfum parurs initio, deinde maioribushominum copiis, 
tamdein prccliis vidos Feriarum reges , lacupcm auuncuium i y 
(uum, ei usque filium Aluantem, occiderit; ac fi bi regnum fubic- 
ccrit, ad pofteros etiam dignitate regia in hunc vfque diem pro- 
pagaca.Nihilominus illi duo Perfarum Imami liuc dodores, Hai- 
dar & Haruftis, non Ofmanicorumdumtaxat,verumctiam alio- 
rum Mahumctaoorum cxfccrat ion c damnantur , tam in Barba- 
ria vel Aphrica,quamin Keziis baffie lati 1 limo imperio, qui ma- 
gnus Ta tarorum ChanChitainus vulgo dicitur. Has omnes igi- 
tur ob cau fas adeo Perfisinfefli funt Ofmanici ,vt horum Mu- 
pluis, hoc eft patriarcha vel fummus pontifex, hanc deipfis fcn - 
tenti am tu! erit: Gratius ni mirum,& accepti lis cfle Deo, religio * i j 
nis Mahumetanxcaufa Perfam vnum occidi, licet profeffiotie 
Mahumetanus fit; quam fi quis LxxChriftianos,aMahumcta- 
nis in religione prorfus diffidentes, interficiat. Denique confl ac 
id temporis, quumilluflris&: gcnerolusCxfarisChriflianoriun 
ad Portam Ofmanieam orator , Dauides Vngnadius, BaroSon- 
neccianus, Conflanti nopoli difceiTurus,& Sultano Mufulmano- 
rumvalcdiduruserar, camdem obeaufam legatum etiam Per- 
ficum ad Diuanum fc contulifle. Hunc paullo ferius aducniens 
orator Cefaris noftri 'ocura primum, fibi debitum, occupaflc 

eonfpi- 


SVPPL. ANNAL. TVRC r 3* 

confpicatus : infalutato Sultano , difccflurus erat. Sed Mechc- 
metcs bafla Vczirazemes , cuius mentionem fecimus , ea re ani- 
maducrfa: Perfam ,Iicet Mahumetanum, inferiore loco federc 
iuiUr. Vnde paret , apud Tureos pluris Chriftianos religione di- 
j uerfos, quam Pedas Mahumetisculrores fieri. 

Expolitis belli caulis 8 c initiis , &: plenius quidem ac verius, 
quam antehac prarftitum a quoquam lit , cuius quidem la- 
bor in publicum exierit : nunc ad ipfas bello gcftas res acce- 
damus. 

i o Di&um fuperius , inchoatum fuifle bellum fub Ifmaile fe- 
cundo , Scacho i feriarum : quo non mulro poft mortuo , licer 
frater &: fuccclTorinregno Scachus Muchcmetes Hodabendes 
ceptum a fratre bellum profequidecreuil et : tamen vt eo para- 
tior accederet, aliud agendum , &c aliudfimulandumduxit,re- 
i 5 gno praefertim non ita pridem adito, nec fatis adhuccompoh- 
tis rebus, quas Ifmailis temeraria crudelitas non parum percur- 
barat. Itaque moderationem quamdam prasfeferens , qua tur- 
bis inter vtramque gentem nuper exortis remedium adferrccu- 
peret: legatos cum litteris ad SulcanumMuratemmilit, quibus 
£‘.o fignificabat , numquam fe ratrisin abrumpenda pace conliliura. 
probalTc : ‘cd in primis hoc femper delidcrafle , vti femcl inter v- 
tramque familiam conftituta,totq; iam ab annis culta pax ^ami- 
citia mutua, perpetuo conferuarctur. 

Ab altera parte Murates, qui veram crederet expolitionem 
3u,j ac declarationem indicatorum fomniorum , & citra intermif- 
fionem ad inferendum Pedis haereticis bellum accenderetur a 
prsedi&is Scheiche atque Hoggia , flocci legationes ac litteras 
Scachi Muchemetis faciebat : adeoque vix auditis legatis im- 
perabat, vt numeroius ac prxpotcns cogeretur exercitus. Ac- 
sjo cedebat impulfor alius, nec minus acer, Hufreues balla Wa* 
nenfis : qui cottidie veredarios cum litteris Conftantinopolim 
miflitabat , per quas litteras Sultanum Muratem certiorem red- 
debat , reapfe Iferfas pacem non expetere : fed dicis dumta- 
xat caufa , litteras &c legatos ad Portam mi! ifle , quo fcilicet 

S ii 


M<» IO. LEONCL AVII 

moram imcrponcrc-nt, feque gerendo bello rebus abomnibus 
inftru&iorcs efficerent. 

C.iy77. Anno Mahumetano dcccclxxxiiii Scachus Muchcmctes 
cum iis populis , quorum imperator longe omnium toto terra- 
rum orbepotcntiffimus,VIuChanChitainfis,& Keziesbaffaco- S 
gnominari folct , foedus iniit, eosque libi bello contr.i Tureos ge- 
rendo focios adiunxit : tametfi maiores ipfius continua cum eis 
bella geffi dent. Licet enim & ipfi Mabumetani funt , tamen qui- 
bufdamdercligionefententiis aPerfisdiferepant. Habuit etiam 

prarter hos, complures exipfis Tureis non paruae auctoritatis au- i ^ 
xiliares , qui ab aliis T u reis Ot manicis in rei igionis opinione dif- 
fidebant, & ad Sopliinos inclinabant, i )enique non exiguas a 
Georgianis quoque copias impetrauir , qui antiquitus Iberi dice- 
bantur, & religionem Chriflianam hodieque profirenrur,non- 
nihil tamen a Graxis &noflris diffidentes. Principibus di uerfis i f 
parent, & animis ad Periaspropcndunt, quibus hoc bello pluri- 
mum profuerunt.. 

Exaduerfo Sultanus Mu rates exercitui fuo !onge ampfiffi- 
mo , quo contineri credebantur hominum ad ducenta millia, 
Muftapham balTam fupremocum imperio praefecit, cuius im- 10 
manitas ac perfidia beJIoCyprio nobilitata fuerat, IsdieVmcn- 

C.157S* fis Aprilis, anno dcccclxxxv, Confiam ittope Ii difccdcns ma- 
ximo cum Porra' procerum comitatu, qui honoris eum caufa de- 
ducebant, ifeodaram tranfmffit. Indeduftis ad hoflium fines 
copiis, quum fubinitium Augufli menfisco perucniflct:Geor- z f 
gianorum res per furnmam crudelitatem agere , ferre cepit. In- 
ter hos erat femina qua'dam princeps, quam vulgo vetulam vel 
annofam vocabant. E.iquum de potentia Sultani Muratis acce- 
piflet,fub fide publica filios duos ad Muftapham bafljmmifit, vt 
fubic< 5 lionis&: oboedientia' fignum crgaSultanumOfmanidam 30 
ederet. Illi quum primum ad Muflfapham tyrannum tenifTent, 
mox ab co, viro fcilfccc a fluto, nulla data fidei ratione habita, 
quam more fuo ram erga Chrillianos, quam Mjhu met anos, pr6 
libitu folebat violare, Conflantinopolim adSultanum Murate m 

mitiua- 



SVPPL. ANNAL TVRG mi 

mittuntur. Simul ab ipfo certior Murates redditur , numquam 
dicionem principis annofe , matris eorum, fub Muratis lugum# 
venturam: nivei vterque, vel alteruter dumtaxat ad ampleften- 
dum religionem Mufulmanorum permoucatur. Qua quidem in 
S re tam diu laboratum fuitab Ofmanicis , vc tam dem minornatu 
frater mufulmaniftaret anno DCCCCLXxxvi,die xxvmenfis Iu- C.IJ79. 
nij : cui propterea paterna maternaque ditio cum hac lege con- 
cefla fuit , vt eam titulo beglei begatus , beneficio Sultani Mura- 
tis poflideret. Eft autem ea regio Tfchildiri Tiphhiioque con- 
ii o termina. Maior natu frater in recinenda religione Chriftiana con 
Itantem fc prabuic , ac tametfi multum precibus» pramiflis, mi- 
nis denique formidabilibus ccntaretur : numquam tamen addu- 
ci potuit , vt fidem Chriftianam defercret. V nde fattum , vt iplis 
Conftantinopoli profettis eodem anno dcccclxxxvi, die xv 
a T menfis Augufti,fimul ac reuerfi fuiffentin patriam, frater hic 
Chriftianus confeftim cxfpirarct : de cuius morte diuerfatfucrut 
hominum opiniones, aliis a fratre venenum ei dacumin itinere 
perhibentibus , aliis pro cl rto ad firmantibus , id ci propinatum 
fuifle Conftantinopoli aTurJs, arte tali paratum, vtad certum 
zl j terminum pauli a tim hominem exllinguerct;. 

Ad Muftapham vero balfam vt redeamus, iter isluum &ex- 
pedicioncm prolequens, poft varios confli &us& pugnas, quibus 
modo cum Perfis,modo cum Gcorgianis ,infigni exercitus ia- 
duracongrelTus fuit : (mcnfc quidem Augufto primi ftatiman- 
2. y ni, TocrnacesSoltarui$ r Reuani dominus, qui Scacho Muche- 
meti militabat, vno prcrl io Tureorum xvcid cacidu ) tamdern 
I 'inhliffumcep cin regione Georgianorum , duitate finitimam 
ditioni principis Simonis , & Leuends begi , qui &£ ipfe princeps 
Georgianus eft. Accidit hoc anno MahumetanoDCCCCLXxxv, 0.1578. 
$c menfe Septembri. 

Pofteaquam redamo in poteftatem Tiphlifio beglerbegum 
prstfetifler , ac dephterdarum fine Rationalem , vel quaftorem: 
flumen qtioddam fuis cum copiis tranlmiht, quo J ab aliis Ares, 
ab ahis Carafu , id eft Aq iia nigra vocatur propterea, quod im- 

S * . 

ii) 


14 X IO. LEONCLAVII 

pecu veloci fluat, & profundum fit. Dum id flumen tranfijce- 
rer,vno dumtaxat die xvucid fuorura amilir , quos vorticofus 
amnis, prxter equos, camelos , Aemulos, abfum iit. Aiunthunc 
amnem difterminare Mediam, hoc eft Siruanum , a Georgia- 
na. T ranfiectis copiis , iter filum direxit verfus eam eiuitatem, j - 
ciux communi nomine cum ipfa regione Siruanum dicitur, il- 
Lique nemine rcli flente potitus eft: quod Perfx facultates (uas 
omnes auexi flent , totam que viciniam ferro & igni vaftaflen:. 
Iftic quoque beglerbegum , cumdephtcrdaro,conftituit. Etei- 
uitas ea totius Medix metropolis eft. His rebus gcftis , ad xxv i o 
dies ibidem Muflaphas hxfit. Inde rediturus Arzerumen, Su- 
prema cum poteftate ducem limitum & exercituum Medix, vc- 
ziremque Portx creauitOfmancm baffam , qui poft edamve- 
zir azemes Ofmanicx Portx fa&us eft: reli&o ci fatis magno Gc- 
nizarorum , aliorumque militum numero, cum fufficicme tor- i 5 
mentorum bellicorum , rerumque ad ea ncce.lariarum, &:an- 
nonx copia. Quibus omnibus ita conftitutis, cum reliquo Mu- 
ftaphas exercitu Arzerumen fe contulit , Armcnix maioris ci- 
uitatem, qux fex dierum itinere Trapezunte diftat. Apud Ar- 
zerumen alius eft beglcrbegus, & dephterdarus Sultani ( >fma- 10 


nidx. 

Pofteaquam huc reuerfus fuiflet Muftaphas bafla, Muclie- 
metes rex Per ficus numerofum mi fit exercitum aduerfushoftcs, 
Siruani reli£tos: quibus inter fcprorliocongreflts , viiftus fuitSir- 

uanen fis beglcrbegus, omnique cum exercitu exfus. Per fatam 

infigni potitus vidtoria , triumphabundus ad eiuitatem Sirua 
num properat, ea mqucpauciflimis diebus obfefiam recuperat. 
Ofinan bafla, qui ante proelium hoc ad vrbem erat, quum pri- 
mum de morte beglerbegi , exercitus clade nuntium accepit: 
quod iam prx oculis obfidionem Siruani, luumque videret in- je 
teritum , nodle quadam cum paucis fuorum verfus Te m i rea - 
pim,hoc eft Portam ferream, fiuc Dcrbcntum, aufugit. Id fmim 
eft ad mareCafpium , quod ipforum lingua Beherculzum>fiue 
Culzum denizi dicitur. 

Ia 


SVPPL. ANNAL. TVRC. 14 j 

In hunc modum recepto Siruano ,rcs aTurcis relidas Per- 
iit’ diripiunt , muris Simanum nudant, propugnacula cepca di- 
ruunt, regionem cum incolis ab Olmanico iugo liberant, qui 
maiori ex parte funt Armenij, reliqui legis Mahumetanasfe&a- 
y tores: tam Ofmanicac, quam Perficae fiuperftitionis.Olman vero 
balla quum Temircapim veni fet,affcute fibi SchemhalimCha- 
nem, hoccft regulum fiue pnncipemDerbenci,amicumrcddi- 
dit,addi&um Mahumetana: Ofmanicxque fe£as, Periis infe- 
ftum , nationcTatarum: cuius & filiam duxit vxorem , quas poft 
i o inftin&u mariti patrem veneno fultulir. Id tactum ab Ofmane 
perhibent duas ob caufas. Primum, quod vereretur, nc fuccef- 
fu temporis eum locer ipfe de medio tolleret. Deinde, vt in po- 
tcftatem reda&a munitione Tcmircapina regioneque foccri, 
patrocinio Sultani fuiOfmanidae fe traderet, quod etiam reapfe 
i r fecit. Quippemortuo Schemhali Chane, Ofman balIafolus& 
abfolutus princeps manfic in ditione foeeri, nemine pror Ius im- 
pediente. Confeftim vero per Capham , qua: inter Tatariam 
Molcouiamquc ad feptemtriones lita , Circaffiam vetfus meri- 
diem habet, ablegatis veredariis ,cum litteris adSultanumOfi- 
xo manidam Murarem, eius fc fidei poteftatique totum dedidit &c 
commendauit: fimul exponens ea, quas ab (egcftafuillenc:ac 
petens, vt fiquidem non de illius dumtaxat loci aeditionis, vc- 
rumetiam de totius Cafpij maris, Molcouias, Orientalis Indias, 
Samarcandx Chorafanis Sc Chilanis , Perficarum regionum , 
iy imperio fummo cogitaret : primo quoque tempore libi exerci- 
tum , pecunias, annonas mitterer. Sultanus Muracesla-tis Infi- 
ce nuntiis permotus, quum alias ei res nccellauas curauir,tum 
etiam ixcid Tatarorum mifit , cum duobus fratribus eius 
Tarariac regis , qui deinceps anno dccccxci ab Ofimanc 
30 bafia ftrangulatus furt. Et hacc quidem anno belli primo gc- 

fta fuerunt , nimirum dcccclxxxv: quo Tureorum tam c.jjyg, 
in proeliis , quam commeatus inopia , pcriilie fiupu lx xc i d 
conflat. 


144 IO. LEONCLAVII 

Ci$79- Hieme vero cxa&a, quum aeftas an ni dcccclxxxvi ad- 
petiiflee, auxiliaresque copixcum pecuniis adTcmircapim ac 
ccfli lient: iblitis in Siruani fines cxcurliombus O lina ni ei ex ar- 
ccTcmircapma hofti damnum inferebant, ha res ingenti cum 
Perii s praeliocauiamprxbuit,quoTatari adinternicionem, v- ? 
na cum altero Tarari tegis fratre, cadi deletiquc fuerunt; alte- 
ro fratre viuo ab hoftibus capto. Ofman ipfc balla cum paucif- 
fimis Inorum vix fakrns cualit. *^)upin que perexiguas fane co- 
pias aducrli precii; catus ei reliquas feciilet, more latronum Tur- 
cicorum cottidie vicinas libi ditiones praedis agendis infcftare io 
cepit , nullo nec amicorum, nec hoftium difcritninc ratione- 
que habita : quibus ex rapinis & ipie victitabat, &: fuos alebat, 
fubinde fecum eis, fi hoftis immineret, ad indicatum caftcllum 
recipiens. Ht perhibetur cius callclli litus natura muniriflimus 
cil'e \ cui quum manum quamdam Gcnizarorum fclopetis v- 1 p 
tentium impofuiflet , cum machinis aliquotcampellribus Sc fal- 
co netis : in loco tantopere a natura munito , contra nudos &: in- 
ermes illos populos , qui ncc oculis fuis toto vitae fuae tempo- 
re tormenta bellica iclopetosque vidi flent, nec auribus eorum 
fulmina pcrccpiflent, adeo fc tutum , ipfumquc caflellum in 10 
expugnabile reddidit: vt libimetipli monarcha quidam elTc vi- 
deretur. 

Ab altera parte prxdi&us baiTa Mullaphas hunc rerum fuc- 
Q t iyj S. ceflum cofpicntus, nihil omnino per hiemem anni dcccclxxxv 

geflit , ad Arzerumen cum copiis haerens, vti fuperius indicaui- % 57 
ipc. mus. Sub initium vero fequcntis a: liatis, anno dcccclxxxvi, 
ad fines Periicos exercitum duxit,diueriisque proeliis modo cum 
Per lis, modo cum Georgianis co fligens, inferio r femper, in ligni 
cum fuorum clade, dilccffit 

Eodem anno Caricum muniuit, locum ab Arzeru me verius jo 
Reuanum,quatuor dierum itinere diilantem: eiq; beglerbegum 
& dephterdarum praefecit. Con fi militer ad Tfchildirim , litam 
inGeorgianx limitibus , alium begletbegum cum dephterdaro 
conftituit. 


Miiit 


5 V P P L. ANKAL, TVRC. , 4T 

Milit etiam hoc anno cum claflc Sulranus Murares VJtiza- 
lim bailam , pratfcdum maris , in Medgrcliam , regionem p 0 - 
puiorum Colchidis, vtiisinloeis munitionem xdihcarcr Huic 

abfolutae beglerbegus ab eo darus fuir , ac dephterdarus. In/i lo- 
y co nomen eft Failj. Curauic aurem Fallam Sulranus Mura- 
res cxftrui, vt iis in locis aperiret iter breuius acfccurius : quo fa- 
cil us in Georgianos duci copix pollent, &: iis ab illa pate de- 
bellatis ac fubiugum miliis , tanto commodius vitra Temirca- 
pim, ad inferendum Siruano bellum, iri. Non multo noft ta- 
i c men , quam inde maris prxfedrus Vluzalis cum milite claflc- 
quedifeeffiflec ; Faflana munitio penitus ab ho fle diruta , vafla- 
taquefuir. 

Quum parum profperc bellum a Muflapha bafTa gereretur, 
adflidts mifere militibus, obannonx pxnuriam , & immani- 
i y ter grafluntcm in caflris peftilcntiam: litteris Snlrani Muratis A- 
maliam , vt i flic hibernaret, concedere iuflus fuit. Ille tamen ni- 
hilominus in Arzerumc cum reliquiis exercitus hac hieme fu b- 
flttit, maiori militum parte propter egeflatcm , luis contagio- 
fx vim , & imminens hibernum frigus , dtlapfa : domumque 
i.c bcglerbcgis etiam rcuerfis, quum nihil in ho flem rc&egcripof- 
fe cernerent. 

Interitn Pcrfa Calmino, qux altcta nenitiorque "imperije- 
ius cfl regia , Tebrifium cum copiis ptohcifcitur. Jbi quum dc 
difpei fis hinc inde, profugisque Tureis, certior faftus fuiflct; in 
*f hofticum procurrit , ingentique prxda onu flus , in hiberna mi- 
litem Ai ipfc dimittit. Hac Periar uro cxcurfione cognita, ve- 
ritus Muratcs , nc hoflis progrederetur vlterius: contmuoMu- 

flaphx per litteras imperat, vt omni cum exercitu feni cr ad Per- 

farum fi nes denuo conferret. Is vero nihil horum fecit, quod 
JJQ ismde Pctfai urn .10 ti pci Lxpioratorcs intcllt.xiilcti&cctcro- 
quifimaxime copias in hoflem ducere voluiflet , nihil potuif- 
fet efficere, propter contumaciam exercitus , qui ptotfus dido 
non erat audiens. Im nm con fui ratum aliquando coni tat in ca- 
ftris dc necando Muflapha, cuius in euin od ij caufx in primis 

T 


i 4 £ IO. LEONCLAVII 

erant, inexplebilis qua’dam auarkia , fupinaque fecordia in pro- 
curandis annonis , &: aliis militum commodis : vnde facium 
fuerat, vt ene&isfame pei icque militibus, caftra modo non cx- 
hauftaconfpicercntur. Has ob caulas a Sultano Murate reuo- 
catus ad Portam fuit Muftaphas , &c in eius locum fuffe&iis T 
Sinan bafla : quem fupra commemorauimus Gulccam & A- 
phricat maritimae fiue Barbaria: pofieffionem Hiipaniscripuif- 
fc. Fuit confeftim huic imperatum , vt primo vere iemet ad 
expeditionem Perficam , rebus ab omnjbus egregie paratus & 
inftruchis, adeingeret. i o 

Muftaphas interca .''ernei atque iterum arceffirus, de fignis 
minime dubiis iram Sultani Muratis ,& odium, ex militum dc- 
huione,depra'hendebat:accedcntcpr^iertimconlcienti^mor- 
fu , ex officiis in exercitu pccuniavenditis , aliisque criminibus. 
Quippe tanta fupremiapudTurcos militum ducis, qui Ser af- 1 
kerapud ipfos dicitur, au&oritas&: poreftaseft: vtnon (olum 
officia militaria minora maioraque pro arbitrio lubituque fuo 
conferre , verumesiam Porra: vczires creare poifit; quemad- 
modum & fupra naxrauimus , Ofinanem bailam ab hoc ipfo 
Muftanha fupremam ad illam dignitatem hoc cueftum bello 1 Q 

fuififv. 

Quum igitur obhafet caufas vereretur infidiasfibiftrui, di- 
ligenter ac mature fibi canebat. Mittitur in caftra denique iuf- 
fu Muratis Capiziiariorum Kihaias , qui iani torum praiedhis 
eft,cum aliis quindecim Capizilariis fiue janitoribus. Huic a * S 
Sultano Mu rate di ucrfe datae fuerant littera: fiue mandata, qui- 
bus ad expediundum negotium fibi commilfum, prout ferret 
occafio, prudenter vteretur. Vna:fic erant i criptae, vcipli Mu- 
Haphae, per occationem hanc ftrangulando , redderentur. Al- 
terae Sultani mandatu m continebant , ne qua miflis ab ie hami- ? 
nibus liifcc vis inferretur, quo minus id, quod ipiisab feiniun- 
flum eflee, cxleq uerentur. 7 eruar diucrfam ab vtriiqtie fen- 
tentiam, vtipaulJopoft apparebit, eomple&ebaniur. Erant ca- 
ftra Muftaphx eri pertica. Quo fa&um.vt vbi Kiiwiasm eaftra 

venifler, 


SVPPL. ANNAL. TVRG 147 

vcniflet,ab vnis ad altera tertiaque viciffim perduceretur , nec 
tamen in Mufhphxbaflxconfpc&um, variasipfb caufasprse- 
texcnrc^dmittcrctur. Tamdem quum Muftapha: colloquium 
ferio pofcerct , quodam a Mullapha deferipto circulo , intra 
r quem nemini liceret ad i p furo accedere propius: ex intcruallo 
fuit admiffus , dilpofitis vndique (atclliribus armatis : quod pro- 
cul dubio fubolcret, quidnam ca libi legatio vellet. Ex altera 
parce Capizilar iorum Kihaias & ipie Muftaphac mentem ani- 
maduertens, mandatum tertium profert, quo Nifchanzim Mu- 
1 o ftapha: , qui noftro vocabulo cancellarius efi: , ac dephterda- 
rum , qui Rationalis &c qua:flor , nomine Su'tani Muratis li- 
bidedi poftulabat. Ibitum mirifice tergiuerfari Muftaphas,& 
Cretenfium ( qua: vocant ) effugia qua:rcre. Sed quum acri- 
ter vrgeretur, & aliud in hoc tempore nullum huic rei reme- 
1 t) - dium inueniret: hac condicione dediturum fefuospromhtit, fi 
de iplbrum vita: incolumitate caucretur. Qua condicione ad- 
milla, dediti & Conftaminopolimabdu&i fuerunt ambo, & in 
Iadiculam fiue feptem turrium arcem, in qua Sultani Mu "ul- 
manorum thefauri recondi fclent , inclufi : velut ibidem fin- 
2lcj gulari cum ieueritate dc omnibus Muffapha: baflie fa&is exa- 
minandi. 

Mullaphas denique Conftantinopolim 1 x diemenfis Apri- 
lis ingrdlus, anno dcccclxxxvii, placaro nonnihil Sulta- C. 1 f 8 
no Murare, fi non ex animo , faltim per fimularionem ; fuos il- 
2. r los homines , Nifchanzim aedephterdarum ,cuftodia libcrar. 

Ac licet a conipectu &c colloquio Sultani Muratis arceretur, 
tamdem tamen aliquam largitionibus immenfis, qua: nihil non 
apud barbaros efficere poliunt, gratiam redemit. 

lneius locum diximus fuffe&um fui ile Sinanem baffam.Hic 
1 o enim prius, quam vczirazemes, &c fupremus bello Perficoge- 
rendo dux , a Murate declaratus fuifiet ; quoties ad Portam re- 
rum infeliciter aduerfus Pcrlasgcftarum nuntij venirent, Sine- 
ntis artibus vtens ,per iummam arrogantiam di&itarc folebat: 
fc, fi belliduxamplillima cum poteftatcdefignarctur , pcnctra- 

T ii 



148 IO. LEONCLA VII 

turum vel ad intimam Scachi Perfici regiam Cafminum , in- 
deque regem vinum in poteftatemredadum Sultano fuomif- 
furum. Hi Sinanis baflie fermones quum Sultani Muraris ad 
aures perueniflent, adeo placuerunt: vteuinSultanusparare fe 
iuberet , quod futurum edet, vti fummo cum imperiocomra f 
Pcrfas mitteretur, Sinan hoc non contentus , tantum efficere 
praeterea Sulranx commendatione potuit : vt Murares diceret 
fiquidem prarftaretid f quodtoties fe prafti turum rcccpiflcr.o- 
innino etiam fe dignitatem ei vcziris azemis , hoc cit , fuprenu 
confiliarij Porta:, conceflurum. r CT 

Pofte aquam ergo Conftantinopolim Muftaphas adpulif- 
Tetdicix menfis Aprilis, vrididum cfthipra; Sinan eodem ad- 
huc mcnfe contra Perias ire iu illis fuit. Nullus id temporis Oi- 
manic.x Ponte vczir azem es erat , exftindo nimirum Achme- 
tc bafla ,qui occifo domi fuae a deruifio quodam Mcchemcti r c 
baflk, quemadmodum antea narrauimus , fuccefferat : paucis- 
que menfibus hoc fuerat officio fundus. Vacantem veziraze- 
matum Muftaphas bafla non tantum ambiebat, verumetiam 
ipe prope certa fibi pollicebatur : partim , quod inter vczires or- 
dine proximuseilec ab Acbmcte bafla vezirazemc, nuper mor* 2 o 
tuo: partim, quod artatis dlerproiicdiorisjiumanarumqucpa-^ 

liter ac bellicarum rerum maximum haberet vfum.Sediftafpcs 

hominem plane fefellit. Quippe Sulranus Murares Sinani bai- 
fir Conftantinopoli profeduro, per Capi zilariorum Kihaiam fi- 
gdhim fuum imperiale, cum dignitate vcziris azemis , pro mo- z r,- 
rc mifit,. 

Difccdit ergo Sinan abvrbc xxv dic menfis Aprilis, quum 
Muratis manum oicularus, quod valedicentes facercfolcnt, a- 
cinacc magni preriji cindus ab co fuiflet ,vexillumquc prarto- 
rium , cum equo generofo , ac ccpifftt. Ad eum ex Anatolia } o 
tota pafhm conduxere militum copiar, Tataro quoque noua 
(ubhdiaparante. 

Quamquam vero melius ad miniftrare bellum hoc cupies 
bat Sinan bafla, quam faduma Muftapha fuiflet: tamen pro- 
pter* 


SVPPL. ANNAL. TVRC. 








fcrcr abfumtorum inedia peftcque militum paucitatem, nihil 
a. : modum memoria dignum efficere potuit: nili quod in Geor- 
gianorum limitibus duos bcglcrbegos, cum duobus depheer- 
daris, confKcuit: alteros ad Sochumam, alteros ad Batinum. Ea 
5 ciuitatum in iis finibus nomina funt. Begierbegatus tamen il- 
li non magno ardimandi veniunt. Plurcs nimirum in iis locis Ii- 
miranchbcglerbegatus in ftituti fuere, quam fangiacatus. Idem 
Sinan bafla, quum aliquando regionem Curgginorum , id cft 
Georgianorum ingrefliirus edet: grauem tuorum cladem ex- 
t o pertus fuit, multis ibidem machinis etiam bellicis relidis. Eta- 
jo tempore, .quum Tiphlifiumr,quod ab hoftibus oblidebatur, 
auxiliares copias atque pecunias mitteret, tanto cum impetu a 
Periis &: Georgianis inuafus fuit ipfius exercitus : vt omnibus 
rebusamiflis, prope nullus ex eis fajuusadcaftra Sinanis rcuer- 
ir y teretur. Quo fa£fum,vt intra Tiphlifiumobfefll Turei dira fa- 
me , guftatis etiam canum muriumque carnibus , exdingue- 

rentur. 


x c 




$;o 


Die quarto menfis Augttfli , anno d cccclxxxvi i, Coii- Ciy$o, 
ftantinopolim venit a Scacho Perfico mitius orator , Maxudes 
Chan, qui regis fui nomine Sultano Murati componenda: pa- 
cis audior efflo Magnifice aMuftapha baffa»& aliis Porta: pro- 
ceribus, exceptus fuit.. 

Eiufdcm menfis die Texto moritur Mu da p has balla , quum' 
biduo dumtaxat antea mftrbum contraxi flet ex cfu mclopcpo- 
num auidiorc, quibus aquas Taccaro dilutxf Tureis ca Zcrbc- 
tum dicitur) copiam largiorem fuperinfuderat. Plcrifque pu- 
tabatur ipfemet fibi mortem aduililTe , fiimro prxtcrea veneno,, 
metu fupplicij: quod vereretur , ne priores adcanTas,ob quas 
Sultani Muratis indignationem incurrerat, accedente Perfici 
oratoris accufatione , de fuppreffis aliquot regis lui legationi- 
bus , magna cum infamia vita: periculum adiret. Conflans qui- 
dem id temporis erat fama pcrvniucrlam Condantinopolim, 
futurum, vt ftrangularetur. Facultates mortui fifco fuerunt illa- 
ta', portione quadam nepotibus relidta,qui tunc adhuc impube- 

* ^ I 1 * ■ 

i 11] 


* 


4 


■# 


4 


I 





tfo IO. LEO NCL AVII 

res , ad Portr minifteria tradu&i fuerunt. Olim SultanusScli- 
mes 1 1 eo prarceptorc fueracvfus. Inde quum beglcrbegusCai- 
renlisfafhisellct, parum abfuit, quo minus iu f !u Selimis interfi- 
cere cur. Dignus omnino, qui libimeccamdcm fieret carnifex, 
ob exercitam, capta I amagulb», in Bragadinum alios perfi- f 
diam, ac belluinam prorliis immanitatem. 

Die xvn menfis Augufli, conceda fuit Oratori Pcrfico lega- 
tionis exponenda: facultas: qua: licet ab initio perdie grata Sul- 
cano Murati videretur, omni tatnen fru&u caruit. Quo minus 
enim pax coire pollet, lia:c erat caufa : quod eam Ofmanici ma- r o 
ximo cum fuo commodo, Pei faru m que detrimento, facere vel- 
lent: nimirum vtiPerfae Tureis ommatamSiruanocopradien- 
fa,quatn extra Si ruanum pofitaioca territoriaque relinquerent, 
quibus hoc bello calces ( ita loqui folent) equus Muftaphaebaf- ■ 
faefuasimpreili Ict. Id vero numquain faturi videntur Pcrfx, i f 
qui hac lege dicunt illis fe locis cefluros Ofmanicac familia:, fi- 
quidem ea Turei tam armis in poteftarc redigere, quam gladio 
tueri ac retinere po Hi nt. Praeter hanc, nullam fc pacis alia legem 
admifluros, aliquoties cxprdle denuntiarunt. Ceterum Maxu* 
des ille Chan legatione fua defunctus, & ad princ ipem ffiumrc- z o 
uerfus: aliquatopoft, perduellionis crimen incurrit, &h ero fuo 
dclcrto , Muratis fc fidei permifii , Fcrhatemq; ba fiam deinceps 
ad bellum Per Ii cum proficiicentefequutus cfl, vt aliquem nan- 
cifcifangiacatum in illis finibus poffet. 

3 . i y S i . Anno dcccclxxx viii n i liil fere gcftu memorabile, propter z j 

extremam in limitibus & caflris inopiam ; ipfis ctia militibus ab 
hoc bello prorlus alienis, &: quacumque ratione pollent, fe (iib- 
duccntibus. Sinan quoque balla belli pertafus,quod nullo cum 
frudu gereretur , & redire Conftnntinopolim cupiens, vbi ma- 
iora de vezirazcmatus officio commoda percepturus dfct,vt e- 5 0 
rat ingenio tagaci, non belium contra Pcrfam continuandum, 
fcd pacem aliqua ratione ftatuit ineundam. Ea dc caufa miffis 
ad regem Pcrfarum Zaufiis atque litteris, hgnificatifiquidcm 
fuo cum principepaccm facere vellet, legatum modo pruden- 
tem. 


# 


SVPPL. ANNAL TVRC. iji 

rtm,& auctoritatis eximix, tantoque negotio parem, ablegaret. 

Ita futurum haud dubie , feliciter vti pax inter vtrofque confice- 
retur, & arma deponerentur. Interea vero pangendasindutias r 
qux veri m que bona fide feruarentur. Simul ad componendas 
e xquis legibus difeordias, omne ftudium operamque fuam pol- 
licebatur. Non ingrata ScachoPcrfico pacis ea medofuit,idco» 
que moxcoceflls & adprobatis indutiis, oratorem fc mii furum» 
caufa prius deliberata, refpondir. His pcrfe&is rebus, caftraSi- 
nan baflarelinquir,&: Coftaminopoliro profe^us, fub medium 
ro menfem lulium exquilitacum pompa, prodeuntibus obuiam 
Portx proceribus, vrbem ingreditur. 

Inido veris, anno fcquenri dcccclxxxix, die Marry mcn&s C i jS 
xxix, mitius a Scacho Muchemcte quidam ex procerum Perfi- 
corum numerojCui nomen Ibrahimcs Chan,C6ftantinopolim 
1 5 magno&infigni cum comitatu cccplusminus equitum venit: 

partim vti de pace cu Sultano Murate trachret, partim vtinter- 
cfletcxrimonix Mufubnanicx, qua Muratis filius Muchemc- 
res,xvi plus minus annorum adulelcens follcmni ritu circum- 
cidendus erat. Dic menfis Maijxxvm cepit inaudita foculo 
fco nofiro celebritas circumcifionis huius, prxfendbusCoftandno- 
poli maximorum prope totiusorbis principum lcgaris,Rudol- 
phinChriftianorumimperatorisaugufK,Hcmicini Galli^ re- 
gis , (cuius tamen orator Germinius GermolJxus fecundo , poft 
Cxiaris legatos, loco fpc&are iulfus, quum primum adfc&arct, 
iu 5 partim perinuidiam, partim quod obtinere no po lct,vt legati 
Polonix regis excluderemur, quem pro rege nonadgnofcebat, 
hero fuo regnum illud ad ferens, domi fux fe continuit) Scepha- 
ni regis Polonix, Reipublic^ Venetx,Scachi Perfici, Regum A- 
phrteanorum Maroci & I eiiXjacTararorumjPrincipumErde- 
3 o itj } Moldau ‘ac, Valachix,& aliorum. Durauitipfafertiuitas rotis 
xl diebus &no&ibus continuis. Muchctnetes tnmdem vululij 
die,Uib ipfum nodis initium, a Mechemete bafla, poflremo in- 
ter vezires, qui Sultan i Soleimanistonfor aliquando fuerat, nou 

publicc,fediu cubiculo patris circumcifus fuit. 


fyi IO. LHONCL AVII 

[)uin hrecConftanrinopoIi geruntur, Ofman balla per indutias 

S ruanuminuadir,maximumq; damnum ! > ci fis infert. Sedvi- 
ciilim ab eis ceditur, omnisque praeda recuperatur. Eius rei nun- 
tio ,necdutn finita circumciiionc,C61lantmopolim ad!ato:fuc- 
ccntiis iracundia Muratcs legati Perfici Ilationcm ac fedemin y 
Acmindane dirui iubet, iplumque infaraio Mcchemetis balfa: 
cum fuis includi, donec Oiman balla Temircapi Conftantino- 
polim veniflet. Fuit aurem habitus eo locotamftrictaincullo- 
dia,tamquc inhumaniter: vt pelle Conftantinopoli graflante, 
fuisq; miniftris ea correptis , quorum ad C hac dira luc fuerunt i«* 
abluturi, nullam tamen relaxationem ,n ullam mutationem loci 
potueri t impetrare. 

Non multo poft nuntiatum fuit,Perfas&:Gcorgianoscoiun- 
flis viribus iteru Ofmanicos adortos futflerquiTiplaiifiorecen- 
tes copias, cum annonis, foluendisq; militi ftipen diis inferre co- i y 
nabantur: mule is coru milii bus occidione deletis, & an nonis ac 
pecuniis interceptis. Fertur eius apud Georgianos principis fe- 
minae filius, quam diximus annofam vulgo vocatam, cladis hu- 
ius au&or Oiman icis fui Tc: quod Pctfas de Tureorum inftituto 
ac profe&ionc monuit Ict,holtile$que copias a dgrediundi viam ^ 3 
cis monftraflcc. Muratcs intcUe&a caede fuorum , &: princi- 
pis annofae filij co 11 u lio necum Perfis , qui tamen fuperioribus 
annis mufulmaniflarat, Muratiq; femet in clientelam dederat: 
prius , quam 1 cr liares balla, quem ad gerendum poft Sinancm 
bellum Pcrficum ablegare dccrcuci at,' 'ollantinopolidi ccdc- % y 
ren mandatum ad beglerbcgosquoldam limitaneos mifir,quo 
praxipiebat, vt albi principis annorie filium dc medio tollerent. 

Is vero, patefacis per amicos infidiis, a SuIranoMuratedefecit, 

& fuga libi conlulcns, ditionem luam ab Ofmanicoiugotyran- 
lidequc liberauit: lequc cum aliis principibus, tam Gcorgianis, 5 * 
luam Perlis.coniunxit: ac perpetuis excurlionibus fines Ofma- 
icos infeftare non deliit. Iifdcm Gcorgianis etiam princeps Si- 
wn,& Tocmaces Sultanus, Reuani dominus, foederis mutui 
cligionc obftri&i erant. 


Huic 


SVPPL ANNAL TVRC. i n 

Hll icTocfnacijGcorgianorum partes lequ enti, quali quod- 
dam vtfrxnum Murares iniicer 'ct ,omnelque nocendi vias in- 
tercluderet: .! 'erhatem balla m magno cum exercitu,fabrorum- 
que non exiguo numero, ad eos fines milic: vt arcem ad Reua- 
y num conderet, quod & duitatis tk. regionis Tocmaci liibieda: 
nomeneft. Ferhatesco profectus, primo caftellum quoddam 
inter Caricum & Reuanumexftruxit: inde cum copiis progre£ 
fus,arcem Reuanifabricauir. Ei Cigaloglim^ficbaflam natio- 
ne Genucnlem,e nobili Cigalarum familia natum, quali Ciga- 
lx filium Turei vocanrjcum poteftatebegIerbcgi,&: cum titulo 
Vezirisin iltis limitibus, adiundo eidem dephterdaro, praefecit: 
relidis illi numerofis militum copiis, Gcnizaris (clopetariis, ma- 
chinis bellicis, rebus ad eas pertinentibus, annonis, &aliis necefi- 
lariis. Hinc Ofmanici more fuo per Rcuanenfes agros aliquo- 
15 ties excurrentes, omnia rapinis exhauferc. icd fua potius cum 

iadura*quamlucro.Gefta vero Eunt haec, quxcommemoraui- C. ijSi 
mus, anno dcccclxxxix, 

'Anno fcquenti dccccxc , i erhatcsbafia Gcorgianorum in Q. k 8 $ 
agros edudis aliquoties fuis, duas in iifdcm finibus arces xdifi- 

toi caui r. Cigaloglis, quem diximus, lemel atque iterum a principe 
Tocmace proelio vidus fuit: aliquando etiam vulneratus, tan- 
tum noninhoftium poteftatem venit. 

Olman vero balla, qui ad Teraircapim haerebat, vti luperius 
indicatum, luos ad Sultanum N lutarem ablegat, qui ab co mitti 
1 $ libi peterent Genizaros fclopetarios.Srtifices machinarum fun - 
dedarutn peritos, architcdos triremibus tam maioribus , quam 
minoribus fabricandis, quos calaphagilarios Turei vocant, (hy- 
bride lcilicet a Graecis accepta, qui calaphatas dicunt ) itemque 
fociqs laualeSjCum Raifis eorum , fiuc triremium nauiumque 
50 prxfcdis,a quibus gubernarentur. Praeterea rogabat , vti pecu- 
niae (ibi fubminiftrarentur, vna cum aliquibus Rumclix, hoc 
cft Graeciae, & Anatoliae,hoceft Alix minoris, & Siuaftae fiuc Se 
bartix Sangiacis. A u enfus cft SuIranusMurates podulatis cius 
omnibus. Quare quuniTemircapim hi perucnillent , nauigia 

V 


xj 4 10. LEONCLAVir 

qured a fabricari curauit, eaquemifit ad infedada maris Cafpij 
litora.Confimilirer&: terrcdres ablcgauit copias, vr tam Sirua- 
nenfium,quam altorum libi finitimorum agi os, no minus ami- 
corum, quam h odium , rapinis dirum in modum agerent, fer- 
rem. Sed plerumque magno cum detrimento, fuorumque ex* J 
dereuertebantur. 

Diximus antea, Perfas&Georgianosvnitis copiis, Turcoru 
exercitum adortos, qui Tiphlifio luccurrcre properabat, inge- 
rem eorum ftragem edidifle. Quum eius cladis acceptae nuntius 
Con danti nopolim veniifer, compellato Sultanus Murates Si - 1 
nane baifa,qui rue Vezirazemcs erat: Qind hoc,air,ed rei? quq- 
nam indutir,quod laxamentum hoc belli? Ad quxSinan, te- 
meraria quadam cum audacia, refpondens: Vt his rcbusjinquit, 
obuiam eundo remedium inuentatur,ScachoScacluts oppone- 
dus erit. Quibus verbis innuere volebat, aduerfus regem, regis t y 
opus efle opera: ptaneque neccllario requiri ad obtinendam dc 
hofte vi<ftoria,vt tpic Sultanus Murates dux belli aduerfus Mu- 
chemetem Perlatum regem profici Iceretur. Murates eo Si nanis 
accepto rcfponfo,moxSuItanam matrem adit , & abeaconliliu 
in hac caufadari libi petit. Tum illa: Mi fili, ait, bxceine fume illa 
magnifica protniflaSinanis?itane pollicitus eft, iturum le capic- 
diPcriici regis caufa, veladimimam Pcrfarum regiam Calmi 
num: & nunc aiifdorcfie vult cibi, vt ip&met ad gerendum hoc 
bellum profieifcaris? Non dignus ed, qui deinceps munere Ve- 
zirisazemis tui fungatur. QuoconfilioSuItanx matris inrclle- if 
£o probatoque,confeftim Murates Sinanem Mafulcm pronu- 
tiat,iioced, honoribus omnibus, ac pr^fertim dignitate ftipremi 
Veziris, exuit. Parum quideqi abfuit, quin occideretur. I3ona 
condemnati fifco fuerunt adplicata.Rdegatus&cxful,hodieq; 
Malagrx degit, quod opidumMacedonix litum rft in itinere, 
quo Condantinopoli Ragulium irur.Sinani hifFc&iisfuitin Vc 
zirazetnatus officio Siaufcs bada, natione Vngarus, quo cfi nu- 
pta Sultani Muratis fot orcrat. Quod mores & ingenium Sina- 

nis aduner, crudelem &: auaru fc gelfit ergaquofuis , e.ga Chri- 

k ft:ano* 


s v p p l: annal tvrcic 



ftianoSjinfcftiflimum, fiiperbum&: arrogantem erga maiores 
& pat es. labantia tama fuit,vt quum aliquando negotiorum pu 
blicorumcaufaconuenireturabiiluftii 6 c gencrofo Rudolphi 

II AugufttIegatQ>FridericoBreinero, Barone FIadiziano,inue- 

Jf recunde prx dicaret; fe, fu prem a cum potcftatc profectum ad 
Perrarum fines, ran cum in iis locis occupafie regionum: vtSan- 
gi a carus ibidem quinquaginta confticuerit. Id vero quanta cum 
vanitate fuerit ab ip (‘o ditum, vel cx eo paret:quod vniuerfa Ru 
melia,qua tamen amplilfimxprouincix, nec vno a furcis ad- 
i c’ q uifi[xixcuIo,Thracia> Macedonia, Seruia,Bu 3 garia , Albania, 
Tbe(Tal.a,Morea,(iue Peloponefus, Achaia, fiueLiuadia,vEto- 
lia, fiue Dcfpotatus cum aliis continetur, vltraxxriSangiacatus 
non habeat. Immoconfta^Sinancm in iis locis nihil admodum 
memorabile gefliilc, nili quod vnum& alterum beglerbegatu 
I j inftituerit. at quales beglerbegatus? Alba Grxca, vel Alba rega- 
lis; Strigonium, velSigetiuarum; qux loca Sangiacatuum no- 
mine tantummodo cenfenturha&cnus,rc&ciudicantium opi- 
nione Ungula prxfcren da veniuntquatuor ciufmodi , vel quin- 
que beglcrbegatibus. Rident quidem ccrtc viri prudentes, re- 
XC' rumque Turcicarum, &: illorum finium periti, quum recitari 
totbcglerbegatuseorumIocorumaudiunt;TiphIifium,T:chil- 

dirim,Sochumarn,CarfeumjBatinum,&:aIios.Reuanumfacilc 
nomen hoc tuetur. Itidem Siruanum quoque beglerbegatus ti- 
tulum mereretur, fi Tureorum cflet in poteftacc , quemadmo- 
1 5 dum initio bc!li,du£hi Muftaphx balfx Vcziris,Ounanidarum 
imperio fuerat adie&um.Scd beglerbegatus ceteri luis cum ter- 
ritoriis, ad o£to decenmc dierum iter ab ipfis vaftati Perfis, vfq; 
adeo rcda&i fune ad lolicudines; vixvti pauUurn aqux reperia- 
tur, nedum panis, aut carnes, autalixres,tam ad vi&um homi- 
30 num,quam iumentorum alimenta necefiarix. Quae lola certe 
caufa eft,quamobremha£tcnus Ofmanidx iniis locisannonx 
caritate laborauerinc. Ac funt in ipla Turda ,qui cxiftimenr, 
T urcos hoc bello iem per inferiores futuros , licet plures ad an- 
nos etiam in pofterum continuetur. 

V ij 


jj6 IO. LEONCL AVII 

V coi: m ne longius extra oleas, quod aiunt: ad annalium fcrie 
redeanms.MiGtfecudumhjec aliquoties Ofman balla petitum 
Suliani Muratis opem atque auxilia, qua: fuppeditata quufuif- 
lent,iainque femireapimaccclTilIent.adSiruani fines duitate 
Som ac hiam cepit, ibique beglerbegum &dephterdarum coi y 
locauit. i 'rseterea locum alium redegit in potelbtem, cui non 
longe a Tena i r capi di fiito, nomen eftTabbaflaran. Paullo poli 
ibidem & aliam ciuiratem occupauit.qua: Cabba dicitur. In o- 
mnibushifce locis gubernatores & praefectos, idoneis eum prq- 
fidiis, machinis bellicis, rebus ad easneceffariis,annonifque,re- i o 
liquit. Turei quidem aiunt, Ofmanem prxter indicata loca Sc 
opida, complures aliasquoq; duitates caftcllacepifle. Quia- 
etiam conflat, Giinanem balTam,anno fequenti proximo , quo 
tempore Coflnnrinopolim profc&us, manum Sultano Murati 

dcofcuiabatur,inrei alia numera, qua: proSultano Murate fecu r y 

■i 'nexerat, e idem obtuliffe xvn plus minufueclauesargentcas. 

Ht lingulis clauibus inferiptum erat nomen certa: duitatis aut 
caltelli,ab Ofmanein poteftatemredadi. Significare nimirum 
huius oblatione donixvii c auium volebat, fe totidem cepific 
vel opida, vel caflra, quot eflentipfae numero claucs. Quode- *-o 
quidem memini plerilque viris p rudenti bus,&: rerum Turcica- 
rum gnaris, nequaquam vero vi fum fimile : quum potius ca pa- 
gorum efleiudicarent nomina, quam vel opidorum , vel caftel- 
lorum. Sed enim per me liberum hae de re iudiciu cuiuis cllo. 

Quum hic rerum in iis locis Iucceiruseiret,dcnuo fiios ad Sui - y 
tanum Mut arem mifitOfman , qui peterent, vt ipfiimmet Ta- 
tari.e rege M uchemetem ferre libi fuppetias iuberet. Fecit hoc 
quidem Ofman is rogatu Mu rates, (ed Tatarus fuis hominibus 
ad Murarem ablegatis, libere refponditde mandatu Muratis fu- 
perioribus annis duos fratres litos, cum multis millibus horni- 30 
num, nubile Tcmircapinv quorum nemo quum laluus do mu 
redierit, etiam fratrum altero caTo, altero in carceribusapud ho 
fles mortuo: videri libi notium quiddam& inlolens, fe quoque 
iubcri tamdem ad bellum hoc profici Ici, quod per legatos geri 


I 


$ V p P L. A N N A L. T VRC. 1*7 

polTic. Nihilo tarae minusTe, quando Muratcsita pro fui audo- 
rit.ucmiperij praeciperet, fufeepuurura hancexpedicionem;tno 
do fibi mitti curaret arma, pecunias in militum ftipendia, cum 
aliis rebus neceflariis. Murates, accepto Tatari refponfo,rem 
5 cum lupremo coni iliario luo,Siaulc balla , &£ cum niclix ime 
GraxiteCadilefchero deliberat. Hi quum ei perfuadcrent.ciTe 
Tataro mittenda iUitifmodi fabfidia: dari iulfit omnia, qux bel- 
lo gerendo neccflaria requireret. Centum quidem eimifla fuif- 
fciumenca fagmataria perhibentur, onerata nu mulis argenteis, 
io quos afpros adpellatione Graeca Turei vocant. Horum fu mma 
conficiebat centum oduaginta millia talcrorum Germani- 
corum ,ad ad afpros l x reuocato caleri pretio, quod id temporis 
huic numoftatutu decreto Sultani Muratis erat. Adeoq; iume- 
ti vnius onus taleros mille cum octingentis cotincbat. Hanc Ta- 
i r taro pecuniam mifit, prxter alia donatiua, nimirum velles ex 
panno fcricoqueeonfedas, 5 c omnis generis arma. Sciat autem 
]cdor,proptereafuiilc Murati Chancm huncTatarorum Mu- 
chcmctem obligatum ad educendas mittendasuc domo fuorii 
copias, in quemcumque vilum Murati fuiflethoftem , &c quo- 
i o cunique tempore; quod lingulis annis co nomine pro fe fuilquc 
ducibus acciperet a Murate lummam ducentoru plus minufuc 
millium Sukanmorum: praeter impenlas diurnas, quarum ei no 
mine,promoreTurcico,linguIosindicsafprimiUe numeraba- 
tur, fatarus vbi a Murate, qua* diximus, accepillet: Crimio , ci- 

i y uitateregiaquefua,difcedit;li qucTemircapim pcrredurumli- 

mulat. Sed aliquato {patio progreffus a Crimio, domum rcucr- 
titur: quum modo fuis id fe tacere diceret, ob anni cempcl lates, 
profedioni aduerfas : modofufpicionis caufa , quam de fratri- 
bus fuis concepi liet: modo propter Colacorum motus, flic ad- 
3 o pellantur in Moldautcis Valachicifqi finibus, qui Marteloii, Vf- 
cochi,Moilachi dicuntur in Vngaricis, Croatinis, & Dalmati 1 
nis: nili quod maiore numcroColaki rem gerunt) qui cotcmni 
noti pollent, quum nondudum adcoPotocoua Polonoduce, 
finitimam fibi Benderiatn, Ofmaniciiuris opidum, verius Ni- 

B | V iij 



tjS IO. LEONCLAVII 

grum mar t fi; um, ceperint atque diripuerim: nuchas denique, 

nunc illas cnufi*. & exculationespra?tcdens, expeditionem Mu 

rati prom iflam non fuicepit, Equidem de viris fa pie n cibus , &: 
Turcica? rfaudulcntia: gnaris, audire memini: coclufiimin Mu- 
raris fuille con filio , T a tarum Chancm procul ad remotas illas r 
region es ablegandum : vt interi m, dum abeffet domo, regnum 
eius, quod etiam cereroqui Sultani Muratis contineretur impe- 
rio, in formam bcglerbegatus redigeretur. Ac fieri pdieit , has 

eum fubolfectflcTu reorum infidias,ideoqueprofedicnis con 
filium mutafle: ne d um alienis augendis& conferuandis inten i o 
tus ciTer, propriis exueretur. Vtut lefe res habeat, M.iratcsxger- 
rime fercsjiocmododelufum fe tantam cum pccuniz , tum a- 
liarutn rerum ia&uram fccifle: cogitare cum animo fuo de vin- 
di&a cepjt.Itaquc mandatum ad O 'manem baflam mittit, quo 
praecipiebat, vt vbi primum id ipfi mandatum offerretur :iftic 
fuo loco relinqueret Giafercm bailam, (is aliquandoTcmefua- 
ribcglerbegus in Vngaria fuerat) cum titulo Veniris Ofnianicse 
Portae,fummiquecopiarumducisin illis locis: atque ipfc cclc- 
mare,qua poflet, maxima Capham, ad caftigandum Tatarum, 
proficifccrecur. Erat huic Tacaro nomen ,Muchcmet,Kerai % o 
CbanJioccfijMuchernctesrcx Keraius,fiue Kcraioru. Ofinan 
bafi.i mandato Muratis accepto, quidquid ab co fibi fuiflct iniu- 
ftutTiXecit. Quippe Capham profe£his, totam iftic hiemem illa 
C. ip4- tranfc git. QiiuniarltasadpctiifTct, anno Dccccxci,mifitc6 Sui 

tamis Murates fratrem MuchemctisTatari,cui nomen erat lf- z f 
Ian Chan.Is hactenus adleruabatur apud Iconium vrbem Afiae. 
Nunc veru Capham eo confilio mittebatur,vt Ofman balla ne- 
caco Muchemete, regem lumc KcraijsTararis loco Muchemc- 
tis daret. Cum Ili, me Chane, Muratis miidato, Capham nauiga- 
uit Viuzalis prxfcttus maris, cum aliquot triremibus , nec me- 5 o 
diocri Gcnizarornm Porr je (clopetariorum prqfidio.Poftquam 
hi Capham adpuliftcnt, in felix ille Muchemetcs Chan deiertus 
a potiflimum proditus a Kihaia fiue prxfc&o curiae uar, 

J reo rum in manus venit: &: ab cis, vna cum duobus filiis, clifo 

gutture 


S V P P L. A N N A L. T V R C. rp 

putturc rt ningula tus fuit. In eius locutu mox ab jpiis, nemine rc- 
fraeantc t fufFcrtuscft lflan Chan, ex decreto Sultani Muratis, vt 
Keraiorutn Tatarorutn Chanfiue rex cflet. Alius quidam filius 

eius ad NogaiorumTatarorumprindpcm.roccnimfiium.pro- 

5 fugit. Mucbemcti quidem non immerito , ptoj ; impietatem 
erga patrem exercitam, ciufinodi morsobrigiflcyei olunile vi- 
detur. Nam quum is fenio confectus, parum filio putaretur ad 
gubernationem idoncus:ope Sultani Turcici patrem abdicare 
le regno coegerat Muchemctcs , idque mox in fc tranrtuleiau 

0 f a taris fratrem eius, IOanem Chanem po Icentibus, cui pate i c- 
tiam magis fauebat.Ulan cum alio fratre, natu minore,Po 1 ono- 
rum ad regem Stephanum Batorium,h aici n;c crudelitatis me- 
tu, fe contulit. Roga tu MuchcmetisSultanus Turcicus Polonu 
regem vrgcr,vti fibi dederentur. Erat apud Tureos Tranflilua- 

y nus quidam , Marchatzi Paul vulgo dirtus, id cft Paulus Mar- 
charzius.qui rebus Tralfiluanis iniidiatus fuerat. Eum viciflim 
pofcenti regi fpes aliqua deditionis farta. QuamobtcmTataros 
fratres Sultano mittit, qui tamen Polonu m ludificatus, promil- 
fo non flet it Audior enim dedendo fuit, vt mufu Ima nifTaret. 

01 Quod quum is feciflct, religione fc prohiberi Murares Polono 
rcipondir,quo minus Mufu Jm anum Chriftiano ad fupplicium 
dederet. Iplc quidem Marchatzi usa portata fuperftcs adhuc ert, 
Babotzx prx fertus, haud procu' a ZigetOi&Ibrahim bcgaTur 
cis nunc ad pellatur. I ataris fratribus Conftantinopoli degen- 

y cibus in domo Zaufij cuiufdamVngari fenis, fuga natu minor ad 
Perfas dabitur: cuius exemplum ne Idan imitaretur , Rhodum 
primo triremibus deportatur: inde rransfertur Iconium, ibidem 
adferuarus,donec eadem fartus liber, ftatri Muchemcti, quem- 
admodum iam indicauimusjfubftituerccur. 

o Ceterum rebus exanimi lententia curaris, OfrnflnbaiIa,ma- 
rifque ptx fertus Vluzalis,trmrnphabundi Conftantinopolim 
reuct (Uum.Poft paucos dies Siaufes bafla, quum alias obeau- 
fas flcrcuorcs , tum vero quod mittendorum I ataro pecuniae 
reliquorum que fubfidiorum aurtor Murati fucrat,vt antea uat- 


i IO. LEO NCL A VII 

rautmus, interuehientibus edam occultis aduerffis Ofmanem 
inimieitiisiquar pofteapatcfiiibe fuerunt, a Vczirazematus offi- 
cio remotus, ciuique loco princeps Sui cani eonliliarius factus 
cft Ofman baila, facile Tureorum omnium , fecundum Oima- 
nidas,nobiliffimus: quod patre Damafccnobeglerbego, matre j 
bcglerbegi Bagadatefis iiue Babyloni] filia natus eflet. Hoc qui- 
dem memorabile, quod Si au ies in publico diuano condemna- 
tus & malui factus fuir. Sed deinde Sulrani Muratis foror, cbiux 
eius, apud fratrem fupplidter interceffir. Cui Mu rates: Beatus 
eft, ait, quod tcconiugem lubeat.abtque hoc fudlet, cum iincvl io 
Ia commi fera tio ne in pleno diuano iulfiilem interfici. Amiffa 
dignitate, coniugistamen caufalaluis annonis, qua: fingulos in 
annos fex millibus Sultaninorum animabatur ,& faluotimaro 
duiim millium Sultaninorum , migrauit in domum fuam , qua 
ad litus Afiaticum firam in hortis Vidimus, quum ad Euxinum i > 
nauigaremus. Secretior illa caula, cuius modo meminimus, fuit, 
quod Muratis animum contra Muchemetem filium cxacer- 
baflet,quum is forre Kihaiam luicpnxfcdhim fuum indigne tra- 
dlaflet. /Egro tulit hoc animo Sultana,Muchemctis mater, ac 

maritum in ftifpicioncm adduxit: quali Siaufcsamu lationis ac zo 
difeidiorum feminibus inter patrem filiumque fparlis, acrius ta- 
dem(quod humanis in rebus iicri ffilcat) iritato patre, vt vnicum 
filium occideret, imperium poftea luis liberis, cxSultani forore 
natis quaffiturus effi t, i line in primis illa Sianlis calamitas. 

Poflcaquam Ofman balla Vczirazcmcs creatus fuiflet,tan- 1 5 
topere luum apudSultanum laborauit & inflitit : vttadem Pcr- 
ficus orator, Ibrahimes Chan,qui tamquam in catceratus, in fa- 
raio conchilus erat, vti fupra diximus, bona cum pacc fuum ad 
principem redeundi facultatem im petraret. Sed quum Ofma- 
nici natura duplices aefraudum pleni iint, vbi primumPerlicus $ c 
hicorator perueniffiet Arzerumen,qua: maioris Armenia: dui- 
tas eft,iulfu Muratis ibidem detentus fuit, ne vltcrius progrede- 
retur. 

Non multo poft, certior fa&uscftSultanusMuratcs, flran- 

gulati 


SVPPI. ANNAL. TVRC. i ii 

b 1 _ ^ 

gulariMuchemetisTatariKpraij filium, qui Nogaioru ad prin- 
cipem fuga fc receperat , vti fupra mcmorauimus , magno cum 
exercitu, Ibceriquefubfidiis.profeSumcotra patruum ifhncm 
Chanem,co tam ciuitatcCrimio,qiiam dicione paterna eic&o, 
r pleraque amilfa recupcrafie: Iflancmquc pacruu m,fuga (ibi co- 

jfulentein > CaphatncontendUle.QiioquidemMurates accepto 

nuntio,tum vt obuiamiretac remedium adferret oinnil/hinc 
oricuris incommodis, tum vti perduelles caftigarer : Ofinancm 
bailam, quifupremocum imperio terreflrium copiarum dux 
ro in iis locis cflet,ablegauit. Eum in ca liris ad Chalcedonem cum 
lx plus minuiue millium exercitu vidimus , vnde poftea per A- 

natoliam.fiuc Afiam minore m,i ter fecic:hoceft,IfcodaraChaI- 

cedoncque profeelus ci l itinere terrcllri Sinopen verfu$,vt inde 
Capham per Euxinum tranfiiccret.Sed quod illis in regionibus, 

5 5 Ponto vicinis,ingens tum frigus cflct, maluit ad opidum Cafta- 
monam fubfillcre,quod no procul a Sinope fitum, itinere xirir 
velx v dierum Gonflantinopoli diflat , vt illic vlquc ad veris ini- 
tium hibernaret-Itidcm maris prarfe&usVluzjlis, qui cum tri- 
remibus ad Nigrum mare vel Euxinum fc contulerat , vt prardt- 
id £lumOfmancmbaflam cum tcrreftribus copiis Sinope Capha 
tranfucheretiin portum Sinopcnfem triremes deduxit , quo co- 
modius nauigationi tempus, & Ofmanis Serdaris, hoc ell, gene- 
ralis ac u premi copiarum imperatoris aduentum illic cxfpe&a- 
ret. Diuerfa; tunc hominum de haeexpeditione Conlhntino- 
ty poli opiniones erant, aliis exiftimanubus, Ofmancm iter hoc 
tra£landx cum Scacho Perfico pacis caufa fufeipere, aliisadfir- 
mantibus, Capham iturum, indcquepcrre&urum vl[crius,vi in 
vrbcCrimio munitionem ex(lrueret,ibiquc beglerbegum cum 
dephterdaro fiuc qiurllorc conllitucrct. Sed cuentus docuit, 
|0 hanc expeditionem Perfici poulfimum belli continuandi caufa 
fuifle fufccptam, 

Expofitisha&cnus continua fctie Perficis rebus,nunc fufcu- 
ciendaquxdam veniunt, quae licet adfuperiores annos perti- 
neant; tamen huc referre maluimus, ne belli memorabilis feries 
interrumperetur. X 


162. IO. LEONCLAVII 

iam ante diximus obiter, annis fuperior ibus proximis Cote- 
cos>Potocouagencrote viro Colono duce,captam Benderiam, 
(quod alioqui nomen in genere arcem fine munimentum figni- 
iicar) Turcici iurisopidum.diripuifle. Tantum in hoc Potoco- 
ua roburcrar, vtcqtiorum (o eas ferreas, etiam recentes, nullo j 
mgotiomanibus.inftarcharcx, vel alterius rei fragi lis, rumpe- 
ret. Ideoque fibi ducem hunc Cofaki profecerant , & aufpi- 
ciis eiusTurcis,qtii ab aliis lardi fe nolunt, quum maximam fi- 
bimet ipfi nocendi licentiam in finibus fumant, grauiffima 
damna dederant. Quum id contra leges antiqui fcedetis in- 1 e 
ter Ofinanicam familiam regnum que Poloniat fieri videretur, 
mittit ad Scephanum regem Sui tantis Murates Zaufium Portar, 
repetitum res ablatas, & non fine minis poftulatum, vti Potoco- 
ua quoque , Cofacorum dux, pro (ente ac infpc&ame Zaufio 
fuo,capire plecteretur. Venerat in poteftatcm regis Potocoua 1 S 
nefario quorumdam amicorum fu orum aftu & (celere, qui ftu- 
d io gratificandi voluntati regise, per litteras a Potocoua petierat, 
vti ad fe veniret, quo cum colloqui de rebus ad ipfummet perti- 
nentibuscuperent. Simul fidem nomine liberi commeatus re- 
gi j foam interposuerant- A cceferat vir integer, ac minime fufpi 1 
ctotes.Monebatur.Cofacos vti detereret, ftatimqueregeadiret: 
quem fande pollicebamur, nihil in cum ftatuturum alperius. 
Quiir. i hoc modo deceptus, ad comitia fc VarfoUiam contulif 
tet: deliberatum in fenatu , quid agendum hoc edet in negotio. 
Vifum maiori (enatorum parti, nequaquam homine Chriftia- 1 J 
ntim,. militem Pol onum, virum deniq; fortem ,qui roborccor- 
poris admirabili eundis in co regno praedarer, barbaro cerram 
ad necem prodendum. Ad Zaufium, quam commodiffimis fie- 
ri pofiTcrmurgandum rationibus. Omni denique modo confu- 
lendum ipfiusteluti,qui ialui commeat tisregij promi flo fretus, j c 
Varfouiam venirenondubitafler. Rex Stephaniis e diucrfodi- 
cerc,fub fide quidem publica Potoeouam arceidtum: fed aliter 
cam datam non intclligi,nifi quatenus cautem fuam i udam do- 
cere probarequepofiet. Nunc vero quum pareat, cum contra 

foederis 


SVPPLANNAL. TVRC* 163 

ftcdcris na&aconuentafcciflc.quodiadigniflimeSultanus Mu 

rates ferat: non poiTe foedifragum, pacifq; publica: violatorem, 
falui commeatus regij beneficio frui. Auditas cfie minaces Sul- 
lani Tureorum Iitteras,cuiusiras fi tanti non facerent, ac Poto- 
$ couam potius feruatum vellent: fe quidem ipforum volutati no 
aduerfaturum, {atifque faclurumofhcio fuo contra quofuis re- 
gni lioftes: monere tamen, ne bello Mofchouitico necdum co- 
fedo,nouas temere libi cumularent inimicitias. Hoc modo ce- 
dentibus regixfententiarPoIonis/umtum de Potocoua fuppli- 

I0 ciumfuit. Secundum ha: c, anno Mahumetano dccccxc C. 

quidam PodolouiusjPoIonus, (hoc nomine Conflantinopoli 
ad pel labatur. alijPolidouium vocant) nobili genere natus, fta- 
buli regij pracfe&us fecundus, quem vulgo fupprarfeckum vo- 
cant, miflus fuit extra ordinem legatus a Stephano rege cum 
i<j litteris ad Sultanum Muratcm, quibus inter alia petebatur : vt 
ei regis fui nomine liceret equos aliquot gencrofos in Ana- 
tolia comparare, quibus in Poloniam dedudis pro fe rex vtere- 
tur. Impetrato Muratis confenfu , in Afiam proficifcitur, & 
xxi m equos infignes ac plane regios emit. Cum his in Europa 
z 0 tranfiicitjdomum non fine faluoSultaniMuratiscomcatu redi- 
turus. Sed quum forte tum noui Colacorum motus &excurfio- 
nis nuntius ad Portam venif et, illico Mu rates ZaufiumCon- 
flantinopoli ablegat, qui Podolouium adiequutus in itinere, cu 
fuisiuguiaret;& equos regios, cum ceteris legari, comitumq; re- 
bus, Con lianti nopol i m reducerer. Venitbic ad Podolouium 
non procul Hadrianopoli, mandatu mque libi narrat a pra*potc- 
tiSultano i'uo, litteris etiam prolatis , vt eum cum equis&comi- 
tibusConllantinopolimrcdticcret.Ncgatidfcfadurumifodo- 
louius,litterafque falui commeatus ofiendit. Nec has,nec legati 
50 perfonam, contra ius gentium violari dtberc,pra:fenimac 6 foc- 
deratis.ait. Zaufius ad proximi Cadijfiuc indicis cognitionem 
prouocat,qui e !oco maxime vicino arcefiltus, quum ad eos vc- 
niflet: quarinmcdium ab vtroque proferremur, audit.Iubet ex- 
hiberi fibi tam Podolouio,quamZaufio datas a Sultano litteras: 

X ij 


* t 

164 IO. LEONCLAV 1 I 

quibus infpcftis, quum Zaufij mandatum recentius c/Tccogno- 
uifleuvim prioris cx fpirafTe, pofle r io r is cxfequutioncm requiri, 
pronuntiat, Ceptum ergo rediri. quumque de via regia cum eis 
Zauiiusdcfle&eret; monetura legato viam vti regiam teneat. 
Occlamat barbarus, Ipfene Sultano Mufulmanorum, aefuis, in jt 
regno luo praTcribere leges vellet, quo reducendus cflet itinere? 

Sic igitur itum in filuam , vbi ad morte parare feiubccur omnes, 

ex lententia mandatiSultaninLErantcixxxmi famuli, quibus 
ordine trucidatis, (vno tantum excepto puero, quilbllerteriniil 

uam profugiens euafiiTe perhibetur) vltimo Podolouio, poft co- >1 o 
tepeas ad Deum preces, caput amputatum a Zaufio fuit. Res o- 
Hinesipfius Sc comitum Zaulius Conftantinopolim,cum equis 
reg i is, reduxit . Equ i ,1 uTu Muratis , partim Sultaninu in Saraium, 
ad ipiius Muraris vfus, recepti: partim inter bailasdiftributi , di- 
gitifque lingulari cum ignominia Stephani regis pallimmon- n 5 
ftrati fuerunr, 

Quumhxc per autumnuaccidiflent, anni fequentis dcccc 
C.IJ84. xc j initio venit Grodnam,qute in Li tuania fita eft, ad Stepha- 
ruim Poloniaz regem mifltisa Sultano Murate MuftaphasZau- 
bus, qui eisdem legati regij Podolouijtdequa mododi<Stum,ex- 2io 
cufaret. Aiebat is,falfo tamen rem narrans , illum fuifle necatu, 
nu!’o Sultani Muratis interucnicntc iuiltnquum prsfctiptosle 
gationi limites egrcTus, copias Turcicas fpe&atum venifler, que 
tum teraporiscontraPerfasinittcbantur. Nunc ab fe mandato 
Muratis adduci cardisau&ores, de quibus rcxStepb inusfup- a j 

pbcium lumcrcr.Quia vero Cofakireccsmagnum limbus Tur- 
cicis damnum intulilTentjViciflim petere Murarem, vt ablatare* 
fticucremur,& Cofacorum dux ad necem fibi dede erur. Vene- 
rar is hoc tempore Grodnam , eadem illeehts fraudulentorum 
verborum efca, qua prius etiam circumuentum fuilfe Potoco* 3 0/ 
uam diximus. Vir erat bellicofus,& Tureos 111 finibus more fuo 

lemet infblcntius gerentes, aliquoties cxciderar.l-lucijbi Mura- 

tcs, Ioct> duorum vix triobolarium nebulonum, quique foi tallis 
aliud ob maleficium capitis anquifici fu eram, mitti volebar. In- 
terce-- 


SVPPL*ANNAL. TVRC. i 6 f 

terccdcntibus apud regem pro cius incolumitate praicipuis re- 
gni proceribus , non ille quidem Tureo deditus : led tamen 
incertum quo deportatus , nufquam ex eo tempore confpe- 
ftiis fuit. Solebat narrare Conftantinopolim reuerfusifteMu- 
c: ftaphas Zauiius,qui non ex primariis, fed vilis inter liioserat, fe 
aprincipio confpicatum terribiles ac minaces Polonorum ocu- 
los,ob i ndignam, & contra iu s gc nti u m adm ifla m ,1 cgati regi j cx. 
dem, grauiter frementium; non exiguo fibi vifum in periculo 
verurt Verum quod antea Potocouam de medio, prae for mi- 
i 01 dineSultanifui, fublatum memini flet: animo prorfus obfirma- 
to, tam audafter, minis etiam imerieiftis, vt voluntati principis 
fui fatis fieret , vrfifle : tamdem vt omnis ei Cofacorum praeda 
cum captiuis: abfquc cuiufquam impedimento, reftitueretur; 
quam pzne trium phabundus ad Sultanum fuura Conftanti- 

r y nopolimadtuiit. 

lam dc noftris etiam rebus vt aliquid interferam , ante bien- 
nium fex. plus minuluc, Tureorum millia , duceSangiaco Sol- 
nocccnfi.qui deinceps Safuarenfisfiue Zigctanus balla nomi- 
natus fuit pr xdx faciundsc caufa colleifta,ccleritatc quadam in- 
i-co exfpcftata regionem Cepilicnlem inualerant: Onodium,quod 
iis in locis opidulumeft.direptum incenderant: multa Chriftia- 
rorum capita cum ampli (lima prarda fecum abduxerant. Quia 
vero redii um i florum noftiiad Agriam,quam Erlam vulgo vo*- 
cant,pr3eftolab.intur: vbiprimumTurci adueniflent, dimicari 
- y ceptum, licet illi numero fuperiores noftris cilcnt.Scd quum no 
ftris auxilia de ft i nata fummitterentur, qux Vngarorum erant 
equitum ad 1 t c i d; denuo pugnatum acriter , numero Tureis, 
virtute noftris fidentibus, lam anceps erat vi£toria } quuin - 

quites Germani Itlopctarijc Lfuperuenientcs, noftris eam vin- 
3 c dicarut.Nam alatcrcTurcoruinacicirrripeccs,dilploiisiclope- 

tiscamfubitofolueruntac turbarutHoftibusin fuga conieiftis, 
plures eoru ca’ii,ncc pauciores capdpr^da cumaci piisCbriftia 

xais recuperata. Caedis huiulccTurcorunutioCoftantinopolinw 

X iit 


C. ij8)i 
c.1584. 


1 66 IO. LEONCLA VII 

adlato, mirifice perturbari Tureorum animi.Sinan ba/IIi , quitu 
adhuc Vezir azemes e;rat,fremere, furere, maxime terribilia mi 
nari. Sed poftridieilliusdiei,quo primum nuntium acceperant, 
quidam Sangiacusex Vngaria veniens, ad baflas Vczires dedn- 

(Ui^&abeisdcre^^ucnaramodogeftafuific^intcrrogatLSjrc 5 

fpondic,fuos nulla laceifitosiniuria regionem imperatoris Chri 
fliani temere inuafcfle, mancipiaCIiriftiana,pra:damque maxi- 
mam, abduxifle: qua quidem onufti,dum fuosad fines domum 
properarent,in hoiticoczfi fuerint. HisintclIe&iSj&indiesab 
aliis quoque confirma tis, ira: nonnihil fopicx fuerunt : prxfer- 10 
timque cogitatum dc renouandis&r prorogandis vlterius cum 
Imperatore Chriftianomm indutiis, quae anno dccccxc cxfpi- 
ratu r^eeflentrquamquamillasimpediturus videretur Sinan Ve- 
zir azemes, n i mafui factus fuiflet, vti fupra commemorauirnus. 

Anno igitur nccccxci/equuta fuit inter RudolphuII, Chri 1 y 

Itianii imperatorem, &: Muratem 1 1 1, Imperatorem Mufulma- 
noru, indutiarum prorogatio: quseKal. Ianuariis,anno Chri- 
ftiano cid. id. Lxxxiv,quiMahumecanuscft dccccxcx, inci- 
perent; &: nonum ad annum vique durarent. 

Hoc primo proroga tarum indutiarum anno, fub finemmen 
fis AuguftijRudoIphi I Rom. Imp.iufiu vir illultris & genero- 
fu$,HenricusBarode.Lichtenftain, dcNicolfpurg, fcreniflimi 
principisMatthix, Arclhiducis Auftria:, primus a cubiculis, con- 
dicta munera Sultano Murati, Mufiilmanoru imperatori Con- 
ftantinopolim laturus, Vienna quinquenauibus fecundo Danu t j 
biodifccfiitjBudamquc feliciter quinto dic menfis Septembris 
adpulit;ac perhumaniter exceptus, negotia libi demandata cu 
Si nane baflaBudcnfi,p.atria Fiorcntino,liccraIij Mcdiolanelem 
cxVicccomitum familtia perhiberer, ex animi fententia pere- 
git. ibi pofl:ridie,quam .adueniflet,quifuitfextu$ diesSeptcbris, 1 o 
quum deduceretur ad ba(Iam,infolcnsei barbarumque Ipcda- 
cnlum exhibitum fiiit. 

Primum magno popmliconcurfu , tres habitu Turcico prr- 
ccdebantZingani, quos ^gyptios nonnulli, Arabes alij vocat. 

9 • Horum 


SVPPL. ANNAL. TVRC. 167 

Horum medius teftudi nem, vfitatis maiorem, pulTabae : reliqui 
dtio duabus fidiculis, admodum ftridulis , ftrepitum faciebanu 
& voce barbara Sulranorum Oimanidarum resgeftas,omm- 
bus ad hunc vfque Mu ratem ordine recenfitis , accincbani. __ 
f Hosfequebantur tres limphatici robufti homines , caligis ta- 

Bjtninduti.cereranudi: nili quod capitis vertex paruo pileolo 
rubro & humeri nudifuperinie£la,dequc collo pendente pcl.e 
tigridis, exornabantur. Hi adconcentum Zinganorum tripu- 
dia bant,tencntesfinguli vexillum Turcicum rubri colons.cu- 
1 0 JUS haffile intra cutem & abdomen ventris, emanante multo fan 

guine, defixum erae. ; » . - 

Hos duo pueri fequcbantur.qui cuti frontis perforat* penus 

gruis infertas ferebant. 

Secundum pueros incedebant quatuor virorum paria, per- 

uulneratis lateribus.. . 

Primi duo clautt ferreas, quas pufdiganos dicutrproximi duo 

nudos acinaces, per cutem transfixos, geftabant. ^ 

Rurfusalij duo (equebantur, quorum vnus lecunm mihtarc 
Vngaricam,( fcha canum vocant Jabei oblongum Gcnizarilclo 
sto petutn, apertis lateribus, in transfixo corpore portabat.. 

Vkitno loco viri duo robufti tpedaculuin hoc claudebant, 
qui temporared is, latis, & oblongis cnfibus, quosVngari pala* 
ftos vocant, transfixerant. Horum capulos manibus tenebant. 
In entium culpide pomum, erat adfixum , & pomo penna gruis 

infcrcai : 

Viiiuerfi raiis nouacula capitis &barbx pilis, excepto mufta- 
cc, caligis tantum largioribus , qui Tureorum per aeftatem mos 

e ft, i ndut i ;fupra cingulum plane nudi erant : niti quod in verti- 
cc ( fictit& antea diximus, rubrunaftridumque pileolum, quem 
yo takiam{nifallorjadpellant, fiependentes decoilc pci inunctos 
tigridum pellesgeftabanr.Omncs etiam tripudiat »tes continuo 

(altabant, cum multa (anguinis eftulione,quen> if ongiisabftcr 
gcbanr.. 

Hoc genus hominum , quod animo feilicet imperterrito 


r.-f 















IO- LEONCLAVII 


quiduis audean^aTiurcis Delilarijhoceftjftuhidcliriqjc voca- 
tur, a Graecis Rhipfokindyni,quod pracipites in pericula ruant, 
t^iium autem nirfus eadem perageccs.qux prjus>cx aedibus baf 
i& noftros,ad nauiurn Rationem, praecedendo deduxifiem: ac- 
cepto munere, quod cis legatus auguttalis dariiufli^adfucs rc- f 
uerfi fu nt. 


Comitabantur hoc itinere legatum aliquot Barones, virique 
nobiles.quorum nomina fubiieerelibuitex commentario Mel- 
chioris Bdolti,qui noftrum hoc iter delcripilr. 

Karulus a Dietricllain, Ba- 
ro in Holenburg & Fincfcen- 


fcain. 

Sigifmundus Ludouicus, 
BarodePoIhaim. 

Ioann. Betnardus a Lem- 
bach,&:c. 

Wolfius Vngnad, Baro in 
Sonneck. 

Ceorgius Hartma nus Baro 
de UchccnRain, legati frater. 

Ioan. Vlricus BarodeStar- 
hemberg. 

Ceorgius Andreas Baro dc 
Buchaim. 

Stcphanus de Reua , Co- 
mes T urocenils, Vngarus. 


w ilhelmus a Dictricftain. 
Ioanncs Levrenklaw’. 
FranciicusGeoreius Ober- 

dorf 

Mclchior Befolt. 

Maximilian’ Mager a Fuch 
ftar. 

Antonius a Stamp. 

GeorgiusRothut. 

Hedlor ab£itz,aular prarfe- 
dlus. 

•m 

Ioan.Iacobus Eglof, ftabuli 

pr^fedus. 

Iacobus Mielich. 
Vi&orReehlioger. 
loannes Bafilius abHohcn- 

vart. 


1(0 



1X0 



Adcranr Baronum ac nobilium addifti miniReriisadulefcr- 
tes nobiles x v i,pr#t er alios plebeios. Totus deniq; comitatus, 
extra legatum confta bat lxxx i x perfonis.Equi lxvi erat,prr- JJ « 
ttrxveixi i codudbcios: currus (vulgo coccios vocant Jxvii, 
quibus Faurunoliue 'kJgradoConiiancinopolimvehercmur. 
hiic enimexiccndicur, itinere tcrreRri, Danubio ad beuam 

i elido, per beruiam,Bulgariam, Macedoniae paitejThraciam, 

Coa- 



SVPPL. ANNAL. TVRC. i€p 

Conftantinopolim itur. Adjunxerat itineris comitesBafla Bu- 
denfis.vnum ex proceribus, qui BegiTurcis dicuntur, iremquc 
tres Zaufios.qui Committar iorum in aulis nottris loeu iftic ob- 
tinet, & tres Geniznros. Hi fuiscum famulis & i pii prarter equi- 
k tcs.feptem rhedis flue curribus vehebantur. Henricus Baro de 
Lieditenftain.pott: oblatum Sui cano Murati munus, amitto fra 
trcGeorgio Hartmano,qui Conttantinopoli obiit, iam ficipfe 
diuturno morbo debilior fa&us, maiorem familias partem cum 
equis &: curribus Coftantinopoli diex i imenfis Decembris in 
•i <o Auftriamremifit: ipfcnaui Veneta, fub init ium veris, per media 
Grxciam domum redire (latuit. Anno fequenti.xmdie men- 
fis Aprilis, Calli upolim ad Helldpontum fitam, venit: vbi mor 
boinualefeente, magno cum fu orum dolore xvi die menHse- 
iufdcm, continuas inter preces vclut obdormi fccns, vitam hanc 
'i r: mortalem feliciter cum immortali commutauit. Aderat tunc 
ad beatas piorum fedes migranti loannes Leunclauius.qucm in 
primis vt huius itineris comitem haberet, domo litteris aman- 
ti tti me fcriptis accitu minuitauerat. Is DionyttoChienfi, mona- 
cho dodo,& optimo viro, ccclctt^ S.Marci Calliupolitanx prq- 
i.oj pofito,memori«j defundi caufa, ichidam heic fubie&am, lingua 
Grarca,Latina,ltalica,Germanicaqucpcrfcriptam reliquit: do- 
nec a fratribus.gcnerottttirnisBaronibus^corgioEralmo , & 

loanne Septimio, quo nullus ordinis fui noftro faeculo Germa- 
nus maiorem orbis partem peregrinando felicius perluftrauit, 
ii y debitu virtuti pictatiq; Baronis optimi monumecum excitetur. 

Anno Christiano cid. id.lxxxv. 

DIEXVIM. APRILIS. PIE MIGRAVIT 
EX HAC AD CiLESTEM VITAM 
ILLVSTRIS ET GENEROSVS DN. 

3<0 HENRIC. BARO DE LI CHTENSTAIN. 

DE NICOLSPVRG.RVDOLPHI.il. IMP. 

AD PORTAM OSMANICAM LEGATVS. 
SEPVLTVSIN HOC TEMPLO S. MARCI 
CALLIVPOLI. AD GRADVS. PROPE 
CONVERSIONEM S. PAVLI. DIE M. 

APRI L. XX. AN. SVPERIVS INDICATO. 

Y 



io. leonclavii - 


C.ij84. 


■ 


Equidem mihi polliceor, humano le&ori hac itineris noftrl 
mentionem non ingratam fore: qua iibuitobiter etiam meoer- 
ga beatos Henrici Baronis eximij manes officio defungi , cuius 
erga me perpetuam inde vfqueaprimis ipfiusadulefccnris ad- 
huc annis beneuolcntiam& amorem expertus fui. Nunc ad in- 5 
ftitutu redeuntes, tamdem aliquando penfum hoc abfoluamus. 

Hac etiam xftatc anni DCCCCXCi,SuItanus Muratcs dum fe 
cum mutis fuisoble&ar,pxne periit. Diximus enim fupra, mu- 
tos Sulcanis Ofmanidis in deliciis ede, qui animi (cnla fignis qui- 
bufdam aperire follerter norunt, & vieirtim intclligere nutibus t o 
aefignis indicata. Solebat hos Muratcs equis prxgrandibu$,&s 
ob corporum molem tardis imponere : quum ipfc maxime agi- 
libus, ac prae fert irn Arabicis, vterctur:& modo in hunc,modo in 
illum proue£hi$,nerui bubuli (cara uazzatn ipfi vocant) verberi- 
bus tam mutos, quam equos eorum carios, ad curium impelle- 1 J. 
rct. In hoc ludo correptus comitiali morbo , libi familiari , tam 
grauilapfu ex equo decidit ad pauimentum allifus: vr omnino 
per vrbem vcliam moriturus, vel mortuus crcdererur. Adeoquc 
Genizari, pro more, vclut cxftinfto Sultano, iatnChriftianoru 
Hebraeorum que tabernas ittuolando deripiebant :maximufq; zd 
tumultus in vrbefcquuturusetat,nifimatureGenizarorum A- 
ga,fiue tribunus, quemdii in ipfo depradienfum facinore mox, 
ad incutiendum ceteris terrorem,fufpendi iuli; flet: mancipiis c- 
tiam.nonn ullis, Genizarorum habitu vertitis, ad vncos fcalx Sy- 
ccnae fiuc Galatenfis, pro more T urcico dedturtis, &: fupplicio z y 
mortis ibidem adfe&is. Si Muchemetes, Muratishlius,qui Ma- 
gnefiac degebat, iri temporis ad vrbem fuiiler.a&um plane de vi- 
ta patris erat, & imperio* Conualuit tamen Murares ,rtatimquc 
portaduentumnoftrum, dtequodam Veneris, qui Tureorum 
hebdomadario ferto facer effequese faraio nouoiGcnifaraium 3 c 
aTurcis adpellari, deinceps parebit ex annalium declaratione) 
prodiit, nobis infpe&antihus cupide, quemadmodum ficrifolet, 

& facrxfanftxSophix, liucfapicntix Dei templum , nunc pro- 
fanatum a barbaris^dijt: valedicet nobis & aliis, (erat enim ma- 

t ■ i r l ximu* 


S V P P L. A N N A L. TVRC. 171 

ximus hominum concurfus ) oftcndercE , fe necdum mortuum, 
lpfa facies adhuc colore lurido deformis confpiciebatur. 

Hoc eodem anno dccccxci ,die xxirn mcnfls O< 3 :obris,ali- C. 
quoc begi Turcici cum fuis copiis, in quibus erant , ipforummet 
f confedionc,hominumad xeio,CarniolxfinesmgrcflI,graui£> 
timamimpreffionem fecerunt: direptis paliim vicis ac pagis, ma 
gnaqueChridrianorum mancipiorum multitudine fecum in fer 
uitutem abafta. Quum noftri nuntium aduentus &: populatio- 
nishoftilis accepi flent, hominum ad r 1 ci 3 fubito cogut, Iuflo 
i 0 Xofepho Comite! urriano, &:Thum a Erdendio Comite Muf- 
louinar,Sclauonia: Croatia'queBano, ducibus: ac fine mora ma 
ximis icineribushoftis tergo inhorrent es, ad Slunum Croatia: ta- 
dcineosdiexxvieiuidem menfis 0 &obrisadfcqiHintur,inua- 
dunt, caedunt. Liberati captiuf&c praeda recepta fuit, cum interi- 

1 j tu uncto Tureorum. Eramus nos Conflantinopoli, quo tem- 

pore dc hac fuorum clade SulcanusMurarcs certior reddebatur: 
quifanc quum intellexit (et, a fuis iniuriar fadum initium, iurccx 
{os pronunriauit. Nam nolle fe quidquam aiebata fuis, contra le 
gcsindutiarum,ad turbandam pacem in Vngarise limitibus ad- 
20 tentari. ludit ctiam,illullri&:generofb Rudolphi IlCarfaris 
oratori, Paulo Baroni Eiztngano , fuarum advtrumque badam 
Vngarix’,Budcnfcm ac Temefuarcnfcm, litterarum exemplar 
exhiberi: quibus feucre mandabat, vti milites fuos limitaneos in 
officio concinerent. Idem vt a noftris quoque prae flaretur, i mpc 

2 j rari viciffim petebat. 

Sub exitum ciufdcm anni Tureus quidam Conllantinopo- 
lim adpulit , nuntius cardis fuorum, c qua folus ( vt i pie quidem 
aiebatjopera chirurgi cuiufdam Cretefis, cui fuerat antea notus, 
euaferat. Res tpfa relatu non indigna.qtiod prope nono tunc in- 
30 ter Venetos ac Tureos bello caufam pratbitura videretur. Ra- 
madanis badie Tripolitani .viduacutn hiio, familia , mancipiis v- 
triufque fexus,Coltantinopolim profectura, triremem inB ir- 
baria vel Aphrica mariti ma curauerat inftrui, qua fac ultares "as 
am pii ffim as fecum aueherct. Eas equidem memini a Tureis &£ 

Y ij 


172 - io. LEONCL AVII 

Hebraeis odies ccccnis millibus nummum aureorum xflima- 
tas:verene,an (equius, equidem dicere non habeo. Huic trire- 
mi, tecuritatis fuxeaufa (emet adiunxeranc aliae dua?, quas iccir- 
co vulgus nautarum conternas adpcllare (olet. Quum ipfum o- 

ftium iinus Hadriatici, non procul ab infula Corcyra, (Corphu y 

nunc dicunt, quae vox Grxcis vulgari lingua finii fignificat) prx- 
tcrlegcrcnt: ingens fu bito coorta tempeifas eos vel inuitosin li- 
num, quem diximuSjHadriaticum reiecit. Erat id temporis cu- 
ra linus,cum certo triremium numero , cotra quofuis piratas & 
alios tuendi, (quod officium quigerit } Prouifor finus adpellaturj in- 
commendata Petro Emo, patricio Veneto: qui quidem iunio- 

ru m fuffragiis ad eam dignitatem perucnerat. Is vbi Tureos fi- 
num ingreifos accepit, mox in eos prouehitur , numeroque tri- 
remium ac mil itum, kaliis rebus longe fuperior , omnes in po- 
tellatcm redigit. Inde diro quodam &: inaudito furore fin i itum i /' 
in captiuos,tam mares, quam feminas. Maribus occilis cc i, fi- 
lioque Ramadanis baflac matris in complexu & gremio confof- 
fo/eminx x l prius nefariis pollutx ftupris , vbcribus inutilarx, 
(qux quidem viuis adluic, fpe&anribufque mitellis , aquibufdi 
crudelitate plus quam barbara in mare proie£h perhibentur) i-o> 
difibfhe tamdem atrociter ad vnam omnes, in aquasa pifeibus 
deuorandx prxeipitantur. IpliusEmi fratris filius in puellam 
quamdam egregij oris incidifle fertur. Ea quum ipfum pudicitic 
thx vim il laturum confpiceret,inox Chriftianam fc profiteri, & 
virginem, & in Cypro natam nobili familia Cornara, qux fiiam 2 y 
originem ad Cornaros Venetos referret. Capta antexn annos, 
quum Cyprus fubiugum Turcicum veniret, ex eo tempore nii- 
(cram apud barbaros teruitutem fcruiiUc. Nuncquado pofhot 
xrumnas in hominis Chnfti ani, pudoris virginei vindicis, nobi- 
lis denique Veneti manus incidiflct: obtcftari (e per immortale 5 o 
Deum, ne Chriftianx faceret iniuriam,ne virginem incertaret, 
nc Veneto (anguini foedam labealpergeret: led potius in optatu 
huc diem, quo Chriffianam ad rempublicam poftliminioredi- 
ret,diuina quadam prouidentia conteruatam, faluo pudore li- 
bertati 


* 1 


s V P' P L. A N N A L. TVRC. *7 5 

bcrtaci rcftitueret. Nihil apud immitem animum , ac prodigiofe 
crudelem falaccmque, tam fandre preces valuere; quo minus 
violaretur, & fuftocata cu aliis mancipiis Turcicis in mare pro- 
jiceretur. Exirtimabamur indignam hanc immanitatem V ene- 
^ lo nomine, tam pio, tam pudoris & omnis virtutis dtudiofo, tam 
a lyuicia denique aheno,exercui fle: nc quisluperftes vel ampli- 
tudinem praedae, quam confequuti fuiflcnt,vel amniilorumfce 
teram foeditate proderet. Huius facinoris fama Conftaunopo- 
li per creb e fcen te, incredibile di <£tu, quantopere commoti fue- 
tto rintTurcoru animi. Paflim audi/tbs omnes omnia Venetis ex- 
trema minitantes. Vix a Bailo (magift ratus Veneti nomen eft, 
nui de fu orum caulis ifl ic cognofcit,&iniurias fuis illatas ad Sui 
tanum Turcicum ciufquc Vczircs, defert:)abftinebanr,quo mi 
nus homini manus iniiccrent,aut foede faltimin osexfpuerent. 
r v Fungebatur id temporis hoc munere IoanncsFrancdci!S,Maii- 
rocenomm familia natus, (Morefinos vulgo vocant) qui paul o 
poft epifeopatum Brixicnfem , mortuo do&iflimo Cardinale 
Delphino.abfens impetrauit. IsquumZaufium quemdam Sui 
cani Muraris iufllijConftatinopoIi dic xx v i r Decembris Ve- 
:i 0 nctias iturum cum mandatis, accepiflet : imerccflic , ac tantum 
obtinuit.vt ablegandus Venctias Zaulius Conftantinopoli ma 
neret. Mi ili tam en, qui Muratis lentendam Venetis fignincarer. 
Volebatis poenas in tanti facinoris auctores flatui, ablatafq, res 

cum perfonis, tam liberis, quam feruis, reddi. Habuerat autem 

t r vidua RamadanisChriftiana cccg mancipia, qux fanequonia 
pro more Ctn iltianorum, triremi capta, libertate donata ruerat, 
alia Murates horum loco mancipia flagitabat. Simul eam t ^x 
fc ferebat animi moderationem, vt minime le diceret iplis illa- 
turum i niuriam, nec pacem violaturum; modo poftulatis, 

1 o ni & tequitari confcntaneis, farisfeciflenr. Ccteroqui le be .0 
fuorum cades &: i niutias vindicat uru 1 Senatus intellecta que- 
rela voluntateque Muratis, & rc diligenter, vti gcftafuiler,per- 
quiiita : Murari repondet, ex(tin£HRamadan:s baflx ‘P 1 ' 
tani familiam primum ad infulam Veneti iuris Zacynnunto 


i 7 4 IO. LEONCLAVH 

adplicuide, neque dumtaxat abinfulanis humaniter exceptam; 
verumetiam munufculis quibuidam honorariis, ac xeniis adfe- 

&ami*uifie. P6fteavero,quam hinc dilcefliiTent, alteram infida 
fuam Cephalleniam hoftiliter inuafifle s pr£terque pneis leges o- 
mnia deripiendo, nec hominibus, nec iumetis pccorihulue re- y 
perci (Tc. Prasfe&u m finus Hadriatici, quum certior dc hac ipfo- 
ruminfolentia ra&usftiiflcc,eos e veftigio perfequurum, no mo 
do intra linum armatos reperifle : verum etiam abei$,quu pro- 
pius acccdcrct, non fuille pro more (alutatum, nec demiffis ve- 
lis editum lignum, quod humiliationis adpcllant. Horum vtru- io 
que pa&isco nuentis aduerfari, quibus armatxnaucs finurnm- 
gredi vetemur,&ornnes Prxfefto linus honorem exhibere, cet 
to falucationis fummiffionilquegcnere,iubeamur.His de caulis 

commotum grauiusPrarfie&um fu um, acerbius in eos animad- 
uertifle. Nihilominus in liac fe caufa faturos, quidquid homi* 
nesxqui iuftique tenaces facere par fit. Nonnihil hoc rcfponfo 
mitigatus fuit Sultani Muratis animus, qui pneferum necdum 
grauiffimo contra Pcrfas bello defundus, nouis aduerfus prxpo 
tentem mari rempublicam inimicitiis implicare fe nollet. Se- 
cundum iixc Petrus Emus capite plcxiiSj&ipfa triremis cum o- *o 
mni armorum Se inftrumenti genere , toudemquc mancipiis, 
quot in ca Veneri rcpcriUcnt, reddita fuit: quo tempore nos ad 
Zacynthum, Cephalleniam, Corcyram , aliquamdiu haercba- 
mus,& cladem Venetam, quae Tureis cani triremem reftiruc- 
ret, vidimus. Ceterum libet obiter hoc loco dc interitu ipfius t e 
quoque RamadanisbalTa: Tripolitani, cuius viduam cum filio 
fittiiiliaquecxfamabErno diximus, perpauca quardam comme 
morare: t litura, vt opinor, auidocognofccndt res exteras ani- 
mo non iniucunda. 

Tripolitanus igitur hic bafla, bcllumcot rabar harum regem j 0 
Aphricanum gelturus,quum alios milites fuos, tum etiam mif 
foslibi aSuIcano Genizaros Portas fclopetariosin iiofticumdu 
cit. Condat autem, magnas in Aphrica lolitudineseflc,perquas 
profic&uri, copiam rerum neceilariarum, &: in primis annonar, 

fecum 


S V P P L. A N N A L. T V R C. 171 

ferum vt ferant,nece(Teeft. Itinerum quoque periti duces, in lo 
cis adeo defertis & inuiis,vel maxime requiruntur. Ramadan 
bafla,quum horum vtrumque parum ad animum, ante profe- 
ctionem, reuocaflemn casta mannonx, quam viarum difficul- 

5 taces, cum fuis, incidit: vt neque progredi poflet viter ius, nec fij 
ne iattura militum, pedem referre liceret. T amdem tamen no 
fine iliorum ca?de,ac pratenti cu periculo toti us amittendi exer 
citus, domum reuerfus eflTum vero caeco perciti furore Geni- 
zari,nullancc i piius viri dignitatis, nec Sultani fulrationc habi- 
1 o ta,qui huic eum prouincix prarteciflet , hominem obtruncant. 
Neque Muratcsna&cnus eos ob hanc baflar fui exdem, pro au- 
dtoritare impenj caitigare potuit: quod nemini miruo® videri 
dcbct.Quippenon amplius illa nuncapud Tureos oboedientia, 
nondifciplina militaris cft,qux fuit oli m apud fxculuni prius. 

1 y Quod tametfi docere pluribus exem piis poilcm, tamen nemo- 

dum annalium excedam.dumtaxatvnicum adhuc recitafle iuf- 

fecerit. Anni non multi praeteriere, quum Achmeres bafla,be- 
glerbegus Cypri, Famaguftx luis &: ipfe trucidatus a Genizaris 
fuit. Iliam fe caedem admififle palam profitebatur,ob inceruerfa 
20 ftipendrafua,qux perauaticiam. Achmctes libirctinuiiVet. Atq; 
vti pr^textum palliando facinori luo, magis fpcciolum haberet, 
abeomiferos etiam inlulanos exactionibus grauiflimisSc into- 
lerandis cxhauftos,aiebant,Indignc Sulcantis Murates hanc Gc 
nizarorum ferebat infolenciam,qui bcglcrbegum fuum tam ftc 
1 y de aeca; cnr, nullis ad Portam querelis delatis , nullo ct imine 
quo Ic obligaflct. Pertinere putabat ad tuendam maicftatcm im 
peri; fui, ne facinus hocimpune hc abire lineret, vt horum exem 
pio, corruptis & altis, contumacia militum latius lerperer. C^iia- 
propter in Cyprum altus abeo hcglerbcgus mittitur cumx tri- 
3 0 remibiiSjtam aliarum rerum adparatu neccHario, quam eo mi- 
litum numero inftru£tis,quo cadis reorum cohcrc eri petul an- 
tia pofTet. Notius ergo heglerbegus, quum primum ad inlulam 
adpiilifletidiilinuilaiisillisoccuUis mandat is,qux dilcedetiMu t 

ratesdederat: homines quofdamfibi lidos, adire Genizaros in- 



C. 158 )' 


t 7 (? io. leonclavii 

bet,acpaffim rumorem didcre,qualiMurateseisob interemtu 
Achmecetn ballam minime fucceiifcret. Immodiclitarc Sulta* 
nam confirmat em, mrc fcelcftum hominem dcmcdiolublatu* 
qui Genizaros,vnicos impeti) fui cuftodes.annonis luisdefrau- 
dafiet. His auditis, hilari fronte Genizari beglerbegum, &qua j 
par erat obieruantia.excipiunt. Verum non multo poli incxlpc- 
ciato<;Uodam aftu milites eiusciraimucniunc,& vniuerfos car- 
dum, ipiis etiatn triremibus in poteftatem redactis. Murares, li- 
cet acerrime ferret alterum hoc Gcnizarorum in Cypro faci- 
nus. quo grauillime laedi fuam, &pror Ius imminui maicftatcm 10 
videbat tamen,quod infeliciter ha&enus gcfti belli Perfici cau- 
fa,condonandu his aliquid cenferet, ncnouas& intellinas prae- 
terea turbas excitaret . iris animi di Annularis, nihil amplius in 
eos tentauic. 

Anno Dccccxcn,mcnfc Martio , in omnium erat ore Con- 15 
tlantinopoli, Ferhatem ballam , qui Turcico militifuprcmacu 
poteftate, necdum ad fines Pcrlicos progreflo cum exercitu Cu- 
mane bafraVezirazemejprseerat.debitara militibus annonam, 
fordida quadam auariciadiftradam,iuos in vfus vertifie: cuius 
tamen graui paenuria laborabat exercitus. Idem quum impe- 
raflet, duarum in iis locis munitionum excitandarum caufa,de 
prouinciisvti vicinis conuenirenc incolarum ad lexaginti plus 
minus millia, qui operas llrudurar necelfariasin fc reciperent: a 
hngulis aliquid nummorum, pro ratione facultatum cxegillefe 
rebatur: illilque donnim rcmillis , adfundioncsfordidasiplos 
Sracluos, ienizaros,ccterolquc milites adegifle. Menfiseiuf- 
demdiexv concefltimindiuano fuitSiauli balla:, quem fupra 
mafulem fadum diximus, vt libere, quibus in locis vellet, verfa- 
ri pollet. Hoc decretum ei viam aperuit, priorem ad dignitatem 
redeundi:quod quidem, mortuo Pcrlicos ad fines Ofmanebaf 
fa, non multo poli accidit. Conftatcum vtroque, tam Perhatc, 
quam Siau c mitius egille Sultanum Muratems quod eorum in- 
digeret opera. Nam qui per Ofinanis abfentiam, fupremi Vezi- 
ris loco res adminillrabat Melites balTa,caftratus &c fenex i licet 

alioqui 


10 


SVPPL. ANNAL. TVRC. m 

alfoqui iuftus&: feuerus, tanto tamen muneri parum erat ido- 
neus. 

Diexixmenfis Aprilis,rcdiit Sinope Conftantinopolim V- 
luzalis praefe&us maris: quod argumentum erat, co loco tum 

T rcs fuifle Tataricas, vt Ofraanis i ni'a uricam Cherfonefum traf 
iectione non edet opus. 

Eodem anno, quum O fm an bafTa Perdcosad limites accef- 
fiflet: occurrentibus intrepide Per iis, modo mille, modo nlures, 
addcccmvfq; ra illia.de ipfius exercitu carptim fuere cadi. Ta- 
* o dem Augufto mcnfc,Pertis infeiis, & nihil de hoc ipfius itinere 
cogitantibus , per obicur as, opacas, a nguftas valles, imcraltifli- 

mos vtrimquemonresprofe&us,vbi militis animadieaulamul 

toties difplola fuere tormenta bellica, Tebriliuni accedit. Facil- 

Umu hofti fuidee.hisinanguftiis eum toto cum exercitu adin- 
e j tcrnicionem delere, fi maturius de hac cius profc&ionecogno- 
uiflet. Ofmanis aduentu intellc&o.Cadiusdueiudex vrbis fu- 
ga abi confu!ic.Tum ceteri, prxfcrtim viri fexaginta in vrbepri- 
marij, variis cum indrum emis mu ficis in caflra Tu reo rum ex- 
eunt: Ofnianifebaflas.faluam libertatem immunicatcfquefuas 
aio pafti, dedunt: eumqucno&u cum fiiis invrbem, ccteroquin a- 
perram.ncc vilis claufam muris.deducunr. Ed in vrbe faraium 

longeamplufimum.altcraScachorumPcrficorumrcgij.quum 

interior ad Cafminum fit, quemadmodum aliquoties alibi dixi- 
mus. Hoc faraium propugnaculis Ofmancs , intra diem trige- 
ly fimum, egregie munit; arci abfolutic mille Spachioriim,duum- 
que millium Genizarorum, prxter alios m ilites , pra; (id ium im- 
ponit. machinarum denique bellicarum in ca magnum nu- 
merum, cumaliis rebus neccffariis, relinquit. Inde Tcbrifio 
copias vniuerfas abducit , ac in itinere dylentcria, quinto pod 
3° die, moritur. Erat in exercitu fecundus ab ipio Cigaloglis 
bafTi , bcglcrbegus Reuaneniis , cuius fupra quoque men- 
tionem fecimus. Hic Ofmanc mortuo , (upremum nan- 
aus imperium , fuos in tutum reducere nititur. InftantCi- 
galogli a tergo Per&, quibus ipfeScachus adfuifTe perhibetur. 


I-S IO. LEONCLAVII 

** •* 

Acerrimo confligii, & aliquoties quidc repetito, maximaTur* 
cerum flragcs editur. Nihilominus ^quocumquepotefl: modo, 
Gigaloghs i rer continuar: quum hoftis impetum frangeret ob* 
ie&u Gcnizarorum,qai felopetis fuis terrori Perfis erant. Quo- 
lies aurem Perfo grauiusvrgerenr, premerent, Tureorum pro- $ 
f rtioncmimpcdiremdubiiftcre legiones, & fortiilime proe- 
liari inbet.T ransfogasdeniq; fubornatos in lioftium caftra mit- 
tit, qui de ipfius profe&ioneconfilioquc longe diuetfa referrent 
ab iis, qua: cum anima fuo facere conllituifict. Haceiusimpo- 
ftura decepti Perfa ,dum & ipfi fubfiftunt: maxima. celeritate *• 
cumiuts aufugiens Gigaloglis c!abitur > & \Vanum reliquias in- 
columes ducit. Pcrfie fugam hoftis confpicati,Tebrifium reuer- 
tuntur: & v r berecu per ata,moxarccob fidere ceperunt. Periiiflc 
conflat in hifcccoflidibus haud dubie Tureorum ad lxxxcid. 
in quibus eram veteranorum militum leftiflimoru ad x reo. * j 
P rccliatotum continuata triduum trinocliumquc. Capta: ccn- 
tumac plures machina: bellica: maiores. Scachus Perficns,rebc 
ne gefta, regno femet abdicafie fertur, idq; fic tradi difc filio ; vt 
cum iacramento prius obftringerer,quofanotc polliceretur, nu- 
quam fecum Tureis pace fadurtim, ni prius rcccpiilec omnia , 10 
qux turis aliquando Perfici fuirtent. Haxraracrfi gcfla fuere 
poft difccfllime Turcia noftrum, nec ita comperta damus, vti 
qua fupra de rebus Perficis, cx iritcruallo propiori obferuatade- 
feripfimusitamen ab iis accepta referimus de quorum nde non 
dubitamus: fcquiusac illi folent, qui rerum ipfarum, quas Ict i- 
pruriunt, rudes & ignari, ridiculas nobis(vtinam line fraude pc- 

ri culo que. veritatis nugas obtrudunt.. 

ii jc etiam aflate be Ilum ad weri usMaron itas &: T rufeosge- 
jflum fuir.lnhabitant hi populi motem Libanum, qui haud pro- 
cul diflitus ab vrbe Syria? Phoenices TripoIi,(’l araboloseal ur- 't 
ciseft)non exiguum ad fpatium fe porrigit. Religionem Cnri- 
ftiana profitentur, ac Maronitis eda patriarcha facrora princeps 
cft, Is habitat in monafterio Virginis Deiparae ,quod itinere ;ue- 

dio montem Libanum adfcendctibus occurrit. Habcm P - e- 

rtnoly- 


s V P P L. ANNAL- TVRC. 179 

rofolymis Maronitae teplum S.Gcorgij martyris, vbi vulgo vo- 
cantur Chrilbantcin&ifiuezonarij, propter longas latafque 20 
nas flue cingula .quibus vtumur. Ay chon 11 s alicubi Maroninos 
dixir,&r his verbis corii meminit: Stmtin monte Libano Chri- 
j ftia ni degentes prope Tripo 1 im,iagittarij pedites valde boni,cir 
ea xlcid virorum. Hi multotics fuerunt SaldanorebelIcs,'&: 
damna plurima Saracenis intulerunt. Hactenus Aythonus. 

Maron tisvidnifa:deratiquefuntTrufci,qui fc profitentur efle 
reliquias illorum occidentalium Clvt iltianorum , quos irnpera- 
xo toris Henrieiini tempore.fub annum Chriftianutnco.xcix 
Dux Bullioncnfis Gotefridus in terra fandam duxerit, &: quoru 
vfus operatam Hierofolymis.quam reliqua PaUilina , potitus 
fuerit. Gens vtraq; tam elt numero la,tam rei bellicaeaddida Itu- 
diis. vt hominum iam ad lxcid facile poflmtinhofteeducere, 

1 J qui maiori ex parte pcridfhmi fclopctanj fune. Hos populos an- 
no MahumecanoDCCCCLXXXiSulranus Selimesl i lubiugum C. 1574. 
mittere.ied fruftra conatus fuerat Itaque Turcis.ex illo tempo- 
re libertati ac fortunis eorum infidiantibus , nunc tatndcm vn- 
decimo poft annodomiti fuerunt ab Ibrahimc balla ,Cairi vel 
2,0 ^Egypti begIcrbcgo:quideipoIiis thronum regium ex auro pu- 
ro puto Conftantinopolim ini fi ile Sultano Mu rati dicitur, aefti- 
matutn (exi es centenis aureorum millibus. Idem Sultanar,cu- 
ius filiam dudum ambit , & haud dubicdu&urus tu credebatur, 
aliifijue faraij mulierculis mifille munera fertur, quotum pretiu 
zj ducenta millia Sultanin orum xquaucrit. 

AnnoDCCCcxci n, Periis arcem 1 ehrifianam,ab O fmane C. ijSt», 
baOa fuperioriaeltaie munitam, obii dem ibus, quum obfefii pro 
pemodum ad extremamreruin omnium pxnuriam redadi Cl- 
ient, Ferhates baila.vcluti peritus architcdus , munitionem no- 
3 0 uam e regione Tebrifij ftfuere inflituic. Cigaloglis aurem balla 
Cafminum,qu2e Perfarum (ceu diximus) interior eft regia, peti- 
turum fecum exercitu iimulat. Dum hoc eius irenmpedlturi 
Perfie, maximis cu copiis ad uolant: fimularionepugnat fuccur- 
fumobfcflis,cxqueres omnes in arcem, cum nono fupplemeto 

Z ii 


i8o IO. LEONCLAVII 

militum, inue& a* fuerunt; quarum inopia laborabatur. 

Eodem anno magnus ille Chitainus Chan, qui Vlu Chan &. 

Kezicsbafla dicitur, PerfarumqucScachus, <;uem Kifclcm baf- 

fam vocant, notium inter fc foedus pepigere, quo mutuis fc fub- 
fidiis aduerfus Ofinanidas ferendis obligarut. Nam quodTara- s 
rus oppreflo Peria , proximum fc fore potentia: Turcica: vide- 
ret, cui plurimum ex ruina tanti regis virium eflet acccflurum: 
quam fieri maturrime pollet, obuiam eundum crcfccnti malo 
ccnfebat. Itaque maioris etiam coniun&ionis caufa cocra&um 
fuit inter liberos vcriufque matrimonium, Taran Chan is filia, io 
Scachi Perfici fi iio nuptui data. Simul etiam fbpuktuseft Ta- 
tarus, advlum Periar» hominum (e xxen proprio sere tam diu 
comra Tureos in armis habiturum: donec bello finis, ex voto 
Perfici regis, im po fitus ellcr. 

binio menfc huius an ni, orta quadam ohfcura Coftantino- 1 J 
poli nebula fuinqiiadriinetejocuftis pluit, quxfru&us omnes, 

&: alborum ablumferefolia. Oiuerfum quid apud nos accidit 
amio fequenti 1 j 87, Decembri menfo quum Croatinis in fini- 
bus,ad Wihitzium , Karuli Archiducis Auftria: cafl:rum,quafi 
nubes quedam anatum anfemm, aliquot fancmyriadum,ad- zo 
uol mitTeque proximum, in ftagnum demifit: vbi iiodu ftrepi- 
tus ingens pugnantium inter fe volucrum in tota vicinia, feque 
numiisconficieimuni vulneribus, auditus fuit, Egrelli pofVridie 
milites, ciues, agricola:, tantam & anatum 6 c anferum copiam, 
ad fumum, ad acrem exf icca n d orum, co rige flerunt : vt diu tam * $ 
opinufint vi&itaturi commode prxda. Namalijioo,alijaoo, 
plures alij,pauciorcfuc collegerunt maftatas ab feinuicem vo- 
lucres. Tamdem c prato quodam fpatioiiflimo fubktis fupei- 
ftires alis,auoIarunr. 

Sub finem anni, Decembri menfe. Croatinis in finibus ali- ;o 
quot milliaTurcorum a noflris, numero longe imparibus fuere 
caefa. Periit inter alios,baflar Bozncnfk frater: cuius cuptic a cer- 
uici bus recifum , m ifiu m q uc cum capt iuis qiubufdam fuit Vic- 
nam „d iereoiflimum Auflrise Principem ErncHum. Hic balla 

Bozncnfis >3 


S V P P L* ANNA. L. TVHC. i8j 

f oznenfis,& frater cius , quem cacfum hoc conflicti diximus, 
r at i perhibentur ex familia Mcchemetis bafla.* Vezitazemis,cu 
ouo nuptam fuifle Sulcani Selimis 1 1 filiam , Muratis fororem, 

iuperius offendimus. 

j Annofequenti proximo, nimirum Mahumetnno dcccc C. 1787. 
xenii, mcnfe Februario, noftrt Copsnum, arcc non procul lita 
lacu Balatone, tum temporis cogelato , quo tres T urcorum bc- 
gi conuencrant,ex inopinato adorti, cepei ut. Erant in arce quu 
noftri eam inuaderene, mille Tureorum plus minufuc capita. 

* o Exhis prseter alios vilioris fortuna:, cxc nobilioreSjCum ixx fe- 
minis, inpoteftatcmnofhorura venerunt; reliquisaut fuga di- 
lapfis,aut fub terra femet intra fpccus abdentibus. Equi genero- 
fiotesabdu&i centum, praeda Xh nummum aureorum raillib* 
seftimata. Dc tribus begis.quos id temporis illic fuifle diximus, 
i y Sangi acus Copancnfis, Cara fiuc Niger Alis captus fuit, &c Vic- 
nam prius, inde Pragam adRudolphum Auguftum miffus : al- 
ter fuffocacusinloco fubterraneo concamerato, quo fe defen- 
debat, igne vi tormcnrarij pulueris acccnfb: rertius fugae tum be 
neficio fcruatus, vbi cum aliis deinceps Augufto menfe, quem- 
io admodum mox indicaturi fumus, fines nothos ingreflus effeti 
quam hoc in loco captiuitatem fugiendo declinarat , iftic in po- 
teftatem fatali quodam cafurcda6his,efiugerenon potuit. 

Anno eodem, menfis Auguftidico&auo, (fallo s veteres Vn 
gari retinent) quatuor begi Turcici ,Safuareniis ftucZigetanus 
1 j ba!fa, Sangi jcusMohazienfis.Sangiacus Petfchcuius flue Quin 
quecclelicniis,& nouusillccaptiui loco (ulterius Copancnfis, 
quinque fuorum millibus colle&is, intra fines noflros,vcrfus 
Ncmphtim, irruperunt; &pagis aliquot cis& vitra Limpacu, 
vrucumopidulis, (Germani margas, emporia Grarci vocant) 

50 Moraci OjDobronacisambobus, Rcfneceio*Tarnoco , feptem 
ac decem in fumma pagis, repentina imprclhonc obrutis, ac mi 
feris vmufquc fexus incolis captis, omnia depopulati diripucniL 
Eius rei factus certior illuftris prclidiariorum eaftft Canifani tri» 
bunus,Georgius Comes Zciinius, Comitis Nicolai, fortiter ad 
Zigctum mortui, filius } quanta celeritate maxima potell, 

P 1 JP I- T 

Z m 


«- 


lU io. LEONCLAVII 

ccaftellis proximis aliquam militum manum, cum fuis fubditis 
cx infula Murakeoza,quae inter Mutam &: Drauum amnes cft 
fita.coeit.Pra terea proceres libi vicinos, vigilantiflimos Cisda- 
nubiani limitis cuftodcs, Comitem Franciicum Nadafdium, 
Balthafarem Bathianium Baronem Guflingenfcnyccmq; pra:- j 
fedum Copreinitzx Ioannem i jlobitzium,& Ioanoem Fride- 
ricum T rautmasdorfianum, B.indi equitii pr£fedum,per fuos, 

&: percxplofarum machinarum ccf Ieras, hoftilis irruptionis ccr 
tiores facit, ac luas vei copias line mora lecum coniungant,hor- 
taturJUi mox fuis exciris, ad locum defignatum in tempore co- i o 
uolant.Inde data diligenter opera, Tureorum vti reditum anti- 
ciparent, cofque loco maxime idoneo, quafdam inter anguftias 
p. ludum, qua: tranfeundae i piis erant, inuaderent. Fclicicerno- 
ftris hoc confli ium ccilit. Reucrfoscumprada, magnoque ca~ 
ptiuorum,cuiu{uis artatis & fexus,Chriftianorum numero bar- i $ 

baros,i'upraCatzcrolacum,advnum a Canifa miliare, necdum 
difGpatisomnino tenebris, fub primum dici crcpulculum virili- 
ter adoriuntur,- manum conferunt, animofecaedut, omni armo- 
rum genere vulnerant, ccdcn cibus inflant, ad uerlos ma&ant:co 

denique trepidationis ac delperarioms adigunt, vr acinaces no* 

ftris luos vitro porrigerent, obticerent : itidemque ceteris armis 
depolitis, ali) vitam &: incolumitatem voce geftuque lamenta- 

bili deprecarentur,alij quacumque via pollent, in liluas ac faltus 

aufugerem, ipfdquefe paludibus immergerent: vbi quum mo- 

ribundi.quod viribus cxbauftis.vltcrius pergere no pollent, ope i y 

bollis implorarent, a noltris miferatione tantas calamitatis tplo- 

rum commotis , plures erepti feruatique fuerunt. InconHidu 

Machmutcs SagiacusQmnqiieccleliciis, filius Alis ba<Ft% pice- 

lio nauali adCuzzolaros occili,dc quo fupradidum, quique ca- 

ptiuus a morte patris Romam perductus fuerat, nollrotu in po- 3 » 

tcftatcm vctiii.MohazicnfiSjSinan begus, palultris loci tran 1 ii- 

cicndi fpe,adado calcaribus equo, dum defixus liarreretin vli- 

gincjfclo peti per frotem mediam petitus id u, occubuit. Safua- 

renlis balla, quo nomine dignitatis llluftrioris Zigctanus adpcl- 

: lari 


* 




SVPPL. AN NA L. T V R C. 185 


lari fc v tilt,vna cum bego Copancnfi C balane, fuga fc fubduxit 
c nrcch o,quu res fuas iam delpcratas cerneret. Copanenfis pri- 
ma p oft pugnam nocte, quodam in faltu oberrans, cum aliis ca- 
ptus fuit.Zigetanus fepnmo camdem die pedes Brefcnzam,fa- 
f me arque animi dolore confe£lu$,cuafit. Capti cx hoftibus fere 
1 cid ccc,dc quorum numero multi grauiflime vulnerati, poft 
cxfpi rarum. Caeli tam in i pio praeito, quam deinceps, &: in palu- 
dibus ac fi luis exftin&i, multo plurcs, & ad duo fere millia. Ca- 
pita exforum cccc,pro more militari eorum limitum, cum d c 
i o vitiis, Canifam dumtaxat relata. Potiti praeterea noftri co ac o, 
flcampKus, Tureorum equis. Erant no (Irorum pedites c 13 13. 
equites id. ex quibus deliderati dumtaxat vndecim: nonnulli, 
fed pauci tamen, vulnerati.Praeda, cum captiuis Chriftianis, re- 
cepta.Non dedere noftri, iuuantibus etiam agricolis, ad aliquot 
dies fuga ddapfos indagine quada, velut in ferarum venatu fieri 
folet, cingere, quorum quidem non exiguus numerus, vel inuc- 
fhg.inrium (ludio repertus, vel fuafponrc.quod omnem euade- 
di fpem libi prxcjiamconfpiceret, nihil profuturas deferens la- 
tebras, in potefta te m venit. 

Ei li;uftenus,in hoc quidem tempore, Turcicos annales, ad- 
jecta rerum xxxvii propemodum annis geftaram expolitione, 
continuare voluimus. De quo lime labore noftro, cuicuimodi 
iit, judicium lecloris humani, candidi, Sc intelligentis , minime 

reformidamus. Ceteros vel improbitatis fl:malitix,vclignoraT 




1.0 


xj tionis morbo cxcuticntes,, 

Manguri vnius atftimamus omnes. 

Veritati quidem certe lhtduimus,qua, velut anima fua, fi ca- 
rear hiltoria: mox infumos.abeat,nccellceft.Tc(tes id onco s,fl£ 
ausiores fi le dignos habeo, quum magnificum & ampli ili mu 
20 virum, Banholamxum Pczzenum,Cxi.Ma.confiliaruim , nu- 
per ad PonamOfmanicam miflumcumordin. 1 rij Vgati mune- 
re’ tum etiam viros nobiles &c egregios , Paulum RuCm Vnga- 
ruin, beate non it idudumCon lianti n opali mortuu m, Nicolai* 
Haunoldum V ratiilauic fem, Hieronymum Arcon«tum Leoiv- 



\ 


184 


IO. 1 E O N C L A V 1 1 


torinum: qui ConftantinopoIi,quumifl:ic ipfc peregrinarer, ia 

auguftalibus feriniis iccrctiori bus militabanr. Horum confue T 
tudinecottidiana, plancque (incera , qui virorum opeimorum 
candor cft, multa mepcLvcniilcdcTurcicis rebus, ingenue fa- 
teor. Nec prartereundus lilcnrio MatthiasPharenfi^Rudolphi y 
Capiaris noltri ad Portam O (manicam Dragomanus vel inter- 
pres.* ex cuius narratione pleraque de hoc decennali aduerfus 
ortiflimam, vereque victricem ha&enus gentem Perficam, bel 
logeftis, plene cognouimus. Quod fivifum Deo fuerit, diutius 
hanc nobis prorogare vitam,dabiiJK!s abiolutam aliquando hi- 1 ® 
floriam Conftantinopoficanam, qua res inde vfque ab vrbe co- 
dita,tam a Romanis, Grxcis,Flandris im peratoribu$> 
quamaSultanisMufulmanorum geftx, feric 

perpetua contexta: legentur, 

i 

Supplementi annalium finis. 





A 








m - 


PRINCIPES MACHANENSES, 'CONTINVA SVCCES- 

SIONIS SERIE, CTM OsMANIDARVM GENEALOGIA, 

qui Ab eis ertginem ducunt. 


Lccrac 

Cuducfeet, 

CaraCban» 

I 

OjjU£* 

GiofceJp, vc2 KuJcdp. 

Ycrfaiob* 

Todkmiif* 

J aL 

Ciae Aga. 

BakiAgL 

Bjifiinger, 

Okuluc. 

Eaindcr. 

L 

Cululbuga. 

CabiElp. 

[ 

SoScimanScach» 

— ' 


f 


Stingurfengl Emicui 

— 


GundogdE 


Gundus,qui&: 
Gundus Elp» 

Agdemur. 


SofciinanbafiijCcdcnfis &Bo- 
lenfis fanshcus , mortuus duo- 
bus ante Partem mentibus» 


Sari^ati^ui LQfcaanGaG» 

& AidogdL regnauic annis L9* 

f- — 

II, Victum Gafi. a. fi* 

'JV,/ 


Ali batsa, 


1 1 1, Sukan Murat Chan 
Gail an, 31. 


r 


\Ar 


* O n Lq bule^tii * V .Em i r 5 

ius annales fur- leinftan. am- 
cici nullam en rio' nisy.rcgno 
xicmfaduac T fcd cxmnsaMu 
Gmi ta nc um . fa fratre. 

] ( — 

* Ziches^tiS YecbanZdle- 


Jvlufljphn Zc- 
Tcbi , cxIlis iit 
proelio Terni* 
liano* 


SiausZdcbi, cacatus a IUI. BiialuGiidcninChan. IacupZdcbi>{frafigU' 
patre, | armis 14» latus iubentcBaiaiitc 

D.iurZdebLcx fui apud Vngaros. | 

W 


fratre- 


1 


lfh Zde* V f Muia. rc- 
bi t ocdfbs gnnuff jnnrj 
^-» ocdfiis a 

Mnchetncte 

frarte. 

r 


a 

fratre . 


V 1 1 . Sulun 
MucJicmcf 

Ghan.an.S. 


+ Dwiruc Mufla- 
pha r fe cnuprae* 

[io Tcmiriano 


Turei r ficue 
& patre, rron 
odgnoteunr» 
Vide Potas 
fioftras ou- 
(nero J?, 


Ui. profiigtta 
patris morte 
Conflanti no 

poijin. 


N.Rlja,qu;c 
&ipfa Con- 
fla udnopo- 
Itm profu- 
ga 


Vili- Sultan M u* Muftapha Zckbi* 
tat Chain 1 L afl.31* Nicara? «caru* a 
f fratre. 


AhdinZckWfo- 
te patrem m0E> 
tuus Amati#- 

r — B 

Muftapba , Cara- 
ni an ia; bcga^ nCC 
patrem mortuus.^ 


CsfanZekfbr, NJ5Ba miA 
obtfJi* loco /i» Caurtan 

mitTusCoftan linopolim _ 

tioopolim a cum fratre BaiauasfihuMu 
fr.Solcimauc. Calane, fbphsm metie- 
batur. De impe- 
rio cum Murate 
1 1 drm ccatiiran- 

nis 3, Tamdem 
^ captus , Muratis 
1 1 iufflj dcnmri 


iX.Sukati Mu- N.Zdtbbnatuseilfucndiarisbegifi p 

chemee Chat lia , nominatoe a bapiiimo Caiuius pinnis Hadria^ 
iLsn.jo, Ofmanidcs - nopoli fuipcndi- 

■“ — tut. 

X, Suit an fiuialicCfun Zemi^ui Gemes, Italica pro- f^N.filluiZemis/-* 
11.3^33. veneno fiibto- nuntiatione , puifus a fratrcK t^ui Cbriftianus* 
tusaSdime filio- mori tur cxful in Italia. Rhodi vixit. Ea 

\) vero eApca.con- 


Sinan Scach-Car^- A)c Scach, Achmec AmaEx pri- 
mani x begusjan te quiSeAlb fei^, occifusaScliine. 

ma Scach: ( * — — 


patrem moritur, 


ante patre, MuraiZdc- AladinZ^ 


liSenwt Ak<Bo‘ «tiTils ad birffngitaJ iebi,P«>& 
2c|cbi,[lii Zdcbi, GflCsPerfi- Ifinaite So- e n ad iub 
gulacusiur- ltra £ u cos.mon 
fu Sulcant larus mr- | , „ , 

Sclimispa- cufra* Vrcl.au liam Juar.c tuus 

«tui.Pmfe. t». Zelcbi. — 


git 

phimi ] 3 cr- ranum M- 
fam, cuius E ^ypti f tnor 

vxorem. 


Muchemer, Ma' 
gneGspr$fc&uS| 
a patre veneno 
necatus- 


N Zelcbi, N Ze- 
Icbi-NZclebi.cu 
pai rudibus neca 
ii Eruijc, luflii 
Sdimis, 


Corcut P ri- X L Sulcan Sdim 
mum Cafta Chau. regnauitan.' 
mona;,po/i nis g„ mcnCbus £, 


Magridix 
pr^?cdus , 
occilus^ Se* 
lime germai 
iiofratrct 


diebus S. 



X I L Sultan £ 0 - 
Jdman Chan 1 1, 

alitia 



f flans in religione 

I Chriflianaicrer- 

[ fetius efl a Sui ca- 

t_no Solei mane» 

lijj.n creati Ii* abdci - 
cum pa* c% Coflan 
tre» dflopohim 


. MuchcmctAnwfo XIH.Sulw» fK*’ 


Mitftapha necatus io «onlpe- ckm Cban Pctfat.vbi ftt^ubtute ft cum 4 - filii s. Mulbph, ftane 

flu patris a mutis, j 1T1UCI b c ' ' n jjg. f- . 1 n «ato , 

Murs.Zdcbi, necatus attiiuf cui cardlimus erat, IJ. Omcr, Murat. Sdim. Mucliemcr. ioterfiter 

fupofl patrem- anno Cl.mtia, IH4- __ K j - 


bilT* con- 

im. 


XI 111 . Sui tau MuratCI.au 1 1 l.rtgnaie«p it Hab f ■ klucken.«^^^ fo ^"|lT; j^t^ttthnpil 


Mnebem ct, po 11 ti rcu m ctfio n «n abi ega tus M a- 
gueU3CQ t ibidem adhue Jcgin 


^junpamdudummurtuu, 

^ * tuiti h« TAixhfMiufW»* 
















J: 


C 
























V 








* 




■ ; ; ~ 2 ■■ t 

f •• 

* 

• * 

#n, r, ; 




f 

• . ,- V_ ‘ 







M 




' 




1 






' - % ^ ■ ■ * 

L* 

, ,* ‘« 
f ' f * i^' 

. - - f : ; x I, s - > 

c * < S* - - i 

^ . - , T 


. : - - • \^ :I ■ ~ - i 

. . * 


r? -* 



















- t-* ' t 





jC 





a 



; • ■ ’ i * l • ! t * • "£ A 

*Sm f- 

i ^ - \ * : 


J .*>* £ * 

"* • 


♦. 




• > v 

" *> * 


V f* * ‘ \ 

; - ?• . 













v ^ ~ 

* « .' * ' 


* 


* * 


n 










■•*-•., l' ■*■ - .:« % •*■ * 

“* ,'■ J • f ,« 5 r ’ 

2 4» ,"1 ! ,! ' 


T * i t f ■ 

* r 




&* n r=: 




* 




«' i, 


; ! 




«■ . t -» ... 

>- . ■-. 


^ : 










* 






tt r - 


C * 


P 

— 





r; 

*’ 


> « 


V 

r 4 






3 

-* 

« u* 




cr 

a 


, $ i 

! sis 


tc 


«*- vo. J ■ - 

- 




t > ^ r* 


A 4 

I 4 






' 


C 


• r *> 










te 


A 


o 

,~ . fc *■* 

* *- rt. 

Vrts r* 

■r* 






M -* --•* f 4 ■> 

c ^ . * - / ..j 

v <#. ;* - * % 

, - * ■ • r» 


* — 1 *■ 

C *7 1 

’ - ■— * 


* *3 


r 


r i 

n u 


CV 14 a ” ' . , : 

§^7 *J f e a 

~. t. r 7. 


> ** Z$ 


C 




— mm t ] r . “? 

tro r v- - *. > c- Ci ^ 6 M .. 

. . O O . r -V x . : 7 


if* V — f 

■ , .»• - ‘ a 

- _.- ^ - * * ^ 

'r 4 - > : - r rs .j - ^ 


n v y , r ■- - I * f ' ZL 

4 * ' o O ^ .£T r. ^ ' -: ..; t 

• t* . , ^ *** t£i - r 1 J 

^ ^ _ • f »* 

- « ^ , k “ rv" *< ' .r— * ^ - * .■! 7 

■* r; t j ^ - t -1 / .. 4 p 1 t 

— Vc ? St? '• ^ « i . i ■ 




fc " m -A *•% »» 

t r, *• 

. • 5 


'"i i: • ?’ ' : - r 3 

. «r rr-l | !• 


rt **y w k. 

t O t 


Mm * h ^ c 

C 7 * t I 


■ i 


% M 


' a • ■. w r» . 


P « 

a 







.- ■ 




a ^ ■ 

i i * — *■* 





i 










t 

/ 


















■ >i 




— 


■u 

— 


— , 


- - 



bsb 


'*T 


J 



I 


L E v N C L A 


I I 


I • 



PANDECTES HISTO- 

RIAE TVRCICAE. LIBER 

SlNGVLARIS, AD ILLV- 

ftrandos annales. 

* , w. * _ ■ • 

Dt Genealogi* Sabanorum, Ofmamdarumjum etiam, quid 

Scach, Gafi^Zelebi, Emir . 

i • • * 

Nt e omnia Ic&ori duximus depingedam fieic fi 
' feriem principum Machanenfium,a quibus Of- 
manidas ortos, annales hi Turcici tradunt: cum 
so ^/f crg^vvj arbore, quam vocant, genealogica Sultanorum, 
******* ^ inde vfqueab Ofmane primo, adMu ratem hunc 
tertium, eiufque filium Muchemetem. In hac autem genealo- 
gia retinui nomina barbara fimpliciter , vri pronubantur a Tur- 
cisauibustaroen in explicatione Annalium eam dare formam 
M libuit quam Graecis probari video. Obiter etiam leftor anim- 
aduertat, Vguzem velOguzcm heic quarto loco poni, aquo fa- 
miliam hanc Oguzia m T urci di&am aiunr,quaLaonicusChal 
eocondyles , Latine GaUiccquc non magna cum interpretum 
laude publicatus, adpellat tribum Oguziam: videriq; apud Lao- 
yj nicum,Oguzalpem {licet confufis temporum rationibus) eum- 
dem eflc, qui Oguzes Tureis vocatur. Oguzalpes enim dicitur, 
vclut Oguz E!p,id dhOguzes Elpius, ve! familia natus E’pia, cu 
ius in annalibus mentio fit in vita SultaniMuratisII, annoMa- 
humetanoSq^jliue Gmftiano 1444, quaque videtur eadem 

AA 




iS< IO. LEONCLAVII 

\ 

tllecnm Oguzia. Praeterea Giokeipem nos vocamus, fequuti 
Gauderium,lmguxT urcica: Cacfareum interpretem, qui Tur- 
eis eft aliorum pronutiationc Kukelpes vel Gukelpcs. Sic apud 
Vincentium Beluacefem corrupte legitur quidam Kiocay,pro 
KiocChan, pronuntiando vocem Kioc vnica tantum lyllaba, jf 
qui alibi Gog Chan dicitur : vt etiam Gukclp, &: GogEIp, pro 
eodem accipiatur.quod nome indicandum putaui, propter ad- 
pellationem gentis , qux faci is in litteris cxftat. Scachi autem 
adpellatio, quae tribuitur Soleimani,Ertuculis,patrt, vel regum, 
vel magnorum eft principii, ptaefertim apud Pcrias: ficut apud r» 
Hifpanos Doni vocabulum inviti cft. ApudlacobumFonta- 
numTlaccus nomen cffquod vix adgnouerit aliquisidem c C~ 
fccumScacho.Ncc reces hoc elle Scachi vocabulum, velex eo 
pa rct, quod npud Aythonum hxciy capite verba,Iicet coi rupte, 
legantur: Poftmodum quidam rex Perfarum, nomine Collo- i 5 
railluh/uit primus aufus Romanorum imperio rebellare, ac fc 
fecit imperatore Aha; nominari. Quippe vox illa Collbrailath 
mutanda prorfusin ColroasSach,quod ChofroasScach, id eft, 
rex Chofroes, enuntiandum. Obiter hoc indicare proptcrca li- 
buit, quod infignishiftoricusReineccius,au&or editionis Ay- 2.« 
thoni poftrcmx,dcChoftbraflath putauerit Arraxcrxem taciu- 
dum: qui tamen Agathixnoftro non Artaxerxes cft, fed Arta- 
xares,vti Bizarusquoq;nofter,V,G cx obferuationibus noftris 
adnotnuit.Rurfus alibi apud cumdem Aythonum Soliman Sa, 
non eft Soliman bafta.Ccut in Adpcndicelua Rcineccius opi 1 y 
natus eft, fed Soliman Scach. Ertucul&Ertucrul (diucrla na- 
queferrptura reperitur) a Tureis dicitur, quem LaonicusOrto- 
gulcm vocat, Oimanis patrem. Et Ofmanem hunc dico, non 
Ot manem, vel Otomamtmhremquenon Otmamdas,fcd Of- 
manidas : quod ita poftulet Arabica: Turcica: q; linguae pionii j» 
tian da; ratio, cui Graeca prolatio nominis, per Thita lirteraferi- 
pri,nonaduerlatur: quando iftxc littera non Latina- T veiT H 
refpondetjfed ex viti Graecorum , gemino potius S, cum fibilo 
quodam cxprcftb. Siccnim Aftmanem pronuntiauic Chalco 

condyics. 


PAND. HIST. TVRC. 187 

comi yfes,non Athmancm. Nec aliud hocOfm anis illius cft no 
me, quam 01rnanisbatlx,qui antebien liu bello Perlico periit. 
Ortelium fane miror ( )fmanem,quem Otcomanum vocat,Zi- 
chi filium facere, tam Grarcis, quam Tureis rcpugnatibus.Gun- 
y dufelpis nomen, qui &Gu*tdus a Tureis vocatur, idemprorfus 
ei t cum Duzalpe Laonici.peraphxrcfim, quam vocanr,dctra~ 
ftionemque primarum litterarum. Et in margine Latini Laoni- 
ci adferiptum legitur huius Duzalpis nomen aliud cx alio libro, 
Iudilalpes:quodadGundufcIpcm vel lundulel pem, propius ac- 
10 cedit. Errat autem in his Laonicus, quod 1 Juzalpem ponit pri- 
mum in hac familia, qui Gundus & G unduiclp, Ertuculis filias: 
quod Oguzalpcm Duzalpis facit filium, qui ab hoc xm gradu 
ell inter adfcendcntcs: quod Ordiogulem Oguzalpisfiliu, Du- 
zalpis nepotem (latuit, quum xi 1 graduabficabOguze,quieft 
15 inter adfccndentcs,&: Gunduielpis Icu Duzalpis fuerit pater. 
Ofman a morte patris annos quidem 59 Mahumetanus cx an- 
nuliu au&oricate vixit, (ed 19 tantum imperailelcribitur.quod 
primis 10 annis principatum adqutiiucrit,&coftituerk.Sultani 
nomen huic ab annalium auftore non tribuitur, fed Mu rari pri- 
mum nepoti, &: abnepoti deinde Mucbemcti: quod dc hocMn 
chc mete Theodorus ctia Spadugin 9 adnocauit. Gazi vero cog- 
nomen Oftnani datur, ficut &Vrchani filio, Muratique nepoti, 
quodftrenuum magnanimumq; militem figmficat. In Vrcha- 
ne(fic enim fcribcndum)notada cum Ali balfe haere cocordia, 
quum omnes alij, quorum de rebus Turcicis exllant feripta, di- 
cant ab Vrclunc principatus initio fublatos uifle dc rnedio fra- 
tres duostaperte reclamantibus hifceT urcicis annalibus, qui pri 
mum a Baiafite Gildcrune Chaneparicidium, regni cauiacom- 
miffum fu i ile, necato I acu pe Zclebi fratre, docent. Zclebis no- 
$0 mcn,quod nobilem figmficat, a Tureis arbitror vfurparum>ad 
imitationem Romanorum &iGrx eorum, quorum hi filios ' ru- 
perat orum natu minures Nobihllimos vocabant, ilii Noucllif- 
fimosjvoce nonihi Icor rupta, licti ti patet ex hilioriis, inicriptio- 
ubus,nummifmacibusant]quis,& Fallis. Vnicam tantum hoc 

AA ij 


% 


1 * 


4 « 


iSS 


i o 


ic 




IO. LEONCLA VII 

locolubct infcr:ptionem,fidcicaufa,licet in rcmanifefta,pone~ 

re. tura quod pro fe vetus, iam nouafitjioc cft, recens primum 
inuenta: tum quod antiquitatem nobilis vrbis Auftri** Vicnnc- 
fis .quodam fcu Vindobonat,fcu V mdoniana ,quotf magis pro- 
bamus, inlignitenlJudra.Eatn magnifici equitis, d n. h iero- y 
nym t beck a leopoldstorf, CxfiMaidl. Cameraraulicx 

tonfiliarij, (ludio liberali debemus: qui columna fragmen rui 

veteris, qua.* inrcgraMiHiarium Romanum fuit, in vinea quada, 
haud procul a S. Marci nofocomio.ad vnum a Viennalapidem, 
repertum quum imclligerct: operam dedit, vtdomu fuara de- 
portatum, polleritadronfduarctur.Eiusinfirriprionis ha*c ver- 
ba iiint, litteris exprefla nobis familiaribus. Nam ductusearum. 
quales m archetypo ccnfpiciuntur,hoc quidem tempore d 
non potuimus. 

f MP C iES 

P LICINIO CORNEt 
VALERIANO NOBI LI SS. ► 

CES.. PRINCIPI 
I / V.. NTVT IS V A.. 

ET PONTES VETVSTA 
CONLAPSA RESTI 
A VIND.. M P 

m 

r i. 

Fntcl ligitur autem nomine NubiJiffimiduucrtmfq; principis, 
minor natufraterC.ilIieni Angulti. Sic igitur & Turi i Zdibcs t y 

rti6sdixerc,quamqnaminanrultbus liis animadumere licear, 

MuclicmeiisI i,& (iicccflbrum filius non amplius Zelibes , fcd 
Sultanoscepiflenominari. Ceterum die Tureos veitui fimLs 
quafdam Romanorum Grarcerumuc,qtnbns iucceflerunt,plu 
iibusin rcbusaniinadueriiinus: in mulis,oifi* iis rmlitarib’, pro- 3 ©, 
«im iarum pr*fe&uri$,legibm,& vniuei 'o imperio t ofiiruedov 
Iam quod BaiafitisGildcrums (itu* Lata pii filios adruet» :n cis 
lecenfcndiS auctorum magna di ner (i r; <• t it. i ur< i primogtnitu 
faciunt En, irem Solcfmanan,qmncquid,.*m fZjuor. EiSolei- 
manes lucdictuj fuitEmir,auuvn iuus maioris caufifcNaniEmi- 












PAND. HI ST- TVRC, it 9 

resadpcllatifunt pratfides&: propagatores imperi) M diu metis, 
quafi wperiores:(GulieItnusTyrius facrapasfeu principes ma- 
iores inter prrtatur)quos Grxci Amires 8c Amirades vocarut,de 
quibus non re&evcl Amcres,vel Amerades,vel Admiratos, vel 
r Admirales,vel Admiraldos fccerc Beluaceniis,& interpres Ce 
* drinh&ali) Nec hodicq» nomen hoc afpernanturipii 1 urcoru 
SuIrani.Laonicus veropoft Icfum fuum maiorem, quem fimpK 
citer Ifam Turei vocant (quod nomen etiam proptus imitatus 
cfl Laonicus i.bro 6, quum Id fen Brcnezis F.quem alibi Icium 
i 0 vorat, fcribit.)qucmdam Mulfumanem nomine ponit. I de fecit 
primogenitum Orthobulem,a patre Sebaftiar prxfedura , Sc fc* 

bidemabhoftibns vrbe capta eae itrai. Turcici vero annales ex- 
prefle tradunt jSebaftiam Emiri Soleimani Hlio natu maximo, a 
patre datam fui fle: qui tamen aTemirc capra Sebaftia,n 5 hic- 
i j rit interfe&us. Plura dc his allaturi deinceps in medium (umus,. 

' ad numerum natarum 79, & 67. Ten ij quidem Cyri fcelebun 
patris Baiafitis fucceflorc faciunt, cuius nomen nec in Turcicis 
com metar iis, nec apud Laonicum repetitur, &: fi&icium plane 
videuirEumdkut a Temire fuifle captum , IcJ ecultodia tamc 
10 eiuiflfle.Laonicus autem ia ipfu, proelio Temiriano captii tuil- 
fc Molem qui videretur reliquis praeftatior robore. Proinde Te 
mircum circuduxit 1 & fecum in caftris habuit , viclu miniftr as* 
Poften Laonicus hac lubiieit; Temir Cheriam preperauit, 
Baialitem &c filium cius lecum vehens, cuius paruum refpe- 
xk dum egit proi nde in patriam regionemfugaeua Iu. Denique 
tertio repent Laonicus initio quarti libri, Mofem dimiflnm a i c- 
gcTemire mari ad regionem patriam rt diifle.Similis cfl confu- 
floin minarum natu Baiafltis filioru mentione. Nam Laonicus 
&: Icium minorem commemorat, qui nutqua in an na* ibus i ur 
5 0 dcisreperitur,&vltimo inter omnes Joco ponit Mulbpha,te- 
fpicics (vt arbit ror)adillum Muflapham, cui Dclmis ceguome 
a Tureis dati ir quiq; Baiafltis ic filium mentiebatur. Atquuh- 
ierte Turei traduc, minimum natu fuifle Caia nem Zele hnn. qui 
tempore calamitatis paterno: fueritiad huc arare te neram at raiq» 

dcincens ab LmireSolcimonc fratre hunc. 1 natu iiimiu.um,Cw- 

AA iiji 


IO. LHONCLAVII 

fanem Zelebim,fuiffe Conftantinopolim obfidis lo- 

co ibidem ellet.Laonicus etiam alicubi Iefum minore, facit mi- 
nimum natu,&:Conftantinopuli bapnifatum aitdequo fane ve 
ro fit fimile, Iefum minorem Laoniri,eib ilium ipfmn nani mi 
nimumBaiaficisfilium.quem annales Turcici C a fanem Zele- I 
bim vocant. Error Sa ifouini duplex Ofinanidanim in arbore, 
quo Sukanos iam fuperftites a CynfceJcbi propagat,&: Baiafitis 
cxCynfcelebi nepotem facit Muchcmctem primum, cam ;na- 
nifcftus eft* nullius vt refutationis indigeat. Alis vero, qui Con- 
ftantinopolim ipie profugerit, nuIlaTurcicis in annalibus me [ * 
tio.Rcpofuitmis etiam fuo loco germanum illum, & natalibus 
opera noftra nuncreftitutum,Baiafitis filium , Muflapham Ze- 
lebim: qui vtTemiriano prtrlio.fic etiam haftenusex Ofinani- 
darum &cmmate,haud frio quo fatali cafu exclufus^enit.-Iocu 
eius inuadenteMuflapha, fiippofiricio Baiafitis filio, que anna- 1 f 
leshi Dufinis adpellamcognomcto. De Sauzeiu (Tu patris ex- 
excato, nullum in annalibus verbum. Nomen Sauzis illud cft, 
quodSolcimancs hodierno Vcziri azemi adhuc puero dediile 
fertur.Siaus enim balla vocatur.cuius fupraquoq; aliquoties in 
fupplemcnto annalium noftro facla metio. Quod autem Sauzi 1 
a Reineecio Taures filius adtribuitur, qui exful in V ngaria vixe- 
rit: & quod idem dat Muftaphae iuppofiticio filium Dauidc, cx 
au&oritate Ioan.Balihj Heroidi, qui &iple diucxfularit apud 
Vngaros: errore quodam fadum,cx viriola feri ptura,& Heroidi 
alucinatio ne,profc<io. No enim Taures apud Ciiafcocodvlcm 1 S 
legi debet , feti Tauics, tribus fy liabis, quod nomen cl! Taut vel 
Daud, quemadmodum noflris in annalibus Daud bafla legitur, 
fub imperio Baiaf itis II.Et Tureis Daud dicitur, qui 1 )auid He- 
braris. H ic ergo Tautcs verus efto Sauzis filius, alter autem Dufi- 
mis Muftapbac filius Da uid, ceu conunenticius*expugitor. Per- 3 ® 
peram deinde traditur a noftris,lfamfiuclofua, fiuclefuir ma- 
iorem, a Mulfumane,qui Turcisefl EmirSoIeiman,occifurm 
quum eius necis culpam f urcoru annales in Mufam, fiuc Mo- 
fem, fratrem alium, deriuent. Vo! ut etiam nollri ,quosRcincc- 
ciusin Ofmanidarum ftemmatefequuur,MuclicmcteI I fuii lc 

natum 


PAND. HI ST. TVRC 191 

Batum exlrenc, Georgij Bulcouizij, Scrutorum Defpotai, filia. 

FaLfum hoc cfle,manircfto paret cx annalibus hifce notris,& 

annoru fiipputationc. Natus enim fuit Muchcmcrcsanno Tur- 
cico 8 ? 5- Murares autem duxit Ircncnquinqtpofi: annis, Mahu C. 1450* 
- rnetano fcilicet858.N0 ergo potuit Ire nes e ile filius Mucheme- 
' tcs.Pretcreanon potuiiletcxlrene natus initio regni plurcs arta- 
tis annos habere, quam xvi.quu tamen coftet, imperare cepifle 

natum xxi plus minus annos. Ncclrencnfuifle dfclarn Geor- 
gij Defpottc filiam, (ed Mariamsoftendemus infra, numero 96, 

i o qucmiocumlc&orcumhocconiungat. Quem porro Spoder- 

beium , nobilem in Panderatia Satrapam cx ^Enea Siluio vocat 
Rei neccius, patrem fecundae MuratisII coniugis,Spcnderem 
di&um legimus in cdiro Laonico : quod nomen idem e it cum 

Sphendere,quemlfuendiarem Turei adpcllant. Quippe folent 

ir iisnominibus,quxagcminac5f0nantcincipiunr,litteraml,vcl 

V Gallicu praeponere : verbi gratia, quum pro Sccndere dicunt 
l(chender,pro Scodra,! fcodaraipro Scopia, V fcopia. P requens 
vero in annalibus hifce mentio fit Ifiiendiaris , quod cognome- 
tum principibus illis datur, quorum era r ad Pontum Euxinudi- 
i o tio.in lpfa Ponto prouincia, vicinaque Paphlagonia. Chalcoco- 
dyles quemdam ex cis nominat Ifmailcm,Sinoptj principem, & 
alibi principem Sinopa: & Caftamonis,amicum&focium Mo 

fis. In noftris autem annalibus hifce legitur, l fuediari Terni rem 
Chanem veldedille,vcl ademtas a Baiafitereftituifle,Caftamo- 
i y nam, Conger i m , ( lalazugen. Idem narratur hofpitio Mufam 
excepi fle* clamq; fecum habuifle,quu abEmire Solcimanc 1 ra- 
tre bello peteretur. Notanda quoq; verba Laonici,quu ait.Scen 
deris, qui S i no pe n regebat, fu i ffe filium Ifmailcm. Qiiippe le- 
gendum pmo Spcndcris,non Scenderisdicet mihi nomen Sce- 
1 o deris non fit ignotum. Panderatia: fatrapinm quod adtinet, cfl 

ad Pontum EuxinuciuitaSjinPont&prouincia, quae hodie Pen- 

dcrachi diciumeopofitafitu, veteris vcHeraclix Poncicx loeu 
oceu pafie videatur. Abhac fi dicti non funt Sphendcrcs, Ifuen- 
diarefiie bcgi,quos nlij S peder aut Sponderbeios vocarut/ahim 
S penderes opido regioni q; nomen dedere. De h is &C alia leges. 



„1 IO. LEONCLA Vir 

infra, numero 15. Nunc ad O * in anidaru genealogia m vt redea- 
mus, equidem nonabs re dubito, an duos ex illius Sphcndcris 
filia Muratos fulcepcrit filios. Laonicus certe dutaxat vilius mc- 
tionem facit, quem Cambriniusadpellat Calapinum , acogno • 
meto potius, quam nomine proprio. Nam Calapinus vocabulu f 
corruptum elt ex Zdebi,decuiusiignificato fupra monuimus. 

Atij Chialapum dixere, quod cx eodem Zelebifattum paret. 
Maior aliorum opi nione,qui duos fariut,Turfincs aetatis mefc 
xv 1 1 mecatus‘( vt ajunt)a Muchemete 1 1 , nomen habet in foles 
&; incognitum O fm a nid arum familiae. Per me tamendeim vt 1 • 
quilibet arbitratu lio ihtu.it, licet. Similius etiam vero, liquide 
omnino fuereduofratres,MuratisexSphederinafilij,vnus poli 
alterum tam breui temporis interuallo nati; puerum natu maio- 
remxvn 1 menfium deportatum fuille Coihntinopolim & Ve 
netias,vtfcruaremr,quod Geufrxo placet: quam v 1 menfium 1 5 
inhntem,quodRcineccio. Ceterum inter Baiafitis 1 1 liberos, 
nec Alim Caphx £urapam,nec Muratcm fatrapam T rapezun- 
tis potui: tum quod Menauinus,teftisoculatus,borumnon me- 
minerit: tum etiam, quod Trapezuntis prxfe&uram Selimem 
obtinutfle,nofiris ex annali bus,&: ipfo Menauino confiet, inde- zm 
nueCapham tranfmifiile, quumdcoccupandoimpcrio cogi- 
tarer: quo le non contuliHet,fi fui fiet illic Alis frater, conatibus 
haud dubie SeIimisobftiturus,qui aliorum fratrum impedime- 
ta metuens, hoc ipfum iter arripuerat, Asiatico magis compen- 
di. itio, mi nu(q;difiicil i, reliffo. Zcmi fuille filium, tradit etiam 2. f 
Secretarius Sigifmundi Malatefix,qui multis in GrseciatuncflC 
Alia ^eftis rebus interfuit, i 'ortunam huius, Sc liberorum, rac- 
morix prodidit SpanduginusJed nomina non expoluit. Vide 
qux infra notabimus, capite ijp Sultanum Solcimancm , Seli- 
mis filium, fecundum voco, non rcfpc&u Soleimanis, V rchanis 3 -♦ 
fi!i! 5 qui non Sultanus,led Sangiacus dumtaxat fuit,nccpatri fuc 
cedere potuit , quum ance patrem fit mortuus : cd ratione illius 
Emiris Soleimanis , Bjiafitis Gilderunisfilij jSultanorum in or- 
dine quinti, quem pe peram ali; Mulfumanem vocant. Dcniq; 
monitu Icdm em voio,mc hac in genealogia notafle Sulranoru 

annos 


PAND. HI ST. TVRC. r 95 

*nno$,quibusiniperarinr,Mahurnetanos,qui quidem ad annos 
Chriftianos qua redigi ratione debeant, paulIo poO; expofituri 
fumus. Cetera huius genealogias, prolixioris explicationis haud 
egen t. Vnutn dumtaxat hoc addo, liquere de hac ferie Sukano- 
y rum Olinanidarum,hadenusregnallcSultanosxn,lincadire- 
cta,filiis in patrum loca fuccede tibiis: duos vero, videliectEmi- 
rem Solei manem ,& Mufam Zelebim, ex tranfuerfo irrepfifle, 
nullis in imperio polHe relidis lib eris: quod varici nij cuiufdam 
antiqui cau a di fli mulare non debui, cuius exitum fortafle tam- 
i © dem aliquando videbimus. 

De origine Suit anorum Turcicorum. 

t P 

Equidem nihil hactenus inucni memoriae proditum aut ple- 
nius, aut verius, aut faltim vcrolimilius, de origine Sultanorum 
Oimanidarurrgquam quod heie in annalibus legitur. Facere ta- 
*I 57 men non polium, quin ledoriscaufa,cognofcendircsTurcicas 
Audio fi, quaedam hoc loco fubiiciam, a Theodoro Spandugino 
Cantacuzcnotradita.Narratis/equantamaxima potuerit dili- 
gentia conquilmifie feriptores rerum Turcicarum , qui origine 
K Tmanica: familia: retulerint in litteras, deq; histamdemintel- 
io Icxifle.princi piuin huius exftitiile quibufdam abarmctariis,na- 

tioncTataris,expoftcritatccuiufdamOguzis.MulcasenimTa- 
tarorum familias id temporis, quum Sultanus Aladincs, "conij 
princcps,rcrum in Aha minore potiretur, venifTc qua:fitum fe- 
desfubAIadinisimpcrioiquasintcr &tifta 'ucrit. Aladincsau- 

z y temgrama bella gerebar, inquit, aducrlusimpcratoremConfta- 
tinopo!itanum,qui erat ex familia Comnena. In hifce bellis ac- 
cidit, vt quidam eques, natione Grarcus, vir magnanimus & bel 
lico(us,in omnibus duellis contra quofuis fuperior cuadcrct.at- 
que inter alios,etiamquemda in primis Sultano Aladini carum, 
3 0 proelio lingulari vidum, occiderer. A ladines magno cum animi 
dolore conuerfus ad fuos: Quis veftrum,ait, congredi cum hoc 
aufit Chriftiano,qui tot hadenus ex meis,&: nunc praslertim vel 

maxime familiarem hunc mihi de medio fuftulit ? Quumaute 
ropter illius Grarci virtutem, fortiaque facinora, territis omni- 
ius,ncmo cum hoc dimicaturus certamine fingulari prodiret 

BB 


P’ 

bi 


*■ * 



i P 4 IO.: LEONCL AVII . 

tamdem armentarius quidam cx poller is Oguzis , quem nemo 
feri probum Turcicorum alio, quam Delis nomine, propterea 
quod ftubrtemerarius,^ infimx condicionis homo fucrir, ad- 
pellati Aladinisin confpe&um veniens, vindicaturum fc profi- 
tetur iniunasab illo Chrii dano tot viris tortibus illatas. Quibus j 
auditis , mirum fibi videri dixit Aladines, cx fuistoc militaribus 
viris reperiri neminem, qui lua caufatot nccidaras animas vlci- 
fci vellcr^ratervnum hunc ftultum hominem. Is vero iterum; 
Oblecto cc princeps, inquit, vt pacc tua cum hoc mihi Chriftia- 
no pugnare liceat.Quippc fi maxime moriar, exigua iple jactura * r 9 
facies, amillb dumtaxat homine ftulto. Hisdi<ftis,impctrara pu- 
gnandi licC[ia,quamui$ argrepcrmouerifc pateretur Aladines, 
vtcicum altero congrcdiundiporeftatem faceret: prodit in ho- 
ftem,manibulq, cum co confertis, llrcnue dimicando vi&oria 
tamdem apifeitur. Aladines, vt hominis virtutem aliquo prx- i f 
mio remuneraretur, ei villam Otomanzicam dono dedit- aqua 
nomen Otomanorum, Delis huius polleri lumfere. Quuenim 
percam. quam diximus, vidoriam nominis fui famam longe Ja 
tcque propagallct: non ipfe tantummodo, verum etiam cophi- 
res alij,quos e Tatanivcniflcmemorauimus,habitatum.in O- 2.0 
tomanzica pago fc contulerunt. Quippe volebat res ii i ic fuas 
cum aliis iibi communes cfl'e: qua dccaiifa nullo prope negotio 
pe rfecit,v t eo fpon te fuamagnus hominum cocurreret nume- 
rus, i pleouc pagus incrementum non exiguum caperet. Iit quia 
Chriftianorum in iis locis excidium, a luis profefturtim polle- -J 
ris.praruidebat: etiam durantibus indutiis excurfiones in pagos 
Chriftianorum faciebat, eo Iqu e direptos ferro & igni depopu- 
labatur. Primus ex his pagis >im bos ad pcllabatur, quod nome 
lingua Turcica fidei mutationem lignificat, qua reucrafuceef- 
foresipfms introduxerunt. Aladines intelle&ishilce Delis rapi- >0 
im,miGt ex luis, qui cum arccilcrer. Nam a'grc fercb.it, b xc ab 
eo pjcts&uiduriarum tempore comitii. Delis ab illo domi lux 
q uxfitus, forte tunc nberar,excur (ioni noux intentus, qua p.igu 
occupatur.qui S.tr dicitur. I11 itinere, quo domum cum prxda 
reuertebatur, afuis ei fignificatu fuit, Aladinem mole Ite ferre, 

quod. 


* 


PAND; HIST. TVRC 

«uod per indutias abeo Dimbos, aliique pagi capri fuiflenr.-ide- 
oquc mi fifle,qui coram Aladinc Dclim iub«ret coparete. Delis 
ioc cognito, mox fecum ftattiit prius, quam cum prarda do-mu 
rediret Aladini fe liftere : quo fuam illi demoftrarct obccdietia. 
f Id confpicatus Aladines , culpam Deli condonauitea lege, nc 
deinceps vicinis moleftus cllet: ac retinere fibi mancipia ii iflit,c 
Sari pago rapta : cuius a pagi nomine deriuata creditur ab ali- 
quibus deinceps Gcnifarorum adpellatio , quas Turcica lingua 
iuuenesc Sari pago (igni ficec.Prxter illa, nihil ait Spanduginus 
ic extare dehoc Deli memoratu dignum: nifi quod hiftorici Tur- 
eorum tradant, eumStiitani Aladinisiuflu veneno fublatufuifi 
fe: nec ab illo tempore de hac familia quidquam recitari pofic, 
quodoperaepretiumfitidoncc ramdem primusTurcorumSuJ- 
canus Ofman in iis locis principatum conftituerc ceperit. Haec 
* 5 prima de Ofinatiidarum origine Spandugini narratio eft, cuius 
fides penes au flo rem efto. Deinde fubiicit.Sulcanum Mu- 
chemetem,qui Conftantinopolim cepit, nullo modo vmquam 
ad mittere voluiffe narrationes illorum, qui familiam Ohnani- 
darum a Tataris armentariis ortam traderent .* quum ipfe refer- 
io ret originem eius ad Comncnos imperatores Conftantinopoli- 
tanos. Aiebat enim, in iis bellis, quat gefta fuerint inter impera- 
torem Comnenura,&SuItanum Aladincm,qucmdam magn^ 
nobilitatis ac virtutis virum ab occidente fecontuliTc ad Com- 
nenum,vtci militando fublidium ferret. Eum proelio quodam 
i f inhoftcmfortilfimcdimicamcm,confoflumab hoftibus equu 
amifii ic> Tum imperatorem Comnenum fratris fui filio, cui no 
men elfet I fiicius,mandafie: vt ex equo defecndens, eum viro il- 
li forti traderet. Qua quidem re fa&am Kacius infignem fibi ra- 
tus iniuriam,defpcrabundus adSuItanum Aladinem fe contu- 
s, o Ierit, ac retefla dclertaque fide Chriftiana , Mahumetanam reli- 
gionem amplexus fuerit. Hinc Aladinem ei filiam fuam dedifie 
vxorcm,dotifque nomine multa praidia cum pagis adfignafle: 
quos inter etiam Otmanzicafuerit. Adeoq; ftamebat Sukanus 
Muchemetes , ab hoc lfacio Sultanum Ofmanem, qui pater & 
au&oreft ftirpis Ofman idarum , originem dux i fle, Haflenus a 

BB ij 


1 9* IO. LEONCLAVII 

Spandugino tradita duximus commemoranda, dc quibus inte- 
grum ledori iudicium relinquimus. Sane reperiturapud Grx- 
coshilloricos,ac p rx ferti m apud Nicctam Choniatemjmentio 
Comneni apoftatx,qui tamen non Ifacififcd Ioannis nomen lia 
bucric.Quippe quum loancs Comncnus imperator, quem Ca- > 
loioannem non a forma, fed bonitate vocabant, in oblidione 

Neocxfarix diutius hxrerct;Ioannes,IiaeijScbaftocratoris,fira- 

tris cius filius, taliquada ab imperatore patruoiritatusiniuria, 
qualem Spaduginus cxpofuit,fccde transfugit ad Sultanum Ico- 
nienfem,fimulque mufiilmaniflauit. Hac forta/fis ad hiftoriam c r 
velSpanduginus,velMuchcmetcs rclpcxerit. AcMuchcmeti 
quidcm,longeomnium mortalium ambitiofifilmo, natales ma 
iorum obfcuro$diiplicuiile } non mirum eft: ideoque facilecre- 
diderim,abcoquxlicam fuille de induftria quamdam fuorum 
ab otigine magis illuftri commendationem. Hoctame minime i « 
filennoprxtercundiim,Yiircos,audorum bonorum conlenfu, 
noncTataria,lcd Pcrlia, pulfos aTa taris, in A fiam minorem co- 
migrafle. Qua dccaula Graeciae Prxcor meus necdum editus, 
qui Con lianti nopoleos a Flandris capta;, rurfumque recupera- 
ta- a Michaclc PaixologOjlnfloriam lx plus minus aimoru de- - o 
fcrip(it,Sultanos Mufulmanorum IconicfefAladinis poileros, 
Azatinem & Iathatincs duos,Peifarchasndpc!Iat,quod e Pcr- 
fiaprofcdis in ea minoris A fi. e lora populis cura imperio prx- 
cflcnr. Ide obleruare licet, ab ali is etiam fieri Grxcis hiftoricis. 

An autem ex Tatarorum regionibus, & quibus temporibus, in 2 f 
Pcrliam commigrarim; heie exponi noneft ncceflc , nc nimis 
excrcicat commentatio. 

Aient. Padtfcach. Suit An. 

Oguziorum familia fuccefiionc perpetua rerum apud 
Parthos potita fuifle dicitur, id his fere verbis m archetypo Tur i e 
cico legitur: De ftirpein fiirpem fuerePadifchachlerin Aicm. 
Qux verbavtinrel ligantur, fetendum; a Tureis Aiem Vilagcr, 
vclAfem Memlekct, vocari regionem vel regnum Perfarum 
ac ParthorumrPadifchachlcrauEcm numero m uhitudinis,a fin 
gulari Padifcach, eile fupremos principes ime Scachos, de qua 

VOCfr 


P A N D. H I S T. T V R G 197 

vocc paullo ante di£hi m.Re&ius en i m Pad i fcach i n te rpre teri s 
Panrocratora, vclut habentem vniuerlum imperium, regemq; 
regum : quam fi vocem Sultani fic explices, quod Cedrinus fe- 
cit Etenim qui Tureis Sultanuseft,Cra:cis hodieque vocem 
T hanc lingua tua reddet ibus, A phentis vclMcgas Aphentis dici- 
turreorrupto nonnihil, rationcpiQnunriJtioniSjiinri pic \ ecd- 
bulo«3wm, cuius effc nota fignificatio.Laonicus libro nonoMu 
chemeti 1 1 titulum hunc tribuit. Plancque noftris etiam Tureo- 
rum princeps, in cottidianis Termonibus, numqua aliter, quam 
1 0 il grand Signor, adpellatur: quod quidem fit imitatione T urco- 
rum Gra:corumque. Ne dicam, Aythonum Armenium quoq^ 
tradere, Sultanum Agarenis fignificare dominum. Quod aute 
apud Chalcocondylem Parthi & Perfe difti leguntur Arzamif, 
cx Tcriptura vitiola profectum puto. Nam Azamij vel Azemij 
1 5 re ft ius feri bentur, quod idem eft cum Aicmiis propter adfinita- 
tem litterarum l,G,& Z,ante litteram E politarum, etiam aj id 
Italos & Gallos. Geufraro, qui Azamiam difta vult ab A lambe- 
go (quo nomine alibi vocat.qucm Vlum Chalanem Turei di- 
xere) li cut a Garamanbego Caramaniam»per mc quidem, vt tta 
ao femiat,licet:quando libere quiuis opinionem fuam proferre po 
ceft.Nam ramctfinonabsre quis obiccerit diifimilitudinem vo 
cum Aicm &c Chafan, tamen pluris hoc faciundum, quod idem 
libi parum alibi conflat, dum ait ab Aranao, Senii KNohac N.Sy 
riam di&am Azamiam, quali Aramiam. No enim parum a Per- 
% 5 fis,Sc Partljis,Syridiftant: vt non immerito quis Gcufrxo pro- 
uerbium venis G taxum obicccrit: 

Sunt fepa rati fines Lydorum & Phrygum. 

CHA t N. VL V CH AN. HFNGG I A R. H FNC HER. 

, Q Serifhe. Chahfe. Chiuia. Chor.tfin.Rdcb. M.i- 

chan. Tatari . 

-*fc 

(^i i Tureis eft Zingis Chan,Beluaccnfi eftChingis Chain, 3 - 
quod idem eft promuiationcGaiiica.Ex Pachymerio , cctcrifq, 

BB iij 


i 


t 9 $ 10. LEONCLAVII 

Grsecis,non T zinkis,vel T zincis, fed Tzingis Can fcribi debet 
ratione pronuntiationis vfitata\ Exftat liber Aythoni Armenij, 
qui & Curchinus vocatur , Sc Antonius creditur a quibufdam 
fuiflediftuspoll fumtum monafticum habitum.quum Aytho- 
nus idem videatur efle cum Antonio: & Cure hin usa S. Gcor- y 
giofa&um nomen fit, quemadmodum Curcliini vciCurggini 
dicuntur etiam hodie Georgiani,qui Armeniis vicini a S. Gcor 
gij veneratione di&i putantur Georgiani.ficut a S.lacobolaco- 
bini & Iacobita:, quorum patriarcha; nomen vitiofe feriptum 
legitur apud Marcum Paulum Venetum [accIich,proCatolicb, i o 
qui Catholicus eft. Is Aythoni liber nomen habet Zingishuius 
nonnihil immutatum , videlicet Changis, vnde Cangius etiam 
Can ab aliis vocatur. Chanis vel Hanis (afpirationc fortijadpel* 
latio perquam vlitata Peifis& Tatariscft, apud quos reges & 
principes, etiam minorum (vtdici folet) gentium, Chanes db i y 
cuntur: verbi gratia, Kerai Chan,Crimski Chan, I 'r ecop Clian, 
Nogai Chan,Schemhal Chan,Maxud Chan, & aliquorum in 
annalium quoque fupplementofa&a mentio. Sic etiam inter 
Ofmanidarum maiores in genealogia quida Cara Chan legi- 
tur, quo fignificauir rex aut princeps niger. Confimili ratione ic 
filij principu Chanoglani vocantur.Rcpcrkur in hiftoriis Grae- 
cis & Latinis nome Chagani Auarum, quod idem es tcum hoc 
Chart vel Chahan.Nam Auarum iiue Chazarorum patriaCIier 
fonefus cft Taurica, quae hodicque Tuos habet Ch ah anes. Maxi- 
mus vero Tatarorum omnium Chan, cui fubic&ifunt Chanes z S 
ceteri, quiqueChitainus adpellari folet, vti ftatim divini fumus, 
excellentiae caufa, qua cun&is aliis praeibat, VI u Chan nomina- 
tur, hoc elb, magnus, vel potius excelfus Chan. Vndc factum, vt 
Spanduginus&: louius Chanem interpretentur imperatorem. 
Turcici quoque Sulranipoft OfmancmGafim, fe Chanes dici }• 
v oluerunt, vt ex genealogia paret, idque retinent in hodiernum 
vique dicm.Solet enim, more maiorum, Muratcs ifte III hoc v- 
ti plerumque titulo: Sultan Murat Chan,binSultan Selim Cha, 
elmuzaferu daima.hoc cft,dominus Muratesrcx , domini Seli- 
nus regis filius, vK^orioius femper. Quibus inverbisobferuare 


P A N D. H I S T. TVRC. 1 99 

licet obiter imitationem titulorum, quibus imperatores noftri, 
veteres & recentes, vocare Te Victores ac Triumphatores , fem- 
perque Augufl:os,confuaierunr. Sed hos titulos aliis interdum 
adiectis nominibus auget, in quibus funt Emir, de quo fuperius 
5 dictum, & paullo poft dicetur numero i4:&Padifcach, quod i- 
tidemexplicatumi&Mululmanoru Padifcach,qiio nuper Mu 
rates vfus cft in litteris ad ordinum regni Polonix comitia, crea- 
do rege, mi fTis:& Hiinchct vel Hunker,quodSpanduginusicri 
pfit Condichiar,Ludouicus Baltanus Iadtcniis Chunchier,quu 
io Italico modo redius exprimatur Hunggiar. Id proprie titulo 
noft rorum Auguftorum rcfpondere volunt , quo fe lmp erato- 
res Caelares ad pellan t. Et primum eo tradunt vlum Mucheme- 
tetn I I,poft captam Conftantinopolim,{edem orientalis impe- 
rii ,qucm imitati funt Baiafitcs filius, & Selimes nepos. Qua de 
15 caula,partimvt ambitionem, partimvt fupcrftitionem eorum, 
abefufiuirix abhorrentium, irrideret Scachuslfmail primus, a 
quo Sophinotum apud Perlas profedtum nome elt, praepingue 
alere porcum ioIebat,cui nomen eius Tureorum indebat prin- 
cipis,qui tunc rerum potiebatur: vt vel Hunkcr Baiafit,vel Hun 

io kef Sclim ad pe liaretur. Denique Sicripharum etiam titulum li- 
bi tribuunt , & Chalipharum nomen nc hodie quidem vitant, 
velutinuidiolurn, potiti :quc competens editis Ma humet is fan- 
guinc, quemadmodum Rcincrus Reincccius, amicus noder 
putauit. Nam hic quoque Muratcs eo fc ornat titulo in litteris 
xy ad Imperatorem noftrum, quarum exempla vidi:& fu perius 
de hoc a nobis notata quaedam lu ntin expolitione caularu de- 
cennalis huius belli , quod inter Sophinos & Oimanicosadhuc 
geritur. Diximus enim,Cha;iphis nomen fignificare vicarium, 
vel fucceflarcm,vel heredem prophetx Mati umetis : Sc Olma- 

40 nicisperluallim die, principem fiium cfleChaliphcn luiius lx- 

culi. Secundum Chaliphen, proximus cftSeriphis Iocus^ Sice- 
nim& Cedrinus, Znnaras tradiderunt, Seriphis 10 me apud 
Mahumetanos eam refpcchi Chaliphae rationem habere, quae 
fiierit apud Graecos olim Syncclli ad Patriarcham , quum mor- 
tuo Patriarcha, mox in eius folium Svncelius collocaretur. Ho- 


10 o IO. LEONCLAVII 

die vero notum, quanto fintapudMahum;tanosinhonore,qui 
redalinca tamaprophetaMahumet^quamab Ali.Mahunic- 
tis genero,defcendum,aut fc fingunt dclcmdere. Hi Tureis T« 
tanfqueSekhi vulgo dicuntur, Arabibus autem Seriphe: quos 
maxima (ane veneratione atque obferuantia quum profequan- f 
tur, etiam ipfiSultani Seripharum adpellatione velutangullio- 
res fc reddere voiunt. AdTatarorum Clunem vt redeam gra- 
ditur a plerifque omnibus, hic Zingis Chanin primis claruiflc 
anno Chriftiano 120 t,vel 120 $. quo tempore Tatari iugum In- 
dorum ,hocefi:,cius regis, quem ab aliquot iam foculis Preteia- x c 
num fnie Presbyterum Ioannem vulgo vocamus, excuderunt. 

Et ex liant pleraque de his rebus a Vincent io Beluacefi,&; Mar- 
co Paulo Veneto, memoria; prodita, Icduiion indigna. Chitaia, 
(quam itidem loannes deplano Carpi, qui vixit anno Chriftia- 
no 1 L 4 y, legatus ad illa loca mi/Tus a Papa Romano , Kithai vo- 
cat)I .aonico Chataia; Chitaini Tatari,Chataidar dtcutur: & ve- 
ro cft ii mile, Chartas Prolemxi,& Chataros Ariani, hos ipfos efi 
ic Chitainos horum Annalium, vel Chataidas Chalcocondylis, 
vel Marij Nigri Chatain os. Chorafanis regionis nomen nc ho- 
die quidem obfcurum eil,cx recentioribus hifloriis : populos i- t 
pfos Ionius Coraxenos vult didos antiquitus. Cedrini verba 
iunt inluilinianoRhinotmitoTubitigata fuitabArabibusfideft 
Saracenis) etiam Pedis interior,quxChorofan dicitur. Chora- 
fanabOrtclio Charafian fcribinir,& Bclch,tam vrbs, quam re- 
gio Chorafiini vici na, Balch eidem eiV verius Tatariam tendes. xjT 
quam annales noiln Maclun vocant, vrbi regioniqueeommu 
ni nomines haud Icionum eadem fit cum illa, quxMacran ab 
Ortelio dicitur, verfus linum Periicum > &: marcrubrum fita.Ta 
taros icribo , non Tartaros, tum quod ita didi fint a Tataro flu- 
mine, cuius accola: Suinoglivcl Sumonglidicutur,lioccfl,Mo- }* 
gli,velMongli,Tatariueaquatid:tum etiamexaudoritate Sa- 
xonum nollrorum,cifquevicinorum ) quiTatarosadpeHant,&: 

Graecorum quorumdam librorum,quos manu (criptas habeo: 
inquibuscfl Prxtorillc Grxcfonofterj&PuloIoguSjqui vbiqs 
Tataros vocant. Adde tcflimoniura veteris epigrammatis, ante 

c c c annos 

> 


PAND. HIST. TVRC xci 

«cc annos Otrocaro regi Bohemia: politi; qui a Rudolpho im- 
peratore carfus inter auxiliares Tataros Comanos, hoc epita- 
phium, vcriibusfa&um Leoninis , pro illoru more temporum, 
habuit: repertum in libroannaliu Aultriacorum manuferipto, 
j quem Magnificus dominus Hieronymus Beck a Leopoiitorf 
vtendum mihi pro (uahumaniratcconcdlit: 

O rex Ottocare quondam pugnastis bone fle. 

Nunc fias sn pannis devictus cum Tat er anis. 

tn> DE P R B E B A GT> A T, SIVE B A C A D A T. 

Vrbe Bagadatim accipe de hodierna Babylone, proprerpri- 4 
fex Babylonis ruinas a Sulcanis Chalipliis cxftructa. Zonar* 
Bagdas genere mafculo dicitur. Laonicus Pogdatim vocat , Se 
Pogdatinam vel Pagdatina Babylonem : apud quem nota cor- 
x 5 ruptefcriptumhocvkimutn in Latinis editis, Padagtinam Ba- 
bylonem. Petrarcha fuis inpocmatibus i calicis Baldaccum no- 
minat. 

DE t^SLADJNE, SELGVCE , TAN- 

grolipice. Sinas. 

1,0 Aladinis origo a Tureis refertur ad Se Igueem , qui Gulielmo j 

Tyrio, forufle librari; culpavit i ofe, Sei duch dicitur.Hunc Rci- 
neccius,vir do&iflimus,&diligentifiimus in cxplicadis genea- 
logiis hiftoricis, putat eumdem cllenim Tangroiipicc (Trago- 
lipix non re&e Icribitur) Gra’carum hiftoriarum 1 qtiod vero no 
a j ab(imiIc,quumTangrolipix cognomentum quoddam dic vi- 
dcatur,a T angri deductum, quod Tureis Deum lignificat,adic* 
dia voce, quam equidem diuinare non polium. Fratris cius filius 
inCetirinomco manufcripto,quo eius auctoris non edita fra- 
gmenta quatuor,cum aliquot imperatorum vitis lia dicti its <Jcli- 
jje deratis continentur, non Cutlumus , fcd Cuti umufies vocatur: 
uod (ignificat Muleni , fiue Molem fortunatu acfciicem. Ala* 

iinvcl Aledinfignificatdiuinu Reineccius exi ltim at cfle com- 
mune nomen omnibus Turei* ve; Jconienlibus Sulcanis , ceu 
cognomentum, vel dignitatis ad pellationem, quod equide pro- 

CC 


K 

C1 



201 


IO. LEONCL A VII* 

barc non polTum: perinde ac dicere no poi Ium propterea,* mod 
plures inter Ofinanidas, veiutegcnealogia pater, Aladinis ha- 
buerint nomen, Ofmanidas omnes Aladines vocatos, ceu eo- 
gnomentoquodam,aucdignitatisadpellatione. Similicer&: a- 
lius rcftat scrupulus de eo, tjuod addic, videri quemdam cxGia- S 

zadinis liberis Aiadinem nominari , qui Chalcocondylx Iit 
Gcrmiamis. Nosdc begis Germianis fuo loco di&uri fumus. 
Ibidem Siuaftam fcripfimus, quae vulgo Sinas, quali SiuafL vrbs 
Armenia’, (minorem intclligo) fecundum con/litutionem Leo- 
nis Augufti de ordine thronorum, qui Gonftatinopolicano Pa- ia 
triarchx fubiedi funt,quam manu fetiptam habemus. In hac 
Sebaftia vocatur, &: Camachus ei vicina ftatuitur, quam idem 
Leo facit archiepifcopatum fiue metropolim Armenia’, Ke- 
mach hodie nominatur, etiam Turcicis in annalibus exprefla 
voce. Apud LaonicuminliaiafiteLxIape Iamaca vitiofe legi- i j 
tur. Vide notata deinceps capite 204. Libuit autem hxc eam ob 
caufamindicarcjquodOrtelius varias, & inter fe dilfidcntes o- 
piniones dcSebaltia profcrar.alijs eam non procul abEuphratc 
ftatucntibus,alijs in Cilicia: quum Armenia: /it illa, quae Siuas 
adpellatur, Tureis Siuasfchchcr, hoc cft, vrbs Siuaftc. ac 

ERZINGA. ROM AN IA ASIATICA . 

AmajU. Chatcp Syrte. 

Ertzinga, cuius heic mentio fit, & qua: Erzinzan quoq$ /cri- 

bitur,vrbscft Armcnix, cuius nomen inedito Laomcodiucrfe i J 
legitur, ad vicinam Armeniae Cappadociam refertur, modo 
Anzinga, modo Artzinganis vrbs. Arzingam vocat Aythonus. 
Reperitur apud Laonicum & Ertzica, iicut apud Leonem Au- 
guftum in eadem Armenia ponitur Anzice, fu b metropoli Kel- 
t2ina. Romaniam vero, non pro Euro para Grxcia , in hoc qui- j o 
dem loco, accipies: ied pro Romanorum (fic Grxci fe volebant 
vocari) prouincijs Ahaticis, quas etiam recentiores hiftorici 
Grxci Ro mania: vocabulo complexi fune. Amaiia nomen ho- 
dicqi retinet, vrbs Cappadocixdicetin coftkutionc Leonis im- 
pera- 


PAND. HIST. TVRC. ioj 

pcratoris, quam diximus, ad Helcnoponti prouinriatn , dc qua 
in Iuftiniani Augufti noucllis \ leraquc conftitutalegunrur, vc- 
lut cius metropolis referatur , iub qua praeter alios epifeopatus, 
etiam Sinope rcccnlctur. Chalepum Syriae notiflimam nunc c- 
i tiamvrbem,& orientis emporium celeberrimum, male Chal- 
cocondylis interpres cum Gcufraro facit Epiphaniam , JBello- 
nius Hierapolim^cidlizius Antiochiam magnam in Comagc- 
na, magis imperite: quum Zonaras, Cedrinus, Niceras,exprcflc 
Chalep didam olim tradant Bcrrhcram. Halepo iam vulgo di- 
13 ° citur. Ridicula Geufraei notio, qui Aleph vukdi&a , & a prima 
Hcbrxorum littera deriuat,quod prima Syriae duitas tiuquum 
bodicque Damafcus eam longe fuperct. 

CMAPALIA TVRCORVM ET TATARO RFM. 

Quae de mapalibus Ertuculis dieuntur, intdligi commode 7' 
1 poterunt ex hifcc Marci Pauli Veneti verbis, aediculas! ataroru, 
iiuc mapalia potius deferibentis, antiquis hifccTurcicis fimilli- 
ma: Domunculas, inquit, habent in modum tabernaculorum, 
rro coopertas, quas fecum deferunt, quocumque nrgrant. 
Laonicus tentoria pileata dicere videtur, quibus vtantur palto- 
res apud T urcos. 

ROMANI A DTP LEX. ^AT^ATOLIA. 

Rume ha. Rumiler. 

Quum Aladi nes occupate complures in Romania prouin- g. 
a j cias narratur, accipeRomaniam Aliatica vel Anatolicam; Ro- 
nianisjioc cft,Grxcts imperatoribus ante illa tepora fubicdam: 
quemadmodupaulloantcnotauimus. Namalioqui notum, a 
Tureis Anatolia, qua minor Afia c5praehcnditur,aRumeliadi- 

ftingui: &C Rumeliam, fiueRum vilagct, proprie dici Graeciam 
3 JO Europaeam, vel verbum verbo fi reddas, Graecia: regionem: quu 
GrxciaTurciscIegantcrloqucntibuSjRumilervci Rumilarad- 
pcllctur,V rumilar a vulgo.Rumcs Garzi^ ab Orta, cuius interp. 
clar.&opr. viro,KaruloCIufionoftro debemus, Thraces funt: 
dum partem pro toto fumit.Qmppc vniuerfa Europaea Graecia, 

, < C C ij 5 


»04 IO. LEONCLAVI! 

" I i -- | '* 4 •« I * V 4, !►" * 4 - 

ccu diximus , ilomani a vocatur : cuius &c partes duar .Thracia 

fcilicet.Argiiiaque regio, cuius vrbs munitiflima NapolidiRo- 

mania dicitur. Romaniae nomen obtinent. 

TANCHARI, TANGOR I, ToNCHARI , 

T 'at arorum natio. ^ 

Nomen nationis, qua: bellu Aladini fecerit, annales hi no ex- 
primunt: icd ex PrxcoreGrxcixnofliro paret, Sultanislconicn- 
?ibus perpetua fuiils cum iis Tataris bella, quos ipfe Tancharos 
vocat, Aythonus 1 angoros.Non enim Tangor apud hunc feri- ( 
bendu,fcd Tangor, Itidem OrtelioTangut regio vocatur, qux 
regius fangur.Apud dachymcrium.&aiiosGrxcos.Tochari, 
detra&a littera leguntur: qui verius adpellabunturTonchari. 


i T 


VRBS ENGFRly ANCYRA. MONFME NTFM 

vetus Ancyranum . 

1 > * Engurim i urci vocat vrbem Aliar icat Galatia?, que dicta nri- 
fcis fuit Ancyra, &: Leoni Augufto quarta thronorum in ordine 
metropolisel! fub patriarcha Conftantinopolitano : faris olim 
celebris etiam obantiquifli mani Chrifhanoru fynhodum.>qtue 
iRiC habita fuit, &: cuius acia decretaque plena pietatis exftant. 
iiodie magna illiecopiacymaulisvcl vndulati panni (camelo- 
tum vulgo vocant } longe prse flanti llimi cingitur &: elaboratur, 

alioqucdiftrahenda vehitur., 

Quodain Iiiftorix Clrxc^ libro, cuius quia perierat iniriu, ne i y 
quide ancioris fciri nomen poterat, legere memini, dc Ancyra- 
ni municipijcoditore Augullo. Verbis careferuturhuiufinodi. 

T.vofu'. Kxir.it 'j -7SAj( , fMn c* xj nijTUy Agff {bt*. na } (n itu it * Jy&ta >jt «- 
v.nvG.1 v.7r a pttMtittiy tiou&u 2 «i {' ittaK-tri tUu jw', A -i 

a< -ritu JT) »i- aut $a\ttoxvr, t\T1 A «, ■» t;‘ riu: «/i, U 5 tpojt, ett era - 

( > -rSrwf auiiw epxTty rj Il/fpou* 7 £u) A U jhu». Qliomm hic ^ ° 

fenilis efl. Quum condidifle: Auguflus vrbes , vnam in Ponto, 
Cypro, alteram in Arabiajtertiam in* Syria, vi numinis irati collapfam, 

nomineSalamincn,refHtuiiIct:primamadpeIl.iuit Ancyra, hoc 

cl c ancoram, proptcrca quod cllet medio lira Joco inter duo ma- 



PAND. HIST. TVRC ioy 

ria, Ponticum & Anartum; alteram Boftram, a prartorc Boftro» 
que ftru&urse praefecerat: tertia: nomen in Dioipoiim mutauit. 
Busbequius,vir illuft ri$,in itinerario meminit, hac vrbe ab AGae 
comunitate (-^«.«For 4 a W« dixere Gr^ci ) Augu fto fuifle dicatam, 
1 Merito quidem id factum, (i vei conditor, vel inftaurator eius e- 
rat Auguftus. Ideoq; nonabs rc voluit idem Augu (lus rerum ab 
fegeftarum, quas incidi Romae duabus in ahencis pilis iuiierat, 
exemplar heie cxftare. Coipiciuntur aut qualesquales huius re- 
liquiae marmoreis infculptx parietibus xdificij veteris , quod ae- 
i c dem Apollinis fuiiTe putant aliqui, Busbcquiusprastoriu. Id ve- 
ro tam infig ne monumentu antiquitatis Romana:, quia Ic&or 
exiflimare f acile poteft , a xxxtt 1 1 am piius annis admodu efle 
deformatum, & ab infcllis omni Grarcae Romanxqj clegantix 
barbaris cottidic magis etialacerariac dirui: placet eorum cau- 
i y fa, qui antiquitatu vere magni rcfHmandamftudioGfiint,ficcx- 
prellum hoc loco fubijcerc ; quemadmodu id temporis legatus 
Carfafis Fcrdinadi, maximx vir dignitatis, Antonius Verantius» 
Kpifcopus Agrieniis, per fuos transferibi curauit. Mecum vero 
comunicabatante profedionem ad Tureos noftram , virnobi- 
x ,o lis,&antiqoa virtute aefide, Karulus Clufius Atrcbas , acceptu 
ab Anntvi prxfulisncpote^aufto Verancio:quoruni omnium 
fane ir.entione-nhcri, vifum fuit zquiffimu, vti con/crtutorum 
fragmenti penitus aurei, quod c.vli acTurcorum iniuriis expo- 
litum ,ne cerer oqui nobis Ancvrg prorfus,ac breuiquide pcrc„t, 
x y haud abfq; c au (a metuendum. Sed teliquastamdeme naufra- 
gio tam prxdari tabulas operis le&or accipiat,ita dtdisinparie- 
tibuscxilantcs : vt dimidia pars intrantibus aedificium a< dex- 
tram,altcra fetnet ad (Iniftram offerat. 

^ (C Series f rimet. 

Rerv m , cestarvm. dIvL AvgvstI. qvIbvs. orbem^ 

TEJVRARVM. iMPERlo. POPVlI. ROMAnF SVbIelIt. 

Er. Impensa p.vm. qvas. In. rembvbxIcam. po 

PVLVMQVE. RCMANVM. FEcIt. IncIsAICYM-In. 

C C iij 


10« IO. LEONCLAVII 

^ * 

BVABVS.AHENeTs. pIlIs.QV^.SVNT.ROMjR. 
posIta^- exemplar svbIectvm. 

Annos. vndevJcIntL n atvs.exercItvm, prIvat©. 
consIlIo.et. prIvat a. Impensa. comp a ravIterqve. 
m — —factIonIs.oppressam.Jn.lIbertatrm. 

vIndIcavI decretIs. honorIfIcIs.qr dInem, 

smi. 

cetera de fi d erarum. 

Series fecunda, 

PaTrIc.ORVM.NVMER VM.AVXl.CONSVL.QyiNCTTM. 
IvSSV.POPVLl.ET-SENATVS.SENATVM.TER.tEcI. ET. 

In.consvlatv.sexto.censvm.popvlI.cvmlega.m. 

AGrIpPA.EcI.LVSTRVM.POST. ANNVM.ALTERVM.ET. 

QVADRAGESf M VM.FECl. LEgI.QVO,LVSTRO.cIvI\'M. 

romanorvm.censIta.svnt.capIta.qvadracIens. 

centvm.mIllIa.et.sexagInta.tr! A— — CVM. 

NVPER.LVSTRVM.SOLVS.FECl.LEGlCENSORVM— ‘SI nIo 

COS. QVp.LVSTRO.CENSA.SVNT.Cl vIv.M. ROM ANORVM 

qvadragIens.centvm. mIllIa. et.dvcenta. trIgInta. 

trIa.— — In.consvlatv.fI CVM.NV PErIme. 

LVSTRVM.CVM LEGA. tIbErIo. SEXT.POMPElo.ET.S EXT. 

APVLEfo.COS.QVO. LVSTRO— ROM.CAPlTVM. QVADRAgIbmj 

centvm.mIl— — IgInta.et.septem.mIl.leg1.pno,- 

exempla.maIorvm.exolescentIa.1am.ex.nos.— 

MVLTARVM.RERVM. EXEMPLA. ImITANDA 

reliqua defideramur. 

Series tertia. 

i 

; IonorIs.meI.cavsa.senatvs.popvlvsqve.romants. 

annvm.qvInctvm.et.decImvm.acentIs. 

consvlIs.desIgnavIt.vt.cvm.magIstr atvm.InIrent. 
mst.qv1nqvennIvm.ex.eo.dIe.dvo.dedvctI.Im 
vm ve.Intere$sent.consIlIIs.pyblIcIs.decrevIt, 




I o 






PANE). H I S T. TVRC. i ©7 

senatvs.eqvItes.avtem.romanI.vnIversI.prIncIfem. 

hastIs. a rgenteIs.donatvm.adpellavervnt. 

LIbrI. rgmanI. vIrItIm — cenos.nvmeravI.ex.testamem 
to. patrIs. meI.et.nomInI. meo — drIngenos.ex. 
bellorvm.manIbIIs consvl.qvInctvm.dedI.Itervm. 
avtem.In.consvlatv. decImo. ex. patrImonIo. meo, 

Bls.Q\ r ADRlNGENOS.CONG r ARLvlRlxlM.lTfeRVM.AERE. 

mervI.et.consvl.vndecImvm.dvodecIm.frvmentatIo 
nes.frvmemto.prIvatIm.colvmplo.emensvs.svm. 
et.trIbvnIcIa.potestate.dvodecImvm.qvadrIncenos. 
nvmmos.tert1vm.vIrItIm.dedI.qvalImea.cong(arIa. 
frvmentI — nvm.nvmqvam.mInvs.qvInqvagInta.et. 
dvcenta- — sIa.dvodevIgIntesImvm.consvl. trecentIs. 
et.vIcIntLmIllIbvs.plebIs.vrban,€.sexagenos.sex. 
agenos.denarIos. vIrItIm. dedLet.qvInIs.mIlItvm, 
meorvm.consvl.qvInctvm.ex.manIbIIs.vIrItIm.mIllIa. 
nvmmvm.sIng vla.de dLaccepervnt.id.trIvmph ALE. 
congIarIvm.In. colonIas. homInvm. cIrcI te r.centvm. 
et. vIgIn t I.mIllI a. consvl. te rt; vm.decImvm. sexagenos. 
denarIos.plebI.qv^.tvm.frvmentvm.pvblIcvm-acce-iedL 
ea.mIllIa.homInvm.pavllo.plvra.qvam.dvcenta. 

FVERVNT.AGR iS.QVOS. tN.CONSVLATV.MEO.QV ARTO.ET. 
POSTEA.CONSVLIBVS.M ARCO. ET .cn.lentvlo, a vgvre. 

adsIgnavI.mIlItIbvs.solvI.mvnIcIpIIs.p — ErtIvm. 
cIrc 'ter. ssxgensIm.ItInerIs.emIt.qvam. ROMAnIs. 

PR A nvmeravI. QVOD. pro. agrIs. provIncIa 

lIbvs.solv I. vnvs.et. solvs.omn1vm.qv].dedvxervnt. 
colonIas.mIlItvm.In.provIncIs.ad.memorIam.^tatIs. 

ME /E. F ecI.PoSTEA.NeRONE.ET.CN. PISONE. CONSVlIbVS. IrEM. 

Qvt gantIssImo.et.d.lelIo-consvlIbvs.et.l.canInIo, 

ET.QTAKRICJo. consvlIbvs. qvos.em erItIs. stIpendIIs. 

In.sva.mvnIcIpIa.praem persolvLqvan.--In.sest ■ 

mIl! impendI. 

Qvater. avI..€rarIvm.Ita.vt.sestertIvm.mIllIa. 


* 


* 



to* IO. LEONCLAVII 


QvInGENTA. DEdI RAVI. AERARlo. DETVlf. . . . . .. 

QV0D. ex.wnsIlIj? — mIlItIbvs. 

qvJn ■ • * i 

MERVlsSENT. HS.mIl. — 

— ■ «.DETVLl. f 

CN. P. LENTVL0. — 


SVLES FVERVNT.CVM.D CERENT CENTVM. 

MiLLiBVS. HOMInVM 0. ERV 


dclum lineae quinque. 


viduer fi parietis feries prima. 

CVR AM. ET. CONTINENS. ET. CHALcIdIcvm. TEMPLVMQVI. 

apollInIs.In.palatIo.cvm.portIcIbvs. aedem. dIvIJvlII. 
lvpercal portIcvm. ad cIrcvm. flamInIvm.qvem. svm. 
adpellarI. passvs. ex. nomIne. eIvs. qvI. prIorem. ejdem. 

In. s OLO. FECERAT. OCTAVjAnI. PVLVlNAR. AD. cIrCVM. 

MaxImvm.aedes.In.capItolIo.IovIs.feretrILet.IovIs. 
tonantIs. aedem. qvIrInIs. aedes. mvndo. et.IvnonIs. 

— ET.IovIs. LlBERTATls. - N. AVENtInO. AEDEM. LARVM. 

In . SVMMA. SACRA. vIa. AEDEM. DEVM.PENAtIvm.In. VElIa. 
AEDEM.lv VENT atIs. AEDEM. MATRIs. MAC DELjC.In. PALAT lo. FI cH. 
SERT 0 RI VM. ET. P 0 MPtIv M.TH E ATRVM. VTRVMQVE. 

o p vs. Impensa.gr andI reflcI.sIne.vlla.InscrIpi Ione. 
N0mInIs.mf.I.rIvi?s.aqvarvm co.Mri.vRi bvs. lccIs.vet vst ate- 

LABENTES.REFEcI.Er.AqVAM.QVAE. MArIa, ADPELLATVR. 
DVPLlCAvI.F 0 NTE.N 0 V 0 .lN.RlvVM.fc IvS. ImmIsSO. F 0 RVM. 

IvlIvm.et.basIlIcam.qvae.fvIt.Inter.aedem-cast0rIs. 

et.aede.m.satvrnI.caepta.proflIgataqve.opira.a. 

PATRE. ME0. PERFECI. ET F.AMDEM BA$IlIcA M.C0NSVMATAM. 

In. AMPLIaT0.eIv$.S0L0.SVB.tItVL0 N0Ai!nIs. 

fIlI0RVM vIvvs.N0n.perfecIsslm.perfecI.as.hb 

redibvs vIrgIne.exemplvm.devm.In.vrbe.consv- 

FECl.FLVVl0jPR jETERMISS0.QV0D.TEM E FT. - 


IO 






#■ 


f 


IO 




IO 


M 


5* 


PAND. HIST. TVRC. xc 9 

YLTtfRTs,TEMPLVM.QVtfRVMQVE.AVCVSTVM.ET.TEMPLVM. 
AP^LlInIs.1n.WL 0.M AGNAM. PARTEM. EMPTtf, Ktcl. 

Ovod-sva-namIne. m.marcellI. venerI — manIbvs. 
lN.CAPlTflLltf.ET.lN.jtDE.DIvI.IVLlI.ET. 1N./EDE. 

APtfLLlN Is. ET.In.jT.DE. VE ST VE.ET. In.T E MPI.tf. MARTiS. 
viCTtfRls.CANSECRAvI.QVVE mIhI.CWStItERVNT.gIr 
cItER MlLLENls AVRl.CARtfNATlI. PANDA, TrIgIntaQvTnQVS 

mIllIvM.MVN IcIpIJ5.ET.COLOnIIs.ItAlIjE.CANFERENtIbV$. 

AC.TRlVMPHtfS.MEtfS.QvfNCTVM.CflNSVL.REMlsI.ET. POSTEA. 

QVOtIenSCVMQVE.ImpERATAR M. AVRl.CflRflN ARlvM. 

NON. A CCEEpI.DE CERNE NtIbVS.MVnIcIpIIs. QV^E.ANTE. 

tempvs.defvnctarvm.afrIcanarvm. decreveram. 

MEtf.NtfMlNE.AVT.FlLlflRVM.MEtfRVM. 

BT.NEPtfTVM.lN.ClRCtf. — AVT. iN.FtfRtf.AVT, In. 

AMPIiIthEATrIs.POPVL. QvTbVS.CANFECT A.SVNT, BESTlAAVMSf 

cIrcIter.trIvm.mIllIvm.et.qvIncent a.navalIs.pr.elII. 

SPECTA CVLVM.PflPVL. LlBERVM.lN.QVtf.ItfCtf.NVNC. 

nkmvs.1 st.CjEsarvm. cavata.— • loncItvdIne.mIlle. 
ET.OCrlNGENTflS-PEDES In.LAtItVdInE.PEDES.DVCENtI. 

In ,QVtf.*i R Iu InT A. ROSTR AT jE. NAVES. TrIrEMESQVE.pl VR lMjf. 
RVMORES.InTER SE.CONFLiXERVNT, RVNT. 

P E ER. RE MlcES. mIllIa. ■cIrcItEP--- 

In. tempi Is.omnIvmcI vItat vm.pantI.et.asIjE. vIctor. 

tf RN AMENT A.REPflSVl.QVjE.SPtfLlATls.TEMPLls.QvIs. PrIvAtIM» 

FflSSEDERAT.S ATVjE. — — QVADRA GEnIs, ARGENTEIS. 

STET E R \ NT.lN.VRBE. AC.cIrcItER.QV AS.IpSE.SVST VLl. EX. 

QVA.ijE.PECVnI A.DtfN A. AVREA. In. jEDEM. APtfLLlNiS.MEtf. 

NtfMlNE. ET.fIlIarvM.QV jE.mIhI. STAT VERVNT.HANtfREM. 

H ABVERVNT. P#SVl. 

Series fecunda,. 

Marh.pacavI.a.prjEdonIbvs ppmIbv s — 

svls 


-damInI. 


CtfNTRA.REM.- 


cctcradclidcrantur, 


DD 


* 

V 


% 


4 


ito IO. LE0NCLAVI1 I 

Senes tertia . 

RegIs. pamhdrvm — 

Poffcaliquorlincas. 

A.ME.GENTES.PARTH 0 RVM. ET. MEDflRVM. — 

In.CCNSVLATV- 

cetera prorfus abolita. 

Ha bcSjCpumc IcClor, reliquias Ancyrani monumcti/acilcomniii, 
qux ou tvc exftanc , prxftantiflincw fiquidem ellet integrum. Eiusillu- 
ftratio,eum aliquorum refticuuonc,non huius eft loci. , Q 

lANNI, MENSfFM, 191 ERVA APVD TVR- 

cos ratiOy cr ddfeflat /enes. 

1 1 Norauiad marginem libri, annum Mahumetanum 6 S7,quo mor- 

tuus Ertuculcs traditur, eflc Chriftianum 1 285. Hocvti planius intcl- 
ijjrj pollit , libet hoc loco quam pauciilTmis explicare ccmporumapud t 
TurcoRrationen^videlicet annorum, menfiuin, dierum, quantuqui- 

dem hattciiu* inrelligerc de his potui. Confiat igitur apud Tureos an- 
nus xnmeDfibus/ed lunaribus*.& tradunt i pfi,poft 3 2 annos Turcicos 
firmamentum cadi curfum fuu :n abfoluerc. Vndcpropemudu colligi 
pleriqj putant, annis 31 Chrilhanis, rcfpodcre Mahumeranos 3 a,cum 
exiguo additamento. Prxmitt itor idetiam,huncanmimChrift. 1 f S7, 
quu !ncipercr,fitiliet r >putatuin aTurcisproMahumetf.no 994. Qmp- 
pc liccr hoc intclligcre de verbis vltimis in diplomate Sui rani Mura- 
tis 111, quo continetur prorogatio pacis cum Rudulpho II Imp. Augu- 
fto. Leguntur enim ifuc hxc in extremo verba: Die primoproximi iv 
meidislanuarij, anno Domini Iefu»fupra quem fit gratia 3 eauxdtudi- 
uinum, 1 584: quierit annustranimigrarionis magni prophetat noftri, 
fupr.i quem fir gratia fidusqjdiuina, 99 1 : dic 27 facr.c luna: Silchidze. 
Quibus in verbis notando, annos Mahumctanos, Tureis vfitatos.non 
coldc cile cum annis Hegirx, qux incipit n natiuitate Mahumctis, vi- , 0 
delicet abannoChriftitmo 5 9 Nam exprefte dicimr,a Tureis an- 
no Chriftiann 1^84, fiii ile computatos an nos 991 a tran (migratione li- 
ue morte Mahumctis .quibus Ii tres ab i Ilo tepore 1 lanios adijeias, erit 
annus hic Giriftian’ 1 s 8 7, a morte Mahumetis 994.1410 ude 994 de- 
trahas. 


rurfum pofi: aliquot alias. 


r 


* 

* 




1 I 


PAND. HIST. TVRC. ut 

trahas an nos 68 7» quo tepore mortuus E rtticul es traditur , reli- 
qui crut anni Mabumetani 307, qui trafiere fcilicet ab Erruculis 
morte^fqiadhuncannumprarientem.DiximusautpauIlo an- 
te, Turcicos annos 52 propcmodu rcfpondcreCliriftianis 5 1. 

5 Qua itio br em de 3 07 Malui mctanis detrahendi veniunt anni 
$ n , huc pauli oramus, quam decem : tc erunt 307 Mahume- 

tani 5 h’ o integros deducas, redadli ad annos Cliriftianos 297. 
His rurfus detrahis de 13-87, reperiemus annum Chrifti 1 290, 
quo fcilicet mortuus fuerit Ertucules, O ('manis pater. Tradunt 
ie autem annales hi noflri mortuum Ofmanem ip fu manno Ma- 
humetano 717, qui Chriflianus erat 1328. Ergo poli obi- 
tum patris fu perfles fuit pauli o amplius, quam 3 9 annis Mahu- 
metanis, fiue 38 ChriftianisTtqu ia Turei volunt cum regnaf- 
fc 29 annis , noflri 28, quod idem efttnecefle eftverumfatea- 
1 J mur , quod hiftorici diligentes & hde digni feri p fetum, Ofma- 
nem pcrpctuisexcurfionibusac rapinis coi locupletatu, magna 
nartem Bithynia: , vieinarqj Ponto Euxino regionis , intra fpatiu 
1 o annoru, a morte patris fcilicet numerandorum , in pote (late 
redegifle. A quo dccennij tepore, principatu iam confli ruto fla- 
:ic bilicoq;,re£lereru potitus dicetur annis Chriftianis 18 .Itidemqj 
verifiime llatuetur , initiu regni Ofnianici referenduadannum 
Chrift.1300, quod ianc multas obcaufisdiligenterobieruandu. 
Quod mefes adtinet,iam antea monuimus, in vfu Tureis efle 
lunares. Hos n ominare incipiut ab ipfisnouiluniis.Et numeran- 
2, » turabeis 1 2, ficutctia nos totidem habemus. Anni principiu re- 
ferunt ad menfemSilchidzc, qui late loquendo, quod Grarei di- 
cere folent /Decembri fere noftro rcfpondcre debebat cx opi- 
nione copi urium: ficuti plcrumqj Ramazan menfis ad Septem- 
brem debebat ex cor umdcfcn tenua referri : quo nienfc Rama- 
* c zanciciuniumfuu menflruum feruant , a crepufculo matutino 
adfolisoccafumvfq;,donecfidera confpiciantur, nihil cibi po- 
tusue fumentes : & finito i ei unio, fuum illud buiuc bairatn, fiue 
magnu feftuminflar pafchatisnoflri, celebrant. Scdprogrclfu 
temporis tam Silclndzc quam Ramazan in alios mefes noftros 

DD ii 


t i t 


IO. ( LEONCLAVII 

cranfeunt. quippe celebrandi Bairami tempus fingulis annis 
anticipare Turei folenr diebus vndecim: qui dies em boli fmi fe- 
re loco funt ad coplendum annum lunarem. Nam fi dies vnde- 
cim coputentur tricies &£ femcl, efficientur dies ; 41 : qui paul'o 
minus quam integrum annum conftituunt» addendum triginta «■ 
& vni Mahumctanis annis; vt Mahumetani triginta duo anni, 
Ckriftianis triginta &: vni refpondcant ; quemadmodum a no- 
bis indicatum paulo ante hoc ipfo capite, 

2 \o?nwa menjium hac funt. 






1. 

x. 

3- 

4- 

J* 

6 . 


Silchidzt*. 
Mucharen. 
Scpher. 

Rcbuil Kuel. 
Rebuil Achir. 
DfiumalielEucl. 


7. DiiumaficIAchir. 

8. Rezeb. 

9. Schaban. 

10. Ramazan. 

11. Schewal. 

12. Si Icade. 


T 1 


Sicubi le&or aliquod nomen ex his pau lio aliter ferip tum in 
Annalibus reperent, fciat id facium a nobis, fcripturamloannis 
Galderij, interpretis C*farei,fequ entibus. 

Hos autem menfes tn dierum hebdomadas /me [cptimanas, divi- 
dunt: diebus hac tribuunt nomina. 

1. Bafar iuni , hoceft, dies mercatus hebdomadarij, qui re- 
fpondet diei dominico noftro. 

x. Bafar Ertcfi, hoc e! t, dies poft mercatum hebdomadariu 

proximus,fiuepoftridiemcrcatus:quidiesGermaniccdici co- 

mode poiXetyJftermarchtag. Rcfpondct dici luna; noftro. 

3 . Salli. Rcfpondct dici Martisnoftro. 

4, Diar fcharaba , ideft, quartus dies : quem Perfica lingua 
fic&ipfi vocant, vti nos feriam quarta dicere folcmus qui Mcr- 
curijdicscft. 

j. Pdchembe , hoc cft, dies quintus, lingua itidem Perfica.* 3, 
▼eluti nos feriam quintam vocamus, qui Jouis dies cft. 

6. Dfmma,d uabus fyll abis/alij Zuma icribunr.& Zunajvcl 
i Miurna iuni, quod fignificat diem ecdefix fiue templi. Nam 
Veneris diem feriantur.. 


* T 


x>* 




V 


7. Dfiu- 


pand. HIST. TVKG % 1} 

y, Dfiurna Ertcii,Iioe cftSQr/iA!, Grarco vocabulo Pindari- 
co quali ii dicas poftfeftum,vel Afterfartag Germanice. Vulgo 
Saturni dies. 

SOMNI VM ERTVCVLIS . CONIA . L V- 
j nd Tureis aujjticata. 

Valde fuperftitiofos efleT iircosin obferuandis fomniis,ani- iz. 
maduertcrcledor potuit cx narratione Supplementi noflra,dc 
mitiis decennalis huiufce belli Perfici. Hoc aut Ertuculisde Of- 
mane filio fomnium, quo ingenti comparabatur arbori,cum a- 
ir o liis fequentibus, per eft ei fi mile, quod Aftyagcs rex Medoru de 
Cyro,<rx filia nepote fuo, ab Herodoto & aliis expolitu , habu it. 
Conia vero T urcis vrbs efl Caramaniae liue Cdici 3 e,qaam Gt e- 
cidicebant Iconium. Leonis Sapientis imperatoris Nouella de 
Thronis accuratius hac in Lycaonia collocat. Chalcocendyles 
ii j Cariar facit vrbes Larandam &: T oconeium , vbi notacofiifum 

cum nomine arriculuToconcium ; proToIc©nion:vt alibi To- 

fibiniu quoq; feribit idem interpres , Ardclij fiueTranfliluaniac 
vrbt m,q ix articulo a nomine difiundoSibinium eft, vel Cibi- 
nium.vc nodie fccibunt. Conia recetioribus C icographis adpeL 
uo laturGogna, pronuntiatione i talica. Quod aut Edebalis filia per 
LunxfpJcndorem tigni fi care cur, in eo felici fH mu m quoddam 
omen erat, ex opinione Saracenorum ac Turcorii: qui Lunam, 
vehit imperio fuo fatali quadam lege propitiam & aufpicatam, 
mirum quantum habere virium in portendendis adiuuandisqj 
:1 ^ fucccflibus conatuum fuorum,vt etiam nunc hodie, lic femper 
exi (limarunt. Errant enim, (&in his e 11 Francifcus Sanlouinus 
Venetus) qui Tur eos fcnbunt fubado primu Bozinenfi regno, 
imperante Sulcano Muchemerc II , Luna crefcentcm lignis mi- 
liraribusadpofuille. Nam fi verum hoccdct, non Lunam dum- 
;^ c taxat ac cepi flent, exclu fis lle!lis,qua- in cius regni lignis cu Luna 
coniundte cernuntur. Conflat etiam e Bcluaecnfis hiftoria, Sa- 
racenos antcconftitutum hoc imperium Turcicum, camdcm 
babuifledeLuna, Mahumctanorum conatibus &: expeditioni- 
bus bellicis flmcntemetfuatiofic. Anno, inquit, ntS, flarim poit 

D D iij 


Carant- 

itia. 

Sarcbt- 

«u. 


Citra fu. 


Ofbmt- 

nta. 


THtr.t U 
%t d 'Vile- 

ratbta 


zr 4 IO. LEONCL AVII 

4 

aduentum Chriftianomm ad Damiata, fadafuit cdipfis Lunx 
qu.ifi gencralis/quam cotra Saracenos interpretati fumus, vcluti 
portendemem eorum dciedum,qui (ibiLunamadtribuunt, in 
incremento dccremencoq; Luna: magnam libi vim ponentes. 

DE DFCJJSFS TVRC1C1S, A gVIRVS ANATO- * 

lu repones nomina for t/u fune. 

Annales hi nec ducum nomina, nec prou inclarum, hoc loco 
exprimunt: quae nos tum e Laonico, tum alijsannaliu locis heic 
eruemus. Facit Laonicus feptem numero Duces, qui regionem e o 
armis fubadam, inter lediuilerint. Hos vno tantum loco no re- 
ccnfet omnes. Caramano dicit obtigiilemcditerranca Phrygia: 
maioris, cum Cilicia: cuiusanomine Cilicia dida deinde Cara- 
nui. ia fuit, in hodiernum vfq; diem hacadpcllatione durante. 
Sarchani fors maritimam Ionia’ regionem, Smyrnam vfque.tri- t y 
buit. VndcSarchania: nomen cft adepta, tcftibus his annalibus, 

& Laonico, & fccrctario Sigifinundi Malatelbe,qui resin Afia 
Grxciaq; lepnefcncegeil:as,antc annos plus minus 80, deferi- 
plic. Ortelio Sarcum dicitur. Calami, & filio Carali, obuenit Ly- 
dia, vfquc ad Mvllam: qua regio Carafia fuit adpellata. Rcperi- i. 0 
tur hoc nomen in his annalibus , Se apud indicatum niodoMa- 
Iatdbcfecrerarium,qui Pergamum in Caraliacollocat. Ab Or- 
telio Bccfangi lea paes A nato lix nominatur. Ofman Ertuculis 
filius Bithyniam,cum regionibus Olympum verfus fpedacibus, 
&cuTckic, nandus elt. Ab hoc O (inania, vel Othmania, que- i e 
admodum hadenus ali) icribunt, dida: cuius in annalibus tiib 
Baiafite primo fit mentio. Atq; haud frio, an non in Svnonvmia 
Geographica Orrelij, quo loco de Alia minori agit, Coctoma- 
nidia lit redius hxc ipia fiue Othmania,fiue Othmanidia,cuius 
tamen limites illic latius, quamparik, videmur extendi. Amu- 3 o 
r e filios tradit Laonicus acccpiflc Paphlagoniam, cum iis, qux 
ad Euxinum vergunt. Ea fuerit Penderacia fcilicet,dc qua fiupe- 
riusdidnmin Ol manidarum genealogia, vel potius Pendcra- 
cliia. Vocatur aut hic AmurasPachymcrio Amurius,cumquo 

Rcinec- 


PAND. HIST. TVRC tif 

Rcineccias alicubi ,Gregoram fcquutus , Alifurium Carama- 
num confundere videtur. Omcr in annalibus Turcicis dicitur, 
qui Orneris filios adpellant Ifucndiares begos, Sinopes etiam 
dominos, Laonico Sphendercs aut Spenderes,vndc nome Pen* 
j derachiae veluti Sphcndcrachix. Bolli nominatur hxc i pfa I *cn- 
derachix vel Sphenderachix regio in Ortelij rabula Natolix, 
prifeis Paphlagonia. Et credo Bolli vocem prouincix datam a 
ciuitate Bolli, qux*I \ircicis annalibus cft Boli, ficut ijdem &: a- 
oriBoleniis meminerunt. Eli etiam in Afia minori M cn defia Mdtjtd. 
i o regio, cuius principem Laonicus Mendelicm &Mendefcm vo- 
cat, nepote m Calamis; quod Menddixnomcn non Turcicum 
origine puto,fedGrxcum,& eius prouincix, qux nc adpcllata 
fuerit a ciuitate Mcndos, cuius mentio fit inconftitutione Leo- 
nis Augufti de ordine thronorum, tamquam epifeopatus per- 
r 5 tinencis ad metropolim S tauro politanam in Caria. Vidcture- 
riatn eadem cfTeMcnduscum ifla^ux Myndus aliis dicitur, &£ 
ad Cariam quoque refertur. RegioMcndefia feribitur Otrelio 
Mcntefc,fieuc&noftris in annalibus. Asdinisdcniqueducis a- 
pud Laonicum typiseditum nome legitur,qui regionem a Co- ^ 

lophonead Cariam vfquc leporrigentempo dederit. Hic Aidin 
beg Tureis eftjVndc reponendum apud Cltalcocondylem Ai- 
d;nis ducis nomen, &apud Orteliumpro Aldinclli re dtuendu 
Aidinelli. Sunt a lix quoque regiones in Anatolia , qux nouas 
adpellaiiones, veteribus incognitas, habent: (cd eas dumtaxat 
r.<: heic enumerare voluimus, quibus indita fuifie certis a ducibus 
nomina, Laonicus ik annales hi noftri tradunt.. 

BASSA l EMI R. SARA!. C A R A FA NS ARAT. VE - 
z,ir. I ezJr azem. Beqltrbeg. Emir Hdcm. Emir Aihur. 

uo Fil ilis alter Ofmanis , Vrchanisfrarcr, alium no habet in an- 4 . 

Calibus titulum , quam Alis balla: quod bafix vocabulu Tureis 
caput fignificat. Falluntur autem qui pro Sullanis vezircs hiiflc 
di dios, ac Emirum (Amcres ipli vocamjin locum putant fuccei- 
fidebailus,& bcgler begos: (quibus & bcgosabcis,&t langucos 


II i IO. LEONCLATII 

adiungi,vciut &ipfosEmirum fucceflares, mag s etiam miror) 
quum vox Emir ne ludie quidem exftintfhi lir, ac praeterquam 
quodipfiSuIrano proprie e mpecat, vt fupra diximus, etiam 
cerris m aula tribuaturoffieiafi)S. Qu ippe funt ad Portam, E- 
«nir Halem^BniucEmir Achur,(qui Prarcori etiam Grxeia: no- f 
tiro Amyrachures dicitur) &Cudzuc Emir Achur. Balla’ no- 
men hoc tempore datur ijs primum, qui Vezirum dignitatem 
obtinent: deinde beglerbegis. Ipfa nomina cum ollicijs, iuo de- 
clarabuntur a nobis loco prolixi us. Heic paucis addo. Porta: Qf- 
manicae duumefiegenerumofficiaiquorumaliaminillcrijsob- r ©* 
eundis intra Israium Sultani delimata lunr f alia procurandis nc~ 
gotijs publicis extra faraium. Et faraium ! urcis palatium prin- 
cipis eft, vel aliud amplum aedificium, non a Czarvocc Tacari- 
ca, qua: regem lignificat, di&um: vnde RcinecciusSaragliam 
Tureis vocari putat, vt regiam. Nam alia: quoque domus, extra t y 
Sultani regiam, nome hoc ferunt: vt illar,quas Sultanorum mu- 
liercula: iiuc concubina: inhabitant, vt Atfchatnoglanoruxn ae- 
des, vt ampla Tureorum hofpitia, iiuc diuerforia publica , quas 
vulgo Caraualarias noltri vocant. Quippe a Tureis Carauanfa- 
raivel ferai dicuntur, hoccft,&’dificudeliinata carauanis : quae l« 
hominum agmina funt cum mmentis, ob itinerum pericula 
turmatim ic coniungentium. Confulc de his expolita proli- 
xius capite 2.47. De officijs intra faraium alibi, iicut te dea- 
lijs extra iaraium. Balla:, de quibus heic agimus, extra faraium 
muneribus libi mandatis funguntur. Et inter hos qui primi 1 y 
funt, Vczircs dicuntur: noflris, conliliarij Iccrcti, vel arca- 
ni. Supremus autem, Vezirazem nominatur :qux apud Sara- 
cenos erum in vfu dignitas, te exillimacione praecipua fuit. 
Cedrinus & a lij Protolymbulum intcrprcranrur , cuius etiam 
mentio fit in libro de lignificatis iniomniorum, quem an- 3» 
tebae Sambucani exemplaris mutili fidem fequentes, Apo- 
nialari tribuimus; quum Achmetiscumpollea cognouerimus 
efie, de libro bibliothccx Cxfarex, ex quo viri Clarifs. Hu- 
gonis Blotij 1 . C.&: Auguftalis bibliothccarij beneficio, noftri 

codicis 



pand. HIST. TVRC. 1I 7 

codicis lacunas omnes expleuimus. Symecn Magifler Officio- 
rum alicubi SolemanctnProtolymbuIuBahania:vocai: } quem 

Zonaras archifacrapam Malalmae dixit. Similicerextra faraium 
lunt Bcglerbegi, qui& ipfi balla* vocamur. Prartori Gra:cia:no- 
jj ftro , qui an re 3 zo annos vixir,Pedarpaces (cribuntur. Et erant 
in imperio Saracenico limul Se Eniircs, Se Vezircs, Se bcglerbe- 
gi , etiam ante monarchiam T urcicam.prorfus vt dici neq near, 
pro SuIianis vezircs adpcllatos, inEmirumlocu lucceffillebafi 
las & beglerbegos. ( ^3TP e meminit beglerbegorum offici; ve- 
tcj tuftior Prartore Cedrinus, Se iplum nomen interpretatur Ar- 
chontas Archonton,vt noftridominos dominorum: vel uti qui 
fiub fc, praeter gregarios milites, fpachios, fubaflas, etiam fangia- 
eos&begos habeant: vtroique minorum (quod aiunt) gentium 
dominos , de quibus luo loco. Praetor addit, officium Bcglcrbe- 
1 ^ gorum rcl pondere dignitati vel officio maximi Stratopedarehi, 
quem nunc Generalem campi vocare folemus. Itidem Sultano 
feruit extra faraium is quidiciturEmirHalem , cuius paullo an- 
te meminimus. Vexillorum przfc&us fupremus eft, ac tum iple 
vexillum regium geftat in expeditionibus, tum vexilla Bcgler- 
Ko begis olfert fua,itidemquc fua fangiacis begis.Emir achur ffabu- 
\i praefeftus eft,cui vocabulo fi Buiuc proponatur, maior vel pri- 
mus; fi Cudzuc, minor aut fecundus ftabuli prarfcdusintelligi- 
tur.Dc bisiam pcrcepiflc Ic&orem opinor, qui Tureis bafl'a’ 3 qui 
beglerbegi , qui Emircs fint. Nec ignoro nomen Emir Quibir, 

» y dignitatis in aulaSultanorum Caircnlium maxima*. Sed intra 
limircs cohcrcenda feriptio, ni commentarius prolixior lepo- 
rem offendat, aut faepius eadem repetat. 

ISN 1 C. B V RSA. TEGGIVR. 

$0 

Ifnicam dixi, nomen hodiernum &Turcisvfitatum retinens, 1 
licet ab aliis aliter !cribatur,qua:Nicxa prifciseft. Caffaldusper 
errorem nd vrbem Niceam vocat Ifnicham , fed lacum fiuc pa- 
ludem Albaniam, quje tam en hodie Tureis Acfu dicitur, nomi- 

EE 


2.i 3 IO. LEONCLAVII 

nc lignificantc aquam albam flue limpidam. !'n multis enim an- 
tiqua nomina fic immutant, vrprifeorum fimilirudmem reti- 
nentia, tamen aliquid inlingua fu a lignificent. Prufa: nomen 
antiquum retinui.tametfi nunc Burfa vulgo dicatur: qua: vox in 
errorem impulit Bonfinium,vt Byi lam adpellarenquali nomen , 

hoc aliunde, quam a Prufa rege Bitliynoru m,acecpent. in Leo- 
nis AugutticonlLtutionedeThronis,etiam7hcopolisihicDei 
ciuiras cognomi natur. Idem Claudiopolirano prouincic H 3 no- 

riadis archicpilcopatuiPruiiadem fubjjcit,quod ideonotandu, 
quia Bosbequius in itinerario Prufiadem cum Prula confudit, io 

Teggiur Tureis ei> prouincia’ prxfes, quem ipii more fuo deno- 
minant a cuiufqucprouinciae metropoli. LaonicusHarmoftcn 
reddidit, qua: vox antiquo Laconum vfu ligni fleat cum, qui vel 
in vi bem , vel regionem imperio fubicchm mittitur , vt eius res 
conftituatacdifponat. Prxtor nofter ducem regionis interpre- i j 
tatur,quiGr$cisefl Higemon, Sic enim perturbationem rerum 
in Alia minori deferibens, poft occupatam a Flandris Conftan- 
tinopoIim,ait: Qui duces aliis in locis alij fuerant hactenus , Un- 
guli regionem adminiftrationi fuae comm illam ,nunc fui iuris 
efficiebant : vel ad hocimpulli motu proprio, vel ab incolis ad io 
detendendam regionem arce ffiti. Qua: lanc verba mccommo- 
nefaciunt de impetij noitri ftatu non diffimili, poftexftin&os. 
imperatores Sueuos. 

E D RE NOS. VLJZBhT. C.APLIZE. i* 

.. Edrenoiium 7’eggiurem dixi , ab opido, quod Tureis voca- 
tur Edrenos. Adranufium durem huc prxlidem dixilTent Grae- 
ci veteres. Ciuitasipfa Bithynia: ,non procul a Prufa dilLit.Con- 
ftiturio nouelLi Leonis Augulli de Thronis , epilcopatu Adra 
nullum metropoli Nicomedienli Bithynia: fubqcit. Oj idum 
Adranes, genere neutro, prifotsadpellabatur. Vhibatopidum 
vocant I tirci, quod LupadinoflrisGeographis dicitur. 'Yxtar 
Gixcix nol ter, Sc Chalcocondyles,Lopadium nominanr. Ncc 


PAND. HI ST, TVRC. it* 

procul a Palormo litum off, (Panormum dixere Grxei fuperio- 
rum aetatum ) vbi veteris vi bis Cyzici ruinae inrercopiofa rude- 
ra marmorum confpiciuntur,&: vina nobilia nafcuntur, quibus 
cum voluptate Conflantinopoli falubritervtebamur. Vox Ca- 
j plizeTurcis calidam aquam fiue balineum fignificar,quxGrx- 
cistherm$funt.Ecfuperam Prufxnuncetiam ad montis Olym- 
pi pedem thermx prxtlantiilimx , ac in primis celebres : quum 
ex interna lio non magno , aquxcalidx pari ter, & frigidae, miro 
naturae beneficio, largiter ebulliant. Apud Stephanum, qui li- 
10 brum de vrbibus fcripfir,Ortclio citante, 1 herma legitur, locus 
Prufiae, (Prulx vult puto dicere, quamqua alioquin bxc men- 
dofa arbitror) qui & Balilica vocetur. Hic ille locus cll Bafilira- 

rum liue regiarum therinarum.-quo de nuc agimus. Nam quod 

opidumTbermaium Bafilicarum in Nouclla Leonis Atigulli 
i J reperitur, aliud eft,ac longius remotum a Prufnquum epifeopa- 
tus ille metropoli Caefarienfi Cappadocix fubijciatur. 

< MONS C ALOGE RO RVM. G EN IS CII E- 

bcr. Iuffnph. 

*o> 

Montem monachorum, qui legitur heie in annalibus, Turei t -r. 
fu a lingua vocant Gefchisdage , Grxci Kalogcron oros. Intclli- 
gitur autem hoc nomine mons Olympus Bithyniae , qui Con- 
ilantinopoli degentibus, & in Propont ide nauigantibus, infigni 
i ji aldtudinccofpicitur. Nomen hoc inde tulit, quod olim frequen 
tia Calogcrorum haberet monafteria,velut hodicque mons A- 
thos in Europa, quem fandum vocant.* vbi xxn i fuperfiint mo- 
nafteria, lingula quondam cc aut ccc a calegeris inhabitata, co- 
traque vim praedonum ac piratarum munita. Nunc deminuto 
30 licet numero, tamen adhuc eorum cft magna copia. Vocatur 
autem monachus a Grxcis Ci loge ros, non veluti KalosHie- 
ros.id cll , bonus ianitus, quod noltris per fuafum cft: fed quali 

Kalos geros,(iic enim hodie luq«uutr)idift ( bunusfcncx Nam 

fenilis aetas huic profdlioniaptilfimaell. Neapolim interpreta- 

£E ij 


110 


10 ; 1 H 0 NCLAVII 

tus fum , voce Graeca, qua; Tureis eftGenifcheher, id eft,noaa 

ciaitas. Ea non proruta Nicaea dtfUt:,& Busbeqtiio.ficut&Or-* 
tclio, Ienifar dicitur; ac intcUigicamdem arb trora Spandugi- 
no,in expolita fuperius narratione, de origine SultanorumTur- 
ci eorum. lufliipii, Prufoi nomen prarlidis, idem cft cum Iole- $ 
pb t. Gauderius, Ferdinandi Cae far is interpres , feripiit Iu flue in 
veritone Tua, quod vocabulum Tureis anulum llgniHcar. 

DE VARIIS CMONETIS. I D OliANGVRf, 

\-AJprt, S tderoe apjia, Hyperpyra, Hyperpyrarij, Drama, Seat hi, Sulta- i * 
nmi, Seraphim, Byzantii, Chryfim , Altumkr . AEeyptu 

Syrtacaque monet a ratio. 

Neceilario nobis Kcic agendum de variis ram Grxcornm, 
quam Tureorum iEgypiiorumque moneta; generibus: vt vno 11 f 
loco polita, velut in conlpcttu lectori fine. Ac primo quidem, vt 
pretium nnguloru,quac Tureis in vfu funt, indicemus; an imad- 
uerrendu m,anre annos 40 vel jo, quo tempore Icrtpfic T urcica 
f ia 7 hcodorusSpandtiginus , o&omanguros arreosvnuafpru 
argenteum valui ile. Rui fum quatuoralproscfFeciticdiamam. z. c 
Dramas vero noiiem pretium Tulle tal eri vni us Germanici, qui 
3 6 afpros v.ikbar:quum Sulraniru$aurcus,tam pondere, quam 
auri bonitare par Zccehino liuc Ducaro Veneto, j i alprisafti- 
nurctur,hocclt, v no talcro Germanico, cum fem Ile. Deinde 
pretium ralcridiu ftabilefuir, alpri quadraginta: Su'tanin i vero, r f 
icu ducaci, lex igitua Nos autem ConfFanrinopoliquum efle- 
nvisdic erant horum omnium audla pretia, propter grauam ina 
(quemadmodum aiebam) belli Perlici, &a!i.\s cauOs explicatu 
non ne. ell .trias: vt m.mguri 2.4 vno commutaretur afpro ; alpri 
quinque dramam efficeicm : drama duodecim , talerum Gcr- 3 c 
man cum: viiuscum Unufletaki us .Zecchirm Venerum, hoc 
1 ft.alpros 9 e; quum paullo minus 1 ikt Sulranmi pretium. Hoc 
modo drama, quinque conftarw a fpi is, valebat lex m 'bos cru- 
ciatos fcu quaununos Venetos: ueeem dramat,v cl-fpri yo„flo- 

renuna 


i! l 


PAND. HI ST. TVRC. 

renum Germanicum : afpri 6 o, feu duodecim dram r , talerum 
noftratem. C^uac i pia quoque pretia deinceps adeo funtau&a, 
luleru vt vnum afprisaeftimatum 80 intcl hgam. Expolito pretio 
Angulorum , addamus nunc dc monetis iplis quaedam , futura 
J leporibus , vt (pero , non in ineunda cogniru. Primum igitur x- 
rei nunguri fucceflcrunt in nummulorum locum, quos ailcs 
pnfei dixerunt. Ex argento lignati funt his proximi , qui Graecis 
afpri, Tureis Acie nominantur. Rei neeeius noder, in Adpendi- 
cead Bduacenfem,perpera feribit Afperos. Ibidem lacta men- 
i o tionede joMperperiSjaddit: hoc moneta: Tararicx genus cfle. 
Ego vero vtrum que dico pro Grxcx moneta: gen ere habendu. 
Et afpri quidem Grxcis, Tureis Acie, fic ab albcdine didi Ium; 
vt Italis bianchi, Gallis l*s blancs,certa nimirum & ipfi monet^ 
genera. Sicut enim Mauros Grxcis eli ntger, vnde Moros Itali 
i y noftriquc vocant dhliiopcs: ira coloralbuseifdem Alprosdici- 
tur.Nec rcccns adeo vocabulum hoc efle, paret ex gloll.irio per- 
ueterfquod Aipraturam interpretatur Grxca voce k.vc&i hoc 
eft, monetam minorem : cuius generis afpri fcu bianchi vclin 
primis lunc, cum quibus collybi lix liue nummulanj monetam 
ito maiore o , tam argenteam , quam auream , commutare lolcnr. 
Afp.os nttem voccsLaunam vocem Nummulos refpicies. quae 
fubtmell gitur. Nam Grxci quidem Afpradicunr. Etfunrdu- 
nlicia.maiora miiioraque. Minora vulgo in v('u funt, maiora vo- 
cantur peculiari voceSiderocapIi.i.QnippcSiderocapla nomen 
a r edopidi , quod e regione Thalli litum clt, prope montem lau- 
dum, de q ‘opaullo ante didum. Eo loco ramauri.quam a. geri 
fodinx funr, (vndcChryliten Liuij putat clle Bcllonim}&: aipra 
lignantur.ccceris maiora, quibus abopidoStderocaplioi u man- 
fith idenus adpcllatio. Recipit hxc tantum Sultanus Tureoi u, 
~ & fuistlsctauris infert. Eadem erogat inmilitum mimiliorum- 
qucftiorutn ftipendia. Minora plane non admitt t .quidquid 
tamdemei foluendum fit.Dciperpcrisoblcruanda primum vi- 
riola (criptura- Non enim iperpera (cribidehenr/edhypcrpyra. 
Palolegusnoftcr hyperpyii voccmhabet. Manucl Muticius A* 

E E nj 


tt! IO. LEONCLAVII 

thenienfis interrogatus a me, quanti putaret afHmandum hy- 
perpyromrefpondebat, propemodtim par huius pretium efle 
Marcelli argentei Veneti pretio. Quidam Italico nummo luito 
putant aequandum. Equidem accurate pretium fupputans,hy- 
perpyroninuenio valere noucm cruciaros feu quaramanos. In* 
colar Cyprij regni prius , quam barbarorum fubirent jugum , in 
quinque diucria hominum genera diftnbucbantur. Horum a- 

liisomtliis,quodliuicinftitutonoftroquadrat,cxponam. Infimi 

generis ad pelUbantur Pari ii i ,condicion is homines leruilis,vfq; 
adeo dominis obligati propemodtim vt vitxnccisqucpotefta- 
tem in eos haberent. Nomen ipliim Pa ri k i , G rxea: originis eft. 

Nam dicuntur Graecis coloni,licut & Iuftiniano Augufto 

«cpainMfi^vuidus colonarium dt Secundum hos proximi voca- 
bantur vulgo Leficri, qui quidem & ipfi Paricorum feu colono- 
rum erant e numero, fed qui vel interueniente pecunia, vel gra- 
tia dominorum, vel alia quadam via libertatem impctraucrant, 
diuerla tamen ratione* Quippe nonnulli ablblute liberi efticie- 
bantur,quum alij pcrfonali dumtaxat libertate potiti, nihilo mi- 
mis rerum fuaruin nomine dominis eilcntobligati.puta, quo- 
tannis vt ioiuerent principibus aut nobilibus viris, i fvcli6,plus 
aut minus, perpira : (iic enim corrupte vocabant)cuius in ;>crpi- 
ris numerandae pecuniae caufa , ! ’et piriari dicebantur. Adgno- 
(cic.opinor, voces Icdordcprauatas,quum & hyperpyra dici de- 
beant, &: Eleutheri, qui liberi iunt,& Hyperpyrarij. qui fingulus 
in annos Iiypcrpyra loluunt. Si quis denique pretium hyncrpy 
rorum cognolcere cupit, expendat hec Beluaeenfis verba, de li- 
bri 30 capite 1431 i erra Soldani valebat ei couidic qcooc. o 
ipcrpera,idcft, 37 c 00 in arcas argenti. Sed prius feriprura: tol- 
lendum vitium, pro yyooo mare is argenti, ^ce marcasvt re- 
ponamus. Et nihilo minus ha*c ipfiifumma prouentus coaidia- 
ni tama videtur cllc, paene fidem vt mereri nequeat* Scdcnim 
pergendum adalu.Quam diximus dramam, pro certi ponderis 
apud Tureos nomine le&or accipiat, quod quidem ex drac hmq 
vocabulo Gr^co mutilatu cftJpfius ponderis rationem in alrns 

iam 




1» 


if 


2 , 0 ' 




5 ° 


PAND. HI ST. TVRC. itj 

iam cxpofuimus. An vero Turcicum antiquo ponderi Graeco 
respondeat , diTputare nunc religio eft , ne le&ori nimium veluc 
extra metas vagandomolefti fimus. Scaehi perquam irequen- 
tes in ' fu rciaiunt hoc tempore, moneta Peifici Scachifiuere- 
$ gis,vnde nomen habent,' Tureorum hoftis acerrimi. Singuli va- 
lent afpros Turcicos odo.Su ltanini cx auro fiinr , quondam ad* 
pellatiSoldani. Sic enim apud Beluacenfcm loco iam indicato 
legimm, argentaria: fru&um in Lebcna (non procul aScbaftia) 
fui t le tres rotas argenti depurati , hoc eft , tria mi! lia Soldanoru. 
;io EiufdcmcumSoldaniseranttumpondcris } tum pretij,qtiiGrq- 
corum imperatorum temporibus Byzantij nominabantur, &: 
Byzantini :charaderis dumtaxat ratione diuerfi. Cofi militer & 
Seraphini, quos primus cxSoIdanis zEgyptiis fignauit Melech- 
feraph,a quo notnen etiam hocconlequuti (unt. Chryfini Grx- 
21 y cis a chryfo dicuntur, vt ab atiro nobis aurei : quod imitatiTur- 
ci, fuos fiuc ducator , quod nomen a Venetorum Ducibus pro- 
fcdum arbitror, fiucSultaninos,ab Altumvoeauerunt Altum- 
Icr, Chrvfinorum quidem in aliquot Grxcis&r Afiaricis mo- 
numentis antiquis nomen obfcruauimus , qux alio Jcdores ba- 
ac bimrilocofunr.. 

Quod iEgyptias, Arabicas. Syriacasquc monetas adtinet, ha- 
rum quoque nunc mutata ratio : iicut ex hac confignationeD. 
Hieronymi Bcck a Lcopoldftorfvidcrecft, qui pretia fingula- 
rum norauit/vt erant anno iyy i , quum illas terras perluftraret. 
2. y Zibit, jvrci nummuli perexigui, ligna potius funr,quam moneta. 
Duo valent vnumDircm , qui & iplenummuseft aereus. Duo 
Dircm valent Nuccarumvnum , qui nummus eft aereus maior, 
cum litteris Arabicis. Nucc ri quatuor valent nummulum ar- 
genteum , quem A rabes Ofinannu, Turei Achs, Graeci Afpron 
^ o vocant. Nuccarifex faciut nummum a genreum maiufculum, 
qiiem M.lidinum vel Cattam nominant . Maidinus vel Catta, 
Ofm.innum vnura cum dimidiofarit,&: quatuor Marr hettis 
Venetis xftimatur, vel odo Bczziis fiuc nigris nummulis Gcr- 
aiantds,qficruratres conficiunt vnum cruciatum. Scaehi, ma- 


*i 4 IO. LEONCLAVII 

ioics argctei nummi, quorum unguli quatuor maidinos; decem 
vero,T urcicum aureum valent. Altum, aureus Turcicus, vale- 
bat id temporis xl maidinos, vel afpros lx. Coronati aurei pre- 
tiura erat,maidini xxxv. Horum vero quam nunclintau&a pre- 
tia, deprehendere leCtor cx (uperius indicatis poteft. $ 

Obiter deniq; huic explicationi de monetis adiungitor, Sul- 
ta nos Tureorum tam in iplisaufpiciisimpenj,quemadmodum 
Spanduginus mernorir prodidit, quam victoriis potitos tlluftri- 
bus, aut natis heredibus malculis exsilta ntes , ficut in annalibus 
liilccnoftris paftim animaduertere licet, afprosnouos lignare £• 
folitos. quod quidem vhi facium eft, vlum afprorum veterum 
interdicto publicaro prohibent. Quapropter ab omnibusadrei 
monetario.' prafcCios deferuntur veteres, ac pro duodecim ve- 
teribus alpri decem noni foluumur. dequofane lucrum Sulta- 
nis haud exiguum prouenit. Inquilitoresetiamconftituuntur, i 5 
qui an aliqui veteres afpros retineam,obieruent. Hi variis vtun- 
tur fraudibus, & multa nequiter committunt. Eius autem lucri 
caula Muchemetes 11, qui Coftantinopolim cepit, lingulis x an- 
nis afpros lignabatnouos. Fortalle tamen hoc etiam fecifle vi- 
deri poi it ad imitationem antiquitatis Romana, cuius in num- 1 « 
mifmatis toties eft reperi re vota decennalia, vicennalia, tricen- 
nalia. Non enim dubium eft, Muchemctem fecundum, quem 
diximus, vclut in iplo lucccllorcm imperio, multa prilcisin Au- 
guftts ,quos pro decclloribus luis habebat, cx ambitione qua- 
dam 2,-muJari voluiftc. & f 

SVGVTZVC, GERLE , BOLI. 

Dicitau&orannaIium,exirtimari vulgo, fcpultu Ofmanem 
ad Sugutzuc , qui locus a falice nomen habeat. Narrat aut Lao- 5 • 
:)icu 5 ,cHc vicum iuxtaMyliam,quemincolieSogutam voccnr, 
vbi H umen iit ciuldem nominis, in hoc vico tradit aliquamdiu 
hJntafie Oguzios , & jpium Othmancm domicilium ibide ha- 
bwdle. Putabatur igitur ifticconditus, vbi plerumque degere 

Politu* 


PAND. HIST. TVRC 


nj- 



folitus fuerat. Addit etiam, pofie locum adpcllari vicum Itaeae. 
Sic enim reddidit interpres, fecum in errorem & alios abripiens. 
Non enim Itxa,*, fed falicis vicum dicere debuerat , quae Graecis 
itsea vocatur. Germani, quorum lingua componendis nomini* 
j bus per cft idonea, Falberdorfinterpretarctur. Sed notandum, 
a Laonico poft Sogutar vocem, omitti alteram T urcicam Gui, 
duarum fyllabarum, quae vicum fcu pagum fignificat. In anna- 
libus noftris Sugutzug legitur, voce nouellas fi ue teneras falices 
fignificantc , vel falicctum potius: ficut iifdem Tureis Belezug 
ro tenerae fiuc nouellx quercus fune, aut quercetum: quod ipfum 
quoque nomen cft opidi Anatolici, cuius infra meminit anna- 
lium au&or. Hinc etiam pagi Ofmanzug , vel Orhmanzug, no- 
men deriuo: vclutiquofignificetur Ofmanisfiuc leminarium, 
fiue plantatio. Apud Abrahamum Ortelium in tabula Natoliae 
i r legitur Othmangiuch, quod tribus fyllabis Italico more pronu- 
tiatum,idem eft cum Othmanzug. In itinerario Busbcquij legi- 
tur Othman)ick,deprauate puto, quum Otmanfick vel Otn- 
manfuck ab ipfofcriptum fuerit : vt pofterius hoc V Gallicum 
habear , Tu reis etiam vfitatum. Longius ab origine vocis rccc- 
} c dunt»qui Otmanic feribunt. De Boli, tam regione, quam opido, 
iiipra diximus numero 1 3 . Bellonius opidum prilcis Aboniti- 
chos di&um putat. Gerlc non procul a Boli opido difht.fcd in 
Ortclij Natolia puto non rc&e feribi Gercdc, pro Gcrele, quod 
idem eft cum Gerle. 


SANGI AC , SANGI AC EEG . MESC HIT> VEL 
Mefz.it , Djhtmafiue Zuma. Imaret. Candri , 


3 0 Sangi ac difly!labum,fiucSanzac, Tureis vexillum fignificat. 
Sunt autem ipfis loco vexillorum fiue fignorum militariu,gIobi, 
aerei deaurati , fummo in haftili defixi ; circumplexis ac depen- 
dentibus vndique feu crinium colligatorum manipulis, feu cau- 
dis equinis. V ertici pomorum i iue globorum , quos diximus» 





1 

1 


Caxgri, Chiangare_j. 


FF 


/ 


ro 


i* 


ii5 IO. LEONCLAVII . 

nonnumquam luna crcfccnsimponitur.Huiufmodi figna mili- 
taria plura gei tari vidimus ante baflam ieu beglcrbcgumTcme- 
fuarcnfem , quum is nobis Conftancinopolim ituris occurreret 
in planicie, poli defcenfum a montis Ha:m i clifuris , non procul 
aTatarhafa re, qui locus a foroTatarorum nomen habet, ad ter- 
tium a Philippopoli lapidem : vbi nos praetereuntem regio cum 
comitatu, magnoque camelorum & aliorum iumciuorum nu- 
mero, ( fummarios corrupte vocat Beluacenfis , qui Graxis fa- 
marij fiint,&: fagmarij,& fagmatarij) vidimus. Ab his fignis mili- 
taribus dicutur Sangiacbegi , prouinciarum fcilicet pradides, fi* 
uc praetores : qui quum ad expeditiones (ufeipiendas mandato 
Sultani cuocantur, curant ante Te fignum eiufmodi, quale dixi- 
mus, cum ftrepitu tympanorum, &c aliorum infixu mentorum, 
quibus vruntur valde Aridulis, gcilari. Graeci fur cicu illud San- 
zaCjflambarum&flambulumadpellantiSanzacos autem, Ham- 
bulares. LeoSapicns,Imp.Aug.librum de adparatibus bellicis 
rcripfit } conuerfiimliberius,quam par erat, in linguam Latinam 
a loanne Checo AngIo,quem Grxcum habemus.In eo Flamu- 
lum , quo Cedrinus etiam vtitur,& forma deminutaFIamuli- 

fcium,& Flamularesrepetiutur, nomina Gr^cis&: Turcicis hif- 10 

ce refpondentia. Non enim temere dictum a nobis, limi as cfib 
Graecorum Tureos, in rebus plurimis: maxime quae (pectant ad 
officia militaria, prouinciarutnque prarfeduras ac pra'fidatus,& 
earum di (tributiones. Mei fita: (cu Mefzita: T urcis proprie tem- 
pla dicti ntur,e lignis fabricata : t jual i a Tcilicct ab cis exttrueban- 2 y 
1 11 r, quum necdum imperijcrcuilTcntopcs. Zuma vero, (cuius 
vocabuli firpra quoq; fadafuit mentio) templum fign i (icat am- 
plum, operis lapidei. Medrefla quid fit, quid Imarctum, Gaudc- 
rius ipfe tam heic , quam aliis in locis , in ipfocontextu expoiuit. 
Nimirum xenodochia funr.vt cft videre apud Busbequiu, haud 3 o 
ineleganter conihuda, fuisquediftinda cubiculis: in quas non 
modo Turei diuertunt, fed etiam aliis qui bufuis homines addi- 
di de religione lentendis. Quippe nccChriftianusquifquam, 
nec Iudxus,feu diues, feu mendicus, ab iis arcetur. Baffie quoq;, 

acfan- 


PAND. HIST. TVRC. tiy 

ac fangiaci,quum peregrinantur, illis vtuntur, Mos irafcrt Tur- 
eorum , vtfingulis, qui eo di uertunt, cibum pra: beant. Quum 
cense tempus adpetiic , adefl: minifter cum ingenti ligneo di£ 
eo , qui men& inftar videri potefb Hoc patina: plurcs conti- 
\ nentur, impletae vel oriza coda, vel decocto ad cremorem or- 
deo, addito carnis plerumque verueeinae frufto. Circum pa- 
tinas pofiti panes iunt,& nonnumquam aliquid faui. Sumit ex 
his, qui vult. Ac fas eft pcregrinaniibus.his cibis toto triduo gra- 
tis f rui. poftea mutandum hofpici utn.SaneTurcici proceres ma- 
tc ximisimpenfis exftruerepotiflimum (ludent haec fepteimMef- 
fitas,imarcta,Gra:cis Maratia, caraualiiraia, balinea publicaiqui- 
bus etiam pulcherrimos fomes adiunguntdn cetcris.ad vfus ho- 
minum iumentorumquecottidianos;inmcflitis, ad luflrationcs 

vel ablutiones quafdam peragendas prius, quam templa fuafiue 

1 S medicas ingrediantur. His adde fluminum pontes,&: vias publi- 
cas, lapidibus ftratas. qua: quide omnia perinde fpcdabilia iunt 
apud Tureos , Sc eximia : ficut apud Anglos ifla , verfu compre- 
henfa veteri: 

xJMotts, drfons, & pons : eccle fla, femina, Una. 
Propcmodumquc licebit & 7 'urcica di ftichocomple&i: 
UWeftt a, marattum: carauanjaraia, lavacra , 

Fons es, cr poni es fluviorum, (Irata viarum. 

Obiter hoc etiam addo, Conftantinopoli Mellitis, qua: iftic nu- 
mero plus minus quadringentae funt , rot huiufmodi ad i unda 
x > e ife maratia : vt (i quis in vno triduum viditet , ac deinde pergat 
ordincad cetera, totius anni (patio vel inuifcre nequeat omnia, 
vel omnium vti beneficio. Sequiturctiam paullo po(l hunclo- 
cum in annalibus explicatus imaretorum vfus, quum narrant, 
ipiummet Vrchanein cxftrudo ab (e i ni areto cibos diflribuifle. 
3 o Candria regio fita eft ad Pontum Euxinum, inter Bithyniam, 

& Pontum, hoc nomine , prouinciam : vbi & opidum Candria 
reperitur in Ortelij Natolia, (itum eo plane loco , quo Dcdaca- 
na vetus a Nicolao Sophiano ponitur. Diucrfum ab hoc opi- 
dum cll Cangri, verfus Amafiam fiucCappadociam,quod olim 

FF ij 


11% IO. LEONCLAVII 

Gangra nominabatur, vnde Tureis & regio ChiangaredieVa. 

ZERC OLAEj TAM ALBAE , 

qium rubr*. 


zi . Zercola capitis e filtro tegumentum eft , latam auream fim- $ 

briam habens, qua parte capiti imponitur; de penulx manica 
tegminis ipfius petita forma, ficutipfimet aiunt Turci.Superio- 
ti Zercolx parti, fefquifpithamam altar, caputinferitur: inferior 
a vertice capitis infra ceruices in dorfum non aliter ad rresfpi- 
tliamasvfque demittitur, ac feminarum Gallicarum tegmen, io 
quod Chapperon ab eis dicitur. A media fronte furgit oblon- 
gaquxdam quafi vel fiftula vel vaginaex acre, partim deaurata, 
partim argento foris obdura, cui gemmas inferunt, non magni 
tamen preri;. Hacc Zercola Genizaris albi coloris cft , aliis non- 
nullisrubrijde quibus alio dicendum loco. Fiftulafiuc tubulus i S 
excipiendo cono de pennis auiumfa&o feruit, vel belli tempo- 
re, vel quum (atellicio fuo Sultanum ftipant. 


C MVSVLMANI y MVSVLMANISSARE. MA- 

• garijpire. Turei, LAonicm emmdatus, ^ 

Mufulmanos dici fc volunt Mahumetani , ramquam re- 
22 , fte credentes : vt Arianicis temporibus ceteri Chriftiani, quot- 
quot abominabantur eorum furores,Orthodoxorum nomen 
profitebantur. Actametfi Mahumetanis honeftiifima fit Mu- 
lulmanorumadpdlatio,principibus ipfk Mu fui manorum Sui- * r 
tanos e nominantibus, vti frequenter apud fractorem noftrmn 
videre efl : tamen Graxis vicinis , vt Clui fti an is , erat exiecra- 
bile nomen, qui verbo Mufulmanifiare de omnium graui (fi- 
mo apud Chriftianos flagitiodefcrtx religionis vtebantur ; cu- 
ius etiam vim declarantes, aliud Magariilandi verbum adhi- r Q 
bebant, quod fignifieat llercore faciem confpurcare. Cedrinus, 
aliique feriptores hifi;oria:,cum iis, qui ius Canonicum orienra- 
lis ccclefia rradarunt, vtroquevtuntur. Ofmanici tamen adfe- 
&ant lianc adpeUationem,& Tureos fc dici nolunt. Quo de vo- 
cabulo 


mr 


* 



PAND. HIST. TVRC n? 

cabulo facere non portum , quin Philippi Mornari ientenriam 
expona 5 ex libro eius Gallice fcripto,de veritate religionis Chri- 
ftianx contra paganos Judxo$,Mahumetanos,&:alios,cui fimi* 
lisinhocargumetigenere nullus antehac prodiit. Nam eadem 
5 o iera de Tureorum etiam origine quidda non temere rcijcien- 
dum intelligemus. Ait ergo Mornaeus, Iihelitasfuiftctranfpor- 
tatos, etiam Herodoto tefte , vitra Mediam, ad regiones id tem- 
poris inhabitatas;&: ab eis partim Colchos originem duxifl*e,qui 
Herodoti tempore circumcidebantur :partimTataros, qui cir- 
io ca annum Chriftianum i icoduttuZingis Chanisvelut inun- 
datione quadam orbem terrarum obruerunt, & imperium de- 
inde Clunis illius Chitaini conftituerunt. Erant autem, inquit, 
hicircumcifi prius etiam, quam Mahumetis nomen audiflent: 
coque procliuiores fuerunt ad ample&endum legem Mahu- 
l > metis, quod ex parte cum ipforum religione conueniret. Vox 
ipfaTatarifiueTotarij lingua Syriaca reliquias fiuerc iduos Ti- 
gni ficat, ait. Inter hordas quoque Tatariae,verfus partem eius 
magis aquilonarem, nonnulli nomina Dan,Zabulon, Nephta- 
li,rctiiiuerunt. Vnde non cft, quod miremur, tanta mHebraco- 
10 rumefte copia in regionibus Rudiae, Sarmatia:, I ithuaniae. Pu- 
tat etiam,co plurcs iftic Hcbr;eos inueniri, quo propius ad Tata- 
ros aceedatur.Equidem vt obiter aliquam demeo velut fymbo- 
lam hisadijciam.adulefccnsin Liuoniam,necdu collegio Teu- 
tonicorum equitum diflipato,aCunrado patre milliisad Alber- 
1 5 tum patruum, quum alia iftic animaduertere memini: tum et- 
iam verfus Lithuaniam , in vicinia metropolis Riga: , ( quse in e- 
dito Laonico vitiofe tranfpofitis litteris fcibitur V cra, pro Ryca: 
ficut ibidem proEuphlaftcreponendu Eifiante. Sic enim Ger- 
mani ceteri vocant Liuoniam , Saxones noftri Li landam. Gal- 
5 o licus interpres Veram vult ei e Nouogrodiam, puerili errore: 
quum dicat au&or , fuis vrbem legibus Sc libertate frui : ab opti- 
matibus regi: ad mare litam efe: Danos,Anglos,Galloseocom 
merciorum cauianauigare: quae de Nouogrodia intelligi ne- 
queunt) in huius ergo Riga: vicinia , nationem quamdam ede 

F F iij 




2 ;o IO. LEONCLAVII 

barbaram Lcttorum , a ceteris Liuoniae barbaris incolis , Curo- 
nibus&Eftonibus, lingua plane dilcrepantem: qui per 'eruo in 
ore quali lamentationem quamdam habent , quam vociferan- 
do per agros adlidLiorcpcEiinr.Icru Ieru Maleo Lon. quibus ver- 
bis Icrufalem &; Daniafcum inrelligere creduntur, ceterarum y 
in antiqua patria rerum, tota (arculis, & in remotiffimis ab eafo- 
litudinibus, obliti. Ad Mornxum vt redeamus , purat hoc idem 
non minus cile verofimile de Tureis, quam de Tararis : quum 
nomen ipfum Tureorum Hebraica lingua lignificecexfules, & 
contumeliofumapud ipfos habeatur. Videriquc Maliumetem io 
non abs re, ne populos illos longe numerofimmos olfendcret, 
qui tum temporis incipiebat fe commonere , rerinuiflecircum- 
cihone, lull rationes, & alias quas da legis Moiaica:ea*rimonias. 

GENISCHEHERj GOJNVC , CARAS1 , ly 

Cojn, Jkrgama , Edrctmt , 

Gelipolt. 

, Opida funtlinica: vicina, Genilchchcr&Goinuc, vclOui- 
nuc trifyllabu , vt heic in archetypo feribitur. Illud nouam ciui- im 
tatem lignificat, &£ in Ortclij Natolia, ficut &c Iiusbcquio , leni- 
ar vocatur, vt fupra di (Sium numero 17. Goinuc in cadem Or- 
tcli| Natolia repetitur. De Carali expoluimusanrca numero 1 3 . 
Coi ii cum Carifto Natolia' puto eadem cft. Bargama vetus cft 
illa.cclcbrisquc membranarum nomine i 'ergamus, Galeni me- 1 y 
dicipatria.QuxTurcis heic Edrcmit, olim dicebatur Atramyt- 
tium, Leoni Auguftoepifcopatus Ephe lina’ metropoli fubditus. 
Nauta: noftri vocabant nomine magis corrupto, Landemitii 
quod propius ad originem fuam accedcrct, fi lingua ilia, hoc efl: 
Italica, dixilient i Adremiti. Nobis quidem articuli cum ipfo 50 
nomine confulioperdilhcilcm reddebat dc adpellatione vete- 
ri coniedhiram. Sunt autem hxc T roadis opida. Dc Vlubat fu- 
periusquxdam numero 16 notauimus, infra daturi plura. Paul- 
lo poft Gallip olim dixi, more nautarum noftror ungquumTur- 

cisGc- 


P A N D. H I $ T. T V R G i } i 

cis Geli pol i nominetur. Ridicula funt fomnia Nicolai Nicolai- 
disDclphinatiSjdc nomine atque origine huius vrbis: quum a 
C. Caligula conditam, ab eodem nomen accepi (Te tradit. Mox 

opinione mutata, quod fucritaGaIliscxftrua:a,Gallipolim vult 

y dictam , ceu Gallorum duitatem : perinde ac J iiilippopolisfit 
Philippi ciuitas, Nicopolis quafi Nicolopolis, Nicolai duitas: 

perbelle, ne dum Gallos fuos ornat, ruimetoblmifcatur. None- 

nim aliam in Graecia reperimus vllam Nicolopolim,quam hac: 
cuius vt audor eft Nicolaus Nicolaides , ita merito nomen hoc 
t o ei relinquamus, vt a duplici Nicolao, Nicolopolis adpclletur. 
ScdomL iocis, amplius c c c c annis ante C. Caligulam apud 
Xenophontem noftruin ciuitatis huius fit mentio. Nec a Gallis 
etiam condita fuit, fed ab Athenienfibus : quorum dux Cal lias, 
initio ftruend* dato, promeruit : vt abipfo Calliu polis, (Callio- 
i 5 polim fere Latina confuctudine vocamus ) ceu Galliae ciuitas, 
diceretur. Epifcopatum huius ad Heraclicn em Thraciq metro- 
polim Leo imperator in Thronis refert. 

DE primo TVRCORVM IN EVROPAM 
ZO tranjhti. Decajlcllit> Zemwic, Chindo- 

cajlro^Matto. 

p 

Prius , quam dc caftro Zcmcnico dicatur , recitabimus heie z 4 
verba Laonici de prima Tureorum in Europam tranlieclionc, 

1 y cum quibus dem dc locum huqc annalium conferemus. Capto, 
inquit Laonicus, prarlidio Cherroneii, &: Madyto, in Thraciam 
Turei progreifi funt, vfqucad Huuium Taenarum. Notetur in 
his verbis interpretis o(citantia,qut praeli dium Cherroneii dixit, 
pro Cherroneii caftro. Id callrum accipi non poteil dc Darda- 
?c ncllis. Nam eas arces, qua: dux lunr,nonvna, Muchemetcs 11 
exftruxit poli captam Conftantinopolim,vel ipfo tefle Chalco- 
condyla. Ergo Cherroneii callrum illud i mei! igitur , quod ver- 
fus^gaeum mare duobus abell milliaribus Graecis vel Italicis a 
Maito, verius Propontidem vero duobus &viginti a Calliupoli. 


ijt IO. LEONCLAVII 

Et Maitos hodie dicitur eiufdem Cherronefi opidum , ne Xe- 
nophoti quidem ignotum, cui Madytos adpcllatur.iicut Se Lao- 
n i eo, tribus dumtaxat aDardanellisvcrfus^Egarum diftans i mi- 
liaribus. Pra:tor Graecia: nofter Afly vclvrbem Mady torum no- 
minat, ficut& Leonis Augufti nouella de Thronis Madyta pari- f 

ter,& Madytum dixit. Cailro autem, quo de agimus , nomen cil 
apud Grzcos Chiridocaftron, Hellefpontusiftic vique adeo in 
anguftum cogitur, vt a litorc Afiatico Chcrronefiacum Europae 
tantum vno militari Graeco difiungatur.Hoc igimr in locoTur- 
ci primum ex Afia tranfmifcrunt in Europam, &induftria qua- io 
dam Zemenicum , vt ipfi narrant; Chiridocaftron , vt Graci; a 
captiuo quodam Chriftianodu&i, occuparunt. Inde diflitam 
ad alterum lapidem adorti Madytum, quam incolarum freque- 
tia tetriti tCiiiai c prius aufi non fuerant , quum liodicque tupra 
ccc Graecorum domos habeat, &ripfaminpoteftatenircdegc- i j 
re. Nosifticin itinere noflro vinum coloris rubri comparaba- 
mus, quod mcniibusaliquotdurantcnaujgatione, variis jn ma- 
lis, &naufea perpetua , praecipue nos recreabat. NicoIaides,de 

quo paullo ante diximus, fabulas vt de GalJipoli, ficetiadehoc 

caftto, nobis obtrudit. Narrat enim,dici caflrum viduarum ,cx 
huiufmodi occafionc. Quum Turei, ait, ope duorum mercato- 
rum Gcnucnfium Hellclpomum tranfmiiiHent,pro lingulis ca- 
pitibus tranfponandorum folutis duobus ducatis: primum o- 
mniuminEuropacattrumhoc ceperunt, in quo mares omnes 
immani iacuicic contrucidarunt, vita femilJis tantummodo co- z y 
donata.Quadecaufa nomen ei deinceps manlit,vt caftrum vi- 
duarum adpelletur. Hoc ii verum c. J fet, ad pcllandum erat Grae- 
ce Chiron caftron,vel Chirocaftron,quod nomen ipfe non po- 
tuit. Sed fatis animaduertit peritus hiftoriae Ie&or , in ipfo fabulae 

peccatum initio. N 5 enim ad primum in Europam Tureorum 5 e 

tranfitum pertinet illadc Genu cnfibushift oria, fed ad inlequcn 
tia tepora, i icut r uo loco deinceps numero 8 7 indicabitur. De- 
inde Chiridocaftri nomen exftitifle conftat etiam prius, quam 
T urci tranfmiilb Helldponto caftrum ipfum occupaflent. Erat 

inniui 


PAND. HI ST. TVJIC. 

in naui noftralencx multarum rcru pcr/tus , Antonius Mclicfis, 
Graco patre natus in Melo infula ( Milon Grxei pronuntiant) 
condu&us a Nauarcho.vt index itineris interdiu no&ucjuc no- 
bis eflet, quem Podotam Grarci nunc dicunt vocabulo peculu- 
j ti.quod in Puloiogo repemur, vulgus nautarum Pclota vocat. 
Is mihi, quum Calliupoli rcli&a, iam xxu ni tiliaribus emenfis, 
Chiridocartrura porter n au igaremus,&: ruinoii caftri nomen fi- 
gnificabar,& hiftoriam oonfriuolis de caulis obferuanda com- 
memorabat. Quo, inquit, tempore Tu rei primu hafcetrcti Hcl- 
io lcfpontici cranimiferunt anguftias,vt Alia potiti, Europa’ regio- 
nes inuaderent:hocipfocaftro,quod vides, in poteftatem reda- 
do, primum in Europa pedem fixerunt. Eius rei nuntio/umma 
celeritate, Conftanrinopolim peri ato. tanta Grarcoru, maiorum 
noftrorum arrogantia, tanta fecuritas fuit:vt minime cogitarent 
4 decaftro mox recuperando , & eijcicndis prius exEuropaTur- 
cis.quam maiores in ea vires adquifiuiflen^altiusq, fuascgifllnt 
radtcesTcd accepti damni grauicatcra verbis clcuando dicerent, 
eile dumtaxat amiflumftabuIumpoccorum.Ludebant enim, vt 
Naziazeni noftri verbis vrar, in rebus minimeludicris: ridebat, 
1G in rebus min ime ridicu lis, fed deplora n dis potius :dum ex Chi- 
rido caftro per iocumjftabulu porcorum facicbanr.Gr^cis enim 
Chiridia dicuntur porci. Sed rifusiftc camdeminamarascoucr- 
fus fuit lacru mas. Audiamus maiorem nunc cxeiufdem Anto- 
nij narratione Grx cor u tnfaniam. Venit inde, non magno tem- 
t y porisinrericdofpatio, Tureorum in poteftatem Se Cailiupolis, 
vt in his annalibusquoqucrccitatur:Grarcisintcrim altum dor- 
mientibus, nec de rationibus occurrendi conatibus hollium vel 
tantillum follicitis. Quid fit? Huius et ia den ime uti accepti nun- 
tius Conftantinopolim venit.Tum magis vi< Irarcos dementes 
i o cernereSjamillam illi Calli upolim flocci facere, ia&uram publi- 
cam reapfc magnam, verbis fecordia: plenis extenuare, non nili 
amphoram vini aTurcis ereptam libi diccrc.Sed eos Turei pau- 
cis annis in Thracia fecere progrcilus, vt huius Soleimanis bat- 
£e, quiCalliupolim tunc cis eripuit, fratris filius Baiafites, occu- 

GG 



















i 3 4 IO. LEONCL A VII - 1 

paris etiam fuburbanis agris , Conflanti nopolim pluribus annis 
oblideret : quam quidem omnino redacturus erat in porcfta- 
tem, ni 'i atari Temiris intcrucniflet expeditio Baiaiiu fatalis: 
qua profperrimi Tureorum fucceflus aliquamdiudiuinocon- 
iilio fuerunt inhibiti, ne ante tempus a Deo deftir-atum, impe- J” • 
rij Graeci reliquias deuorarent. Haec narratio licet in hilloriis 
Graecis non exftet, dignam tamen ccnfui , qua; memoria: pro- 
deretur: vt ex ea noftri homines exemplum capiant, nobis quod 
ex vfu fit. Vtinam ne nos etiam modo tam altum, veterno Gra:* 
eorum correpti, fteneremus, vix vt expergi fci poflimus: dum 
non Chiridocaftra, porcorum uc ftabula,lcd liadtenusinui&a 
Chriltianorum propugnacula: non Calliupoles, aut amphoras 
vitii , fed Pannonias, IcdCypros, integra regna Icilicet, amitti- 
mus. Sed reprimo me. Nam plura vetat dolor, 6c ominis infau- 
fti metus. u f 


'TR I TVR AND 1 MOS APFD GRAECOS , 

& Kyijiaiicos. Bolatr. t 

intona. 

i|. Arearum in quas meiTts tepore legetes tam in Graecia , quam ilz> 

in Afia, Colliguntur; fcipfa triturandi ratio,huiufmodi cft So- 
lent illarum regionum incola: , poftquam demelEe fruges funt, 
non domum eas ex agris , more noftro , granis necdum excuf- 
fis, in horrea conuchere: fcd in arcam quamdam ftibdiocom- 
porrare. Deinde fparlis per arcam manipulis frugum botics 6c i-y 
bubalos immittunt , qui dum pedibus liibicdtas proterunt , ari- 
ftis grana nullo negotio excutiuntur. Et lolcnt harc fub dio fie- 
ri, extra pagos &T opida. Semper autem mos hicapud orienta- 
les triturandi fuit, inde vfquc ab amiquillimis temporibus, ficut 
& in facris fibris interdidum vetus reperitur: Os Iv.ui trituram 3 o 
ti ne obligator. Secundum hax mentio fit expeditionis Tur- 
corum , primum mari , nauigiis oram Chetronefi verius JE- 
garum legentibus, &: praeterito Rumeliae vel Europa’ promon- 
torio, linum Magarifium ( fic a foedis tempeft ari bus ac plumis 

dichun . 


PAND. HI ST. TVRG at; $- 

diftum , qua: illis in regionibus exiftere boreis flantibus folent, 
quum apud nos aquilo ierenitatem acris ferat )intrannbus, vbi 
Cherroneii latus alterum, longo traftu, in mare ic porrigit: de- 
inde cerra,miflis equitibiis } qui cum Edzebego planiciemCher- 
w • ronefi verfus amnem Maritzam peruagarentur, & Album ad 
Portum naiialibus fc cum coptis coniungcrent.In his verbis ob- 
feruandum, illam Bolairis planiciem Tureis didam , Prxtori 
Graecia noftro vocari Boletum , qua fcilicct per ipfam Cherro- 
nefum,Hadrianopoli procul ad dextram relida,cum Didymo- 
ico ticbo, verfus Alnum opidum,& Maritzam fluuium , quondam 
Hebrum didum, ac longiusindeThcdaliam verfus itur. Nam 
aChiridocaftrofiue Zcmenieo, per excurrentis in mare Cher- 
roneii campos, ad Maritzam fluuium, &: illum maris unum , in 
quem ie Maritza fme T«narus , vt Laonicus dc cauia deinceps 
t ‘5 exponenda vocat, propter dEnum duitatem ettiindit, diredum 
iternon magnum cft.QuippeThracicaCherronefus inftarlin- 
gux fc porrigitin iEgxum mare, tatn angufto terrx continen- 
tis fpatio : fex tantum vt militaribus Graecis diftet Hcilcfpontus 
a finu Magarifio,qui cft: ab altera Cherroneii parte: quibus a fex 
xto militaribus etiam didum cft Hexamilium Cherroneii, fcx tan- 
tummodo milliaribusGrxcisaCalliupoIi diditum: vt alterum 
celebrius illud Hexamiliu s fthmi Corinthiaci totidem patetin 
latitudinem milliaribus,&vtrimq; gemino iimiliter a mari al- 
luitur. Bcgi vocabulum, quod heicEdzi cuidam ex proceribus 
115 Turcicis tribuitur, interpretati iam ante fumus. Hoc Lautum 
ledor obfcrucc , planiciem Bolairenfem , huc Bole ren iem,vt 
Prxtor vocat deinceps apud Tu reos Edzex vel Ezcx pla- 
niciei nomen ab hoc Edzc begoconicquutam, vt 
infra , certis ex locis horum annalium, parc- 
' ^ bit. Portus Albus denique Gratcis eft 

Afprolimiona. 


GG ij 


2J<P ro. LHONCLAVIt 

DE OPIDIS CHEREP OLI ET ZORLt. CIVITA - 
tes Chtrronejty ab Europjt promontorio Confiant inopo- 
Um vfqw, cum internatiis vnmsab 

altera. 

x 6 . Quxopida Thraci* Chercpolim&r Z ori um Turei vocant. 

Gr*ci dixere Chariupolim &: T 'zurulum. Chariupolis fine Cha 
riopolis , perinde ac fu pra deCalliopoli di&um . ab Athenier fi 
Charia conditore fuicadpcllata. Nam prxpotcns mari populus 
Athenienfis ante bcilum Pcloponefiacum , propter amplitudi- i <© 
nem clafli>,&vfum rerum naualium,Cherronefum cum maio- 
ri pane maririmxThracix ac Macedoni*, cum Perintho,(nunc 
Araehlca,quod idem cftcurn Hcracleajcum Selybria,cum ipfo 
Byzantio, poflidebat: i n eaq; loca, fctncl occupata , colonias de- 
duccbat:! hucydide, Xenophonte, arquealiis,teftibus. Prattor i f 
Grxcix nofter Cluriopolim comemorar,& quo firaloco fit, in- 
dicat:diiordineciuitates has in Cherroneiorecenfer, Heraclea, 
Panium, Rhxdeftum, Chariopolim. Meminit & Cedrinus in 
Conftantino Monomacho Atigufto, vbi de Paczinacis in Ma- 
cedoniam profecturis explicat. Leo Sapiens AuguftusinNo- uts> 
uella dc Thronis, Heraclex metropoli , quam Thraci* Macc- 
donixquefimuladtribuir, vehit in confinio litam, inter alios epi- 
fcopatus, hos fubijcit: Madytum, de qua diximus, Rha:dc(him, 
(nunc RhodolUimJ Panium, Hexamilium, (nunc Xamili) Cal- 
liopoh'm,Pcriitafim, Chariopolim, Tzurolloen/nuncZorli) &£ ip 
Athyra,qui nunc Pons grandis nominatur. Quod fi lubctintel- 
ligendarum hi horiarum caufa nofle interualia horum opido- 
rum, vt ordine fita fimt ad litus Hcilcfpomiac Propontidis , in- 
de a Dardancll is, vbi fauces Hclldponti fune-, in Asgxum curfii 
rapido fem cr exonerantis, ad ip Ia m vfqtie regiam vrbcmCon- 50 
ftantinopolim :hxcperaccuransc6purata illius, quem dixi Me- 
lienlis Antonij flu dio, notabis. 

ARumchx,vc! Romania ,Gr*cicncproinontor'o } quod 
extremum tft in f-.uropa propter Hcileipoti anguftias 5 ad ar- 
ces. 


PAND. hi st. tvrc 

ccs faucium, fiue Dardanellos,milIiaria Graeca firnt 


M7 

iX 

M. j. 

Mlr. 

M. 1 1 , 
M. 6 . 

M. 6 . 
M.6. 

M.7. 

M.7- 

M.6. 

M.4. 

M.ij. 

M.50. 

M.io. 

M.t y. 
M.10. 
M, 10. 


A Dardanellis Maitutn vfque, 

Maito Chiridocaftrum, 

Chiridocaftro Calliupolim, 
y Calliupoli Hexa milium, 

Hexamilio ad S. Georgi j promonrorium : 

A S.Gcorgio Periftafm, 

Periftafi Arachlizatn, 

Arachliza Myriophytum, 
o Myriopliyto Coram, 

Cora Gainum, 

Gaino Rhodoftum, 

Rhodofto Arachlcam, 

Arachlea Silyuream, 

S Silyurca ad Pontem grandem, 

A Ponte grandi ad Pontem paruum, 

A Pome paruo adS.Stcphanum, 

AS.Stcphanoad Heptapyrgium , Huc ladiculam, vel arcem 
fepeem turrium , litam in extremo vrbisConftantinopo- 

o leosad Propontidem angulo, "M* 

Ab Heptapyrgio ad Sulcant Ia raiu , vbi alter cft: vrbis angulus 
ad Bofporum, Propontidi femet infundentem, M.7. 
Tzarulus,(CallaldoChiorIi,Busbcquio Chiurli) quam Leo 
imperator T zurolloen vocat, nonnihil a Propontide verius me* 

L ^ diterranea difhu, a Selybria maritima lex plus minus horarum 
itinere.Nos illic tatis commode diem ac no&cm egimus. Falli- 
tur in Sci i me primo Iouius* &c audior annalium Sile fur Cureus, 
qui pagum ignobilem & obiturum vocant: quum Uodiequeut 
opiduni,& a Prato redicatur Afty,quodciuitatem iigniticat,ac 
, e in Graecorum hiftortis etiam Mauricij Augufti temporibus, an- 
te era (cilcct annos, mentioTzuruli fiat, vbi dicitur, Clugano 
cum infinita mnUitudincThraciamingreilo, Romanorum du- 
cem territum, in caftelloTzuruligamquam loco munito, feco- 
cluiiiic.Nam baccipiaieguntur apud Zonaram verba. 

G G iij. 





IO. LEO NCL AVII 





9 



I 


EVXENOSy ET CETERI TRES 4PVD 
Tureos i/lujlrmm quatuor familiarum 

anciores. 

* 7 * Tradunt noftri,& in hisGcufrxus.Ofmanem fbitrcsfccdc- $ 

ratos ad iriui fle, quorum adiutus ope, compluribu: opidis iuba- 
&is,au&oritatcm bbi, potentiamque comparaucnt. Horu duos 
fuiifc t ii aecos, religionis Chriftianxdcfcrcorcs, teitiu vero Tur- 
eum. Grxeorum vnus , Midi aci nominabatur : alter , Marcos. 
Tureo tomen Aura mi fuifle feribit. Ab his propagatas cfletres 1 0 
famil as apud Tureos, ceteris omnibus, fecundum Ofmanidas, 
nobiliores.a Michaelc,qui Michalogli, quafi Miclialides,dican 
tur: a Marco, qui Marcozogli,quafi Marcozides:ab Aurami,qui 
Auramogli,&: Auram ides. Nos ha&enus horum in annalibus 

hifce mentionem nullam habuimus.Eurenoiis nomen heiepri- i * 

mum anno Chriftiano 1 5 5:7 legimus, quem ex procerum nu- 
mero finfle non dubium di, quum begus adpelletur. EtTurcos 
heic quidem fequi malo, quibus Eurcnos;qnam('iCufrxum,cui 
Aura mi vocatur. Vndc poderi quoque non Auramogli eum 
Geufrxo, fed cum T urcis Eurenofogli , vclut Eurcnofides , fune 2.0 
adpcllandi. Michalogli ferius his commemoratur in annalibus, 

&: nominatim Mechcmet bcg Michalogli , dux Acanzioru,ful> 
initium Much emetis primi, anno Chriftiano 1 4 1 4. Malcozo- 
gli longepoft hos, anno Chriftiano 1480, quo tempore Bali bcg 
Malcozogli nominatur, inbMuchemctcfccundo. Quartxfa- 2 .% 
milix non ftt apud Gciifrxum mentio, quamTurchan begus 
propagauit. Hoc nomen in his annalibus reperiturfub Murate 
ix, anno Chriftiano 1455. EurcnoicsapudLaonicumBrcnczes 
feri bi tu r, pro Hurenczcs,aut Vrenezes. IdcmMichalogliosetia 
Michalines alicubi vocat. Malcozzides ^Malcozogli cur aTur- 3 © 
cis pro Marcozziis& Marcozogliis dicantur, fcioicur a Rcincc- 
cioMalaconij,nelcto.Eurenolis etiam pofteri regius Eurcnofij 
vclEurenefij vocaburur,quam Ebrencs.Turchan begus Chal- 
eocondylxTurachancs nominatur. Noftra xtate nullam ho- 

rum 


P A N D. HIST. TVRC 23* 

rum extraMalcozz*os,& MichaIoglios,mctionerninucnimus: 
& Michatogliorum fane rcccntiorcm , cx quibus Acbmctes A- 
canziis prsefuit in exercitu Sole im anis , ad oblidendam Vien- 
nam proficifcentis. Cafanen vcroMichaloglium triennio poft 
r in his annalibus expeditione Soleimanis altera contra Germa- 
nos, a nolitis carfum, magnis cum copiis, legimus. 

DiMOTrC. BVRGOS1NE. BERGAS. 

Plagurt. 

10 

In vicinia Tzunili, dequa dittum , Didymotichum Prstor 
cum aliis opidum ponit, a geminis muris lic adpellatum,T urcis 
mutilate Dimotuc: quod Nicetas Latine verfus, Euru fluuium 
ambire tradit , pro quo fetibere debuit interpres Hebru fluuiij, 

1 5 cuius nomen in pluribus hiftoriarum Grxearum locis ita corru- 

ptum reperitur. Opidi Dimotuci adpcllatio ne hodie quidem 
eft obfcura , profert ini propter elegantillimos vrccolos , qui ab 
incolis elaborati,quiim alia in loca , tum etiam Conftaminopo- 
lim deportantur. Solent enim excis tam ipfe Tureorum Sulta- 

2 j nus,quani ah) magnates, aquam haurire. Didymotichum no- 

uclla Leonis imperatoris Traianopolitanx montis Rhodopes 
metropoli tiibi cir. Andronicus autem Pabcologus 1 1 huius no- 
minis imperator, ab epifeopatu ad metropolis dignitatem in fyn- 
hodo prouexir. Vicina Didyinoticho efl Burgoiinc , qua: Ca- 

1 j llaldo Bet gas eft, aliis vu'go Brt gas, magis edam vitio lc. Nolhi 
comites 1 urcici, quum illic edemus, Burgos adpellabanr. Gc- 
rardus Mercator cum aliis ex Bergas facit Bcrgulam&: Berge- 
lcn PtolemxuBergulion Cedrini, &: ArcadiopoIim.Pioximum 
abhocopidulum verfus Hadrianopolim medijdiei di liat irine- 

3 o rc , quot idem Gaftuldus Sitibabam nominat, quum a Tu reis 

noftris Eskibaba diceretur : id cft, Baba vetus. Soleimancs bada 
niomius eocafu, qui recitatur in annalibus , in pago non pro- 
cul a Calliupolilbpultus traditur, cui nomen Plagiari. De mo- 
numento tamencius nihil illic intelleximus, licet ad Calliupo- 



i4* 1 0. LEONCLAVII 

lim quatitor fere feptiman is hxrcrcmus. Ob/cruandum in an- 
nalibus , mortuum hunc Solcimancm duobus amc patrem Vr- 
c lunem menlibus: cui filius Murares natu minor, non Solcitna- 
nes fucceflcrit Nam pici ique Solcimancm inter Sulranosrefc- 
runt,&: primum huius nom inis faciunt. y 

BELEZFG , CHELIL . CADILESCHER , 

& Cadi Asher. 

Belczugalocuseft Anatoliar, cui nomen a querceto. Signi fi- to 
cat enim vox ipfa noucllas quercus ,vt adnotatum fupra, nu- 
mero 1 p. Zenderlu Chelilefl is, qui edito Chalcocondylx cor- 
rupta ficriptura Chatites adpe liatur, pro Chaliles,quod ei no- 
men eil apud Gregoram. Kx eoqui 1 lal ini facu. interpres Lao- 
nici,errat;quum diucria plane nomina lint Cliclil& Ali. Vox 1 f 
Cadi Tureis indicem figntficat ,qui dccau fis litigantium aliquo 
in opido , vel vrbe, vel prouincia cognofcit. In Iralia Potcfta- 
tum vocant, cuiusofficij mentionem Prattor Graecia: nofter fa- 
cit, quo loco narrat Veneriis mi /Tum fiii/IeConftantinopolim 
nonum Exufiaften, (quo nomine fignificatur is, qui elicum po- i* 
tcftacc , ac iurifdi&ioncm exercet) c]ticm ipfi , ait , Poteftatum 
nominant. Cadi vero Lcfclier,fiue Lcskcr,fignificatiudiccm 
fupremum , qui Arabum Maurorumque lingua dicitur Cadi 
Askcr: qua vocefbent vd,qui elegantius loquuntur, vulgus al- 
tera. Erant autem prius in vniuerio Tureorum imperio duo t y 
tantutnCadilelchcri. Primus Anatolia:, alter Riunclix, hoccft 
Romanijc vel Europae. Sed a Selimc primo tertius hisadiun- 
&us fuit , pofl: fuba£tos populos principis Aladculis, &: Sultani 
Caircnfis , videlicet ASgyptios , Svros, Arabes, & Armeniorum 
partem : qua* regiones quum latiilimc pateant, etiam terti; hu- j 0 
ius Cadiledhcri officium maioris eft momenti , quam reliquo- 
rum. Habent autem imperium Cadilcfchcri ceteros in Cadios 
line indices Hoggias,&:TaIifmanos : velut apud nosfubiu- 

rifdi&ionc Archicpifcoporum , cpifcopi, presbyteri, diaconi, 

conci- 


PAND. HI ST. TVRC 

continentur. Iidcm&: Cadilicatus fiueiudicuinoffidafPotc- 
ftarias Itali vocant) arbitratu dio conferre iblcnt , fed ca lege ta- 
men , vt conditu ti ab iplis iudiccs, a SuiunoconHrmcntun Ad- 
dendum &: hoc , duos illos primos iudiccs maiores accepiflc 
j Tureos a Graecis, quorum (vtidi&um farpius ) aemulati funtim- 
perij veterem formam. Quippe Graeci etiam Dicalhs (iuc Iudi- 
ccs Anaroles & Helladis habebant. Adeoque magna fuifle idxc 
officia vel ex eo paret, quod imperatrix Zoc iudicem Graeco- 
rum fecerit Coftantinum Monomachum,cui tamen nonmul- 
ito ropoft ip(a nupfit,& per nuptias imperium tradidit, ficut inc- 
itis vita Cedrinus fcripfir. Idem in Paralipomenis , qua: necdum 
habemus edita , Iudicis Hellados (quae Graecia eft)ac Pclopo- 
n di, tam quam magno praediti officio iiue dignitate, meminit. 

I J SC AC HIN. SIS QFIDVM . UME- 

rtt%A flumen. 

Qu> T orcis heic Lala Scacliin , Laonico Saines vocatur. Ft 5 
praedicat eum valde Laonicus ,optinuimquc virum adpellat. 
a , 0 Quaenam vero fit illa Sis, cuius capta: fit mentio, videndum. Po- 
nit Marius Niger inThracia Sifibpolim, que clim difta fuerit A- 
po! Ionia : ponit Pi netus in Macedonia Siilopolim , qua: vete- 
ribus fuerit Apollonia i aulantiorum. Vtrius iit opinio melior, 
ipfi viderint. Equidem neutram harum accipi de Sis opido pol- 
1 fe puto, quum SiilbpolisThraeix verfus Euxinum,haud procul 
ab Anchialo, quam nunc Achelo Circa vocanr, collocetur; Ma- 
cedonia vero remotior etiam fit ab i Ilis locis, qux huic proxima 

fta tuuntur, nimirum a Tzurulo !k Burgofine. Rcftat igitur, vt 
aliud his vicinius opidum quaeramus , quod Sis annalium iit. 
j ]0 Hoc vero nobis monftrat Graecia: Prrtor efle Cillum non pro- 
cul a Tzurulo fitum,licut ex his verbis cius adparet: Cepit Im- 
perator Ioannes )ucas Vatatzes & Ciffum caftellum, &vfquc 
ad cum fluuiuro, quem vulgus Maritzam vocat , limites conflri- 
tuit. Potitus eft &: monte T ugano , &c ppidulum i n eo condidit: 

HH 



14 * IO. L E O N C L A V ! I 

quo Nicolaum Cotcrtzen ablcgauit, vt excubias ibidem age- 
ret,^ Latinis intra Tzurulum degentibus regotia faccflcrec: 
quod quidem opidum Tzuruli non magno tempore interiero 
Romanis a copiis in poteftatem reda&um fuit. Quibus in ver- 
bis obiter & Maritzae fluminis mentio fit, quodftarim heie in J 

annalibus etiam repetitur, & a Tureis Merinta nominatur. Sed 

Praitor paullo poff, liate de Maritza fubijcir: Alij fedes coftitue- 
bant verfus inferiores partes, &: cum fluuium,quem lingua vul- 
gatis, vt antea didueft,Maritzam vocat. Reapfequidem is He- 
brus cl>, qui vcrfiis z£num opidum excurrens, ibidem in JE~ i© 

gtvum fe pelagus effundit. Sed quia cum hoc & alij fe coniun- 
gmu amnes, ac maiorem efficiunt; iccirco nomen etiam apud 
accolas mutat. Flumina vero, qua: Prtrtor ab Hebro liue Marit- 
za recipi com memorat, alia non eft ncceflc receferi, quod Tur- 
cicis no ftris illufirandisnon feruiant : fedduo tantum praeteri- i $ 
rchlentio non poflum, qua: Hadrianopoli fe in Hebrum exo- 
nerant. Vnius iluuioli nomen eftHarda, nec olim,ncchodiece- 
Icbris: alterius Tunfa, cuius faciunda fuit mcntio,quodChalco- 
condylcs i a: pe T aenarum nominet, ficut ex vita Muchemetis i r, 
quem Hadrunopoli regiam fedem vitra Taenarum, qua Hc- i © 
brum 1 1 Ia bi tur , muniuifle feribit; &: exalJcgatisfupra,numero 
1 4 , videre el L Quippe Taenarus fluuius idem elt cum T un- 
fi, videturque nonnumquam 1 amari nomen manere flumini, 
abolita Hebri adpel latione, ad ipfam zEnuni vfqueciimatcm, 
vbi mari zEg.ro mifccttir. Hebrum denique Valizam nemo vo - 1 * 

cat.ncc Mazetam ; vt exiftimatunt Nicolaus Nicolaidcs , Sc O- 
liuarius. 

T PS ALA THRACIAE 

opidum. 

Pofl captam Didymotichum tradunt annales, Chazim EJim 
bcgtmi verfus Yp/alam cum copiis perrexifle. Huic nominifi- 
miJlimum eft Cypfila, quod opidum ab Antonino in Thracia 
r ommcmoratur.AIij Cvpfella i'eribunt,vti legitur etiam in No- 

uclla 


PAND. HI ST. TVRC i 45 

wdla Leonis Augufti de Thronis. Non procul ab yEnoeiuicatc 
collocaturae qua mox dicturi fumus. Chypfala Sophiano dici- 
tur , Ciuplilar Beilonio , qui haud fcio an non erret , fimilttudi- 
nc nominis Chapfe vel Chapiiie deceptus, qui vicus exiguus eft 
r i ni cinere, quo Conftantinopoli Didymotichum itur : vtinrfa 
parebit in extremo Baiaiiccii. Diflrat etiam ab Hadrianopo- 
li, qua Selybriam tenditur, non magno itinere diurno quod- 
dam opidulum , cui nomen Hapfala, nobilitatum meflica & 
carauanlaraio Mcchemetis balla: , ambobus (ane pulcherri- 
r cj mis & fu mtuoiis.Konos in loco pernotabamus. Sed vti diuer- 
fus cll ab Ypfala/iccum Caftaldo eum dem ellc cum Capfa, ita- 
tuere non polium. 

YGNOS , AD lMERTTZAE FLV - 

1 y . minis ojlium. 

HaecciuitasGrxcis dicitur Amos& Oenos, quorum polle- 5 
rius ip(i pronuntiant Inos,vndc nomen Ygnos, quod neicin 
annalibus legitur, molli pronuntiatione littera: N per ( in, Grar- 
io cis, &'i’urcis,& : Italis,&Hirpanis, quin fcribunt 5 famiiiari. Inter 
metropoles vt l archiepifcopatusThracia: refertur ab Impera- 
tore Leone in Nouella dcT uronis. Virgilius& alij A£num ab 
Alnea poli excidium Troia: conditam in Thracia, licque no- 
minatam ab eodem , narrant. Propter Anum fluuius Meritza 

2 y vel 1 iebrus in mare fem et exonerat, vti paullo ante di tum ex 

Pra: tore no liro. Principes aliquando Catelultos Gcnuatcs ha- 
buit , ficuc &c Lcsbus infula, ( dc quibus infra dicemus capite 
i}S.)quum illiaciuibusarcelliti temporibus imperatorum Grc- 
corum inter fe difcordium,vrbis detentionem fuiccpiflenc , fic- 
j o ut apud Laonicum legitur. Caftaldus Enio fcriplit, quod dua- 
bus ( vt opinor ) fyllabis enuntiandum. Antonius Bonfiniusin 
hiftoriis Vngaricis corruptius Eniam vocauit,quum anno 14 69 
Nicolaum Canalem prxfetum Veneta: claffis Eniam Thracix 
vrbem direptam incendifle tradit. 


HH ii 



144 


IO. LEONCLAVII 


Z AGOR A, T) EBELT V S> 

PhUtbt^j . 

5 5. Zagora Thraciae prius adpellabacur Debeltus, vtcfl apud 

Cedrinum & Zonaram.DebeJuepifcopatum Leo Sapiens Im- J 

peraror in Nouella de Thronis metropoli Hadrianopolitan* 
montis ! Ixmi lubijcit. In hiftoria SymconisMagiftri officio- 
rum manuferipta legitur , Iuftinianum Rinotmetum imperato- 
rem reftitutum opera Terbelis Bulga rorum principis, ei quum 
aliadonadedifle, tum defalcatam ab imperio Romano re^rio- ic 
nem,qux poftea Zagoriadi&afueric, poffidendam concefliflc. 
Deueltus, quam adhuc ita Grxci vocant, fiuc Zagora , quodei 
nomen Bulgari tribuerunt, milliario fexagefimo abHadriano- 
polidiflat. Philibc vero Tureis eft Ph ilippopol is Thracix, De- 
be ito vel Zagora* vici na: quamvrbcm qui a Philippo Macedo- 1 y 
ne, magni Alexandri patre, conditam cum vulgo exiftimant, 
falluntur. Nam Philippi Oefaris opus eft,vtalix complures in 
Thracia ciuitates ab imperatoribus fuere conditx, quod ipfa 
quoque nomina tdtamur , vt Traianopolis montis Rhodopes, 
vt Hadrianopolisi ixmi montis, vt Arcadiopolis, vt Anaftafio- i 0 
polis. Dc Philippopoli veroexpreile fer ip tum his verbis reperi 
quodam in hifloriat Grxcq libro, cuius ficprincip ium,fc nomen 
auftoris perierat, quum ceteroqui multa ici tu digna contineret: 
Philippus imperator vrbem m Europa condidit, quam Philip- 
popoli madpcllauic. In hacvtbc totum nos triduum commora- ip 
bamur , dum I urci comites n itri futim Bairam maius, exacto 
ieiunio triginta dierum , diebus menhs Octobris quinto, fexro, 
feprimo,ccJebrarcnr. EO adhuc archicpiicopatus , cui tunc pra*- 
crat is, qui pofrea fictuseft patriarcha nobis Conftantinopoli 
degentibus, T hcoIiptus. de lententia fynhodi Gra eorum abdi- 3 o, 
caco Pachomio, viro prophano, & iitrerarum plane rudi, 
qui largitionibus & aliis malis artibus dignita- 
tem adeptus fuerat. 


* 


GR A 


f A N D. H I S T. TVRC. 





G R AD ES LEGIS CMAHVME TANAE PE- 

r Horum apud Ti fircos , & qui Tdhf ma- 
ni dicantur* 

Vt Talifmani qui fint, commodius intclligatur: (ciendum, 54. 
certos efle gradus Mahumeranis eorum ,qui legis apud ipfos pe- 
riti funt, &: partim ius dicunt, partim legem interpretantur. Lu- 
douicus Baffanus ladrenfis in hunc modum comparat eoscutn 
1 0 nodris EcclctafHcis.Primum Muphrim dicitefleinteripfosin- 
ftar vel Papa: noftri , vel Patriarcha: Grxcorum. Quippe iu- 
ris omnis factorum Rexeft, vti veteres etiam Romani loque- 
bantur. Huic proximi fune Cadilefcheri, de quibus di&um nu- 
mero z$. Baflanus lios cum Archiepifcopis noftris comparat. 
i c Sequuntur Cadij , veluri proximum poft Archiepifcopos lo- 
cum obtinent Epifcopi. Secundum hos fune eis Hoggix , qui 
feniores dicuntur, vt Grxeis &: noftris Presbyteri. Excipiunt 
Hoggias Talifmani, fcu Presbyteros Diaconi. Vltinri lunt Der- 
ui fij , qui CalogcrisGrxc orum, monachis noftris refpondent. 

10 Taiiimam Mahumetanos ad preces interdiu &: notftu quin- 
quies dicendas excitant, de quibus alias agemus. Clepiydris, 
veteri rnoicGrxcorurn , vtumur addiftinguenda tam diurna, 
quam no&urna temporum fpatia. Namupixa noftris artifctcio- 
(cconfeda pcrucniunt adTutcoshoronomia, longe ipiisgra- 
z y tillima, planeque admiranda, procerum dumtaxat vfibus Icr- 
uiunt Quum precum tcmpusadpaiir,tut rcsaditmclas melli- 
tis praahasconlccndunr. Ex iic facta; funt , vt in fuperiori par- 
te. propemodutn vbi occipiunt deminui, vtramdem in acumi- 
natum Gd gium delinant, inproicflo quaqua verlum oham- 
; e bul.ir poflit. Hde ergo circumeuntes, acuriihma voce clam ci- 
tem tofum, digitis alteram auiium obfttu entes, Schomi nes ad 
in t locandum numen exhortantur. Vox ipla longius , quam 
i Elquam i.oftrum credat , qui ea loca non adierit, pertinet. 
Communis autem precatio oiuiulmanorLim huii!ftnodieft,au- 

H H iij 




14^ IO; LEO NCL AVII 

dore Poflcllo: In nomine Dei mifericordis,propitij.Laus Deo, 

regi fxcu Iorum , mifcricordi Se pio, tegi diei indici j. Heus icr- 
uiamus ilh , &: heus adiuuabimur. i )irigenos in pundum rc- 
dum, pundum eorum, in quibus tibi beneplacitum eft, Se qui- 
bus non ira (ceris : & non errabimus. Hac tam illis eil vlitata j 
precatio, quam nobis dominica :& a quibufdam ad battolo- 
giam vfqueadeo recitatur, vt centies eam repetant. Idem facit 
in oratione publica Tai i fm anus pro his, qui negligenter orant: 
aiuntque lue repetitione fuppleri aliorum errores ac delida. 
Quidam vero tama repetunt adliduitate, tamdemvt concidat: i • 
alij corpus ica circumagitando, vt omnino extra fe rapiantur. 

DE CENIZER1S , VEL GENlZARlSx 

‘vn&ejicdtcU. 

i y 

5 ". Nufquam reperi Genizarorutn originem verius deferiptam, 
quam heie : ideoque locuseft memorabilis, quo plui ium aluci- 
nationes refutantur. Nam alij volunt inflaturos ab Othmane 
vel C ) i inane Gafi , nonnulli (quos interefl: Iouius,& Geufrarus,) 
fu i fle referunt ordinatam i piorum militiam primum omnium i® 
a Murate ii, quem ego numerum potius auxiflc dixerim, quam 
fuiffe militiae ipiius audorem. Vocis etiam etymon concro- 
uerfum cft. Initio declarationis annalium Spandugini opinio- 
nem recitauijdeSari pago, quem Delus ille ceperit, a quo fue- 
rit ortus Oftnan. Ealocum habere nequitRcineccius aliquo- zy 
ties repetit, Ianizarorum nomen ad notionem rcuocatum,a Ia- 
nua deduci: quum i urcis i a n v a m aulam dici conflet. Ego 
vero fateor, adeo que vulgo notum cfl, aulam Sultani (Romani 
vereres comitatum Principis adpellabnntjaTurcis vocari Por- 
tam Ofmanicam,quod Porta: nomen idem cfl fere cum Ianua: $ ® 
icd (quod ipiius pace, citra inle&ationem vllam,didum efto) 
cog;tare debebat, Tureis Portam dici fualingua,c a pi: dequo 
vocabulo deriuari non Ianizarorum vel Gcnizarorum nomen 
potefl,fed Capifllarorum , dc quibus alibi. Paucis vt verum ety- 
mon 


PAND. HI ST. TVRC 247 

mon indicem, nomen Genizeri Tureis nonos homines, leu 
milites nouos ligniHeat , feu Latina voce veteri Tirones: cu- 
ius etvmi ratio patet ex iis, qua heicin annalibus expofita legun- 
tur. Geufrari fomnium de Cham &c Jeler , ceu ridiculum expio- 
jr ditor. 

CHAIRADIN. SVGA; 

ifcheboli. 

De BafTarti m5cVc2irum officio fupra diximus, numero 14. 16, 
l o Quod Chelili datum fui; te traditur cognomen Cbairadin, lin- 
gua i urcica figniheat eum , qui bene ftrenueque le geffit, vel 
bene meritus cfb vt Graxis Euergetes dicitur, quod libi cogno- 
mentum prilci reges , aliquot AsgyptiSyriseque fumferunt. i x 
Chairadin Laonicus fecit Charatinem/ &: in fine libri o&aui, 

1 T CUaraitinem: Iouius , Hariadenum. Idem enim nomen nollra 
memoria datum fuit a Soleimanei 1 pirata: nobili, fed ftrenuo 
ceteroqui viro , Barbarofla : de quodi&uri luo loco funt anna- 
les. Buga Calliupoli tranfie 3 o Hellcfponto Prulam ituris oc- 
currit. A Geographis recemioribus Iu ba,tranfpolitis litteris feri- 
10 bitur, vti deinceps repetemus initio Muratis n. Opidum Ifche- 
boli Graecis eftScopelos,Zagorae vicinum. Leo Sapiens Augu- 
ftus inter epifeopatus metropolitani Hadrianopoleos Hami 
montis, Scopelum refert/ vnde litus intelligi pocelt 

M SERVII , SERBI , SORABJ , Z1RF1, Z E RFl y 

Scrnoclonmm. 

■ 

Scruios collocat Laonicus in antiqua regione Triba Horum, ,-7. 
Myliaque fuperiori: quo nimirum ex feptemtrione paullatim 
3 o co migrarunt, debilitatis imperij Romani Graeciq; viribus, Nam 
Serbos circa Maeotidem Plinius collocat, vnde parti m profe£ti 
fuere verius Danubiu,& Myllam Iianc fuperiore: partim itinere 
diucrfo, per Sarmatiae fiue Poloniae Intillimeparetcs capos in o- 
ram Germaniae, Polonis vicina(Lufatia nuc dicitur intuli, iedes 



i 4$ IO, LEONCLAVII 

ibidem, & in vicinia conftiruerunt, inter Salam &: Albim flu- 
vios. Hinc Subos ibi Dubrauius rede collocat , hinc Mifnia 
quoque Imperatoris Henrici Aucupis tempore dida fuit a vici- 
nis Sii bia , hinc in iis locis &: Serbi Venedi, Scrbccum ,& 
Serbeftum opida. Ne lingua quidem defecit, in vtraque Lula- f 
tia Venedis incolis vlitata. Nec llirteracum E permutata nos 
moneat, quod in hac voce frequenter fieri notauimus. Nam& 
annales Auftriaci Syruiam dixerunt, quorum verba reperies 
numero 54. HiiForia:SaxonumSorabosvocant,quosSora- 
bros apud I.aonicum vitiofe legimus. Vocantur &Ra(cij vel 1 ^ 
Razij , quod a Ros liue Roifisdcdudum puto , cum quibus ori- 
ginem & linguam communem habent. Bonfinius Rarianos di- 
xit, Sc melius Roxianos,quod cita Graecorum illo Ros haud du- 
bie, In adisConcili) ConftandenlisSirfidicuinur.quod no- 
men eis hodiequedatur a vicinis Carniolanis, Carinthiis, Stiri- 1 ■; 
cnftbus, Croatis, Dalmatis, V ngaris. Ideo locus ille, quem no- 
ftri Annales a Seruiorum clade nomen acccpiflc narrant , in ar- 
chetypo Annalium Serf vel Zerf Zungunididus fuillc feribi- 
tur.Hoc enim Gauderius Cadaris interpres in vcrfioncfuanon 
infcruit,vim ipltusadpellationiscxplicalTe contentus. Facit alte- 10 
rius loci mentionem Cedrinus ,&alij ,quia Bulgarorum exde 
vocatus fuerit Bulgarodonium, Ad eius vocis imitationem li- 
cebit hoc Serf Zunguni Turcicum reddere conipolita vocc 
Graxa,Seruodonium. 

-S 

GILDERVN BAIAS1T. 1ACVP 

Ztkbi* 

5^* Quod Baiafiti datum fuit cognomen Gilderum duc Gilde- 
run.lignihcationcm fulndni$lubct:perindeacdeprifcisilli$re- 50 
gibus, Alexandri fucccllbribus, quidam Cerauni ime fulminis 
cognomen habuit, eadem cx cama ccleritati$,& impetus in bel- 
lis gerendis Cubici. I.a’ljpi; adpcllatio, quam ei quidam cx Lao- 
nico tribuunt , lignihead alterius cft. Sic enim turbinem Grat- 
ti vo- 


PAND. HIST. TVRC t 49 

ci vocant. Et Bai.ifitcs, quumvehemcntioriseflct ingcnij, faci- 
le turbini adfimilibatur,vt idem I aonicus inquit. Decogno- 
mineZelebi,quodhcic facupi tribuitur, di&um fuperius, efie 
profethim ex conluccudinc Romana, qui Nobili Bimos voca- 
y b.mc Auguftorum filios natu minores. lacupcm (qni lagupes 
Laonico , noftris lacobusell ,non ‘ofephus, vriputauitLaoni- 
cus. Nam lulTupb Tureis dicitur, qui loieph noftris; nonnulli 
temere vocarunt Sol ei manem : quum porior habenda iit fides, 
hac quidem in parte,Turcis&.Gra:cis ) quam iplis. 
ro 

GERMIANI DITIO. GER- 

mian be?. 

Germianum Afix minoris pars cft, qua: Caria: veteri, cum 
1 S parre Lydia- Mxonixque rcfponder, quatenus ad mediterra- 
nea Phrygiamque maiorem hx tendunt. Licet hoc vel ex eo 
colligere, quod nunc etiam Niia collocetur in Germiano, qua 
veteribus eft Nyfa Caria medirerranex ciuitas, verfusMxan- 
drum fi unium. Leo Sapiens imperator in nouclla de Thronis 
a o adpellat Nyflam ,fub Ephelina metropoli. Prxterca Germia- 
num fiuuius Madrcnunc interluit, vt olim Mxander indicatas 
regiones, qui prori usidem eft cum Madre.Nenicnipfum Ger- 
miani vndefa&um fit , certo dicere non poiTum : nifi velimus a 
Gcnnc deriuare, quod opidi &tepilcopatus nomen eft in i ,co- 
M nis Augufti nouclla dc Thronis, Cy2icenoHdIefponti metro- 
politanoin Aiia fiibditi. Prxtor noficr , qui cc plus minus an- 
nis ante Chalcocondylem fuam fcriplit hiroriam, videtur in lo- 
cis Gcrmiano refpondentibus, regionem CdbianumfiucCel- 
uianum ponere: quum narrat, 7 heodorum Lafcarim , occe- 
3 o pto imperio , Celuianum vniuerliim , cum Mxaudria regione, 
cum Philadelphia & Neocaftris , occupaflc. Referenda vero 
iuin hxc ad annum Chriftianum plus minus 1 106. quo tem- 
pore necdum (eu Gcrmiano , ieu Celuiano imperabant Iconi- 
tnfes Sulcani,(ed erat adhuc ea regio Gr^ci tutis, a Ouce Gras* 

II 


lyo IO. LHONCLAVII 

cc» adminiftrabatur. Flandos autem Conftandnopoli potitis, 
Theodorus Lafcarisin Aliam minorem profe<rtus,vrbcs ad im- 
perium fpedlantes a Ducibus Grsecis, qui fc in ilia rerum per- 
turbatione dominos earum fecerant, ficuti fupra dictum nu- 
mero i j, repetebat. Atque hoc modo Geluianum quoque re- f 
degit in potcftatcm , Ducc Theodoro , quem a rtoliditate Mo- 
rotheodorum adpellabant ,eic<rto. Poltea tamen dec re Icenti- 
bus paullatim Graecorum viribus, Celuianum a Tureis occupa- 
tum fuille, con ientaneum eft: quippe cuius agri principem T ur- 
cum Laonicus Germianum vocet. Reineccius Mcleci &: Aza- i o 
dini fratrem Aiadmem tradit cumdem efle videri cum Laoni- 
ci Gcrmiano,qui regnant Iconij,arquc hac dignitate exutus, 
in Ioniam profugerit ubique vitam priuatam , quietem ample- 
xus, egerit. Ita quidem e verbis I aonici colligi pofle fateor, a- 
dcoque non abs re videri, Germen eum commigraffc,dequc r S 
loco domicili;priuati cognomen accepifle. Verum non video, 
cur hominis priuati , priuatisque parentibus orti Hljae nuptias 
tantopere Mu rates pater Baiafiri filio conciliare, pompaque ma- 
gnificemifiima cclcbrareftuducrir, qui praecipue potentiam ad- 
ii nium in deligendis vxoribus i pedabat ,vti deinceps aclparc- i a 
bit cx inito cum illurtri Dcfpina Serti ia, Bu Ici filia, coniugio. 

N lt it : m feire polium, qui fuerint hiGermiani principes ab Ico 
nic nlibus orti: quum eiech aTataris Iconicnfcs , non m Ionia, 
led ad /linum vrbem in Thracia exliilarinr. Velim hoc etiam 
explicari , quonam modo Gcrmianus ex horum porteris a Ba- i y 
iaiite fp.diari potuerit ea regione , quam priuatiu iple,priuatis 
( vtdi&um ) parentibus na tus, non polhdeb.it? quo irem modo 
dici poflit a Temirlanco rertitutus in id , quod in t>otcrtate non 
habuerat? Hxc enim in annalibus Iulee difcitc tradita legun- 
tur. Sunt alia quoque plura, qua: dc bis in medium adlerre 5,1® 
portem ,ac nominarim docere, duos fratres laihatii em &c Ala- 
dinem , quos Reineccius in Iconieniium rtcr. mate Caichofi- 
rois filios facit, vti commenticios, qui rerum in natura nuin- 
quam exftiterint , expungendos die. Verum ha:c alio perti- 
nent* 




PAND. HIST. TVRC i yt 

nem , futura cuiuis manifefta,quuni Pneror aliquando nofier 
in lucem exierit. Quod denique Reineccius air, videri Chalco- 
condylcm in Thracia collocare regionem Germianum:dc hoc 
quidem Germiano non poteft accipi, quum fi tum in Anato- 
f lia fit, &£ fub Iconicnfium imperio i urcos necdum in Europa 
fixifie pedem confter. Si quis tamen defiderat nolle , quid hoc 
nomine Laonicusintelligat : is iciat , apud Leonem Auguftum 
mentionem fieri archiepifcopatusGcrmiorum, fiueGermiani, 
quem inter Maroneam &: Arcadiopolim Thraciae medio ponit 
i o loco. Nccin nouella Leonis Cermia,(edGermia legi. 

HEMID. ^yiCSCHEHER . CVTAH1GE . SEl- 

difchehcr , Gelua^i. 

x 17 Hcmid, quae aliis Emid,Omidie Nigro dicitur, adpellatafuic ± 3 

priicisvrbs Ccrafus. Ad Pontum Cappadocicum noftri refe- 
runt,Leo Sapiens in Thronis ad Pontum Polemoniacum : fub- 
ijcicque Ccraluntisepifcopum metropolirano Ncocarlarix. Ac- 
leheher in Ortelij tabula Natolia: feriptum legitur Acfiira, non- 
a- o nihil i m mutato nomine Turcico.' Veteribus Grxcis dicta fu iflet 
LeucepoliSjrcccntioiibus Alprapolis; quorum verumq; Turci- 
cae adpellationi refpondet.Scd nulla tali nomine ciuitas in iis lo- 
cis apud prifeos repentur. Cutahige maioris eft ciuitas Phrygiae, 
quondam di da Cotyaium.Leo Sapiens imperator metropolim 
a i 1 ‘hrygiq faci t, ficut & hodie celebris efi in Anatolia, cuius in me- 
dio lita eft , propter fedem (lue domiciliu Beglcrbcgi Anatoliae, 
qui prifeis Romanis erat Prarfedus Praetoriorum Orieris, Grae- 
cis autem magnus Orientis Domcfticus,quod ianc proprer in> 
perij veteris i mitationesT urcicas notandum . Non redenoftro- 
o ru aliis in Galatia ponitur, Cute nominatu r,vtBellonto: Ionio 
Cutia,& Cutcia; aliis Chiutai, vel Kiuthai : aliis Chuta vel Chu- 
teo, qui tamen hoc nomine Corycum per errorem accipiunt, dc 
quoinMuchcmctc II. latius. SeidifclicherTurcis,Grxcis Hie- 
rapolis , duitatem fandam fiue facram fignificat. Sunt autem 

II ii 



IO. LEONCL AVII 

Hicrapolesin Anatoliavel Aha minori pl ures, praeter Syriacam 
& alias, qua: huc non perrincnt. Vnam Leo Sapiens Auguftus 
collocat in Phrygia Salutari, fu b metropoli cano Synaden fi. Al- 
teram acit metropolim Phrygia- Cappatiana. Sicenim in ipfa 
Leonis nouella legi cur, quum redius hac dici Phrygia Pacatia- f 
na videatur in libro de vtriufqueimperij noticia. Ledorvtram 
volet , accipiat, f icluazi denique repentur in Anatolia: tabula, 
non procul a Cerafuntevel Omidie tita : fed immutatione litte- 
rarum exigua, Giuluaza feribitur. 


CW AGAL GA R A . BOL IN A. 



Quod opidum Turei Magalgarre nomine accipiant, fcire 
certo non polium : id quidem dicere licet, quodeumque tam- 
demfit, in limbus Thracia:, Th ellaliar, Macedoni a- qureri de- i p 
bcre. Gauderius interpres Caefaris adnotarat videri , quod lic 
Megalopolis. Sed illa non in his regionibus locum habet, fed in 
Moreafeu Peloponefo: nec Magalgara nunc dicitur, fed Leon- 
tari vulgo, Leon tarium Laonico & aliis recenti oribus. Si quis 
adpelhmonem Grxcam Magalgara: proximam requirit, Mc- 10 
galagoram accipiat: qua forum magnum lignificatur. Hx eo- 
dem Jocorum litu colligo, Boli nam Tureis didam , quae Grae- 
cis ell Apollonia montis Atbi,qui nunc Hagion oros,fiue mons 
fandus adpcllamr , a frequentibus f vt opinor) Calogerorum 
monaOcriis, nominenon adeo recenti. Nam 1 eo quoque Irn- 25 
pc tator fub Thdlalonicenfi, mctropolitano Theflalia- , collo- 
cat epifeopatum Hieridi , quem alia didum adpellatione tradit 
cpjfcopatum Montis fandi. 


VSCVF1A. TILIA FELIX. TAN- ?Q 

/ 

gn Gicingi. 

Caflid is formam hodieque retinent Vfcufi.cTurcorumin- 
lhr pileoli rotundi, oualis figura-, vel rotundi calicis a bfquc pe- 
dti neu- 


PAND. HI ST. TVRC. 253 

dunculo.fa&aE: cuiufmodi coronas ouales ex auro folido ge- 
ftare (olebant imperatores Graeci. 1 ! aneque talis etiam impo- 
nebatur huicTheolipto I 'acriarchx , cum nos C on fla n tino po- 
li cilemus, a duobus aliis ume ibidem prxfcmibus Patriarchis, 
j Silueflro Alexandrino Michaele Antiocheno , die x Martij 
nicnfis , anno C dirifliano i y 8 f , quo tempore ab eis inaugura- 
batur , quod Grxei vocant in thronum coi 1 locari. Solent bo- 
diequeGenizari &: alij ditiores cx auro folido lacias vfcufiasge- 
flare. Pecosipfevidific ornatos, qui Sultani Tureorum curfo- 
lo res funt, circum ipftim femper obambulantes, quum e faraio 
prodic. Nomen tiliae Felicis 1 urcicum in archctvpo legitur, 
DeuetluCaba Agaz : quarum vocum p rima felicem f igni fica r, 
altera tiliam, arborem tertia. Qux vero Bolinxabcuerfione di- 
urna manfifle dicitur adpcllatio, lingua Turcica 'l angriGi&u- 
x r gi pronuntiatur: id eft, Deus euertit.. 

G VM VLZI NA. OltAROL TA. 

Seres., 

zo Hxc opida locispaulloante nominatis vicina funt, vltcrius 4 5 
inGrxciam de die icilicct in diem progredientibus c Thracia 
Tureis. Sunt enim in finibus Thracia* Gumulzina& Marolia, 
non magno difiun&x intcruallo- Gumulzina Caflaldo in ta- 
bulaGrxcix recentiori Culmaza corrupte feripta legitur, pro 
xy CumuIzavclGumulza, quam Turei Gumulzinam. vocat. Ma- 
roliaGrxciseftMaronia, quae in ter archiepi fcopatus ref ertur a 
Leone AuguftojGeographis noflris iamMarognadicitur. Sita 
eft vltraciuitatcmiEnum, dequa numero 5 1 diximus, qua itur 
in Thcflaliam e Thracia. Seres Graecis numero multitudinis 
jo Serrx dicuntur, vrbs fatis celebris, quam Leonis Augufti nouel- 
la refert i n ter metropoles. Prxtor Grxciq nofler h aud procul 
a Ciilbjdc qua diclu m numero 3 o, verius Marit- 

zam , vel Hebrum flumen, 
collocat. 


r 


II iij 





IO/ LEONCl AVII 


CAVALA . DIRE. SIRVS. 'JM AN A- 

jlir. Sciente. 



Recitantur ordine plures a furcis capta: duitates in confi- y 
nibus Thracia;, Macedonia:, Thcllalix. Cauala verius Philip- 
pos Maccdonix tendit. Bucephalum putauit Bcllonius anti- 
quis fniflediftam , ab equo regis Alexandri, Dire videtur ede 
Do ari vel Deari , quam eadem in vicinia rccemiorcs Gcogra- 
phi collocant. Sirus, mea quidem opinione, fuerit Hierilllis: io 
cuius epifcopatumTheJ ialoniccnfi nouella Leonis Imperato- 
ris fubijcit,& Montis quoque fandi vocat cpifcopatum,vt paul- 
lo ante didum numero 4 1 .Aut SyrusaTurcis didapre Sidrus, 
quxSidrocapfanunc,ad montem fandum, vel ut a nobis adno- 
tatumfuperiusnumcro 1 8. Manaftir opidum Tureis didum, 1 y 
nomen Grxcum habet Monaftirion , a propinquitate(puto) 
monafteriorum montis fandi , quorum obiter fada numero 
17 fuit mentio. Nicetas (fi rede memini) Leonem quemdam 
Monaftirioten nominat , oriundum ex hoc opido. Gcographi 
noftri Moneftir aliud in Macedonia ponunt , vitra 'J heffaloni- 10 
eam: quod huc pertinere non arbitror ,ob mentionem vicino- 
rum locorum , quae vitra Thefalonicam fe non porrigunt. Ec 
Theilalonica Turei non fubhoc Murate primo, fed eius pro- 
nepote, Murate fecundo , potiti funt. Sclerucin rcccntioribus 
tabulis Geographicis non repetitur , nifi forre fit illud Sidar aut z y 
Scida r,quod non procul a Monte fando collocatur. 

• T EMI R LANC , TEMIR CII AN, TEMIR 

Cutlu. Suit an Borcuc. Dejfenfcs 

Tat ari. - n 


Qucin noftri non rcdeTamerJanem , 6 c Tamburlancm, 
Grxci Tcmircm , vocant: is a Tureis plerumque Temir , vel 
Tcmur C iian, quod regix dignitatis cfl nomen, explicatum fu- 


PAND. HI ST. TVRC ayy 

nra numero j , dici folet : ac fi nominaretur Hilpanorum mo- 
re, Don Teinir. SignificatautemvoxTemirfiucTemunfer- 
mm : id d* , gladium, i arari, propter fucccilus rerum pro- 
fperrimos , Temir Cutlu cognominarunt : hoc efl:, ferrum fcu 
j gladium felicem. Nonnumquamtamen, vt hoc etiam anna- 
lium loco, Temir Lancadpellacur, quod Tcmi rem claudum fi- 
gnificat. Quippe claudicabat, vt i pfemet confitetur in primo 
cum Baiafite capto congreffu & colloquio, quod in annalibus 
longe pulcherrimum , tantoque tnonarch a dignum, legitur. Et 
i o alij claudicationis hanc referunt caufam,vt Laonicus,quod pri- 
uatus adhuc & inops murum , quo cinfti pecorum greges e- 
rant, furti committendi caufa conlcenderit : quumque te vifum 
a patfefamilias animaduertiilet , in terram defil iens crus ffege- . 
rit: alii , quod inter pugnandum in pede vulneratus, ex eo tem- 
i s pore claudus fuerit, h autem , cuius deinde fit mentio, Bor- 
cuc vel Bercuc, ^Egypti Sui canus fuit. Et nomen hutus ex Schil- 
tepergeri Germanico (cripto , qui tunc temporis A fiat ici pere- 
grinatione fu (eepta , pugnis TataricisacTurdcis interfuit, Rei- 
neccius allegat: ira tamen a librariis mutatum, vt Baracloch pro 
ic Barakoch,vd Bar lkocfc potius feribatur. Sic enim cx Annali- 
bus liifcercfr. tu i debet. Nomen ip fu m Borckuck vel Barackok, 
diuilis vocibus , erit Barac Kuk , vel Barac Gog, id ell , Gog be- 
nedidus , fiuel.nid .uus & inclytus. Ec flarim ab initio declara- 
tionis annalium de Kuk, Guk, & Gog , quaedam inGiokeipaut 
Kukelp , diximus. Dcftenfesaurcm Eataros, de certa quadam 
nationeTa tarorum accipimus: contra Mari; Nigri fencentiam, 
qui tradit in genereTatarosipfos fe Dift lingua fua vocare. Sunt 
enimdiucf fiTacari, prifeis etiam , non hac dumtaxat artare, co- 
gniti : vt Avthono& aliis Mogli , fiuc Mongli: vt Sumongli , a 
j C Tataro fluuio didi , velut i atari aquatici: vt Tangori,qui&: 
Tanchari, &: ronchari: vt Chitaini,qui &Chataini: vt No- 
gaij, vt Cafinij, vt Aftracanij, vt Prarcopitar, vt Kcraij. Rei- 
neccium tane miror ex Sabellico repetere, Tatarorum impe- 
ratorem aetate Sabellici vocatum fuiilcNogaim. Quippe No- 


IO. LEONCLAVII 

gai Tatari nationis eft nomen, cuius princeps hodieque No- 
gaiChan dicitur. Sic apud Pachymerium Nogas Sc) dia legi- 
tur, & Cazanes Scvdia, pr > Nogaiorum vel Nogaeoriiin &: Ca- 
faniorum Chane fiue principe. Qui vero fine hi Deftcnics, in- 
relligerc licet cx iis ,qitxdeinccpsin vitaMuchemetis ii legun- y 
turde fabalis incolis iaunex Cherronefi,po(l captam vrbem 
Capham. (Quippe Dcftcnfes cum Kerimiis fiucCrimiisTata- 
ris, (Cnmski nunc a vicinis dicuntur) co loco noil rorum an- 
nalium coniunguntur ; de quibus Crini iis nos in iupplemen- 
to annalium, vbi bellum hoc decennale Perficum exponimus, i» 
luculente. 

LAZARI SERVI AE PRINCIPES, BVLCO- 
gli BulcouitzA], Bucouttztj. Crateuitzij. Cerno- 

uitzij.KarloMtzij. j r 


. Ex iis , quae deinceps in his annalibusfequuntur^nimaducr- 
tere licet : T urcos a Lazaro vel Eleazaro Bulco , licut adpellatur 
a Chalcocondylc , qui primus regionem Iflro adiaccmcm liue 
Serui am a Stephano rege Bulgaro nandus fuir, fucceflbteso- is 
mncs,Scruix Defpotas iluc principes, adpellaJle Lazaros , vt o- 
mnes Conftaminopolcos I mperatores itidem d ixerc Conftan- 
tinos.Laonicusipie quodam in Joco Gcorgium ScruixDefpo- 
tam moreTurcico Eleazarum fiuc Lazarum vocare videtur , v- 
bi dicit Eleazarum pro Bclgrado multas vrbes in Pannonia con- 2. j 
fequutu a Sigifinundo. QuippeThomasEbcndorfusHalelba- 
chiu$,qui tunc vixit, in Aullriacis manu fcriptistraditjhanc per- 
mutationem non inter Sigiftnundum &: Elcazaru , fed inter Al- 
bemini n Auftriacum &: Gcorgium Seruix principem fadam: 
quem quidem i pie norat,quum in aula Fridcrici iii i Claris cx- 5 3 
fulhonorifice aleretur. Iideni principes a Tureis alicubi etiam 
Bulcogli nominamur ab hoc primo Lazaro Bulco, tamquam 
Bulci fili jvclpofteri, ficu t&Michalogli&: MalcozoglifuntMi- 
chalis & Marci pofteri. A Seruiis aut, rationcprorlus confini ili, 

Bulco- 


PAND, HI ST. TVRC 2f7 

Bulcouitzij fuere vocat i, vellit Bulci filij flue pcfteri. Nam itl lin 
guse Slauorum aut Venedorum, qua Seruij vtuntur , familiare 
ell.Sic etiam hodieque Mofcouij Bjh!ouiizios,Thcodciroirit- 
ziosjmnouirzios, pro filiis Bafilij, Theodori, loannis, dicunt. I- 
y tidem Crateuirzij Bulgarorum principes erant, a Crate, quem 
VngleGs fratrem I aonicus celebrat.oriundi.Sicab au&ore ge- 
neris adpdlati Cerno uitzij,Catari Dalmatiae, rcgionifquc vici- 
na: quondam reguli. SicKarlouitzij dicebantur in Albania vel 
EpiroDycrhachmi vel Durazzij principes, quod a Kamlo pro- 
i o pagati ti.nl ient,cx regum Galliae familia. Nam Ludouicus Gal- 
iarrcx,quemcanoniilatum(vc aiunt) a Pontificibus Romanis 
Sancum cognominant, fratrem Karulu habuit, A ndeg ui Pro- 
uinciarque Comitem , qui Cunradino Friderici 1 1 CaTaris ne- 
poti regnum Neapolitanum cum vita per fas nefas eripuit Eius 
i y filius fuit Katulus II, nepos Petrus Grauina: Dux, pronepos Ka 
rulus Dyrthachij princeps: aquoKariouitzij Dyrrachini, po- 
fteri. Pronuntiandi tamen diuerfitas incauta fuit, cur Geuffams 
& alij quidam Bulcouichios , Crateuichios , Ccrnouichios , & 
karlonii hios (cribcrcnt. Ac (jcufratus iane non Bulcouichios, 
zo fed V ucouichios adpellamt,enutiarione Graeca, qui no Bulcos* 

fcdVuIcosmon Bucos,{ed Vucos dicunt. Et ani niaduerti terne i 
etiam apud Laonicum legi Bucus,non Iuleus. Sic in itinere no- 
ftro mox , vbi Belgrado atergoreliflo, Seruiam ingrdlifiiifle- 

m us, occurrere nobis opidula vel pagi potius ( vti quidem nunc 
z y funt)duo: quorum prior Bucouarum minus, alter Bucouarimt 
maius adpellatur.Ea nomina funt his locis a Bucis , Serui* De- 
fpotis, indita. Nam Bucowar duitatem Buciiignific.it. Hancvc 
: ro regionem poflcilam fuifle ab ilfo ipfo Lazaro BuIco,qui cum 

Murate primo bellum hocgeflit,cx his Laonici verbis manifc- 
30 fto paret: Vnglefe Cratcquc mortuis, Priftin um &Niftram, fic 
di clam regionem, fubigcnsEleazarus, vfquead flumen Suuum 
progref lus cft. Huic tamdem bellum intulit Murares propterca, 
quod ad Pannonios fc cotulcratj&r eos in Murarem concitabat. 
Quibus in verbis quodPrifonu nominatur, haud procul aCo- 

KK 


M s IO. LEONCLAVII 

fobocampoLaonicusipfe ponit. Obiter hoc etiam adiicior, a 
Reineccio Cratis loeoCralem, Vnglcfis fratrem, non rc<5-e di- 
ci: nec mimis ab aliis Crareuitziorum adpellationem corrumpi, 
modo Cratis nomen apud Laonicum re&c feripeum fit , quum 

eos Craiouichios vocant. - y 

CAMPVS C OSOV A. CAEDES UWFRATlS PRI- 
t/H. Suit anorum an ni, quibus regnarunt y ad numeras 

certos reuocatt, 

19 

Quem Cbalcocodyles in huius prcefij deferiprione campu 
Colobum vocat, noflriCofoua: planicie nominant, a copta me- 
rularum. Bonfinius eleganter his vcrbisdefcripfitiPiatticics in 
Rafciar Bulgariarq; finibus lata, quam Rigomezeu V ngari, Raf> 
dani Cofouam vocant, nos Campum Merula:. Huncfluuius 
intcrfccat, qui Si. hitnirzadicitur.&abUlyrici montibus deflues, 
in Utrum fluit. In hac ergo planicie casfus fraude licita Mu rates 
pater ab hofte,lce'crato dolo Iacupes filius ab amicis ftrangula- 
tus fuit. A nnales hi Baiafitcm culpa exdis fraterna: liberant, in 
proceres Turcicoscam conferunt. Dc Muratis nece Laonicus io 
dubitat, quonam modo cxdisauiflor arripuerit haftam, regem* 
que mox inuafcrir, nemine prohibente: tum quo deinde modo 
Baiafitcs acie iam infhu£la,breui temporis fpatio, fratrem ne- 
caucrir,&: in praelium iilico redierit. Sed ita dcJcripta 1 funtin an- 
nalibus fa&i circumflat!*, nullum vedubium relinquatur; pra > 1 y 
fci tim,quu domefticus ille Lazari Cabilouitzius narretur Mu- 
ratem ndhoftilitcrhafta peri ille, qui hominis impetus potuiflet 
a Gcnizaris & aliis cultodibus corporis inhiberi. fed prxrextu 
defe£Iionis& transfugij fic Tureis i mpofuiilc, nemine vtimpe- 
dienteadmictcretur,abditamquefubvefte ficam letali ter in vi- 50 
iccra Muratis adigeret. Vndcprofeftus ab illo tepore mos Tur- 
eorum, deducendi legatos, &: alios exteros, ad Sultantim fuum 
per cubicularios, qui brachia eorum vtrimque tenent. His ma- 
ioris illud momenti , qu^d plerique tradunt, Muratem xxm 

annis. 


p A N D. H I S T. TVRC zy ? 


annis impcraflciLaonicuscdituSjtvinquum Turei rcdc xxxn 
rc<mi huiusannos Mahumetanos numerent. Ctem, quod alij no 
unt hac in planicie Cofouacocigiflc anno Chriftiano 1351, tna 
nifefto prorfus errore: ali) 1 373, quos iride falli , vel hoc argumc- 
5 to colligere licet, Oftendimus fupra, declarationis i nido, princi- 
pium regni Ofinanis rediflime referri ad annum Chriftianum 
1 3 oc.Prsefuitautem rebus Ofman 19 annis, Vrchan filius an- 
nis 3 t , Murates nepos annis itidem 3 2 Turcicis.quifupcrius in- 
dicata ratione redadi noftrosad annos, in annum Chriftianum 

1 e 1390 definunc: a quo tempore Baialites Muratis filius annis du- 
taxat 14 in imperio fuit,vtTurci vere fctibimr. Et quia tanta di- 
ucrfitaseft in annorum notatione, quibus apud Tureos Sultani 
priores impcrarunr.lubet hoc Ioco,quz de his a no! tris funt tra- 
ditarum Turcicisex aduerfo collocatis conferre. Sequar autc 
Francifci Sanfouini rationes, qui diligenter ab omnibus hifto- 
J ricis(quos quidem habere potuitjlcripca , quafi falcem in vnum 


AnniSultanorum,a 

Anni Sulranorum, Anni Turcici 

feriptoribus Chri- 

ex annalibus Tur 

Chriftianos h 

10 fti-mis proditi. 


cicis excerpti. 

t 

modo redadi, 

Othonian. 

zS. 

Oiman. 


z8. 

Orchan. 

zx. 

Vrchan, 

3 1 * 

3 1 * 

Amorat. 

*5* 

Murat. 

5 z. 

3 L 

Baiazit- 

2.6. 

Baiafit. 

14. 

J 3 > 

ay *Cirifcclebi. 

6 . 

Soleiman. 

7* 

7. 

Mofe. 

0. 

Mu fa. 

3r* 

3 i- 

Mah ornet. 

>7* 

Muchemct. 

8. 

7 i* 

Amorat 1 1. 

34 - 

Murat II. 

3 1 * 

50. 

Mahomct II. 

3 1 * 

Muchcmet-II. yc. 


yo Baiazit 11. 

30. 

Baiafit 1 1. 

3 3 * 

3 1 - 

Selim. 

7* 

Sclim.an.8.meC 8. 

«V 

Soliman. 

48. 

Soleiman 1 1. 

48. 

4^> 

Selim 1 1. 

8. 

Selim II. 

8- 

7V 

Amorat 1 1 1 . hade- 

Murat III. hade- 


nus, 

1 Z. 

nus, 

izV 

n. 





KK ii 


i6d IO. LEONCLAVII 

Horum annorum, ad prarfenrcm v fquc i ? 87 collectorum, 

liare in qualibet lene fu mina fuerit; 

2.9*. 196-: 287^. 

Quum autem anni Turcici 296, Cbriflia&os efficiant iS": 
fcquitur omnino, tot annis hadtenus imperium Ofmanidarum j 
d u rafle, fumto eius i ni tio, ficu t indicatum eft,abannoijoo. Sin 
aliorum (equi rationes velimus, necefiario referednm erit prin- 
cipium regni Ofmanidarum ad annum Chriftianu 1295, quod 
omnium Chronographorum & Hiftoricorum illuftrium fen. 

tcntiisaduer&bitur; aut omnino fatendum, inilla fupputatione 1 o 
noftrorum quinque totos annos eJle (u perfluos. 


Uii O NVME MT VM C\t F RATIS IN 

campo Cojoua. 


1 r 


20 


48. De fepultura Muratis obiter habeto , tradi a quibufdam , ea- 

daucrcius Sophiam fuille deportatum. Alijcum Tureis cofcn- 
tiunr,qni Prufam memorat aucftum, & i ima thermas Prufieas 
maiorum monumentis adgregacum : ita ramcn,vr prius cui fce- 
raretur,& inteftina in planicie Colouana (Caflouianatn Sanfo- 
uinus vbique non rc&c vocat)tcrr«e mandaremur. Id verum e(- 
fe colligitur ex bis Bonfini) verbis, quibus etiam monumenti, eo 
loco rei oli, hodieq; fiiperftitis,& nobis a coni iribus 1 urcismS- 
flr.iti, mentio fir In media (inquit) fere planicie Cofouae collis 
modicus ad furgit, cuius radices Schirniza lambit. Non multo 2p 
vitet ius .ui captita-quoi is, quaedam turris erat, cuiufdam olim 
A inuraris tumulus &pvramis: qui profligato exercitu, ibi carius 
&: fcpuluvSeltHa&emis Bonfinius, cuius verbis nonnihil inlix- 
reamu?.St hitnizamalij Schinitzam temere nominare malunt. 

An idem fluuius fircum Moraua, videbimus deinceps, numero t t> 
n ota r u in 1 1 4. A m uraiis-tu mu lum (e puku ram jn re I lig i r,quo 
loco fuerunt iplius condita vifcera. Quemdam dicit Amurate, 
in 1 c finire» pro Sullano Murateprittio. Profliga tu prius ait exer- 
ciiu m, non exprimens, Turciculnc profligatus f uerit, an bolti- 
■f’ r - , i Jis» 


PAND. HI ST. TVRC xtft 

lis exercitus, ac deinde Murate carfum.-quum caTo Murate, I .a- 
zari^etuisrpHtfcipi9€4tBrtfeusi(lS9Ua&cfiio Muratis heic au- 
diamus fui fle proelio vittum. 

•* 

T K! RATO FVM. MONS fRGENTI P IDI A A 

ftut Vidinum, Citros . BQzdna. P atzjnac*. 

KiratouumTurcisad pellatur opidum Seruix (itum ad mo- 
tem, quem Argentarium vocant, a fodinis aigcnti. Gallicus in~ 
ro terpres Laonici Rhodopen hunc efle vult, quum iitLixrnus. 
Antonius Bonfinius argenti fodinarum in Seruia mentionem 
facit. vt admodu nobilium. Kiratouum Catlaido ic i i bitor v^ra- 
rouo,quod idemeft cum Kiratouo. Vidinam hodie dieunt,qua 
Marius Niger olim vult ad pel latam fu i Ile' Viminacium. Eius in 
r «y Iuftiniani Auguftiamiflx nouellx titulo fit memio,cuius epito- 
men in Puratitlis meis Grarcis reperi. Sambucus nofter in\ n- 
Rar i £ chorographia quoddam Viminatz,diucrfum a Vidina, 
mox infra Belgradum ponit-Chalcocondylis interpres Latinus 
Bydenam reddidit, quam . Vidynam fertbere debuerat: quem- 
»o admodum tegitur etiam in pofreriorc nouella deordine 7 luo- 
norum,quam inSynhodo Andronicus Palxologus 1 1 impera - 
tor edidit. Eius enim hxcverbafunt: Vidyna,quxpuuserac e- 
pifeopatus landLflimi archiepifcopatus Bulgarix,in metropo- 
limeuedacfl Bonfinius Budinum nominat, Michael Ritius Bi- 
% 5 dinum,arud quem tamen male (criptum legitur Biolinium pro 
B;dino Vidmelisfangiacatus,nuncintcr alios Beglerbego 1 c- 
mefiurcnii fubit&os recenfetur,de quo plura luo loco, in Noci- 
cia videlicet impcrijOfinanici. Citros in nouella Leonis impe- 
ratoris cpilcopatus cif Theflalia:,fub mctropolitano Theflalo- 
r° nicenh Bozin.r regionis vulgo quoquenotum cfl nomen. In- 
colas h ftm ici Graeci dixere Patzinacas. Origine funt Venedi, 
quod ex i p fa lingu a ,qua viantur hodicque Veneda, liquet. An- 
tiquitates horum Cedrinus in Monomacho Augufto luculen- 

tu deicripht. Sed eo loco dccft in edito Cedrino fragmentum 

KK iij 


ttfi 10. LEONCi AVII 

infignc,quod cum hiftorix (ludiofis aliquando communicabi- 
mus. Vir aari5iudicijPeucerus,qu^ adulescens in Geometri- 
cis &: Aftro n omicis audire memini,Patzinacarum feu Patzina* 
eorum ne men a Pozina liuc Pozinania , nobili Polonix muni- 
cipio, <Jcri uare {olebat: quod in iis fcilicec finibus aliquando Te* j 
des habuiife videantur , antequam vcrfusTribalios commigra- 
rent. Et dicti videntur a Graecis Pauinacx,noftroru more, qui- 
bus Bozinachi non alkeradpcllantur,acSlaui J Slauachi:PolQni, 

Polachi: Bcemi,Ba:machi. 

i« 

K yfLASCHEHEl ?, IN CARAMANIA. 

* jo. Alafchcher lingua Turcica fignificat Altam ciu itate m. Grx- 

cis vno vocabulo diceretur Hyplilipolis. Sed eiufmodi nomine 
nulla repetitur in hiftoriis vrbs, nec apud Geographos, quod c- 
quidem fetam. Leo Sapiens Auguftusin nouefia < ieThronis futb 1 ° 
metropoli Neocxlarix Ponti Polemoniaci recenfetepifcopanu 
Hy[ liion, id cft, altum vel fubl i mem. Idem fubSynadenfi Phry- 
gii' Salutaris metropoli collocat epifeopatum Hypfu, quod iti- 
dem Graece alludit ad altitudinem. Sed an ad Alafchcherim ca 
nomina congruant, vt exiftimentur adpeilationcm Grxcam x« 
Turei lingua (ua rcddidiiletiudicio lcftoris eruditi relinquo. 
Quia tamen ftatim heie iequitur Aidinenfis agri mentio, qui 
▼erius Cariam Phrygix maiori finitima fc porrigit , &: Aiafchc- 
heri capta venii e Baiafitisin poreftatcm traditur: facile perfua- 
deri equidem mihi paterer, opidum poiferius Hypfu, abolito vo ij 
cabulo Graeco, Turcicum Alafchcbcr eiufdc figni ficati diuerfii 
in lingua nomen accepiife.De regionibus, Aidincnfi & Sarcha- 
nia/uperius a nobis numero ij tra&atum. 

CONSTANTINI ^A TVRCIS AVPELLATl r,m 
Crocorum imperatores omnes. Nigeboli.Prceltum 

Nicopolitanum. 

Ei Grxcorum imperatori, cui Baia lites imuliJ le bellum dici- 
tur, nomen erat Ioanncs ^alxologus^Caloioannem vulgo no- 
mina- 


PAND. HIST. TVRC. 2^5 

minabant, non a pulchritudine, fcd bonitate) qui Manuclcm fi- 
lium.cuius nosprxeepta educationis regix Latina fccimus,co- 
fortem i tnperij viuus defignauir. Nibilo minus hunc Turei Co- 
ftantinum vocant,non Ioannem : prorfus eadem excaufa ,.qua 
f fupra, numero 46, de Se urar Defpotis expofuimus , qui fimili- 
tcr cis Lazari vocantur omnes, Se Bulcogli. Quamquam hoc 
quoque verum, viden Gr^cosipfos imperatores adfe&aflc Co- 
ftantini nomen, vtnoftriCae faris Se Augufti, tamquam primi 
Conftantinopolcos&: orientalis iinperij conditoris. Sic Hera- 
ro cliusAuguftusin NoueiI is fuis,quas aliquot habemus necdum 
editas , Heraclium filium cognominat n eon fiuc nouum,aut 

iuniorem, aut alterum Conftanrinum, SicinmonafterioCon- 

ftaminopoli, quod Graeci Suluna vulgo vocant, adpellatuquon 
dam Peri bk- nex fiuc fpe&atiifimae Deipcrae,Armeniorumq; fa- 
i j eris nunc dicatum, verfus occidentalem templi partemMicbael 
Palxolog-is imperator cum Thcodora Augufta pictus confpi- 
citu r inter vi rumque parentem collocato Gonllantino filio, cu 
i nferiptione triplici. Primx verba fum hxc,qux Latine profera,, 
Graeca cum aliis daturus alibi : 

tL a micHAEL IK CHRrSTO DEO 

FIDELTS REX ET IMPERATOR,. 

DVCAS, ANGELVS, COMNENVS, 

ET NOVVS CONST ANTINVS. 

Quod ille cogn uncnCoftantini magis profc&o mereri vi- 
ri j debacur, quam ali|, propter recu peratam ,cxpulfis FIandris,Co- 
ftandnopohm. Vrbem vero Nigcbolim Turei vocant,quxpri- 
icis avi&oria Traiani Augufti de Dacorum rege i >eccbalo di- 
aafuit Nicopolis. Eaduplcx eft, maior & minor: quas medius 
rex fluuimim Danubius imerlabimr. Hodie Sangi acatus Ni- 
3 o gcbolefis fub Rumcltx fiue Graeciae Beglerbego cenfetur. No- 
mine regis Vngarorum intelligiturSigifmundus,quipoftea fa- 
&us fuit imperator. Is anno Chriftiano 1392. Nicopolimobic- 
dit,vti Bonfinius commemorat. Geufreus, & alij quidam-,, 
pugnatum volunt anno 1 jpGprofcftoMichaelino. Sed vero 


1 ( 5 4 IO. LEONCLAVI! 

fimilius eft, quod aTurcisetiam traditur , quum a Sigifmundo 
Nicopolis oppugnarctur,co fe cum exercitu Baiafitem obfidio- 
ne Conftantinopoleos folutacontuliire: tlumque fuis obfeflis 
(uccurrere niteretur , anno proximo 139 5 praelium fuidecom- 

miiltim. Et annus ifteChriftianusMaliumetano 7,94, quo pu- j 

gnatum annales aiunt, rcfpondet.Imprcdionis nocturna: nulla 
mentio noftros apud hiftoricos. i Toifl'ardus,Bonfinius , Gcu- 
frxus, proelii tara infeliciter pugnati culpam in Gallorum pro- 
tcruiam conterunt, ficut cx ip forum narrationibus cognofccre, 

qui volet, parell:. 10 

PAX INTER SAI AS ITEM ET GRAECOS. 


Nufquam nofttis in hiftoriis legitur, Baiafitem cum obfeflis 
* Coftantinopoli toto vel o&ennio,veI decennio, Graecis princi- 1 y 
p ibus pacem fecifle; minus etiam, quod cxprcl 'a in annalibus 
condicione, de recipiendis in vrbem Tureis, ea pax fath fuerit: 
fedvrbe iamiam peritura, nec opinatum fupcrueniile tradunt 
auxilium, monente contra Baiafitem maximis cum copiisXe- 
mircCbanc i atarorum. At vero quum apud Laoni cum Wa- 20 
tur, ingratum erga patrem filium Andronicum , dum a Baiai ite 
' noprarfici cupcret,eic&o patre Caloioanne, cum Manuclc 
filio regni conforte, verbis inter alia talibus vi tmr.Habebo in vr- 
beiudiccm fine prarfe&um Tureum: non abfimi levero fucrir, 
adigente Baiafitc Graecos ad extremam defperationem ,tam - 1 $ 
dem eorum impcratores,Caloioanncm &: Manuelem, in id c- 
tiam adfenfos, quod vitro de Tureis in vrbem admittendis An- 
dronicus obtulerat. Cur enim habiturum fc iudicemTurcura 
promittebat, fi nulli erant in vrbe domicilium habituri 

Turci,quibu$illeCadiusime iudex in occur- jo 

rentibus controucrfiisius 
diceret? 


iMEL 



P A N D. HIS Tr TVRC.' *** 

E L A T I G E* S I L I S ER A* E M POLE 

i ® 

Quae fit vrbs Melatigc } de his Laonici verbis inteUigiturPofi: n* 
Errzicam (reflius fcr i p fi fiet interpres Erc^incam.vclErtzinga, 

duplici gamma)captam,progrcirusBaiafites,Melitincnvrbcrn, 
p Euphrati impofica,in deditione accepit.Hinc.aparct,MeIatig« 

T urcos dicere, quae olim vocata fuerit Mclirine. Proth yfteron 
dutaxataniniaduertendu, quod prius Enzingam a Baiafirc ca- 
ptam fuifrecommcmorat,quam Melirinen: quum a Tureis co- 
trarium feribamr. Eli autem Mclttine Leoni Augufto in noueL 
io la de Thronis Armeniae Iccundx metropolis. In Anatolixde- 
feriptione Geographica repcrireeft Malaciam ad Euphratem 
fluuium, qua; Tureorum eft ilia iiue Mclatigc,fiue Melatie,Grij 
eorum Meiitinc, collocante hanc etiam Laonico fuper Euphra- 
tem fiuuium.Siliftrx nomen hodieque Tureis notum, ciuitacis 
* J in Macedonia, vbiSiliftrcnfisSangiaci ledes^umeliaeliucGr* 
ciac bcglcrbego fubie&i. Empolis haud Icioan non fit Amphi- 
polis,vicinaScrris,dequadi(3umcapite4 j. Lcmbalo quidem 
reperiturin Graecia Caftaldi,iita verfusThdraIonicam,Embo- 
lifortafie Turcica, cum articulo Italico. Nifi quis malit, datum 
*° loco nomen ab Embolo, propter fimilitudinem cumroftrona- 
uis.ScdArnphipolim potius heic arbitror intelligi. 


*5 


D ESPOTARFM DIGNITAS. CRALES, 
CraUna. Jguffnam Tureis B ulcus De/pota. 
Bulcotutztorum genealogia. 


In Grrcorum imperio prima, fecundum regiam vel impera- 54* 
toriam maieftarem, dignitas erat eorum, quos ipfi vocabant De- 
3 o fpotas:vti videre licet in Officiorum Palatij catalogo, paffimq; 
Graecis in hiftoriis. Vicini principes Graecorum exemplum imi- 
tati y fe quoque Dcfpotas nominarunt , prxferim Bulgari, Ser- 
uiique: licet eofdem videamus in Grxcorum hiftoriis inter- 
dum regio quoque cenferi titulo , quum Crales pro Defpotis 

LL 


Z 66 IO. LBONCL AVII 

adpellantur,&: ipforum conmgesCral amae, pro Oelpiniic. Iden 
in noilris etiam obferujnimm. Sic enim Thoroas Ebendorfis 
in Auftriacis annalibus mana "criptis : Elifabct, inquit, filia i ri- 
dcrici Auilriaci regis Romanorum dcfponfatafuit aliquando 
loanni Bohcmo regi Lucelburgico,quieamrcIiquit,imnoten- j 
tia’ mendacio prxtcnin.Solicitaca quoque, vc regi Syruix nube- 
ret , torum fcliifmatici(Koc eft, religioni Grxcx addidijrccuri- 
uit. EnimundusBonefidiusLC.putabat Cralis vocabulum a 
Karulo deriuari,&apud has genres in honorehabittim, propter 
Karuli magni noftri lingularem virtutem, &: famam rerum gc- r c 
Rarum ilhtftrcm: vt a Karulo fcilicet omnibus eorum populo- 
rum regibus nome velut aufpicatum inderetur. Sed ignorabat 
Vngaris, Bu 1 garis, Serui ts Ktral, aut contraditis enuntiando 
Crai, vocari rcgcni.Cralna, reginam: qui’ Polonis funt Crol,&: 
Crolna.Chalcocbndylisetiaminterprctesambo in hac voce a- j r 
lucinati fune. Ad Scrutorum principes, & hunc annalium loeu 
vt redeamus, narratur Bulcus Defpota Baiaiiti filiam fuamde- 
dillt vxorem. Monuimus fupra,Seruise principes omnes a Tur- 
eis futile didos aut Lazaros,auc Bulcos,aut Bulcpglios: eiufque 
rei caufam reddidimus. Interim tamen ipfipccuharequoddam 
finguli nomen, ritu Chrilliano in bdptilrrfj exrimoniis libi da- 
tum habebanu Hoc igitur loco Bulcus Dcfpora nominatur a 
T 'urcis,quein Stephanutn BuIcuuirziuimScruix Defpotam,fiii 
vocabam. Id vel ex hi ice Laonici verbis inteiiigitur: Boflquam 
Elcaz.irus vitam finitt.pi jficipatuin Srcphanus Ele.tzari, cui Bul 1 % 
co nomen erat,Tribal Iorum Dux, quorum metropoI.sSpendc- 
robe dicitur, arripuit: Baiaiiti ftrenuenauans operam, quando- 
cumquc auxilium eiusimplorafler. (^uae verba redius vtintel- 
ligancur, obiter addo, Stcphanum Elc.izjri filium , debuifle in- 
terprete n dicere. Tum etiam nomine Triballorum intclligi jo 
Scruios,quorum regia iitic mctropolisSpenderobc dicitur, hoc 
cR,Sendermii.i.Nibil > p minus & hicStej hamis, & ri'ius Srcpha- 
ni Gcorgius, deinceps m Muraris U vita Lazttri nominatur.Quu 
autem frequens horum Sentix Deipotarum , quos lupradfxr- 

i mus. 




riis,quam hilce noftris annalibus: lubcchoc loco genealogiam 
ipfbrum fubiicere, de Turcicis, G farcis, Latinis, Iulicis, Gallicis, 
Germanicis, Vngaricisexpofitionibus, ac praefcrtim Bonfinia- 
5 n is, excerptam: qua: nonnullis, vt fpero, locis hiftoriarum lucis 
aliquid adfercc.Sumemus autem principium ab eo vel Lazaro, 
vclElcazaroBu 1 co,queLaonicusfcripfita Stcplianoregc Bnl- 
g »ro nandum regionem Iftro adiaccntem,ac deinde rcdaftis 
in potcftatcm ditionibus aliis, ad Sauum flumen vfqucprogrcf- 
fiimfuifle. quibus verbis hauddubic DcfpocacusSeruix fines 
deferibuntur. 


Georcivs Bulcouitzius, N. Defpi- 
Baiafiti militauit contra Te- na, Baiafiti 
mirem Chancm. a Murate II Gildcruni 
rcftituuis in paternum Defpo* nupta, 
tatu, anno 1441. Annal,' fure 


Stcphanus can- Gcorgius,Laoni- _Lazarus,fuc- Maria, SuU 
deti ferro exea- eo Gurgurus, ab cciVar patris tani M ira- 


dicandx Muratis I mortis caufa, coram Baia 


Lazauvs bv LCVS,Seruix Ddpores, 
in proelio captus anno Chriflianoij 9o } & vin 


fite filio fruftulatim concifiis. Annal. T ure. 


Stf. phanvs Bulcouitzius, a Murate II 
ditione fua fpoliatus,anno Chriftiano 14 1.7. 
Annal. Ture. 




r 


1 o tus a Murate 1 1 . codc Murate vi- in regno. 

t fu priuatus. 1 


1. 

I 




tis II vxor. 
Sic eam Sp 
dugin*,no I 
rene, vocat. 


LL ii 


Pl 


16 $ I O. 

Lupus, vir fortilE 
cui Matthias Vnga- 
rix rcx,ob rem bello 
Bohcmico ftrenue 
gcftam,caftclIumFe 
iezco donauic. 


LEONCL A VII 

Ioanncs,cum N. Defpina, nupta Sre- 
aliquot fratri- phanoBozina:regi,qui 
bus. loceri quoque princi- 

patum cofequurus, ta- 
dem c caftello laitzx f 
Muchcmetis II bladi- 
tiis euocat’ > cutc viuus 
exuitur: vitamque cum 
regno, quod patri dolo 
furripuerar, amittit. i o 


CARA RVSTEM . ALl. 


CAuJk probsbtt* monet* vet erit apud Tureos. 

yy. Nomen hoc, CaraRuftemjfignificatRurtcmcmmgru. Ru- 

rtemes vero Tureis dicitur, quem noftri vocant Roftanem,quo 1 f 
nomine SultaniisSoleimanes memoria noftra Vczitcm &: gc- 
ncru habuit. Ali Tureis cft line afpirarionCjquiLaomco dicitur 
A lies, aut Hafies, vtinterpres fcriplit. Caula, vel prartextus caufq 
potius, cur Talifm an i, vetor admodum rcligiofi & accurati Ma- 
humetanx legis obleruarores, vfum nummoru veterii e medio z 5 
tollendum cen ferent, explicationem minime difficilem habet. 

Quippe nota lex Mahuineiis, qua ftatuas,firaulacra,lculptas & 

pidasimagincs,ex interdidi diuinipr^fcriptolcucrc prohibuit.* 

notum, quanto zelo MufuImamClirirtianoriim in templis ima- 
gines mutilare,frangcre,deftnjcrefolcam.IraquequuniRoma - 1 S 

norum&Grxcomm imperatorum imagines in nummis & af- 
pris exprdlxcofpiccrenniTjVioIari Propheta: legem clamabat, 

&r abolendx monetx veteris audores erat Sed interim fub prar- 
textu religionis importores nequiflnni quartum faciebant, vti- 
pfimee Turei fatis ingenue fetetur. Hodie non amplius animos 3 0 
Tureorum ilfa religio tantopere tangit, vt lignatos Chrirtianoru 
principum charadcre nummos aucrlentur. Immo nummos li- 
ucducatos Venetos, quibus vetitx lege Ma humetis imprelEe 
fijncimagincs,SuItanmisluis,qui nihil habent legi contrarium^ 

Ara- 



p A N D. H I S T. TVRC 16} 

A rabicis dumtaxat infigniti litteris, longe prxferunt.Ta Ieris au- 
tem Germanicis, prxfcrrim quibus autipfms Imperatoris , aut 
Ferdinandi Arehiducis,aut Septemuiri Saxonisinfculptifunt 
vultus, vfque adeo non infefti funt , vt ex illis ipfis fibi prohibitis 
j adgnitos imaginibus expetam amdiTime: nec dubitent, modo 
fe pro mercibus fuis eos habituros intclHgant,dc communi pre- 
tio trientem vel quadrantem remittere. Ne pondus quidem ho- 
rum explorant, quod tamen in Sultani fui,ccterifque monetis 

v ii cati$,Icru pulofc facere folent. 

I o Cur Imperat ores Grxcorum & Tureis dicit Teggiures. 

'Tcggiures fu pra, numero if, diximus a Tureis adpel!atosGr<j jf, 

eorum tam in vr bibus, quam prouinciis,prxlidcs. Nomcipfum 
a follerria militari deducunt. Et fcimus hos a Grxcis non duces 
modo, qui funt eis Higcmoness verum etiam Stratigos & Stra- 
15 tilatasdi&os, vocabulis duces militares fignificatibus. Quod au- 
tem Turei Teggiurum nomen etiam Graxorum Impei acorib 
tribuerunt, ex alia nulla factum eft cau(a,quam irrifionis 3£co- 
temtus; quafi fcilicct Imperatorum noniinc digni no eilcnt, qui 
pcranguftisinclufi finibus, ipfiufque propemodum Conftanti- 
10 nopoleos moenibus circum fcriprijprxfidesvrbis potius, quam 
augufti Romanorum i mpcrij reges dici mererenturXaonici lo- 
cus eft in hiftorix principio, quo paucis exponit, quam in artum 

rcda£titamdefucfimimpciijGrxcilimitcs.AnimaduertiGra:- 

cos, inquit, & regnum eorum primo fub Thracibus exftitifle. 

1 y Poftca reliquo regno a barbaris exutos, pamumquoddarcgnu 
gubernaffe*. videlicet Byzantium, Bvzantiiquc maritimam re- 
gionem inferiorem , Heracleam vfque: ac iuxta Pontum Euxi- 
num maritimam regionem fuperiorem, Mcfcmbriam vfque: 
prxterea Peloponeium totam, extra ttes aut quatuor vrbes Vc- 
> o netorum. Ad hxc,Lemnum &c Imbrum , &: iniulas ibidem in 
ALrxo litas. Ha&cnus Laonicus. Baialuis vero tempore ceteris 
exuti, cum ipfis etiam fuburban is agris , vix intra muros vrbis (e 
tuebantur. Proptcreaper ignominiamTeggiuresaTurcisau»- 
diebanr* 


LL iii 


$ 7 - 


t7o IO. LHONCLAVII 

iC A R AM ANIAE BEG VS ALISVR IVS . 

Tekitnfis regio. 

De Car amania quaere notata fu peri us numero ij.Saltim hoc 
indicare nunclubet , cutn Carainanix Principem, cuius heic 
mentio rit,.i Laonico nominari A Iihiriutn. Narratautem huc, y 

— -r Aii. e regulos Baia lites ditionibus exuerer, pa< 

atque ita luis ipfu rn,Iicet aliqua cum iaefura. 


indicare nunclubet , cum Caramanix Principem, cuius heic 
mentio iit, a Laonico nominari A lilurium. Narratautem huc, 
quum ceteros Ali* regulos Baia fites ditionibus cxucrer,paccm 
cum eo fecille: atque ita fuis ipfu m, licet aliqua cum iaefura, c5- 
fuluifle rebus, nc regno prorfus exturbaretur, annales addunt. 
Nomcdiucrfefcriptum legitur, Alifurius,Alidurius, Aliderius, 

A luris ,cx Laonici deprauatis exemplaribus. Notandu hoc quo- 1 0 
quc,q aeni Alideriuin CaramanumaMurate II bcliopctitum 

Icribat Laomcus,in his annalibus lbrahimcmvocari:ncut vide- 
re ctt in iis.qux anno Chriftiano 14 5 7gefta referuntur. Hemi- 
dam eiie Gerafumem,oftendimus numero 40. Tekicniisrcgio 
Phrygia maiori continetur, quatenus in mediterraneis ca verius 1 r 
Cappadociam, A rmenia,& Olidam fc porrigit, interpres Lao- 
niciTecicnproTekie fcripfit. Et alicubi Laonicus ait,Tekien 
cfle regionem vt Bithynia:, fic etiam Cilici* vici nam :ideft,a Bi- 
thyni* finibus,ad Cilici* Enes vfqucpcrtinere.Coniun&as ve- 
ro, Bithyniam Tekienfernqi regionem , Othmaniam fuiflevo- 10 
catas vno nomine: fopra, numero 15 .docuimus. Coniam dic 
prifeum illud Iconium, prius diffum fuit numero 11. Trituran- 
di quoque modus explicatus numero zy. 

AC SER AI. NIC DE. C A IS ARI A. BOREE 

Caftrum album Tureis Acicrai,fiuc domus alba dicitur. Vc- 
^ * tus aliquod hoc nomine caflrum vel opiduin in iis locis nullum 
repentur. I11 Ortelij tabula Natolix legitur Acfara. Ibidem qux 
Tureis heic Nigdc,Nigdia icribitur.Vtraquenon magno a Co- 3 0 
nia vel Iconio dilfatinterunllo. Vincendus Beluaccnfis Acfcrai 
vocabulum mutat in Hadar,quum ait; ApudHaclarinuciiitur 
coelus &: aluminis minem Cailaria Cilici*, qua ficedam Mar- 
cus Paulus Venetus nominat, dici a prifeis Ca: Una fuir. Apud 

Belua- 


* 


P A N D. H I 5 T. T VRC 171 

Bcluacenfem Gazaria corrupte feribitur. Borli duplex in Nat«v 
Iix deferiptione confpicitur,vna Borli fimpliciter adpellata , no 
procul ab Enguri vel Ancyra fica: altera cum cognomento, Ta- 
edii Borli,no procul a Caftamona Sinope. Ad Ponti prouin- 
S ciani vtraque pertinet, qua: regio principum eratlfuendiarum, 
quibus intuliiTe Baiafites bellum dicitur. Et quinam principes 
hi fu eri nt, explicatu abunde fuperius. Si nopennouclla de Thro 
nisad Amafianam metropolim Helenoponticam refert. 

I o CASI 8 V R CUA 7^ ORTIIOB VL ES, ET <JM VL- 

fumanes , & Cynfu/cbis, an udem cum 

Emirt Sokimanc . 

Quisbegusille Turcicus fucrit,cui Baiafites Sebaftiam ade- 
i$ mi^propter annalium narrationes nimis fucandas fciri nopo- 
reft. Hoc tamen minime dlllmu fandum, Seb allia m fuifle pri- 
mam Tureo rti i n Alu (ub A‘nd ne regiam, ficutannales abini- 
cio reflantur, &Laonicus, qui progreflbs cx hac Tureos ait Alia 
fubegi f fe totam , v Iqu e ad Hdlcfpontum, Quapropter lihocte- 
2.0 porc it i per (lites cranr Aladinis poflicri.verolimileelt, cos Seba- 
iiix prxfcdum habuifle quemdam: cui abaequirare (umma in- 
ditum nomenCali Burcban.linguaTurdca indicem I>ci iigni- 
ficab.it. Ad Sebaftiam annales noflri a patre relisum fiiific tra- 
dunt E nirem bolcimanem filium, qui tamen a T emire Chane 
i 5 nufquam occifus legitur, fcd imperalfe poli Iiam fratrem a Mu- 
fa necatum, tot is feptem annis. 1 conicus aurem SebaUiae praTe- 

flum a patre memorat Orthobulc , qui captus ibidem aTcmi- 
re,acpo(t aliquot dies intetfc&us fuerit. Vnde Baiafites accepto 
de morte filij nuntio, cuidam paftori tibia canenti dixcritiCane 
3 ° carni cn.cuius argumentum fit Nec Sebaftiam,ncc filium Or- 
thobulcm amittas. Equidem frpe multumque cogitansdeco- 

ciiiandisannalibusTurciciscumChalcocondylisiScnofiiorum 

&pQ(itibn ibus, quorum ii li maximum n atn fi! ium Baiafitis vnu 

fiiciuntEmircmSolcimancm.hic duos diuerfos ceteris maiores- 


1?t TO. LEONCLAVII 

ponit», OrthobuIcm&Mulfumanem, noftris Cyri&dcbim fi- 
diciuim ingerentibus: in eam denique fcnrcntiatn veni,vt Cyri- 
(celcbii citra controuerfiam exclufo,vcIutiquem ncc Turei, nec 
Graeci -idgnofcant; reliquos duos, Orthobuie Mul Iu manem- 
que, pno vno & eodem Baialicis filio Soleimane ftatuam habe* y 
dum, quem tamen interfedum a Tcmirc, capta Sebaftia,pcr er- 
rorem Graeci crediderim-Eius opinionis meaecaufam hanc ha- 
beo,quod nomen Orthobulis non Turcicum cflc,fcdGrxcum 
arbitrer: 6c idem fignificare Graecis , quod Tureis Mufulman. 
Quippe quum in Tu rei a ver farer, interrogatu a me virum ma* io 
gnificum &: ampliflimum, 1 ' . Bartholomarum Pezzenum,Ca:f. 
Mai.aconfiliiSj&nuperad Portam Ofmanicamcum munere 
Legati mifliim , quidnam vox Mufulman Tureis fignificarec, 
refpondere memini, vim illius eamdem ctfe cum Orthodoxi no 
mi ne Graeco. Vixerat autem ille totos odoreipublicxcaufa tuc i y 
annos inter barbaros, eorumq; Iinguanorat.Quu igitur Gr arcis 
Orthodoxus fit,qui redam lentendam tenet, idemq; lignificet 
vocabulum Turcicum Mufulmandequitur, Orthobtrisquoqs 
nomen idem c fle cum Mufulmano, quando ficGrarcisadpella- 
tur is, cuius redumconfilium, reda voluntas eft.Hoc modo ma 10 
nifcfto paret, vndcChalcocondylis error manarit, duoscxvno 
Baiafitis filios faciuntis: ex eo nimiru,quodvnurninduos diftin 
gucret,cui diuerfis in linguis diuer(um,fed vnius tamen fignifi- 
cati, nomen erat. Ncc mihi quifqua obiccerit, aliud clTe Muful- 
man, & aliud Mulfuman. Quippevocem Mufulman a Graecis t i 
enuntiari Mulfuman,&ml ultoriis, & aliis i pforum libris fxpif- 
fime deprxhcndi. Quinetiam verbum Mufulmaniflare, de quo 
fuperius didum numero n, multis in locis apud Graecos ira mu 
tatum reperi trafpofitis litteris, vt Mulfumaniflare legeretur. Ne 
hoc quidem tacendum, quascumque Turei de Soleimancme- jo 
morant, a Laonico ad Mufulmanem referri. Quis ergo fieri pof- 
fe no n exii timet, vt nomen Mir Sulman ab exteris commutare- 
tur ir. Mufulman? Sic certe Mirchan alicubi feriptu legere me- 
mini„qui nomine integro diceretur EmirChan. Quod vero 

necem 


P AND. HI ST. TVRC * 7J 

ncccm Orthobulis adciner,qu« rcccnfctura Gracis^Turdsfi- 
lemioprxrcrirur: nihil ea no/lris rationibus officit, quum vice 
verfaTurci Temiriapo proelio Mufhpham Baiafitis filium oc- 
ciibuifTe memorent, quem G rare i eam certo non perii fle crcdc- 

S bant , vt alium quemdam mentiente hoc nomen, vclutifuppo- 

ficicium fratrem pofcentiMuchemcn dedere nollent, mortuoq; 
Muchcmetc contra Muratem 1 1 , Muchemetis filium, fua cum 
pernicie foucrenc. Prxterea non absrc mirum alicui videatur, 
Laonicum dicere, necatum a Temire Baiafitis filium Orthobu- 
i o lem: quum is au^aribelli&iniuriarum, patri pepercerit; &cx- 
prclle Laonicus idem poftea fcribat,(fide licet dubia)MuIfuma- 
nem,Mofcm,Icfum,Mechmetcm,& reliquos filios Baiafitis in 
poteftatcm Temiris venifle. Quid optatius accidere Temiri 
poterat , quam prxter ipfum patrem filios habere in potefLue, 
i j quibus occifis,Oftnanidarumin A fia regno, nemine repugnate 
perpetuo frueeetur? At tantum abfuit, vt id faceret, vt ctiamdi- 
ferre Laonicus initio libri 4 fateatur, Mofeir. a regeTemire an- 
nonas inca(hishabuiffic,urndemquc dimillumcx captiuitatc, 
mari ad regionem patriam rediifle. Qui plurium, vel omnium 
20 potius vitse pepcrcir.cur in vnum fauiifie credatur ? Addetefti- 
moniuni hoftis. Nufquam Turei icnpfcrunt in annalibus, in- 
teremmm a Temire Baiafitis aliquem fuifle filium : fcd pera fle 
Te mirem potius, quempiam filiorum Gildcrunisfcconucntu- 
rum.qttodilli formidine non ncccflaria trepidi, omiferint. Im- 
zy mo ferociam potius, &: iracundiam fui Baiafitis, vituperant; Te- 
miris humanitatem ac modeftiam laudant.Supcreft vnu,quod 
obiici poflit.de Ziehe Orthobulis filio quem Laonicus ait beliu 
inculifle Ioanni Comncno,Trapezuntino Imperatori. Sed heic 
mitiirefpondeat aliquis, vnde tam dem Zrchcsille poft morte 
30 patris Orthobulis anno denique fexagefimo primum infeena 
prodiii?quoue modo faluus cuafit e tot parricidiis & lanienis ho 

rum temporii in Ofinanidarum familia, (tib Mufa, Muchcmcte 

1, Murate 1 1 , Muchcmetc 1 ! ,qui omnes parricida: fuenintrCur 
huic tam diu f t^uus ille Muchcmetes 1 1 pepercit, qui vix mortuo 

MM 


*74 


IO. LEONCLAVII 


patrc,fiinguinem flarim frater nnm fitiir? An huic credidit exer- 
citum fuJpiciofiffimus omnium tyrannus? Dcniqueconftac ex 
Turcicis annalibus, id rcmporisvicinix Trapezuntis prsefc&u 
aMuchemetefaiflemaximum natu filium Muflapham,qui ta- 
rum deetnnio pofl illa cum T rapezuntinis bella , Parthis in Ar- y 
menam & Caramaniam infulis occurri^dlquecaefis, Idliifzem 
begum ducem viuum cepit, &: patri mi iit: quod argumentum 
cft euidens, fui fletum Muftapham virilis aetatis, nec Zichem 
Ofmanidam in iis locis vel imperium aliquod, vel exercitu ha- 
buille.Qu* quum ita lint , reflat vt flatuamus quartior omnino * ° 
nomina, OrthobuIfe& Muliumanis,qux Grxci tradiderunt; 

Cyrifcclcbisjquod noftri; Solciman is, quod T urci i tamdem in 
vnum conferenda Solcimancm Baiaiitis germanum fil jum, na- 
tu maximum: cuius b Zichesille filius non fuit, ntifquam neno 
mine quidem tenus Tureis notus ; cum Orthobulefi&icio pa * J 

trc,fuppoliticius filius Gneds defendendus relinquiror. Habcc 
leftorcs eruditi rationes meas, quas vel adprobandi, vel confu- 
tandi, liberam cis poteftatem facio. Neutrum tamen cx duobus 
illisa Laonico memoratis, in Ofmanidarum omifi familia, ne 
quis nimix mc temeritatis arceflar: qui prxtcr bos, necdum ic 
auditis aliorum i udi dis, pluribus etiam Baiafitis filiis, Jefii mino- 
ri. Ali, Oli lini Mu Ibphx, natalium eomrouerfiam moucrc non 

dubitauerim. 


TECFIRIN BEGFS, ERZINGAE 2 . 5 

princeps. Dtorrygc . 

Qui i Tureis eflTcchrinbegus ,Erzingx vel Erzinzanisprin- 

ccps,a Laonico vocatur Scender, rex Armeniorum: cui B uazi- 
tem illato bell > } ErtzingarnademifIe,cumaniaKbiis hifcccon- 
fcntiens,narrar.Poftea tradit Tezctincm, virum regio fanguinc 5°- 
ortum ab Ertziganis rege, puero Muft a phar, Muratis i f fratri, au 
xtlio veniffe. Hoc ego nomen, fiuc Tczciinis fine Ttzerinis,Ufc 
cflepuro cum Tei hrine noflrorum annalium: Diorrygjesopidi 
nomen Grxcu a folfis ab Euphrate perductis factum arbitor. 

j 9 FI 


PAND. HIST. TVRC: 

Oyf TVRCO MANI. SFLTAN VS At 
cdircnfis. Cair. MtfiJr. Mt^ratm. 


*7f 


Turcomanos vocat au&orannaliumTurcos omnes in Afia,^ 1 
r cereris fubie&os begis, extra Ofmanidas. SicTurquia Belua- 
cenfi regnum Iconienfc dicitur, Aythono minor Aiia. Prxtor 
Gradaenofterfubditos IconicnfiSultano duplices facit, parrim 
Mu(ulmanosadpelkns,partimTurcomanos.DcMufulmano- 

rum nomine di&um antea, quod baud dubie tunc etiam para 
I o habitum vclut boneftius. f u rcomanos ait eile gcntcm,qua: Per 
farum(fic Tureos Icon ienfes vocat, vel ut e Per fide ori udos) ex- 
tremos finesinfidcbat,& implacabili odio Romanos(id cft,Gr<; 

cos Jperfequens, agendis praedis ex horum agris delegabatur, 

praefertim illo tempore, quo res Iconienfes flu&uabant , mirifi- 
cequeTancharorum impreflionibus turbabantur. EtgoTur- 
comani tunc erant infami vocabulo i n flat illorum [ ndonum, 
quos nunc Martclofos Vfcocbosfvnde Scacchorum fiuc la- 
trunculorum nomen) vocamus. Praetor quidem tunc Michae- 
lem Pularologum, ad Iathatinem Sultanum Mufulmanorum 
10 fc conterentem, ab his Turcomanis omni comitatu &: fupcllc- 
£tile fpoliatum fuifle narrat, nec quidquam fuorum ab eispo- 
tuifte recipere, licet hinc indedimiflis mandatis, Sultanus impe- 
raflet; vtfpoliatotam corpora, quam res ademtae rertitucrentur, 
Alcairenfcm Sultanum annales more Turcico nominat iEgy- 
x j pti Syriaequc Sultanum, ab aulae iiue regia? loco.Cairum Laoni- 
cusantiquam Memphim facit. AI, vt articulus, additur, Vox ipfa 
fignificatvrbcm,excellcntia:caufa:quod vrbiu maxima iit. Ho- 
die Tureis & Arabibus incolis Mifziradpel atur, a vetuft illimo 
tam itgy pti, quam Aigyptiorum nomine, Mizraim. 


30 


C H E M E S. M V E I G E, 

Beatbcc. 


Ciuitas Syrie Chcmes,olim di&afuitEmifa:Gregorio Emifcno f 1, 

MM ij 


X 7 S IO. LEONCLAVII 

alumno clara, cuius cxftam octo libri dehominc,qui nonnullis 
in exemplaribus non recte Gregorij Nyfleni noftri nomeprx- 
fcrut.Ortelius norauii.quod Tureis Se Arabibus fitHanafa.Sed 
heicChemes legitur, quod aliorum icripturx vicinius, quibus 
Hames vocatur. Fic cius apud Aytlionum his verbis mentio: Ci c 
uicas Svrix Hames, qua: Camela hodie adpellarur a pluribus, v- 
bi videndum, an non pro Camela, feribi debeat Camefa. Muci- 

ge Tureis cft.quiGrxcishiftoriis nominatur Moauia&Mauia. 

Guriorem dixi, quem Turei Pec aut Pcic,noft:ri lacqueiuin di- 
cunt. Bealbec Syria: caux duitas, Pofte lio Balbcc,prifcisHeIio- i © 
polis fuit. 

C A R A B A G. V N C R A. 



Ad Carabagumhibernafie Terni rem tradunt annales, vrbe 
liuc Parthix,fiue Per fix:q uibus no minib 9 indifferenter vti mu r, 15 
pro ea regi o ne, qua: Tureis eft Aiem, vel Aiemvilaget,de qua 
iuperius ditium numero notarum fecundo. Vox Cara bag ligni- 
ficat lingua Turcica vineam nigram. Chalcocondyles icripiir, 
Temirem folitft Ce recipere Cheriam: quod primum Sebaftia, 
quod itidem Clulepiaf fic interpres icripfin Tamafcoque ea* 10 
ptis, fecerit. Ergo veri/it iimile,CheriaaLaonicodici,qux lieic 
Carabag nominatur , nonnihil mutato vel a Grarcis vel Tureis 
Vocabulo Hngurim iupra, numero notarum io, diximus Ancy- 
ram cHe. Tantum heie addendum purauimus obiter,hancctia 

in edito Clulcocondylc Vheram nom inari: quod quum Grxei 2. < 
mollius enuntient Vngra,propius accedit ad Turcicam adpcl- 
IationemEnguri.. 


BVLCT FILIFS. DER FIS LA R, OllVSTA- 
f>htt mors. Gr&cornm de BdidjftisjUijs ; errores. 

4 % 

$4 OcBulcis & Bulcou/rziis prolixe tra&auimus ad notarum 
numeros , 46, 4. Heicrantum hoc moneamus, iftuin Bulci 
filium (qui Tureis eft Bulcogli) exprefle nominati .1 Spadugino 

Geor- 


PAND. HIST. TVRC r 277 

Ccorgium , Seruix Defpotae filium : cuius maiores & pofteros 
continuaro funerius {lemmate complexi fumus. Ac temporum 
f anc t Jt io Spandugini fententix nequaquam aducr fatur. Der- 
ui^ fcu Deruiflari funt illi quidem apud Tureos aliqua ex parte 
J Calo‘ T cris Grxcis , monachis noftrisadfines, vtifuperius indi- 
catum: fed aliis tamen de caulis (modo Paulum Tomorreum, 
fratrem Georgium Vngarix perniciem , & alios denoftris cx- 
cl pias) ea compara tio,quod vulgo (olet dic i, claudicat. Quippe 
quum vniuerfa lex & religionis profeffio Mahumetanafangui- 

10 nariafit,{pccieml'urci quidem religiofx pietatis inlegis peritis 

ac Derui (iis fuis requirunt; at interim ab agendis eos rebus , tam 
pace, quam bello, prxfcrtim contra Chrifbanos,&: hoftes rcipu* 
blicx iiix, nequaquam arcent : fed magis etiam, quam ceteros, 
deuouerc vitam fuam pro religione,pi-oque lege patria, fuosil- 
1 y los rcligiofos volunt. Hinc aliquot in Vngaricis finibus captos a 
noftris recordor, viros ceteroquin alicuius auctoritatis & exi (li- 
mationis, qui Dcruiilaros fc profitebantur. Hinc in vita Muche- 
meti s primi {editionem f or! acis mouacl > i T urcici,& in vita Ba 
iafitisll , Scachoculis crcmirx (anguinarij pugnas, & cxdes,& 
x o grallationes immanes, quibus multa millia hominum abfumta 
fuerunt; in vita denique SoIeimanis,ad annuinChridianum, 
1 j 2 5 ,Ca Icdcris Zclebis &: Derui Hariorum motus ac proelia le- 
gimus. H.iccrgo dccaufaScruianos illos foniflimepro Baia- 
fitedimicames Bulci milites, truculentos ac feroces Deruifios 
15 adpellab atTemir,quifc vitamque fuam pro fature inorum ani- 
mof • deuoLiilFent. Germanum vero Baiafitis filium Mu (bplia 
hoc. rcclioperiiflediximusex fide horum annalium antehac a- 
1 ' quoties, idque licet S altanus Muchemetes primus, itemque 
M ur.ues 1 1 poJt mortem patris fxpius verum efleproteftaretur.' 
50 tamen vlqtieadeoGrxcisimprella de hoc diuerfa erat opinio, 
Muflapham vt alium , pro legitimo fc vcnditantein,obuiis vinis 
exuperenc,&: armis contra Murarem magna cum imprudeiia, 
maloqac liio, tuerentur: offerente ampli illima quxquc Mura- 

tcipicdo neutrius a partibus Itarem, cc ipfos inter fe rem armis 

UVf ii. 


2.78 IO. LEONCLATII 

decernere paterentur. Confimilis huic Graecorum cfl error de 
Baiafitis filio, quem fidium(iic enim chordas interpres reddidit) 
opifex Prufaeus incolumem Byzantium perduxerit: qujm ta- 
men nulla hac in annalibus Aliscuiufpiam , Baiafuisfilij, metio; 
nec abiplo quidem Laonico,quum alibi Baiafitis filios rcccn- e 
let. Notandum magis, quod etiam Mulfumane regnante narrat 
a Mofe Icfuque fratribus occultatum fuifife Prufie puerum Mu- 
chemetem apud ilium ipfum opificem chordarum, a quo Mu* 
chemetcs hoc opificium didicerit. Et fa&um id fcilicct a Mofe, 
omnium crudelillimo, vel ipfo Laonicotcfte,ne ab aliis carus io 
libi puer occideretur. Muchemere veroiarograndiufculu inde 
profugiffcad Alurim Caramanum,aquoadtutus, feruatori fuo 
Mofi bellum intui erit : fed vicium confugifle ad Alim fratrem, 
exfulem ac inopem , & quidem Conftantinopolim: vbi nonni- 
hil rcfmraucritjcolle&iiquefuorum reliquiis, dcnuotcntarcbel i j 
Ii fortunam decreucrit. HxcLaonicusdc puero Muchcmctc, 
chordarum opificis diicipulo,pxne pueriliter, nec vero multas 
obcaufasconfemanca. Magis idonei rerum Turcicarum feri- 
ptores,ipfi '1 ~urci, tradunt; rebus Tcmiriano proelio dcfperatis, 
Baflasabduxifle fccii, arrepta fuga, maximu natu Baiafitis filiu zo 
Soleimanem, veluti legitimum patris in imperio fucccflbrem: 

&: illorum exemplo Muchcmctem,non puerum, ( vt 1 aonicus 
putauit)fed copiarum ex imperio paterno quarumdam ducem, 
fuis itidem rebus vticonfulerct, Amafiam cum uis fe coculi e; 
quo loco deinceps cum vixifle, non fcmel annales tradunt: ic z j 
indidem cum exercitu contra Mulam fratrem mouil e, poft- 
quam interfe&o Soleimane, vindicem necisipfius fcprofcflus 
cilct. Quae res , meo lanc iudicio,dignx funt hominum hifto- 
rix ftudiolorum obferuarione : quum in publicatis ha&cnus 
feriptis hiftoricis, nihil intricatius de T urcicis rebus reperia- j o 
mus, quam qux de hoc ipfo tempore fummx Tur- 
eorum infelicitatis, memoria: pro- 
dita legimus. 


SEMEM - 


4 


* 7 $ 



P A N D. H I S T. T V R C 


semkrcant. baias itis mors : 

e > Annorum ratio. 

Regionis Zacataina:, cuius incola: id temporis imperioTc- 
miris parentes, LaonicoTzachataides nominantur, caput cft 
y vrbsSemercant, hodie mercium Indicarum emporio celeber- 
rimo Scptcmtrionalibuscriam nota. Samarcandaplcrumque 
vocatur, edito Laontco Samraclianta, litteris tranfpofkis,pro Sa 
marchanta.Sunt qui di clam putant a Sem, Noha: lilio, quorum 
opinioni Tureorum pronuntiatio Semercancadftipulatur. Ma- 
lo racandam Sogdianse veteribus ad pellatam exiftimam aliqui. 
Ceterum Baiaf itera exanimi aegritudine doloreque mortuum 
feripiit Chalcocondyles, cui T urcicae narrationes no aducrian* 
tur: fedaddunt, hoc moerore velutaddcfpcrationcm adadum, 
mortem (ibi met ipfi confciuifle. Quod dilucidius exponens 
i j Theodorus Spanduginus, ait Baiairtem/pe libertatis am i lTa,c 6 - 

ftituiflecum animo luo fei pfum occidere. Sed quum nullueius 
peragenda: rei modum inuenircc, tam denique diu caput alli- 
lHicilli cau caede ferro fadac, qua tenebatur inclufus; donec prx 
furore fremens acfren<fens,mifcre fibi mortem adferret,tyran- 
xo niqucviu, fecundum poetam , indignata iub vmbras fugeret. 
Interpres Laonici pugnatum notat inter Bai.ducm &Tcmuctn 
annoChriftiano 1597- Mortuum Baiafitem feri bit Francifcus 


ay pra: hed imus, co mi Ilum fuilfe proelium anno vel 1399» vc * H ao * 
Gilderuncm vero mortuum anno 140 3. Similiter in annis regni 


Sanfouinus anno 1398 t Gciifraus anno 1400. quos equidem 
falli opi Qpr Quippe fecudum rationes accuratas annalium de- 


huius erratum a Laonico,qui zj numerat, pro Tolis 14; de quo 
vide fupra, numero 47,nouta- 


* 4 g * • * * -■ t % * • 1 • 

CASTA MO MI. CONGERI, CONCI. 


L 


Claudiopolis ciuitasefl H >noriadis,in Ponto prouincta, qua 
eou. Leonis Aug. metropolim f.icii,eiq; preter alios epiicopat* 1 , 



z u io. LEON C L AVII 

Heracliam quoque Ponticam fubiicic Hanc Marius Niger re- 
centi nomi ne dici putae Caftamcnam jfiuc Caftamonam :fcd 
fallitur, quum redius Caftromcna (it ClaudiopoIis.Caftamont 

vero lita longius eft, verius S i nopenopidu Hei enoponti,& p*. 
phlagoniam.Tam Sinopes, quam Caftamonx nomina , cum i- 5 
piis opidis, fupcr(unt: vti videre cft in annalium fupplemenro 
noftro.ad annum Chnftianum iySq Ifticenim tucOfman baf- 
fa Vezirazemes contra Perlas itu rus, militem in hibernis habuit. 
Menauinus alicu bi Caftcmolen no minau it, Cedrinus in Mi- 
chaele Stratiotico huc militari, Caftamoncm adpcllat,& in Pa- 1 ® 
phlagonia collocat his verbis; Caftamonem in I ^phlagonia fi- 
tam veniunt, quae fanc Caftamon domiciliu erat Magiftri [Of- 
ficiorum]I(aacij Comneni ‘rxtor Graeciae nofter Caftamona 
vocat in h iftoria fua,dc Michaelc PalxoIogo,poft vidos a Tata- 
rislconienfesjixc commemorans: Michael Comncnusjioc 1 y 
preeii) euentu,cum maximo Per ficorum exercituum duce.quc 
Pedarpacem Pcr(x(hoccft,Iconienfes Turei) vocare folent, in 
viam fele dabat; adeoque pluribus vna diebus iter faciebat, quu 
hoftem (ibi a tergo irilixrenrcm haberent ,horifq; lingulis cum 
eo dimicaret, i amdem fdlinabundi Caffamonam perucniut, i# 
iuxtaquam domus indicati Peclarpacis erat. Hadcnus Prxror. 
Quae vcroheicCongeri nominatur,eam iplatncllcputo.quam 
in Anacolix tabula Congi (criptam legimus, haud procul a Ca- 
ftamona dillitam. 


1 j 

GENFINI SAI A SITIS FILII SE - 

creti a commenticiis. 



Quxdc Baia (iris liberis hocloco non multis verbis exponu- 
tur,diligemicon(iderationcmcmoriaquedigna funt. Quippe j» 

quum illide Tureorum lententia, no pluresnumcro, quam (ex 
omnino fuerint: quid aliud ftatuamus,quam reliquos hadcnus 
nobis obtruloSjVelut in iudicioftatus ab ip(is i uncis cpdemna- 
tos,pro genuinis deinceps adgtiofci no debere ; Neque vero vel 

vnum. 


PAND. HIST. TVRC. iU 

vmjm, vel alterum dumtaxat hociudicium tangic. fcdreiicicn- 
di omnino totidem veniunt, quot extra controueriiam legitimi 
cenfenrur: nimirum hi fcx,Orthobules, Muliumanes , Cynfec- 

lcbis,Alis,hfus minor, Muftaphas cognomento I )ufmcs:cum 
J primi ex his Orthohulis filio Zichc, quem ipfum quoque Turei 
ceu cretum Ofmanidarum (anguine non adgnofcunt. Jnterim 
vero pro duobus explofis, duo iuccedunt ha&cmis quidem ig- 
noti, fed a Tu reis pro legitimis adgnin GilderunisfiJij proDuf- 
me Mu (lapha, Muftaphas Zetebis amiilusin pugna contra Te- 
i c mirem: pro Iciu minorejCafancs Zelcbis. 

A>VO NECATVS F VER IT ISA. CON- 
flmtmus^ro ^Mannde Grxcorum impcratcrc. 

15 Scripfit Laonicus, inter Mulfumancmlefumquc maiorem 68- 
gefta fuiiTe de imperio bella , quorum came annales hi non me- 
mincre,tamdemque Iefum a Mulfiimane peremtum. Eius nar- 
ricidi; culpa MuIiumancm,hoceft,Solcimanemprofe6lo im- 
merentem oncrat } cuiusaudorem Turei Mufam produnt qui- 
ic buscum ip(a rerum geflarum feries conicntit. De nomincCo- 
ftantini,quo Purcos Graecorum imperatores omnes adpellalle, 
numero notarum diximus, exemplum heie aliud habes. Ise- 
nim Gr^cus imperator, ad quem narraturEmir Solcinunes ob- 
fidum loco miliflefororem luam , fratremque nam minimum, 

1 y non Conflamini nomen habebat: fed Manuclis,cx Palxologi- 
na familia, cuius &c fuperiusfada mentio. 

SEDES IMPERII TVRCIC1 DIVERSAE. 

30 QuanamcxrimoniaSultani Turcici regnum aufpicari con sp 

fucucrint,expofitum a nobis efl prolixe in annalium i upplctnc- 
to, initio regni Selimis 1 1 , quod 1 ncidit in annum Chriltianmn 
1 j66. Solebat autem hoc in ca fieri ciu itate, qu;v fedesei er im- 
perij. Principio T uras ea fuit Prufa Bithyniae, paul Io ante mor- 

NN 


± %t IO. LEONCLAVII 

tcin Ofmanis ab Vrchane i ilio capta : qua: licet honorem hunc 
non diu retinuit, ex priftina tamen prxrogatiua meruit, vtlon- 
gtfli mi temporis Ipatio Sultani Tureorum mortui paternis &: a- 
uitis illic monumentis, etiam diu pofl captam Conftantinopo- 
lim,licut in vita Sultani Selimis 1 1 de Achmete Corcutequc fra I 
tribus ibidem fepultis videre licet, in ferrentur. Poftquam vero 
tranfue&is in Europam copiis, MuratesI,VrchanisF. Ofinanis 

N Hadrianopolim cepit let.* eodem & regni fedes ex Afia corn- 
migraile videtur, quodre&c fefa&uros Sultani ducerent, firc- 
bus Anatolicis iam tranquillioribus, prxeipuum militia: robur 10 
Hadria nopoli vclut in excubiis liabcrenr:vnde,momcmisrerii 
ex viu Tuo gerendarum animaduerfis, progredi paullatim latius, 
&inEurofxe vifceragraflari pollent. Saniouinuscxiflimac, pri- 
mum omnium Muchcmetem, Gilderunis filium, hucimperxj 
fui ledern tranfluliflc, quod vrbiumThractx facile caputellet 1 ? 
Hadrianopolis. Sed ante Muchcmetis etiam tempora certum 
flue regia:, liue Portae Olmanicxlocu,SuIranos priores Hadria-- 
nopoli conftiruiflc; pluribus cx locis Laonici mani felium efK 
QuippcdeMuIfumancloquens; Profectus, inquit, Hadriano- 
polim, regni fedem, (hoc e fi, qua: regrn fedeseratj regnum ordi- 2,0 
nauit. F.t paulJoantcdc Mofe:Hadrianopolim } atr,qua: regni fe- 
des cfl.profe&usdbidem rex declaratur. Quam vero ad vrbem 
tran lata tertium fuerit Porta, nemo non iiouit. 

GERLE. DOLA?. SOLEI- 

munis meres. 

. De Ifuendrarum ditione fuperius explicatum numero nota- 

rum i 3 ,qu.i&GcrJccomprxhendebaiuropidum.id nota 19 di 
ximus in tabulis Geographicis corrupte feriptum inucniri Gc- 3 0 
rcdc,pro Gerclc. Narrat vero annales, Soleimanem caftra pro- 
pter Gcrlcn , ad ripam fluminis, locaflc. Non exprimitur cius 
fluminis heie nomen, fedin Anatolia: deferiptione i )olap vo- 
catur. Soicimafnis indolcin Chalcocoadylcs quoque ccu bo- 
nam. 


PAND. H I S T. TVRC. i n } 

mam prxdicat,eique magnas virtutes tribuit. fed eadecum Tur- 
eis de perpetuis eius potationibus 6c luxu commemorat, quae 
ihomini minus rerum fuarumprouido lollicitoquc» tamde exi- 
lium adtulcrunt. 

f 

FALAC Hl%yf C^AR i_yfBOGD NE - 
metjaftj. iflach. Ga/ltcta. Vaiuoda.tJMur- 

ze.Bogdan. 

I <3 

Dacia quondamadpcllabaturamplifltma regio, quxTranf ju 
filuaniamcum vtraqucValachia conti nebat. Et cingunt ambae 
ValachiatTranffiluaniam, quarum v na maioris nomen habet, 
altera minoris- Maior ad Euxinum mare ie porrigit, & noftris 
15 Moldauia, Tureis Carabogdania,quafi nigra Bogdania , fiue 
Bogdani regi o, dicitur a frumento n igro, cuius eft ager ille fera- 
ciilhnus. Gallicus, alter Chalcocondylis interpres, Podoliam 
perinfeite faciunt, regionem iurisPolonici.Mtnor propter Da- 
nubij ripas cxtcnduur,&pIcrumq;Tranfalpina,BonHnioM 5 - 
to tana quoque, ficut & aliis , nominatur. Vlachiam vocaucrc 
Gratci, &c incolas VIachos: pro quibus interpretes Zona ra:, Ce- 
drini, & aliorum hiftoricoruin reddidere Blachiam & Bladios, 
contra molliorem pronuntiandi rationem Graecorum : quos i- 
mitancesTurci,nonIblach, fed Iflach, dicunt, Nomen Vala- 
aj chorum nona Maccis Romanis, origine fabulo 1 'a, quae pluri- 
bus tamen placuit: icd a Germanis noftris profe&um arbitror. 
Habucrut enim vicinos Daci Germanos, putaQuados, Gothos, 
Gepidas; in quorum agro, qui nunc Cepiiienfis dicitur, incola: 
prxfertim Cafemarco vicini i!c Nemetfaftios hodicq; nominat, 

* 0 voce deNemetis (fic Vngari Gei manos adpellant, vc Venedx 
nationes Nemitzos) & SalTiis compotita, quz t Saflm$fiuc Saxo- 
nes Germanos (ignificat Germani vero plenq; ta Italos , quam 
GaIlos,(ciui Germanis iunt Wall^fictu Gilimer nomcGothicu 

NN it 


IO. LEONCLAVII 

cft Wdmer.lEtin Ang! ia quoque Wallorum nomen piifcis in- 
col is prouinciali bus » ab Anglofaxonibus noftris inditum, ma- 
net) vocare folent Walchos & AV^alifc hos: quorum linguae nro- 
uincialiquum lingua Dacix.qux ipG quoqueRomanorupro- 
uincia q uondam firir,adHnis cilct : i dem a noftris W^alchorum )' 
nomen accepere,quod erui ntiatione molliori mutatum in 
lachos.Surfragarur huic opinioni mea: vetus etiam Gallicix no 
men, frequens in antiquis Vngarix regum titulis, quo Valachia 
fignificabatur,cadem cum Gallis Sc Italis vtens lingua, ficut &c 
nuncadfinitatcm aliquam cum eorum lingua prouineialircti r o 
net. Vaiuodx vero nomen gcneral ter fignidear prxfe&u mi- 
litum, quem capiraneum vulgo vocanc.Sed apud Vngaros vt o- 
etiam hodie, dux funt adpellationes adminiftrationutn 
maximarum: vnaBani.de qua luo loco, nimirum capite 174, 
pleniusdi&uri fumus, altera Vaiuodx. Banus cft prxies regius ic 
in aliquo ex regnis Vngarix adiun& is. Vakioda vero prxfes di- 
citur. loco regis adminiftrationem habens in aliqua prouincia, 
puta TranllBuania, Valachia maiori, Valachianiim>ri:fcd e.ile- 
ge ra m e n , v t gu bernatort fi t inferior . Vaiu 6dx Va lachi, poli q ua 
ab Vngarix regum oboedientia fefubtraxifIent,rnorcGrxcoru 16 
Defpotx, de qua dignitate fuperius numero notarum 5-4 proli- 
xcdi&um.pro Vaiuodis audire maluerunt, quali fi principes ef- 
fcntabfoliirt: nccregibusfubic£H, fed potius dignitate regibus 
proximi. Verum vfuuenit cis, quod Gixcis neddifte coftat, qui 
maximasadanguftias rcdaclo imperio, titulos ampliores exeo- z y 
gitarunt: vt i nunc etiam apud Aufoncs nonnullos in ipfopro- 
pemodum amiteendx libertatis articulo conlimilia quxdaad- 
fe&arc,prxtcr morem maiorum, \ idemus. Defporarum cctre 
nunc illorum eafubTurcica feruitute condico eft,mancipioru 
vt nomine potius,<|ujmprmcipmn,ccnfcndi venianr. Sed per- 33 
gendumad alia.VaJachoru ille Vaiuoda, quem annales iii Mur 
vocant, LaonicoMirxcs dicitur, Bonfinio Mcrch s.hoccft, 
Marcus. Repenturapudemiidem Laonicum£L' Mirdan V.fa* 
chix principis nome, compof itum ex hoc iplo Mirx&r Dan /lue 

Gdan.. 


PAND. HIST. TVRC. aS* 

Gdan.Nam & ipfa regio Bogdaniie nomen accepit a Bogdanis 
fiuc principibus fuis, qui vocabulo fane pio dicuntur Bpgdani, 
tamquam Dei munus, vel Theodofij, vel Theodori , vel l)oro- 
thei. Meminit huius vocis & Cedrinus in Bafiliofiulgaro&ono, 

T quum ait.Occurrit etiam imperatori Bogdanus,caUrorum in- 
terioris regionis toparcha fiue regulus. 

SAMOBVNOGLI, AZAPI VEL ^AZEPI, 

Laoma locus emendat tu, Emir Halem, 

10 

Quemheic annales Samobunogli,fiue filiu Samobunaevo* 7 Z 
cant,infra Scheich Bedredin adpellatur, vbi de fed itione per i- 
pfum motaprolixx funt narrationes. Stipendiariorum nomine 
inceiligunt Azapos vel AzeposXaonicus alicubi peregrinos di- 
i j xi t, more Graeco, quibus Xenivocantur,ideft,petcg!ini,quirti- 

pendiisconduai mr.itant.hoceft, qui fune mifthophori, ficutii- 

dem adpeihnt.Idem alibi: T urcoru pedites.ait , quos Azapidas 
vocanr.Ec omnino militiam hi pcdeftrem obeunt, licet alio libri 
ochuii loco legantur hxc verba in vita Muchemetis 1 1 tunc Bel- 
^o gradum oppugnantis; Azapidcsfquos HiuTaronesnoftri vocat) 
diripuerunt forum. Rex olamabat^vt exi merent eorum puellas. 
Heic primum ledioroblcruet, Azapiditm nomine pedites Vn- 
garorum ab auctore intelligi, qui regis line Sultani jMucheinrtis 
foi um, ici licet caftrefr rerum in exercitu venaiium, diripuerint, 
j, ^ Ergo qn.i’ interieda verba funt, Quos Hullaronesnoftri vocat, 
glolfirma funt interpretis imperiti, Azapidas pro Huflaronibus 
accipientis: quu Azapidx pedites Gtu,HufLrone$ equites. De- 
inde puellas eximere dixit, quum Graeci Laonid verba fignin- 
cenr,oculonimcoias fiuep lpulas aut pupillas eruere, vel clho- 
jo derc quodpaulfomeliusadiefUs m.irgim verbis redditum., Vt 
hollium oculos exiculperent. 'ratedus autem 1 igniferorum 
Tureis eft Emir Halem, cuius fupra, numero notarum 14 , fada 
fuit mctio.Sane magnum hui«. .s officium fru&uofum.di* 
gnitatequ e proximum ab Aga Genizarorum. Sed Officiorum 

NN iij 


I 

xU IO. LEONCLAVII 

PortXjtam comm,quar intra faraium,quam qux foris ordinata 
funt,cxpofnio plena, locum pofeit alium. 

OdVSAE SIVE OHOSIS CR FDELITJS. 

Laszarut, pro Slephano Sermx Defiat a, $ 

Lazan/iho. 

7 ;. DeVidinadifrum numero notam 49, de Buruuada&Ma- 

tcra deinceps, loco magis idoneo, ad annum Cliriftianu 1444, 
dicetur. Mulae llue Molis crudelitatem, & iracundiam, ac tyran- * o 
nidem in fuos.Laonicu seriam commemorat, partim hisverbis: 
Moles irae imperare non poterat, fed prxeepsin eam ferebatur, 
quidquid illa di£Ufl'et, faciens: partim alio loco, verbis conlimi- 
libusiOptimusquifque indignabatur, ob Mofis violentiam 
tyrannidem. Caulam vero, cur bello SeruixDefpotamperfc- ty 
queretur,Laonictisexpofuit: quum recitat, cum a Defpora de- 
fenum fuifle, Graecorum perfuafionibus addu&o, Mullumanis 
vc partibus (emet adgregaret,quodMofes xgerrime tulerit. Et 
Dei potam hunc annales vocant Lazarum, quum tamen cx hi- 
ftoriacondet } hxcaStephanogcita,Lazari /ilio, Gcorgif patre: 1 o 
quo de fupenus numero notarum y4 tra&auimus. 

GEI FI SE, CE BIS E. LIBYSSA , LEBVSA. 

Ajl&cm.Smtts A fi acenui .IntZpt. 

M 

j . . Gciuife opidulum eft Bithyniae, litum ad Nicomedicnfcm, 

vel Aftacenum potius antiquitus di&um linum, in ipla via , qua 
Conltancinopoli, qua: hinc Jtincre bidui abeft , Nicomediam i- 
tur.Eavero vlrcriusaGeiuifediltarvnius itinere diei. Geogra- 
phica Narolix delcriptio Abrahami Ortelif Geiccen habet , vo* 3 o 
cenonihil mutata: Busbequius in itinerario Gebifen feribit ,ad- 
dt que putari, hancolim fuillcLibyflam, Hannibalislepulcro 
celebrem Ego pace tanti vin Geiuilen hanc,liue Gebi(cn,non 
Libyllx reliquias arbitror, led Aflaci. Nam Libylla logius a finu 

remota 


PAND. HI ST. TUC 187 

remota cfl , verfus Bithynia: mediterranea, Sc vrbetn Nicaram: 
hodie que vocabulo propius ad Libyllam acec dente, Lebufa di- 
citur. Aftacum veropropterea puto nunc efle Geiuien , quod 
heic in amceniflimum illum maris linum proipcclus pateat, que 
f ab Aftaco, quondam hoc loco fita, veteres adpellauerunt Aila- 
ccnum: vtpaullovlterius idem, mutato nomine, Nicomedierv 
fis dicitur. A ft acus ipla,cum Altaceno !inu>ltc ab allacorum co- 
pia, quar cancrorum marinorum Ipecics eit, nomine vulgo Grx 
cis hodicque Conftantinopoli noto, mihi quidem videtur ad- 
io pellata. Quar paullo poft nominatur Intzua, pagus aut vicus cfl 
ignobilis, haud procula i zuru-lo ficus in itinere, quo Conifan- 
tinopoli Sclybriam,& vlterius Hadrianopolimitur. Eius dein- 
ceps quoque fit mentio in ex tremo Scii mei, qui correptus illic 
peftilcnci morbo fuit»quo fubito periit. 

*S 

k^AKE NZ /, VEL \_A C A NZ1X. 

Sine ftipedio militant apud Tureos Akenzi , rufticum genus 75. 
hominum, ficut apud V ngaros Haiduchi. Quidquid confequi 
ic praedae poliunt, libi retinent: non totum tamen. ( uippenon a* 
liarum dumtaxat rerum Iturum quas polii Jcntsverumetiam o- 
mnis tum prxdx,tum lucri, quod in bellis percipiunt , decumas 
Sukanofuofol uerecogucur. Itali genus hoc militum lu a lingua 
Vcnturcrosadpctlant,prilcis Volones didi fui le videntur: vn- 
x 5 de Callimachus Experiens noninclegater noftros Cruce ligna- 
tos, Volones no m inanit. 

M ICHALOGLI. TOCAT. 

50 Prima nominis Miclralinorum, fiue Michalogliorum , fiue 7 ^ 
Michalidum mentio, in his quidem annalibus, hoc loco reperi- 
tur.Dchisdi&um a nobis antea numero notatu ’7.Vi bsTocat, 
quo relegatus fhifle dicitur Mecliemetes Michaloglius, exilii- 
matura plcriQue, quos inter & Mirius Niger eft, relpondcre 


M IO. LEONCLAVII 

veteri Ncocxfarix.quam in Cappadocia collocanr,ipfam quo- 
que prouinciam Cappadoci ar Toccatum ad pellace Pincto:quu 
Leonis Augufti NoucJla de Thronis, Neoexfariam faciat me- 
tropolim Poti Polemoniaci, l ocatam hancnolira i< Laonicus 
Tocliatam Icnpfi^needefunt.qui malint eam refer, e ad Arme- p 
niam. Bellonio certe Ndar c(l Neocacfaria , nomine recentio- 
ri.quod paullo propius ad prifeum illud videtur accedere. Pedi- 
tes, quorum dux in Valachiam profugifle dicitur, paullo ante di- 
difueic ftipendiarij^TurcisAzepi, de quibus numero 71. 

1 o 

V ARS AC , SIVE FERS AC. CONIAE BEGVS. 

Opidum Caramanix fiucCilirix, quod annales Variae & 
Veriae adpellanr,in A natolia: tabula GeographicaVerfagelifcri 
bitur. Conix princeps, (iue begus 1 conij, Caram ania* princeps 1 j 
dicitur, abaulafiue regia Iconienfi.Et bello petiit hunc Muche- 
metes, propter focietatem cum Mufa: cuius adiuuadi caufa Pru- 
fam Caram anus obfcder at, dum Muchemetcs ablcns.in Euro- 
pa rem contra iplum Mulam fratrem gereret. 


SAMP SONIS OPIDVM. 


7 $ Huius duitatis Cedrinus & alij meminerc.tamquamin Poto 

* prouincia fuce. Portor Grxeias noder aix, in illa regni vel impe- 
ri j Graeci confulionc.quxa Flandris capta Colhntinopoli ex- M 
ftitit, Sabam quemdam pro le hanc vibem Sampfonisocc upaf- 
fc cum rota vicinia, cui prius imperatoris Grxei nomine praee- 
rat; ftatimque (ubiicic mentionem Cappadocia fiue regni Tra- 
pezunti), velut huic vicini, quod in poteltuie Dauidis Comneni 

tunc fuerit. 3 ° 

ROM AN IA. CVNVZA , C.ONOZVS. T A- 

t4rb>ij»r. Tat argoi. 

O uu mTawri dicuntur in Ro maniam ex Alu migrare iufTI, 

7 9 ' ^ Romam* 


PAND. HIST. TVRC. 

Romania* domine Thraciam accipito,cuiuslioc annalium Io» 
coexpr* flnm eaftrum Cunuza, non proci, labelt a b v?rbe Phi- 
lippopoli , & Conozos Grxcis nominatur. Caftaidius in Iio- 

•graphica vocat Cognuzatm, Italica 
J Grarcaquc pronuntiatione. Nos in itinere noitro per haecipla 
loca proficifcebamur,& in opidulo quodam pcrnodar.itcs , ibi- 
dem deprehendebamus ex ipfo nomine loci, fuiflcrcgiionehac 
olim Tataris.huc vel ut in coloniam dedudlis^id inh abiitandutn 

concdlam.NamopiduIinomcnincoIxdiccbantcfle Tatarba- 

i o far, quae vox emporium fiue forum Tatarorum fignifteat. Nec 
longius, quam (ex aut ieptem horarum itinere, diilat a Philippo- 
poli. Ponitur ibi dema Caltaldo Tai tagi.prorfus vbiTatarbafar 
viatoribus ab Hermi iugis altiffimisin planaThucix dcfccndc- 
u bus occuirir,i n aequore fpatioiifl imo, longcque pulcherrimo 

15 fita: quod nomen a Tataris itidem videtur denuacum, fbrtafle 
Tatargoi fcnbendunijquod Tatarorum ert pagus, &: idem Icili- 
cet cum T atarbaiar. 

* 

CMANISSA. TORLAC. 

io Turei Maniffam vocant vrbem Aliaucnm,qux Gr.xcis eft 8 
Magnilia, Latinis Magn di a. Sanfouinus &a!i| non re&cMan- 
grcium putanthodic nominari. Suntautem in Aha minorici- 
uitates huius nominis duar, quarum vna dicitur ad ainncm Me- 
andi wn fita Magnefia. Hanc Ephdinar metropoli nouclla Leo- 
nis Atigufti (tibiicit. Alteram ad Smyrnen (em metropolim re- 
fert ,amcniflimo litam verfus iEgarum mare loco. Supereft e- 
ti«m nunc viraque, led portet ioretn illam puta, quam Sulcant 
Turcici filiis (uis inhabitandam adbgnare (olent inueterata co- 
fuctudincificut ibide dixi mus fupra , iullu parerno iam Muche- 
3© metem.vnicumSuItani Muratis 1 1 1 filium ,dcgerc foriae, ro- 
xneneft apud Tureos certi generis rcligiefbrum, diuerfa qiiarda 
a Calenderum &: Deruifiorum profeflionc liquentis in lf itura.* 

dequibus omnibus (uo dicendum aliquando loco. Hthicille 
Torlaces monachus huereligiofus elf, cuius obiter m cntionctu 

OO 


2.90 


IO. LEONCtAVII 


fu p ra fecimus numero notarum 6 4. De Serris antea dictum nu 
mero 4 j.Salonicam vulgo notum prifeis didam fuiife Thella- 
lonicam. 

SCHEICHE. SOPHI. PRIMA SO- y 

fhilarurum [editio. 

Sunt haec quoque nomina fine focerdotum , fine peritorum 
Mahumctana: legis, &c ciufdcm interpretum. Schciclies apud 
Tureos paene pro viris fanetis habentur, veluti qui animarum 10 
curam gerant. Ex horum numero quemdam fibi deligit etiam 
ipfc Tureorum Sultanus, quem in omnibus , qua: ad fal u tem a- 
nimx fuse pertinere putat, confuiit. Ceterum hoc loco prima 
notanda Sophilariorum in annalibus liifce mentio, de quibus 
infra luodiduri loco fumus. Horum nomen non a Gra*co So- 1 5 
phos, quod fapientein fignificat, fcd a Sophi, voce Arabica de- 
riuatumciHqua denotatur lana. Nam hi Sophi profitentur reli- 
gionem ceteris Mahumeranis nouam , quae praecipitinter alia, 
ne caput faftu quodam lineis i piris inuoluatur,quod Turei fi- 
dit are folent: fedvti capitum tegumenta dumtaxat humilitatis 2.0 
modeftiaque declarandae caufa,dc lana conficiantur. Plura de 
his, vbi deinceps ad Sophinorum mentionem peruenmm fue- 
rit, expoii turi capite 188 fumus. 


.1 XXI Mf 'Cf /EMPTIS. 1SMTR IN ^ iNATOLlA . 




Redegimus fupra, numero notarum 4~,$ultanorum annos, 
quibus regnarunt , ad certos numeros. Ibi traditum inter alia, 
Muchemetem primum odo dum tax at annis imperafle. Licet 
hoc colligere de Turcicis annalibus, qui principium regni Mu- 3 0 
chcmetis ad annum Mahumctanum 816 referunt , anno Chri- 
ftiano 1414 rcfpondentem .* mortuum vero notant eumde Mu- 
chemetcm anno fuo 824, qui noder dt 1 ' r ii. Ergo dumtaxat 

annis odo rebus praefuit. Hoc ideo fignificaudumputaiii.quad 

loco 


PAND. HIST. TVRC.' 15, 

# I 

loco prius indicaro fcripferimcxSanfouino , regnafie Muche- 
metcm annis 17, pro quibus 11 annos Chalcoicondylcspoluir: 
quum accuratior fit annalium Turcicorum co mputatio. Ctui- 

taslfmyr aTuicisdicitur,quxGracciseftin Alliae minoris Ionia 

% nobilis illa Smyrna. 

cflf V S TA r H AS ALI EN VS, / A T o S MA Kl- 
darum (tfamilum in geni . Exemplum hmc firmle 
de l oldcm*) 0 Brandcburguo . 

10 k * i- 

Nc mirum aliquibus videatur, potuifle Dufmen Mufhpha, <; . 
pro Muflrapha Zclcbi.dudum amillo Baialitis filio, fetanto vc- * 
ditare arti ficio,vt eius patrocinium non Graecus dumtaxat im- 
perator , fed etiam magni Tureorum principes, Smyrnaeus ille 
is Chufeincsbegus,Aidinenfis,Sarchanieniis,Menre(ianus,Chc- 

midenCs,fufciperent:libct heic ex annalibus manuferiptis cxc- 
plum fubiicere fimillimum de quodam, qui 60 plus minus ante 
lios D ulmis Mulla phae motus annis, le principem Brandebur- 
gicum, Imperij Romani feptemuirum , mentitus fuit. Et ipfis 
10 haec annalium verbis, e lingua Germanica Latine redditis , ex- 
ponemus. Anno(inquiut)! 3 4S RudolpliusSaxonix Duxfecu 
ipfedilpiciebat,qua via LudouicumBauarum,LiidomciAugu- 
fti Bauari filium, principatu Bi ade burge n fi pellere pollet: quod 
quidem parum abfui t,qu in perficeret. Diuulgabatemm,Mar- 
2. y cilionem Voldcmarum Urandcburgenlcm,qui ante triginta Sc 
vnum annos amillus, peregrinationes varias priuati hominis 
habitu iuiceptas obiuiilec,nunc tamdem inuentum efle. Hoc 
modo produclum in fcenam molitorem quemdam , verum 
adferebat efle Voldcmarum Marchionem Brandc burgi cum. 

D 

50 Illevero molitor in Saxonia fecreto pluribus annis habitus, 
ea ligna corporifque notas , quibufeumque fieri potuerat ar- 
tibus &C a 'cu, acceperat; vt confidenter profiteretur, certis 
fc probaturum documentis, vere fc Marchionem Voldema- 
rum efle. Mox ergo reperti denuo V oldemari Marchionis, 

OO il 


*P* IO. LEONCLAVII 

tcc . b annis amifiijfamapcromncs regiones didita fuir: coque 
rumore permotis multorum animisjcompluracaftella, cum ci- 
uitat.ibus& opidis,moI ituri deditionem faciebant. Si qui vero 
u .iere fe nollenr.raro auxiliaribus Karuli Bo herniae rcgis.& Im 

perareris Septemuirum quorumdam futfragiisele&hqui Baua- $ 

ro infertus ernr,quam Saxonis Rudolphi copiis, adaecipiendum 

molitoris impcrium^digebanturradeo quidem, minor vr Bran 
de burgici principatus pars in poteftarc Bauari maneret. Tam- 
de mintclledum, molitorem efle,qui fe pro Mare liionc Volde- 
maro gereret. Qua decaufa Damae rex, & Ludouicus Roma- 1 * 
nus, alter imperatoris Ludouici Bauari filius,Ludouici Brande- 
burgici frater, item que Cracouiat rcx,& Stetincnfium Dux , ac 
plurcs PoloniaeSileiiaequetunc ad Polonix iura /pedantis pro- 
ce. es cum Bauaro (e conjungebant: quorum auxiliisndiutus, 
varias rerum di /ii culeares vrcumque fuperabat. Committebam jr 
tur Sc d uerfa proelia, nonm unquam vi tKcnt ibus molitoris illius 
copiis, qui Marthioncm f« Voldemarumad/crcbai : ac viciflim 
Bauaii militibus aliquando /ua quoque rropa a rta ruentibus. \ r - 
na tatr.cn in pugna qu dam din icatuma Bauari partibus lanc 
quam infeliciter, Ludouici Romani, qui Bauari frater erat, au- 19 
ipiciis parum aufpiemis. Nam is vix faluuseuafit.captuiq; ma- 
gna cum iid iei j, Vold e tnari gloria fuit ex panibus Bauari, Dux 
Rudulpluis PalaiinusRbcncnfiscum lxxix nobilibus galea- 
tis: quosinrer x l Polom numerabantur, & in his xi 1 1 r tum fra- 
tres, tum adgn.in.qui eafdem gcftabanr galeas, &: gente Zctlrzia i j 
nati erant, ha clades tantum dc Bauari opinione dc unimur, vt a- 
liquot ab eaciuicares deficerent, qnx prius ab ip/b fteteiat.Hoc 
modo totum triennium durante bello, tranquilla principatus 
Brandcburgiciportt/lioneBaiiarus potiri non potuir.-donecia- 
oem rcdadu% in p itertarem molitor ille, comet icius princeps, 

&r ad gnis/ttppJicium damnatus exureretur. Nonomimouo 
m gs imule, quam h c Voldemari molitoris motus, illi Murta- 
pha iuppofiticii conatui flmiiiscrat. Ac ne quis inaequale Duf 
nu f mile Voldcmarum, talione potcftatis 3 c imperij , quod ad- 

fc itabar. 



PAND. HI ST. TVAC. 

fe&abat, Iu (picetur : v t nihil de labcfa&atis Ofmanidamm viri- 
bus poft calamitatem Baiafitis dicam, (altim videamus cxipfis 
aliorum annalium manu exaratorum Latinis verbis, quam po- 
tenti principi molitor ille fuccederc voluerit. Anno, inquiunt, 
S moVoMemarusBrandcburgenfisMarchio, mortuis fratruelt- 
bus & patruis, diuifum in multas partes totum folus illius ti- 
tuliobtinuic principatum: & gloriatis in fortitudine ac magni- 
tudine potentiar fuac, curiam celebrem & famofam indixit regi- 
bus & principibus, prope logeque pofitis: habiturum fe nuptias 
1 o cum fili a patrui lui fignificans,& omnes miliis veredariis ad hu- 
ius follem nitatis gaudium immans. Eam tenuitin ciuirate ma- 
ritima Rotloc bio, fita maris ad portu, vnde vcrfusDaniam,Suc- 
tiam, Norucgiam , Sc ad panes akis nauigatur: in quem etiam 
natiigia mercium diuerlarum deaiucrlis &: remotis regionibus 
{ 5 ad pellunt. In hac curia fuir-rex Dani x, cum duobus ducibus, 
fratribu fuis.&immenla multitudine populi terrae Luae: I )uces, 
Convtes.L beri Barones innumerabiles de Saxonia : Marchio- 
ncs?c m wcestamdeillis, quam de exteris partibus, quorum 

n : merus vix p terat arlhm.-.ri, Marchio manibus regis Daniac 
10 uni .*scum magno decore infignitur. Mille (cptingenti nobiles, 
in hoctiroc nio,nouac mitiuai cingulo per Mart hionem cum 
pompa maxim i decorantur ibi Dominarum dediuerfis parti- 
bus formularum, ficut & militum, mnuberabi lis exftitic copia. 

1 entoria per campos erecladcarlato circumdata, cum opperi- 
1 y mentis, tub clliis,&ftratorii$, vc’ ut aurum micantia videbatur. 
Putei pleni vino,cercui(ia,& medonc,ad potadum.; fpccus re- 
petar carnibus, pi fcibus, & frumento: nauesonuftac (pccicbusa- 
romaticis, ad corporales explendas delicias, habebantur. Qux 
quidem gIoriapolHi.ee in fauillainbreuielt rcda&a, propter 
jo nuptias illicitas, & failum glori* temporalis. Namiple Volde- 
marus M.irchio fine hserede decedit , & ad Imperium totus ille 
principatus ampliiifiimus de: lolutus fuit. Hactenus' Annalium 
ve* ba, quorum le&ionc Magnifico Domino Hieronymo Bcck 
a.LeopolJftorf, vt alia plura, debemus* Ex h is autem liquido 

60 i ii 


19 4 


T O. LEONCLAVII 


paret, non minoris fuifle momenti Voldemariantjm hoc nego- 
tium, quamillud Muftapharum, Recenfeamus &: alia,quacin 
comparationem vtrimque venire poliunt. A Mullapha llaoat 
Imperator Gra?cus illic, a Voldemaro liabat Germanus Imae- 
ratorheic: Seranto quidem potenrior, quanto Grarcuniimpe- ? 
i ium id tem noris Germanico debilius erat. Prarter J m pera tore 
cum Mullapha coniun&i principes illic erant, heic Yoldcmaru 
quoque principes praepotentes foucbant. Debilitaram Muratis 
potentiam Grxcus imperator, &: Turcici volebam principes, 
quod a Murate libi metuerent, lua que tueri pariter, &r priusab i o 
Otmanidis libi per vim erepta recuperare niterentur: itidem vo 
lebat deminutas Bauari vires Karulus imperator Occidentis 
cle£lus,quod illum veiut rnn^um, qui patrem habuidet impe- 
ratorem, non abs re libi lui fq* rebus formidabilem putaret: vo 
lebateumdem ditione Brandeburgica pulfum Rudolphus Sa- 
XOj flirpe Anhaltinorum cxAlbcru V rf polleris editus, vtaliqua 

ratione principatum illum fi bi fuifq; repetere tamdem aliquan- 
do pollet, quem iurcpropinquitatis&adgnaticniscumBrande* 

burgicis principibus exfiinftis, ad ie pertinere putabat, frienio 
toto Murates imperio potiri quieto non potuit, defendente lei- 20 
Idc Muftapha, reiquc turbante Turcicas .* heic triennio nec Ba- 
uarusvei fru i Brandeburgica regione, nec vinci potuit Voldc- 
m arus. Muftapha: triftis fuit illic exi tu$,heic infelicior molitoris 
Voldcmari. Muftapham ncci dedit illic iaqueus, heic Voldo- 
maruin rogus ablumlit. Hoc modo caulas, conlilia, perfonatu 1 j 
rationes, &: rerum cuenta fuilfe conlnnilia,refpondentibus ctia 
temporibus iplis,videmus:ideoquc tam libi rebus omnibus gc~ 
mina, tam illuflria duo laeculi vnius cxcmpla ( iucunda 
leclUjConliderationc digna, libenter heic 

ob oculos ponere fiudiolis jo 

hiltoriarum vo- 
luimus. 






V A R DA- 



PAND. HI ST. TVRC. 

VAKT> ARIVM OPI D VM. VARDARIVS 
amnis. VarcUrM*. Vardari. Ver dari. 

Quod tegitur in annalibus Var darium , Tiieflalue opldu eft, S 4. 
eft,adVardarium flumen, quod Axium prifeos dixifTe, PractoF 
j nofter&alij notant, ad feptimum aThe lalonica lapidem ficu: 
Iicct foflx Vardarix roo milliaribusGrxcisabfintaTheflaloni- 
ca,de quibus alibi. Meminit I ,co Sapiens Auguftus in nouclla 
de Thronis epifcopatus V ardariotarum,que metropoli Thefla- 
lonicenfifubiicit. Et hofce V ardariotas etiam T urcos nominat, 

10 tranflatos aliunde fciliccthuc, ad Vardariumfluuiuiii. Scribi - 
mus autem V ardarium,more Graeco: quum alij Bnrdarium ma 
lint, contra pronuntiationem incolarum, quibus cft Vardari, &: 

V erdari. 

CII VS E IN RE G, GRAECIS ZVNAITES . 

Quem Turcici annales Chufeincmbcgum, Ifmyrae princi- 
pem nominant, Laonicus Zunaitcm vocat Smyrnarum princi- 
pem: qui cum DufmcMuftapha captiuus a Graecis cuftodicus 
10 fuerit in Epidauri arce, nunc Moncmuafla fine Maluaiia,& in 
ImbroLcmndqj inlulis, quam diu Sultanus Muchcmctcs vixe- 
ritjcui quidem hacin rc gratificati fiot. At Muchcmctc mor- 
tuo,Mufl:apha$ cum hoc liberatus, te Murati Muchemetis filio 

fuit oppofitus, prxfenti cum rerum Grxcarumdifcrimine,ficut 

2-1 idem prolixe commemorat. Obiter hoc etiam ad licitor, Zu.ini- 
tem hunc dici Sanfouino, non Zunaitcm: per oicitantiam icri- 
ptotis,vtputo, 

VL VB AT. L OP ADI VM. L VP ADI. 

5 0 Rhyndaais. Michalizi. 

Monuimus fupra,numcro notarum 16 ,quodT urcis opidum ® ^ 
minoris Aliae dicatur Vlubat, Laonico Lopadiuni efle,nunc 
vulgo Lupadi nomen habere. Mchenfis Antonius > Podota 


1 9 t IO. LEONCLAVII 

nofter, cuius fupra meminimus numero norarum 14, Lapidum 
quoque dici volcbat.Sed heie addendum ,non opidum dumta- 
xat cile Lopadium: fed etiam ?jcum Lopadium & profluentem 
e lacu Lopadium amnem ( eodem confpici loco,&: iildeni adpel 
lari nominibus. Licet hoc etiam pcrfpicuedc Laonici verbis in- J 
tclligerc,quum resealdcm rcfcrcns,ait: Eo tempore caftra Mu- 
ratxi metabatur prope Lopadium lacum , & regionem Micha- 
licij vadabant: vbi lacus multis ambagibus perangudiasin ma- 
re femetedundit,&: ibidem pons eftMuftaphas aute accedens, 
caftra locauit iuxta odium Huuij,qui cx lacu promanat. Quibus 1 9 
in verbis qua: Michalicij regio vocatur, nunc MichaJjz:, tam ab 
huius nominis fluuio,quam ab opido dicitur: quod a Lapido fi- 
ue Lopadio milliaribus Grarcis 1 o didat. Addendum & hoc, 
amnem Lopadium pri/cis di&um fuide Rhyndacum. 

Falfi rumore diduceres magni momenti confecta . 1 1 

g-r PraJtcr illud ftrategema ,quo Meclicmetes begus Michalo” 
glius Mudaphxos proceres ac milites in partes Muratis adtra- 
xinaliud etiam a Laonico memoria: proditum ed , quo lingula- 
ris vafricici commeto res pariter ac ipes omnes Muibphz fun* 1 9 
dituscucrlx corruerunt. Ait enim, miliis ad Grxeorum impe- 
ratore ac proceres, tam a Murate, quam Muftapha legatis, Grar- 
cos tamdem re deliberata Muftaphads adfenfos, Muratxorum 
podulata reiecifTe.Tum vero Muracaros fuorum ineaftca, ma- 
xima cum feftinatione rcuerfbs, mox felium fparliflc rumore, 2. j 
quo Graecos adlirmabam Muratis partes amplexos. Ea re peL 
transfugas, vt litjn hodium quoque cadris didita , fummopere 
perturbatos MuftaphaEos,quoruin legati cum peroprato Gr je- 
corum rclponfo necdum aopuleran^abir dis animis vel Mura- 
tis fc gratia: ac fidei pe rmififTc,V£l fuga faluti colnluillc: quod ab 50 
jpfo quoque Mu Itaplia facium, Zunaix patritum ad principatu 

fc recipiente. Mem orabde profeCfo exemplum, quo pa&ono- 
numquam in bellis res maximas rumoribus velproiperis,vclad- 
ucifi$,cum dexteritate Iparfis, perficiamur. 


BVGA. 


PAND. HI ST. T VRC x > 7 

fi VGA. CVS A, PRO fi VGA. 

Quo loco fita iit Buga/atisintclligi potcftdc notaris fupcrius SS. 
ad numerum 14 A Lopadionon longediftat,haberque lacum, 
cx 4110 promanatamnis Buga, duitati cognominis. Rccentiori- 
J bus Iuba vd Guba (cribkur, litteris tran tpofiiis. Amnis Botr a 
qncrn diximus, Lopad o flumini mifccumquod itidem Grecos 
•lim Rhyndacum adpcliailcjpauilo ante norauimus. 

GENFENSES gVlVAM IN EVROPAM MP- 

I o ratis 1 1 coptas trans HdUfyontum, accepta mer- 

cedc maxima, tranjportant. 

ReferuncTurc^MuratemjVt MuAapham fugientem opnri 89 
meret, quum omnes ad Hdlefpon tum propter Calbopolitahu 
Iy craiedhnn naues in terram tJIc fubduxiflet, mercatorum impo- 
litas nauigiis copias luas trans Hdlefpontum vehi cura fle. Qui- 
bus in verbis, quinam illi mercatores fuerinc,no exprimitur. Sed 

Laonicus,rcm difertius exponens: Prxuerterat,inquit, Arnura- 
tem Muftapbas,Callip6lim transfretando. Aniurates vero na- 
10 ftus lanucnfium nauim maximam , quae forte adptilcrat, cum 
gubernatore padfcitur;vt iecum Peregrinis & militibus Ia nue, 

(itipcndiarios& Porra: milii es verrere debuit inrcrprcsjrelfqutf- 

que copiis, in Europam tranfueheret. Merccdem guberna- 
torifoluit maximam, quantam pollicitus pecuniam fuerat im- 
1 y pigre numerando.I i i nc ergo um cognoicitur, mercatores illos 
fuiileGcnuenfes, quibus ali) Murarem in lingula trarifuchcn- 
dorum capita ducatos I i ngulos,ahj binos foluille memorant. Et 

notandus li i c locus tam Laonici, quam annalium , propter no~ 
Arorum alucinationes, quorum alij nauatam hanc Tu reis aiunt 

yj a G en uenfibus operam tempore prima: Tureorum tranfioAio- 

nisinEuropam, in quibus cil Nicolaides.de quofupra dnAiun 
numero notarum I4:alij referunt ad id tempuSiquo refcilfis au- 
ftorirare Pontificis indutiis, quas VJudiflaus Polomis Vngari* 
rex cum Murate paiAus fuerat, Eugenius Illi Pontifex , £ ha. 

PP 




%<,% IO. LEONCLAVII 

lix principes, V ngaro promHenmt,fc triremibus obfefluros Hei 
lefnontum: quo minus ex Alia Murates, vbi bellum conrra Ca- 
ra manum gerebat, in Europam tranfmitterc , conatu fque Vla- 
di ilai regis, EuroraT urcos cie&uri, poffet impedire. Quo fime 
tempore, fiGenuenles tranlportandis Tureis operam Murati y 
n maflenr; ccu pellime de tota meriti rcpublica Chriftiana, diris 
ommum deuoti fui flent. Sedhocquidem cos Laonicus&an- 
mles l»i crimineltbcrant, quuminterim negari nequeat,banc 
Genuenlium,priuarorum tamen hominum operam, in hoc te- 
pore contra Muftapliam Murati prxftitam, no Icue Graecorum t • 
rebus adinlilledamnum, ac proinde ceteris etiam totiusEuro- 
pse populis Chriftianis fuifle noxiam. Bolairis &l Ezcx planiciei 
loca fuperius expolita funt numero 24. Tantum heic obfer- 
uandum,nomincBoleri fuic Bolairis f etiamopidum heic litum 
intelIigi.Mortisgenus,quoMul>aphamMurates adiici iuflerit, i y 
nimirum vt de pinna quadam murorum vrbis Hadrianopoli- 

tanxfufpenderctur; a Chaii.ocondyicfilentiopra:teritu } a Fur- 
cis memorix proditur. 

L AZ ARI BVOy SERVIAE DES POTAE, io 

fimuL 

«o. Hisannis Uonfiniuscum vno Gcorg^DefpotaRoxianoru 
huc Razianorum,qui &: Seruij,Muratem bella geflifle fctipfit. 
Annales vero Turcici tradun^annoCbrillianoiqi/Lazarum 
Dcfpotam (enem ditione fuaprorfus exutum: nihiloq; minus 11 
anno fcquenti proximo Muratem,in(hurato bello, Lazari re- 
gionem vniuerfam populatum efle, Quibus ex verbis equidem 
colligo, nomi ne Lazari fenis imelligiSrephanum, Lazari primi 
filium, quem Murates regno cicccrit: fed ab eius filio receptam 

mox d tionem, a Murare direptam anno proximo fu: Te: Laza- 3 o 

rum vero iuniorem hunc, Georgij nomen habuifTeper- 
Ipicit cx horum Defpotarum ftemmateic&or, 
quod fupra, numero notarum 54, 

dedimus. 


IBRAHIU 


*9f 


pand; hist. tvrc. 

IBRAHIM, PRAIMES, ET kJ\{ PRAIMES. 
QuiTurcislbrahim bafla,Chelilisbaflx pater dicitur, Lao- 9 l * 
nico Praitneseft, Aliis filius: quo loconorauit ad libri margine 
interpres, hunccumdceflc cum Chaiambego. inquofanefalli- 
J tur.Nam hic Chaiambegus interpretis, Laonico libro fexto Ca» 
rambes dicitur, Priami filius , Chelilis frater. Vbi nota, Priamum 
vocati nomine corrupto.loco Praimis,qucm Gr^ci Mpraimem 
feribunt , ob difficilem ipfis pronuntiationem littcrx noftrae 
B, pro qua M P ponunt: vt Mpaiafitcs , pro Baiafites: Romper- 
r e tus, proRobcrtus;Mpipcrius,pro Btberius,cognomineTiberij.* 
Mpaiulus, pro Baiulo: qux polteriora duo reperiumur apud Ce- 
drinum &GregoramXaonieuslibio deinde odauo etiam Prei- 
mem , fiuc rechus Mpreimem dixit. KtGrxcum Praimes uuc 
PreimcSjTurcicu Ibrahim, fa&a nnt ex Hebraeo Abraham. 

'** iMr RATES SALO NIC AM EXPVGNAT. 

Annales hiquidem non indicant, cuinam Murates Salonica 
fiuc Thcflalonicam ademerit: led res fic habet. Anno Chriftia- 
noi4t 5 Thcflalix ciuitasTheflalonicavenditareipublicx Ve- 
io netx fuit ab Andronico PaIxoIogo,ManueIis Imperatoris Gi a: 
eorum antepenultimi filio , pxnultimi loannis , & vltimi Con- 
ftatini fratre: cui lege permutationis, annui reditus ciuitatis Tar 
uifinxccfrcrunt.Scd mortuus fuit Andronicus in itinere, duin 
Venetias nauigarct. Nihilo minus vrbe potiti V cneti, Tuos cb 
% J Re&ores mifere: quorum primus fuit Marinus Bondomcrius, 
cum titulo ComitisTheflalonicx.Vedmopropterea faclafuir, 
quod Gr^ci nullo fe modoTheflalonicam aduerfusTurcorum 
vim poife tueri viderent: licet vrbsipfa magnitudine infignis.co 
piis locuples, Thermaici finus portu nobilis, nec vili Gra carum 
ciuitatum ceteris ornamentis inferior effet. Anno deinde 14 ji 
Sultanus Murates eam obfcdir,acmuItoties oppugnata , Vene- 
tis tamde eripuiuczfisdcfcn foribus, ac prxfidij Veneti reliquiis 
naues ingreffisjqux in portu ftabant, e arum que lubiidio Tur- 
eorum c manibus dilapfis. 

PP h 


y . >• . IO. LEONCL A VII 

CUONS ZOG A y J $jrj ET TO - 

gaxus, & Tttganm. 

9)' Qjik i. utci montana Zoga: vocanr,Gra;ci vel Togmu rnon 
tcm,viLaonicuSiVcl Tuganum,vtl ) r*tornoftcr,dixcrur. Lao- 
nici locus hiceft.Muftaphas,inquit,tamdem nufquam tutus, fu y 
ga fc contulit in montem, quem incola* Toga num vocat. Prae- 
toris autem h.vc verba funt; Imperator etiam montem' Tuganu 
in potcftatcm redcgit,&: opiduium in co condidit.-quo Nicolau 
Cotertzen ablcgauit, vt excubias illic ageret, & Latinis intra 
Tzurulum degentibus negotia facclleret: quod quidem opidu r* 
Tzurulinon magno tempore interiero Romanis a coniis oc- 
cupatum fuit. C Quibus c verbis inteUigirur, Thracia: motem dio 
T uganum vel Toganum, vicinum TzuruIo»de qua fuperius di- 
£luin,mimcro notarum i 6 .Zoga vero Turcicum, eam adTo- 
ganum rationem liabcr, quod pronuntiationem adtinet,quam i j, 
OzmanvelOfman,ad Othman. 

^ARBANIA. k^AL BAN V M. (_ARNAVTLAR ; 

$4 . Qib im Grxci veteres Epirum dixere, nunc Arbaniam vo- 1» 
eant , Sc Albaniam. Nomen Arbaniarreperiturin libro Gra:ca 
lingua vulgari fcripto,cui nomen Portolanus. Albanum Pra> 
tor Graeciae nofter hanc regionem indigetat. Incola; Tureis 
Arnautlari nominantur , aquibusiam maiori cx parte Morea 
quoque, iiuc Peloponcius,inhabitatur. z ? 

HERZEC , hIERZEGOVINA. BOZINA 
duplex. SandAlis regto.Dux Sancit Sab.c. 

5 f. Regia Bozina* luperioris, verius Iadram fiueZaram , &Epi- »© 
dau rum, nunc Ragu/am {c porrigentis , Hcrzcca Tureis adpel- 
latur.a Caftaldo,Cherfec.ab aliis Orzegaa Bozinacis Sc Croa- 
t s Herzegouina: quod Ducisiiue Principis icdese(Ict,quem 
Bozmaci Croatique , cum Vngar is, Germanico vocai oloiiu- 

nunant: 


PAND. HI ST. TVRG pi 

nominant Herzog. QuippedupIcxeratolimBozinajfupcrior 
& inferior: quarum hac regem habebat , quem Illyricorum re- 
gem nuncupat Chalcocondyfcs: illa principem liue Ducem, 
quem etiam San< 5 li Saba Ducem vocabant. Laonico Sandalis 
j regio dicitur, & incolae Cuduergiab eodem adpcllantur , haud 
fcfo an non corruptis vocabulis, vno ex Sanfaba , ficut Itali pro- 
nuntianc, altero ex Herzccoui. Sed plura dc his infra, quum in 
Baiafuis II vita de Achmctc bafla Cherfeogli fiue Cherfecogli 
tranabimus, notarum nJi & 1 6 t capitibu s. I n rabulis chorogra- 
i r phicis pro Hercego ciuitate repertas alicubi feriptum Sercico, 
fed corrupte: 

B V L Cl FILIA lMVRATI NVPTA. 

Nomine Bulci accipc Georgium Bulcouitziuin,Seruia: De- s> 6 . 
fpotam , & vide notata fuperius ad numeros notarum 46 & ^4. 

1 y Filiam huius, Murati nuptam , plerique vocant Irencn, cogno- 
mento Cantacuzcnam; in quibuscft Geufracus , quem Reinec- 
ciusfcqiiiriir.Scd hi quidem errant. Nam reacfcripfuSpandu- 
gmushanc Mariam fuifle difbm, qua' nata fuerit non Cauta- 
cuzino , Icd Iurgo(ficSen:ij Georgium ocanc ) Derpora patre,- 
tc Cautacuzina tamen Irene matre, qua: foror fuerit Gcorgij Can- 
tacuzini. Georgius autem, quod Spandugtmis non addidit, ne- 
pos erat imperatoris Ioannis Cantacuzini,ex Mattharo hiio, Al- 
banenlium principe. Quapropter haec etiam Maria neptis fuit 
eiuldemloan nisi mpcracoris Graeci. Fallitur &£onfinius, qui 
1 5 Dcfpinam hanc Svnderouia capta Tureorum in manus vernile 
feribr: quum cx. annalibus his confler, illam vrbem anno demu 
poft initum hoc matrimonium tertio fuifle occupatam. Ht no- 
tandum, hanc M. irati nupflllcannoChrifeuno 1431, vel Mahu 
metano S38. pofl: biennium vero, circumcifum fuifle Muche- 
30 metem Muratis !i Ium. Hinc enim intclligitur, non fuifle natum 
ex M.u ia Defpina Mtichcmetem, quod vulgo magnis etiam a 
viris memorar proditur. Quippe bimuli apud Tu reos circum- 
cidi non fblent.Er tradunt annales, M uchcmeterrrnatu m anno 
Mahumetano 8 53 , circumcifum anno 841. vnde coi igitur, o- 


jot IO. 1EONCLAVII 

Tennem fuiite, quum circumcideretur. Adde teflimonia Grae- 
corum, Chalcocondylis &c Spandugini; quorum illcGcorgij 
Defpota: filiam, Muchcmetis nouercam ex prefle vocat: hic ve- 
ro Murare ni ex Maria Defpina nullam fufrepifie fubolcm , di- 
fettis itidem verbis tradit. Habes edam initio declarationis hu- r 
ius, prima ftatim nota, de hoc quaedam a nobis expolita. 


BFRFZ y BARAZ \ CIBFRA. 


97. Caftrum{hoc nomine ciuitates etiam Turei vocant) Buruz, >* 
in Anacolia: tabula cliorographicaBaraz nominatur, & ad flu- 

uiurn Madren collocatur, qui veteribusefl: Maeander. oiim Ci- 

bura dicebatur, vn de per aphaerehn Buru2 fecere barbari > quod 
verum huius nunc opidi nomen cft,non Baraz. Grjeci veteres 
Cibyren > ■ iniinarunt, &c allui a Mxandro lumine icripfcrunt. 1 j 

Ixo iapiens imperator hancprimoloco refert inter epiicopatus 

Stauropolitanae mctropolcos in Caria. 

RITVS PONENDI PR1MFM jn SACRIS 

ddtjiais Uptdcm. 2 # 


? 8. Inter alia , qux Graecorum imitatione Tureos fa&itarc foli* 

ros, aliquoties monuimus: hoc edam refcrtor,quod heie narra* 

4 r, Murat em notium templum Hadrianopolicoditurum, quo- 
dam die Veneris(quo Turei feftumfuu hebdomadariu edebrar) 15 
fummo mane, primum templi Iapidem manibus Tuis pofuiflc. 
'am is quoque ritus a Graecis imperatoribus ad Tureos ma- 
uit. Reckabodumtaxat vnum exemplum deomniumiilu- 
itr llimo totius orbis aedificio templi Conftantinopolirani &- 
crx lan&eDei fapientix,quiCh riftuscft.Id quo conditum rao }• 
do quantis fumdbus, quot annis fuerit ; expolitum a Graecis cft 
lti i Jo quodam manu exarato. Leguntur autem in eo quxdara 
u' e p,f linenda de luftimano Augurto,tandoperts ausiore, qu$ 

Lj Liliis vetbistcre totidem ledori dabimus. Quum ponendo, 

inqui t. 


it**f 


PAND. H I 5 T. TVRC. joj 

inquit, fundamento principium daret imperator, Eutychiumpa 
tnarchamaduocauit,qui preces ecclcfix ftrucndxcaufaconce- 
pit.Impcraror autem manibus ipfe fuis calcem tefta prxhendir, 
ac primus omnium in fundamentum proiccit.& cetera. Quib* 

T raneverbisjquonam modo primus Iapis mftrufturis talibus po- 
ni folcat, declaratur. Nam quum maxima fundamentis eiuf- 
modi faxa fmt adhibenda, qu$ vix plurcs operarij fimul, nedum 
vnus aliquis princeps, loco mouere poflunt: amplilfimus fciliccc 
Iapis ipfo praefente, manumque nonnihil admouente, ad incho- 

to andum opus ab his iuo loco ponitur : cui deinde primus impe- 

rator,aut princeps au&or xdificij, calcem iniicit: atque ita Ume* 
do aedificio principium dedifle intelligitur. 

OP IDI SEMENDRIAE DIVERSA NOMINA. 

\ j r Geornj Defiet* Ser uterum vartj cajm. 

Quodopidum Seruit, non procul a Belgradoad ripam Da- 99 * 
[ nubij litum, Semcnder Tureis adpeUatur,aut Semcndrc.diuer 

fiseil nominatum vocabulis ah hiftoriarura feriptoribus. Syn- 
I t © derouiam vocat Bonfinius,Spcndcroben &: Spcndcrouia Lao- 

nicus, Simandriam Busbequius , IouiusSatnandriuni , Smcn- 
t drouum Spanduginus : cxquoLaonici Spendcrobcn arbitror 
j equidem mutandam in Smenderoucn. VngariscftZendrew 
aut Scndrew, nomine a vulgo corrupto cx Sancio Andrca,cu- 
| a y ius hoc cognomen habet & aliud caficllum in V ngaria fuperio- 

f ri,quodhodieq; noltri mris eft. Seruiana Semcdria fiue Sendre- 
uianuncSangiacatusdfBudcnG Bcglcrbcgofubditus.ObleiTa 

mne a Murate, defe ndebatur a Grorgij Defpotae maiorib’ natu 

! filiis, Stephanofqui per errorem a Laonico iunior creditus ftnt) 
j o & GeorgiOjlicut ai i Bon finitis. Laonicus enim in co quoqi ial- 
Ktur, quod Stephanii id temporis incaftrisad Semen driaMura- 
* t^is fuiile fcriplk,obfeffumqi d u raxa t Geo rg iu, camde feci fle de- 

ditione. Quippe irati es ambo dedirione fa&a Muratis in pote- 
| liatem vcncrur^ camdcm fulh nuere poenam, cculisadhibk© 




,o 4 IO. LEONCL AVII 

candeti ferro vifu fpoliati propterea , quod patrem inftigafle ff- 
Isi ad dcfc&ionem plicarentur. Is autem cum filio minimo natu 
Lazaro profugerat ad Albert una 1 1 Imperatorem Auflrucum, 

& Vngarix Bohemiarque regem ,Sigif mundi Augufti generum 
6c fucceflorem, vt ab co contra Muratis vires auxilia poftufaret: 5 

qux quide impetrata fuere.fed nihilominus fuccurfum tardius, 
&incerim dedita Murati Semendria. Quapropter Gcorgius cu 
Lazaro filio, fu ifquc thefauris,qui ducatorum quinquies cente- 
na millia continebant, ad Raguiarosle rcccpit,&: ibidem in exii - 
lio priuatus aliquamdiu vixit- Sed quum Murares non delineret i » 
agere cum Raguiseis,vt; ipii dederetur, quo quidem nomine ma 
xima quaeque Ragu fae is oltercbac ac pollicebatur : praemonitus 
ab eis Defpota,cum didituris ad A i berti fu cce florem VIadillau 
PoIonum,Vngaria5rcgem,Ie contulit: eiufquetamdcm opere- 
ftitutus in integrum hm,vn deinceps fiio loco dicetur. t y 

^yiLBA GRAECA. BELGRADVM CHRIESCff. 
rermutAtio Gcorgtj Dejpotx cum ^Aibertol I 
Auffuflo^nomme Belgradi. 

100 . Huius etiam vrbis varia nomina fune, Alba Graeca, Nandor 
alba,Beligmda numero multitudinis CedrinOjBelgradu , quod i* 
Seruiorum lingua figmfieat arcem albam, (PoJoni Bialogrod di 
cerem) Geufracus denique Chricich etiam dici vult, quod mu- 
tilatu eftexintegro nomine Germanico, Griechifch M^ctflcn- 
burg,id eft, arx alba Gratca. PrifcisTaiirunum fuic,vti Busbe- 
quius ex antiquis numifmatibqs re&e docet. Prop gnauiccam -r 
hoc tempore contra viin Muratis loanncs Auranes.Obfidione, 
qua: feptem menfibusdurauit , decadis 1 1 libro 1 1 1 1 dcfcripfie 
Bonfinius. Erat tunc in Vngarorum poteftate Bclgradum, quo- 
rum rex Albercus Auftriacuseam munitionem a GeorgioDc- 
fpor a Serui oru ture do nationis, vt Lazius ; lege permutationis, 5® 
vtaltj Icripferum; conlcquutusfuerat.Jn A uittiaus genealogiis 
LazianisJ haec legimus: AlbertoI vix regni gubernacula ingref- 
fojAmuiatesSciuiae Dtfpota adortus, Alba Graeca ad tofi nen- 
tes Uunubij & Saui polita, natura & epere munitam, obiidionc 

cingere 

& 


PAND. HIST. TVRC. 5e? 

cingere cogitabar, omni genere adparjtus terra & aqua infhu- 
aus.Quamvim ac potentiam hoftis Dcfpora confldcrans , quo 
in ceteris tuendis au*i!iofibi rex Albertus efler , munimentum 
iUudeidonauit. Ab hoc Huniades illi loco proficitur ,ob cius 
P lingulare momentumiquippe qui ad trium fluminum coflucn- 
tes ii tus, Sauo in Italiam, Hiftro in Aufhiam atque Germaniam, 
Tibifeo denique in Tranlfiluaniam , Poloniam , & Moraniam 
hoftiporentiffimo viam often taret. Aduentu Albcrticum co- 

piis, AJ.b*obCdiqfoluituriiadtenusLaa‘ana > qu* errore 116 ca- 

i e. ren t, quum donationeminteruenifle,non permurationem/ ra- 
dunt. Audiamus A: Laonicum. Erat, inquit, huic in Pannonia 
non contemnenda regio,cum vrbibus multis & opulentis, quas 
permutatione fa&a cumSigifmundo,pro Belgrado EJeazarus 

aece perat. Hec enim vrbs mire placebat regi, vt opportuna rro- 

i £ pter portus commoditatem. Quippe Belgradum duobus cir- 
cumfluicurfluuns. Abvnolfler, abalrcro latere Sauusfluir } qui 
iflic in Iftrum effunditur. ErgoLazius ex Chalcocondyle corri- 
gendus, vt permutationem iadam iciamus , non donationem,- 
ac vici Ili m Chalcocondylcs emendandus ex Lazio,pro Sirifl 

10 nmndo vr Albertus, pro Efeazaro Georgius ponatur. BonHnius 

etiam ipfa loca recenfet,qua* pro Belgrado hac permutatione 
Georgius acceperit : caftelia nimirum hac, Zalonkemen, ( Sa- 
lanfcemen vocabant noftri comites, fitumclf iiipra Bt Igradum 

ad ripam Danubi), e regio ne ipfiu softij Tibi Ici, nui feinDanu- 

M biuinhciccxonerat) Bechien,KcIpen ,{Vngari Kcipen dicunt) 
V tlagofuar um, T ocaiu m , Moncadium, ( Vngar i Muncazium 

nominant)ThaaIliam,Regczum:opidaveroh.rc,2athaiaruir 

BczcrmcmjDebreze^Thurum, Varfanum,&: alia. * 

50 7^0 V A. Teo V 0 e R o D. 

Qux Tureis &Croatis Noue dicitur, arcis nouse Egnificario- 
nem habet, in Seruiae finibus lita. Nunc ibide fangiacus clt Tur- 
cicus, Budcfifubieausbeglerbcgo^um nomine' Nouogrodcu- 


3C6 IO. LEONCLA VII 

fis. Primus hanc Muratcs cepit, fed Chriftiani recuperarunt :& 
fnb Muchemetc ii rurfuo eam amiftrunt; in cuius vita de hac 
quaedam adijeiemus alia, capite notarum 1 32,. 

SCACH \_ABEDIN BASSA. j 

Sabatine s. 

1 c 1. Qui a T urcis heie nominatur Scach A bedin , Italis hiftoricis 

Sciabadin,ex Bonfmio,Chafcocondyli Sabatines eunuchus eft, 
quali Sa Badines. Sic Busbequio Sagtamas Perferum rex eft, r<s 
qui &: nobis,& ipfis dicitur Scach Tamas, vel redi 9 ScachTech- 
mas:& idem Bagtamas eidem, qui nobis Beg Tamas,velTcch- 
masbegddeft, Dominus vel princeps Techmas. Sic&Tzanife 
iilippo Bergomad cft Scach Tzanorum.Edzis begi natales ad 
illum Edzem begum refero, qui fub Vrchane,Solcimani Vr- 
chanis filio militauit : 6 c propterca begoshos Edzeos ipfis etiam 

Eurenofii$,&aliisnobilioribusTurcorum familiis, fecundum 
OimanidaSjpraTerendospuro. 

OltESID BEG INTERFECTVS. PANNODA- 19 

da. Arddmm. Erdtl, fcu Ertd. Tojibimum. 

Laomct Cudumdas . 

ic 3. Narrant annales Turcici, mandato Muratis Mefitem begum 

per Val a chiam in Vngariam,cum exercitu, penetra fle: fixi 0-25 
rrnibusibicum copiis fui ile cadum. Heic primum notabit le- 
&or,Mcfitem Laonico dici Mezetem, Europae prafc dum, hoc 
cft,Romaniz beglcrbegum, BonfinioMczcthum. Valachiz 
vero nomine, Tranfalpinam heicintelligi, audore Bonfinio, de 

quafuperiusmmiera7ididum.Quodauciuftum referant Me- 3 © 

firem ingredi Vngariam, accipiendum de VranTluania: quam 
hoc loco, ficur alibi quoq>,I ^nnodacum Laonicus a Pulmoni- 
bus flue Pzonibus, & Dacis, qui Valachigeminiftmr, a quibus 
TrailiJiuniacircudarufjadpellac. Idem moxfubijcit ha.c verba: 

Pauno- 


PAND. HIST. TVRC. 507 

Pan nod aci x regio, A rdeiium nominatur. Addit etiam, metro- 
polim huius e fle Toiibi niu m : qux vox quomodo ab interprete 
corrupta lit ex Cibi nio, quod nue manet apud Vngaros nomen, 

&; Germanis eftHermcfladium, iipra cnpite notarum 1 ido- 
$ cuimus.Et funtprofefto corrupta mirifice in edito Laonico vo- 
cabula propria. Quis Cudunida cogitaret cfleCulionidem, nifi 
valde peritus eorum temporum hiftorixr Bartholomxus is cer- 
te Colli onus erat , nobilis dux Bergomas : cuis etiam gentiles fi 
natos quis dicat ex familia de Colli fioni luis, quisdiuinarc mox 
1© pollet, hos ortos familia nobilium Bergomatum,quibusnomeri 
Jit a Collionibus ? Ita nimirum corrupta vox legitur in vita Ka- 
mi 1 n 11 Augufli,quam Reincccius nofter publicauir. Ad anna- 
lium noftrorum icriem vt redeamus, erat id tcmporisArdelij re- 
gio (nunc VngarisErtel dicitur) langoChoniaucommifTacrc- 
1 f dicaque,ficui Laonicusait.ideftdoanni Huniadi, longe illuftrifi 
fimo duci, Matthise regis Vngarix patri -.quem Geufraus lancu 
Baniimadpellat, vocabulis infra declarandis Hic Mefitem Ro- 
mani* beglerhegum,au£tore Bon finio, cum xxcid Tureorum 
fudic,carcidit, interemit, 
xe 

SOPHIA. TIBJSCA. SCOPI A. S AUDACIA. 

Sardtca. Triadttza. 

Satis notum eft Sophia: nomen, opidi Rulgaria? magni &r po- 1 
ay pulofi, licet nulla fit exparte munitu in. Ibi diem nos vnum& 
alterum h^fimus. Ad marginem Chalcocondylis lu*c adfcripfic 
interpres verba : Sophia, nunc Scopia. manifeftus hic error eft, 
quumvrbem Scopia dilerte Laonieus in Macedonia collocer. 
Vide notata inferius capite 169. Marius Niger Sophiam veteri- 
ne busadpellatam putat Tibifcam. Bonfinius ait, vrbem a templo, 
quod magnifico fumtu luftinianus cxftruxerit, nomen acecpif- 
fe. Atqui nulium heic templum tale vel olim fuit, ve! hodie! ai- 
timex aliquibus ruinis a dgnofci poteft:& a templo Conftanti- 
nopolitano, quod luftinianus Sandix Sophix fiue Dei lapientiq 

QS ij 


IO. LEONCLAVII 

noroinelplendidifiimum condidit, hoc opidum, r 4,vel r? die- 
rum itinere diflituro a Confhntinopoli, vocatum fuiffe, nuis 

credat? Idem addir,S.irdaciamhancoIimfuifledi£lam,a Sardis 

& Dacis: hoceft, a gentibuslongiflimo terrarum (patio, 8 c irfo 

quoque mari di feretis. Subijeit deinde, celebratam ibi fu i fle J 

quondam fynhodum Sardacicnfcm vel Sardaiccnfem. Hinc 

vero tamdem imeIIigicur 3 deSardica loqui Bonfinmm,vbi Sar- 

diccnfishabita fynhoaus fui r, fu b imperio filiorum Conflamini 

Magni. Ea vero non heicquxrcnda, nec hodie Sophia dicitur, 

fed T riaditza: quod ei nomen etiam artate fua fuiiIe,Glycas no- r o 
fler fcripfit. . • i 

SCACHl k^BEDINIS EXPEDITIO INEE L IX \ 

Iamm Tureos c*dn. 

. if 

i cj. Quum heie dicatur ablegatus fui Te bcglcrbegus Romaniar, 

hoc eilEurop^ScachusAbedineSjCumvniueriisRomania’ co- 
piis, & Acanziis, Se Genizaris: haud dubie magnus illi a Murare 
datus fuit exercitus, quem Bonfinius adtimatum fuiflc feribito- 
duaginta Tu reorum millibus : quod equidem annalium verba io 
confidcranSjVcro confentancum puto: quamuisadijeiat Bonfi- 
niuSjid non facile fidem admittere. Carforum certe numerus ei 
fidem fecere debebat , quum fateatur triginta Tureorum millia 
fuific tunc interfcdla, capta quinque millia. Expeditioni caufam 
prarbuit tum Mefitis baflrcalarntras.paullo ante cum fuisad in- 
lernicioucm deleri :tum vtriufquc Valachi.f defletio, qua au- 
ftorc loanne Huniade,Turcorum afidedifecfE.rat.Hunc enim 
annales intelligunt lanci nomine , quo gentibus illis loannes di- 
citur. Laonicusfvt indicatum) Iangum Choniatem,Spandu- 
gmus re cie lancum Vaiuodam adpcllar, videlicet Erddij fiue r© 
Tranfii Inaniar, Geufrxuslancu Bantini : de quibus officiorum 
ac dignitatum in Vngariar regno nrxcipiurum nominibus, par- 
tim capite notarum 71 dixi mus , partim infra 

. dici uri fumus. 

VLA- 


1 


PAND. HIST. TVRC 




rLADISLAI REGIS VNGARIAE PRIMA 

centra Tureos expedit to. 

y Ante omnia declaremus heic pofirarum in annalibus perfb- JQtf. 
narum aliquot nomina. RexVngaroru , expeditionis Imius au- 
3 orVladiflaus erat, ex Polo ni x regum , I agello ni x ftirpis, fami- 
lia: quem Vngari plerique, deferto Tadiflao Auftriaco , Alberti 
n Augufti poftumo regni adminiftrationi praefecerant. laneus 
io qui nominatur Joanneseft: Huniades : Lazarogli, liue filius La- 
zarijSerwi^DefpotaGeorgiUSjGratcis&noftdsStephanifilius, 
Lazari nepos. Cafan vel Cafam bafia T urcis fcribitur.que Gcu- 
frxus Carambcgum nominat,&: nigrum dominum fiue ducem 
interpretatur: Philippus Callimachus magis corrupte Caram- 
i j bum vocaCjLaonieus Cha fanem, fi cut &Turci : quod verum ci 
nomen fuifle crediderim, &alteru cognomcn,a nigredine: ficut 
&: aliud Cclepini cognom en eidem tribuit Bonfmius, a nobili- 
t.uc. Turei cratiunt , Romanix GueGrarcix bcglerbegum hunc 
fuifle, Laonicus Europae ducem, quod idem elt Bonfinius vero 
20 Nat oli. e facit begl erbegum , it c< 'pias hucc Nato lia tradux ille 
memorat, quod vero non dcllmilc. Nam ,vt nilul deconfcnfu 
horum annalium cum Laonicodicam, fanc credibilius eft, huc 
Grxcix vel Europa bcglerbegum fuifle, qui occifo ab Huniade 
Seacho AI cdiniRomankv beglerbego fucceflerk , $t e propin- 
2f quo cum Europx copiis horti occurrerit :quum Anatolixbcg- 
lerhegus ab hifee regionibus longius remotus ef fer, ncc cum cx- 
crciiu tam facili momento pollet Hcllcfpontum tranfmitterc: 
vt imer m raceain , quantum periculi rebus Anacolix creaturus 
fuiifet beglerbegi difceflusin 1 luropatn, necdum ab Ofmanidis 
io opprcfla Caramini, hortis perpetui , &t aliorum potentia. Quod 
exfus fuifle cum fu is Cafanes in annalibus legitur, non (ic acci- 
piendum, ac fi fuerit inter fechis. Tradunt enim feriprores hi flo- 
riarum’ magno cofenfu, (prxfenirn B onfinius, <Sc Callimachus, 
qui aut tunc,aut non multo pofl vixit Polonix regibus, loan* 

/' c ' ' QQ iij 


t 













510 IO. LEONCLAVII 

ni praTcrtim Alberto , familiaris fuit) hunc baflam non occiTum 

fuiile, fcd captum. 


CLISVRAE IS L ADI NAE. SLADITZA t PRISCIS 

ojmmjluMta. Capt Derbent. 

i o- Cii furas dixi , nomine Graecis hifturiis noto , vias fiuc tranfi- 

tus anguftos admodum , per loca montuofa, qusc Latinis olim 
furcae nominabantur, & fauces. Sic IufunianoRinormiroCc- 
drinustinreditueiusobfcderamBnlgari viasinanguftiaclilune. 
Hxpofuic Sc reftituit alicubi vocem Cuiacius, lurcconfulrus c!a- i e 
riffimus,deriuatam a verbo Gratco, quod occludendi fignifica- 
tionem habet, llladinas veroclifuras hcicintcIIiguntTurci,qu* 
in Thraciam ex Bulgaria profe&tiris in Hxmo monte occur- 
runt eo loco, quo paruus amnis SIaditza fu brercli luras Hami 
labi tu r. Nam vtiBonfiniusfcripf]t,a Sophia duplex iter cft, ad i y 
fuperandum H armum, in Thraciam & Macedoniam euntibus. 

V nus aditus a Traiano pteriique putatur fa&us , vbi adhuc qua- 
drato lapide porra maxima Ipc&atur. Alter ad partui eft amne, 
quem SJaditzamBulgari vocant. Prius iter nos tenebamus, in 
quo portam illam repetimus, ad pagum Bulgaricum iitain. Et io 
locum huncTurci comites noftri nominabant Capi Derbent, 
hoc eft, portam fauci u vclanguftiarum. Alter aditus cft ille, de 
quo heicagimus,& quem lftadinum annales vocant, a SIaditza 
fluuiolo. Cedrinus heie amnem Oiinu ponit, quem arbitror efle 
Sladitzam. Locus cft in vita Conflamini MonomachifiucGIa- a j 
diatons.Bafilitzat nomen apud Laonirum,in expolitione cladis 
huius T urcoru.vitiofc lcriptum vix dubito : licet non ignorem, 
velle Geuftarutn, Batilli tzennouo vocabulo nuncHarmum dici: 
cuius opinionis penes ipfum fides cfto. 

3 ® 

CEORGIFS DESPOTA CFM LAZARQ 

filto rejlitutmA Murata, 

roS. Lazaroglijfiuc 1 azaridcs,GeorgiusfciIicctDefpota,poftprx- 
mam hac expeditionem Vladiflai regis, in gratiam redrifle cum 

Murate 


% 

4 






PAND. HIST. TVRC jit 

Murare traditur heic in annalibus > idem& Laonico rcferenrei 
led addit hic, fuifletunc retlimcumcum patre Georgio l^aza- 
rum quoque minorem natu filium , cum tributi quotannis fol- 
uendi onere, quod erat definitum parte dimidia redituum to- 
f rius Scruiani Defporatus. Hinc ergo Curetis Silcfiorum chro- 
nographus refutatur, qui lcripGt,< ieorgium pofl: cladem Var- 
nenlem A murati reconciliatu m,luarecupcrafle: hoc cfl, anno 
pofl: hanc Vladiflai vi&oriatn terrio: quum omnino conftet,an- 
teVarnenfem expeditionem inuiratumaVladiflaorege Defpo 
io tam ad belli contra Murarem fufeipiendi focietatem, id nullo 
modo facere voluifle : regemque cum Huniade propterea fibi 
rcddidifle in fertum. Capita pacis inter Vladiflaum & Muratcm, 
poft ctefos ad Illadinas fauces T urcos , apud Laonicum , Bonfi- 
nium,&: alios, leguntur, 

15 CH ELI LIS B AS SAE 7{p MEN 

corruptum. 

Adcigimusdc hoc quzdam numero notarum 15», &!rurfum 109. 
S> 1. Apud editum cercc Laonicum tam filij Chclilis,quam patris 
xo Ibraimis heie corrupta leguntur nomina. Sunt enim ha:c eius 
verba: Potentiam maximam tenebat Chatitcs Priami filius, quo 
in ianuis regis vir prudentiornon erat. Primum in his Chatites, 
mutandum in Chali!cs,&Priamus in Praimcm vel Mpraimem: 
quibus litteris MpGrafcinoftrum B conantur exprimere, ficuti 
cap. 9 1 didum:pror('usvt Mpraimesfit Braim vel Ibraim.Gcu- 
frteus etiam nomen eius corrupit , cui Chaly bacha fciibitur , & 

Haly bacha, pro Chalil vel Chciil balla. Laonico fancChahles, 
tc Alics, vel Halies, {quiTurcis Ali)diucrla nomina funt. 

EXPEDITIO SECVNDA VL A DIS LAI REGIS y 

poH 'violatas decennales indutias . 

Caufas expeditionis fecunda: Vladiflai regis annates hi Tur- 1 10, 
eorum nScxpo fuerunt, fedapud noftros, Laonicum, Callima- 
chum, Bonfinium, plene comem oratas legimus.Tradunt enim. 


« 


} 1 1 IO. LEONCLAVII 

Eugeniumim Pontificem, vbi decennales Murarem indutiafi 
cum Viadiilao rege paclTi acccpiillct: tantum opera Iuliani Car- 
dinalis Caddrini legati a latere, apud iuuenem <3c auidum gloria: 
regem , aduerfamibus interim magnis viris , qui religionem pa- 
cis ac fa-dcris,mrcruer.icmibus Kan^liflimisiuaiiurandi vinculis r 
icti, minime violandam adlerercnt , perficere poruiile : tamdem 
vtaudoritare pontificia re (cillis indutiarum pa&is, arma contra 
Murarem ruidus cnpicda decerneretur, Aiebatenim Pontifex, 
initam cum infidelibus pacem ,non confulta prius Apoftolica 
(ede, ratam habei i non pofle: prae fer tim , quod ea videretur in fo 
perniciem ac detrimentum rt i publica: Chriftiana: fatf a. Sic re- 
dintegratum temere fuit bellum, de cuius exitu plerique viri la- 
pientes male tunc etiam ominabantur. Quippe Murares bona 
fide p ra: iti te rat,quxcumq; mu tuae pacis tabulis ad (e pertinen- 
tia continebantur, & prxftiturum fe fuerat policitusmiliil minus r j 
fore veritus, quam vt C'hriftianu$rcx,canta: virtutis ac fidci.cum 
Huni.idc.ccterisque pra-ftantrbus viris,tam infami perfidia* fce- 
lcrc femet obflringcret. Sedcnim leporem ad eos , quos dixi, 
Collimacbumprarfertim, acBonfinium, remitto. 


a* 


CM AT ERA. SCHFLT. G£ £ O- 

U. Eurutud. 


r t r. Pro Matera Callimachus &Bonfinius nominant Pczcchiii, 

pro Schulio CalliinaciuisSumium.Bonfinius SuniunnqueSu- if 
lio rc (pondere arbitror, molliori pronuntiatione, verioriqj (cri- 
ptura. Bonfinio Macra polis et ia recitatur , quae Matcralic, nec- 
ne, videat alij. Vi quidem capta ftiiilc Pezechium & Sulium,an- 
nalcs innuunt, Callimachus te Bonfinius adfirmant: quumque 
neminis vita: parceretur, inrcrfc&aTurcomm ibidem quinque » $ 
millia periifie. Nigcboiimfupradiximus capite notaru yi Tur- 
eis efie didam quam nos vocamus Nicopolim.Buruuadam an- 
nales occuparam, pradidium accepille narrant. Ergo illa (ponte 
ic dedidit, nec vaftata fuit. Vnde colligitur a Tureis JBaruuadam 

v ocari. 


PAND. HIST, TVRC. Jf , 

▼ocari, quam Callimachus Tauarnam, Bonfinius Cauarnam 
dixit. Hanc enim vitro deditionem feciile commemorant ex- 
emplo Pczechij Sulijque territam. 

«dk 

f # 

f D I VE R S*Ji£ DE ALTERA UMV RATIS 

m Europam tranfteciione cum exercitu 
• ' opiniones . 

Diximus fupra, numero notarum S ^,Muratem bello contra n- 

i o Mulhphamfuppofiticiumfratrein.GcnuenEum quorumdam 

opera , numeraro his maximo pretio , trans HeUefpontum per- 
uemfle cum copiis : id<jfce verum efle, teftimonio Laonici do- 
cuimus. A quibus auten Aoe bello contra Vladiflaum Vngariae 
regem, Muratis exercitus in Europam tranfuedus fuerit, cqui- 
1 5 dem hadenusintelligere non potui. Non au fos id tu nefacere 
GenuenfeSj facile crediderim, propter Italia: totius confcnfinn: 
quar maxima furcorumex Europa pellendorum , ac radicitus 
exftirpa udorum fpe concepta, claflcm ad anguftias Hellcfponti 

miiorat: qua fatentur ipfi Tureorum annales impeditum fuifTc 
x j Murarem, quo minus in Europam tranfijccrccinnfuispcr Hd- 
lctpontum poffet. Ncc di/fi mu latu rus tanti i fceleris audores c~ 
rat Cardinalis Florentinus, halica: claffis pratfedus: Equidem il- 

Uusadiinescfleeulpa;Gcnucnfes,conftitifIet: minus cis parfu- 
rus Eugenius, P ; ; i \ t netus, exitiali Cjcnuatibiis odio cum aliis 

ij \ enetis infertus. Dumtaxat inlitrcris fuis, quaru Bonfinius me- 
minit, Muratcm Cardinalis fcribit,cluiisartu vel largitione (pe- 
culatoribus, ad Calliopolmi tranliccific. t ^tiac verba quonam 
modo cum vci bis annalium concilianda fint , aut aliter inte Iligi 

f olli.it, quam cum j Iu o Cardinalis ignominia, ncgligentiadc- 

30 met arguentis, equidem non video. Cur enim Italica claffi nra- 
fedus, no impediebat, quo minus vel ad Calliopolim, vel alium 
Hellefpomi locum illcuanfijceret? cur in feculpamtacitccmi- 
fertr cur ofeitantia femetipfum accufat ? Ait enim, ad Calliono- 
lim tranfmifiile Muratcm ,a quo tranedu ipfc Muratcm arcere 

K R 


5 i4 10 . LEONCLAVII 

iuflus f iierat.Ex ad ucrfo fer i l ut Tu rei , clallem Ita! icam in tem- 
pore Calliopolim adpulifl e, Muratem que ptarpedii: te, quomi- 
nus illic tranfmittcrc potuerit. Audiamus Laonicum, qui per 
otium traicci leMuratem narrat, quum aduerfo vento diebus 
aliquot durante, impedirentur Itali, quo mia. rs ex Propotidc in p 
Helle (pontum contra Murarem venire pollent. Interea vero 
Murarem ad turrim facram,quxin Aliatico lirore lita Iit adan- 
guftiflimu in Propontide locum, tranimififie.Exeufat hic quoq; 
Cardinalem cladis praefedum,&:vbi nanliecerit } fua quidem o- 
pinionc,Murates, indicat: nil; quoctper errore /cribit interpres, i » 
faduin hoc ad angu. i ilfimum in Proponride locum : pro quo, 
in Hellefpomo,diccre debebat. Bofporjvs enim anguftias habet, 
commodas ad rranlijciendum : Propuntis vero nullas , nili qua 
in iEgxum mare per Hellclpomum erumpens , a Calliopoli vf- 
quead arces , quas Dardancllos vocant.fpatio 27 miliiarium,in 1 y 
artum cogitur, vt antea capite notarum 24 diximus. In hac ergo 
narrationum di uerfitate, nihil inuenio probabilius, quam quod 
annalibus his memoria: proditur : Murarem fciiicetab Italis im- 
peditum ad Calliopolim,ea religa, fur linn (non deorfum,vbi fi- 
Uim erat illud Diana: fanum vclHicron ,quod male turrim fa- 2.3 
eram reddidit interpres) cum exercitu per Bithyniam profefru, 
c regione illius loci , quo loco nunc arcis nouar llruclura cerna- 
tur, mercatorum nauigiisin Romaniam fiue Thraciam tranlie- 
ciflc. Nam hinc mamlefto paret, eum nec ad Ca 3 liopolim , nec 
ad Dardancllos, nec ad vllas alias Helici ponti anguftias rraniuc- 2 j 
dum : fcd fupra Conftantinopolini , verius Pontum Euxinum, 
in ea Bofpori parte, qua is artiflimus cft inter Aiiam &: Euro- 
pam , &c vbi propterca notiam arcem ( Neocaftron Grarci vo- 
cant, vt patrilo poft dicetur capite 1 2 8 , ad vnum fupra Con- 
IKintinopoIim milliare Germanicum) Muratis filius Muche- 50 
metcsexftruxir, vtheie cx A lia in Europam, ve! viciflim cx Eu- 
ropa in Aliam, tranficdu fiaciliac breui, quoties libuifler, nemi- 
ne prohibente, cum exercitu pollet tranfmittcrc. Quidquid di- 
cat Laooicus, quidquid IcripGflc Cardinalem > male fortallis ab 

expio- 


PAND. H I ST. TVRC. 3 t T 

exploratoribus inftru&um , Bonfinius adierat ;h;ec potius ego 
vera puto. ,* p** 

VARNA. STA CNF M FARNENSE. 

CdlUcra. 

Ciuitas eft ad Pontum Hujs^ium Varna , quam Ortdius O- 1 
defTum pnfeis , vel Odyflum disUm tradit , aJij Dionyfopolim 
faciunt. Anchialuseflcde CurCS^ntentia nequit, quum cafu- 
perftes Achelo nunc dicatur, nomine non admodum recenti. 
*o Nam & Cedrino Acheloum vocatur, & apudSymconemma- 
giftrum Officiorum in hiftoria necdum edita legitur, Anchia- 
lum reccntiori vocabulo nominari Achelo. Barnam feribunt 
Chalcocondylis interpretes, &: apud Cedrinum tum Barnam, 
tum Barnas numero multitudinis, doftifiimus Xylander,no- 
j j bis , dum viuerct , amiciffimus. Ad V arnas, ait Cedrinus , caftra 
Bulgatipoiuerum. Item, Catacalofinquit idem Cedrinus) lita- 
rum ad Iftrum vrbium loeorumque pt ^fcs,quum Roffis occur- 
ri fler iuxea litus Varnae,quam ita vocant, manumque conferuif 

{etieosinfugamegit.HciclitonsVarncnIisfitnientiOjCallima- 

a. o chus etiam linum maris,&:ftagnum,Bonfinius paludem nomi- 
nat. Haec pa&ionibus regi Vladiilao dedita fuit ,vtfcriplit Lao- 
nicus: Caliacra vero vi capta,cuius heie in annalibus nulla men- 
tio. Bonfinius tamen eam filcmio non praeteriit, &male Calla- 

criumfcripfit:nomenhocaddensopidoda[um,aGaIliscxAlia, 

tc infeliciter gefta,reuerlis: vt Callacrium quali Gallacriu indi- 
ceretur. Atqui Caliacra significat Grarcis bonum vel elegans 

promontorium. Mario Nigro, hodiernam Grajorum 'pronun- 
tiationem fcquuco,Chaliacra vocatur. 

, 0 RFC NA FARNENSJS. CARA 

LMichail. 

Hoc proelio Vladiflaus rex pugnafle dicitur ab vno latere ,vcl 
fecundu Laonicum,in dextro cornu : Carafiue Niger Michael 

RR ij 


Ji? io. LEONCL AVII 

111 timfltOjde quo tamen aliud prarterea nihil memorior nrodi- 
tum reperio. Bonfinius eadem de feijgij Michaelecommcmo- 
rat,ac diferte profitetur,ex T urcorym le narrationibus illa repe- 
tererne verbulo quidem adtingc%qoi$ fuerit ille Michael. Lao- 
nicus ait Dacos in finiflro cura fle cornu, quibus fortafle Mi* * 

chael Zilagiuspr^cratjCu ius forarem Huniades habebat in ma- 
trimonio. Equidem alium dimpare Michaclem, id temporis a- 
pua Vngaros celebrem, non pcfliim. r 

L AON ICI LOCVS EMEND^TVS ET EX rc 

fofilm, Chaztlar. Fttezs. 

„ In primo confli^u exfus fuifle refertur cx parte Muratis A- 
natoha: beglerbegus. Haric interemti Anatolfee be<derbegi glo- 
riam i .aonicus Huniadi,fortifljmo duci, tribuit. Hoc aurem lo- ry 
co faaurum mc pretium operae fpero , fi verba quadam Laon i- 
ci partim corrupta, partimobfcura, reftituero & illuftraucro. Ea 
vero tam apud Latinum, quam Gallicum interpretem ,hiuu£ 
modi funt : IoannesChoniarcs habes Phazcn,id cfteos,qui Bi- 
taxides vocantur, ibat in Afi^ ducem. Opinor aliis liare legenti- to 
busidem accidere, quod initio raihicontigiflc memini. Nimi- 
rum monfhum quoddam arbitrabar eflc Phazcn , exquovno 
mox plures nefeio qui Bitaxidcs , vcluc ex equo T roiano , pro- 
dierint. Ne diutius au i dum letlroris animum detineam, dicofic 
illa legenda: IoannesChoniates habens fccurn' Ch.izcs, id cfi; i-p 
eos, qui Vitczides vocantur, ibat in Afix duceni. Qua; verba 
leftor vt intclligar, 7 urcis Chazi norit fignificare ftrenuum mi- 
litem, quas voxnumero multitudinis ChaziIareiseffermr,Gre- 
cis Chazcs, hoc cft , ftrenui militcs.lidem vero lingua Vngarica 
dicuntur Vitcz , vt Germanica Xittmlent. Ex hoc autem Vitcz, ;o 
Chalcocondyles more Grarco formauit Vitczides. Hoc modo 
nihil in Laonici verbis obfcuri reflat. Gallicus interpres Vnga- 
ricarum rerum imperitus,alio.loco Bitczides cum Hu flaris con~ 
fundit, qui leuis apud Vngaros armaturae unt equites. Solent 

autem 


PAND. HIST. TVRC. 


3*7 


autem huiufmodi Chazilari & Vitczi tam apud Tureos, quam 
Vngaros, habere certas quafdam notas , quibus ipfiprxcctcris 
militibus cofpicui fune : Sc in primis tot gcllant ardearum in ca- 
pite pennas , quot hortes vel in proeliis, vel duellis, qua: vtrique 
J genti frequenti fTirna funt, occiderunt. His ergo militibus fl re- 
nuis ftipacusHuniades, Anatolix bcglerbeguminuafit,&:cum 
-fuis occidit. 

PRECI B VS U\tf r RATIS MVTATA PROELII 


Non aTurcis tantummodo memoriae proditum cft, confti- r 16. 
tutum in maximo dilcrimine Murarem auxiliu cxlitus implo- 
rarte : verumetiam abhiftoricisChriftianisidem relatum inlit- 
1 y teras, quorum aliqui rem non temere filentio praetereundam 
produnt. Quippe commemorant, pofcentc Murate certum ali- 
quod aVladiflao rege pacis inurolabiliter obferuadx documen- 
tum , profano quorumdam confilio traditam ei fuifle hortiam, 
ecclertafticorituconfecratani : ne fcilicetvllo modo dc fide vo- 
zo luntatequc regis, accepto ramaugurto pignore, dubitaret. Poft- 
ca vero perturbatis fvt didum j indutiis , quum ad arma dc- 
d uda res efler, ac proelio Varnenli cadis in vtroque cornu Mu- 
rata is, in extremo resTurcorum di feri mine verfarentur : Mu- 
ratem e imu prolata Chrirtianorum hoftia, &c credis ad caelum 
oculis, in huiufmodi quadam prorupillc verba; Chrifte, ii 1 ^cus 
es, vc Chrilbaili tui de tc perhibent, vindica perfidiam morum, 
quite mihidedere pignori, nihiloque minus adeorcfigiole fan- 
citam pacem peruimmum fcelus violarunt. Quibus in hunc 
modum ab ipfb prolatis, ea fcilicct eucncrint,qux tam ab holli- 
bus , quam a noilris recitantur. Philippus tamen Callimachus, 
hanc rem tam fecrcto referre videtur adam , nihil 
vt certi dc tradito rali pignore vul- 
go conflaret,. 


facies. Inauditum pignus fidei caufa Mu- 
rati datum. 



K K i i] 


J,t IO. LEONCL AVII 

C H E SER, ET CHETER BEG , IDEM. 

VUdtsUo regi caput amputat . 

familia , 

1 17. Narrant annales ci, qui Vladiflao regi proftratocipur ampu- 

tati: , Sc Murati obtulerit, nomen fuiflc Cliefer bcg ,cumdem- 
que natum ex Elpia fuiflc familia. Chalcocondylesauremfcn- 
piit, nomen peregrino, qui Murati caput interemti Pannonum 
regis adtulerit , fuiflc Therizes : qui virtutis infigneprarmiuma 10 
rege confequutus fit. Heic inter fe cfiuerfa duo recitari videmus. 
Prinuim eft, peregrinum Laonico fuiflc, qui caput regis adtu- 
lerit , hoc eft Azepum fiuc peditem ftipendiarium , pro quo be- 
gum pofuerunt annales. Et begorum nomine proceres apud 
Tureos adpcllantur. A!terum,nominisipfjusdifcrepatia,quum 1 y 
illcTherizemdi&um fuiflcvelit: Turei vero Chcferem nomi- 
nent. Quod prius adtinct, potius equidem T urcis habendam fi- 
dem arbitror ,vt ex procerum numero fuifle credatur ,qui EI- 
piorum familia natus erat. Hanccnim initio declarationis hu- 
ius videri eamdemeflecum Oguzia,monuimus.Iscrgoregica- zo 
putampurauir, quum alius quidam ex Azcporum fiuc peditum 
numero, incifis equi regij tendini bus , cum cum ipfo rege humi 
pro ftraui flet, vt Turei referunt. In nomine non magna di ucrfi- 
taseft,nifi quod Laonicus vulgo notum & mutilatum pofuir. 

< )iiippc Chcfcr elegantius apud! urcos loquentibus idem eft z y 
cum eo, qui a vulgo pronuntiatur Cheter , ex quo Chctcris no- 
men Laonicus uib finem octaui libri fecit : heicTherizem mu- 
tilate fcripfit, pro Ohetcrize. De ipfo Vladiilai regis amputato 
capite quid fa&um poftea fuerit, paucisThomas Ebendorfus in 
Auftriacisfuiscxpofuit. Caput, inquir, Vladiflai, cum armis, & ye 
dextra, fertur pro iocalibus (id eft ,cimel iorum loco) regi Tata- 
rorum oblatum. Nimirum in vinditftam perfidi* dextra 
quoque mortuo prarcifa fuit, qua fidem 

dederat. 



INTER- 


F A N D. H I S T. T V R C 


V 9 


M , i 

INTEREMTORUM FTRTMJ^J r E PROELIO 

Vtvnenfi numerus^ & alta. 

5 Dies ille, quo pugnatum ad Varnam, traditura noftrisfuiflc 

decimus melis Nouembris, anno t 4 44. Geufraeus vndecimum 
ftatuit. Bonfinius exfa prodidit Chriftianoru m ad xc i d,T urco- 
rum ad xxxco. Numerus militum, qui regis in exercitu fuerit, a 
Bonfinio pofitus plurimum diferepat ab eo, quem T urci memo 
i o ranc. Nam hi dc lxxxc i :> loquuntur,iIic tancumododc xvicio. 


CHADVM BASSA. REMISSE ASPRI AV~ 

ttum Gtnizarorum f Itpcndtum . 









j , Quem heie annales noftnCludi^mem baflam vocari t,Lao- 

nico Phacumes cft, regix domus iudex. Hocidcoduxi notan- 
dum, quia confirmat id, quod paullo ante icripii numero 1 1 J, 
Phazen alibi mutandum in Chazes , vt beic Phatumes in Cha- 
t umes , quod idem eft cum Chadumes. Id vero nomen Cba- 
xo dum vel Hadmn ,caft ratum vel eunuchu lignificat. Inde quod 
dicitur, adieciileMuchemetctnftipcndio Genizarorumiemd- 
icm afpri : ex more T ur eorum intelligi debet , qui a Sultano luo 
diurnas annonas accipiunt: non mcnftrua, nec annua falaria, 
qua* principes noftri dare iblcnt. Caufisreuocatiabainsadgu- 
i j ber natio nem Murat is, Ctulcocondylcs expofuit. 

<JM OREAS. G E REME. TZ AGONIA. 


Moreas , genere mafculo, dicitur a Grxeis hodie , qux Pclo- 
xo ponefusolim vocabatur. Nomcnipfum, quod apud Damafee- 
numStudi tam reperitur,deriuant Graeci nunc ab arbore mo- 
ro, quod tora regione Icilicet arbor hxc frequens iic.Heic expu- 
gnaram a Murate Geremen , excidioque datam, tradunt anna- 
lcs:quatn arbitror ctVe veterem GereniamPeloponcii, quod o 




1 1 S. 


1 


izo. 


* 

5 i« IO. LEONCLAVII 

# 

pidum Ptolemarus in ea Peloponefi parte collocat, qux i ,aco- 
nia dicebatur olim ,nuncTzaconia,non Sacania, licutOitc- 
lius prauc fcripfit. 

IBANIS SEV 10 ANNIS DITIO. COTZIA - J 

cuffljJIuc Ce! ia. ifiodar , Seodra^Scutarsum. 

ljchcnder beg. 

[ L1 - Annales hi ditionem Ioannisvocatjquam Ibanis regione di- 

xit Laonicus. Inane vero Teri berc debuit interpres. EtenimSer- 
uianis I\\ an,vr hodie Roflis quoqqloannes vocatur.Intelligirur 
aut IoannesCalhiotes vel Caflriotus, partis Albania: princeps, 
pater Georgij Caflrjoris,qui nominabatur a Tureis Ifchender 
bcg , id cft dominus Alexander, ex qnoSchandcrbogum fece- 
runt alij,magnumque Alexandrum non rc&c interpretati funr. i j 

Corruptiuseumdc BonfiniusSandorobcchumadpeJlauit. Lao- 
nicus Scenderem icripiit, qui puer in ianuas regis venerit, hoc 
ci t, ad Portam Ofmanidac principis : & hoc tempore Murarem 
ei bellum feci fle commemorat. Chalcocondylis interpres hoc 
loco margini Calcioli nomen adfcripflr, pro nomine Caftrioti. iC i 
Cotziacum in huius belli narratione, libro vriLaonici, Getia 
vocatur:vicinaCruap,(Croiam noftri dicunt ,de qua plura paul- 
lopoft)quampoft Getiam, licet fruftra, Mu rates adortus fuir. 
i fcodarbegTurcis d i Scodra: dominus iiue princeps , vidcliccr 
hic ipfcGeorgius Caflriotus, dc quo di&um. Scodra vero Grx- 1 t 
cis eft integra vocc Scutarium. Plinius tamen alicubi Scodram 
vocat, & in nouella Leonis Augufti de i ironis etiam Scodra- 
rum epifeopatus fub ' L rrachina metropoli reperitur , qui fane 
non diueriiis cll ab cius duitatis epilcopatu , cuius heic nt men- 
tio.FalliturB.u Ictius, quum T urcis Scandriam dici putat, . 0 

quali Alexandriani. Nam Ifcodar non cft Scan- 
di ia, nec Alexandria vocatur eis Scan- 
dria,fedlfchendrie. 

SAXO- 


■ 


PAND. HIST. TVRC. 


5 ** 


S AXONES IN HV NI ADIS EXERCITK 

SdZ^fj . 4 Sdjytjt SaJsja+ 






T Mirum alicui vidcatur,curannalesmeRtioncmSaxonuheic 

feorium faciant, quum ftarim in genere Germanorum nomen 
fubijciant.quo S axones etiam continentur. Eius exim en di fci u- 

puIicauiadico,non heic noftros in Germania Saxonesintclli- 
gi; fed SaxonesTranlfiluanise , vel Erdelij,vel Septe mcaftrenfis 
fc in Vngaria regionis incolas, qui Saflios fiueSaxoneshodiequc 
fe pro fi tentu r,& a Ceculis,eiurdem regionis incolis, tam lin- 
gua T quam aliis rebus omnibus, diflerunr. HincBonfiniusin 
T ranitiluania Iit* Saxobani* mentionem facit, pagina 6 1 a po- 
ftrema: Francofurcenfis editionis, quam Sambuco noftroda- 

i j rUIimo debemus-.cuiusequidcmmortuimemoriam cum bene- 

uolcntia vfurpo,& prarrer meritum a quodam excellentis inge- 
nij do&rinarque viro , nobis itidem amico , mox a morte patdlo 
ufom inclementius, doleo. Et ibidem Sambucus margini no- 
men Saz, ad Saxobaniam adfcripfitiquofignificare voluit, hanc 
xo aSaziis frucSaiziisiicdicVam, Notum vero, Saxones a Germa- 
nis, quos i u peri ores vocant, ira nominari : quum ipfi patriam 
fuamSafliam, Icque Saflios indigerent. Hisconiu^c quxfunra 
de Nemetfafliis capite 7 t expofiumus. An autem v£h Saxo nes 
noftn a Karulomagno Auguflo, quemadmodum Flandriam 

M fic etiam in barcErdclij loca tranllati fuerint , quod aliquibus 
peritia fum video: non huiuseft loci, prolixius difcuterc. Mihi 
quidam vix \ ti o fit ii mile, qui fciam non vno feculo Saxon es 
ante Karulum magnum in Pannonia cum ipfo fuifle ciuibus 

luis Longobardis ; vr omittam alia , quar fane plurima pollent in 

50 medium adferri. Copia’ noli rorum, qu as T"urci maximas 

fuffle dicunt, hominum viginti duo millia conti- 
nebantsprxter Valachos tamen, vti Con- 
finius meminit. 

SS 


111. 




VALACHI A tvrcis CAESI, ivsto ivdt- 

ci» vindicatum in transfugm. 

Ai unt annales, cx fos a limito trophis aliquot proceri bus'fur- 
cicisfuiiVe Valachos ante comi Ilum in planicie Cofouana prue- J 
lium.Chalcocondyles vero tradit, Valachos ab Vngaris,&: cete- 
ris Chriftianis, ad Muratem filbipfam dcfccifle Colouanam di- 
micatione m:dcqucfemcmiaMuracis arma ponere iuIlos,in cx 
ercitus vtriufque confpe&u , fumma cum omnium admiracio- 
ne,ceu perfidos transfugas ac ddenores, trucidatos fui ile. Qucd i a 
equidem exemplum lingularis in Murate feueritatis ac iuiticiar, 
praeteritum aTurciselTcfilentio, non abs rc miror. 

^ANNVS PROELII COSA VANI. l^FMERFS 

vtrimque caforum. An Morauajiuuw idem i f 

cum Schitm^a. 

Notauimus in margine libri annum Mahumetanum j, 
quo pugnatum in Colouana planicie, rcfpondere Chriftiano 
1448: quo Boniinius etiam dimicatum fc rjpiic. Idem addit, pe- 10 
rijjic continuis hifce confii ilibus Tureorum ad xxxunciDj 
Chriftianoium vero dumtaxat vinco, quemadmodum Mu? 
rates ipfe filis in litteris ad Corinthios faflus fuerit. Ceterum hoc 
loco pixrcrire filentionon polium, me fuperius numero nota- 
rum 48 polickum explicationem quxftionis, an Schitnizaflu- 1.5 
uius idem fit cum Moraua.Sic enim hunc cum incolis voco.qui 
Chalcocondylis interpreti Morabas Icribitur. Cedrinus alicubi 
Moraucn tam fluuium,quam caftcJlu m ad cius ripam pofitum, 
non proculaBcligradis, nominare videtur. Pcruenit,inquit,vf- 
quead Morauen Sc Bclcgrada,qux callra funt Pannonia:, in }Q 
Tranfiftriana regione fira,& Crali Turda; vicina. Quibus ver- 
bis vltimis Crales Turei* lignificar Vngarix regem. Sxpius e- 
nim repetit Cedrinus, Vanos &Vngros dici Tureos. Idem hos 
in Pannonia Tureos occidentales dilcernit a politis in vicinia 

Peda- 


PAND. HIST. TVRC; 

Pcrfarum Tureis orientalibus. Kt Turei a Perfis Inodieque di- 
cuntur Mogores , quod figmen genti Tuae nunc etiiam tribuunt 
V ngari , ficut 1 iginhartus quoq; Karuli magni tempore fermiir, 
Vgros vel Vngros& Magoreseofdem ciTe. Nottv/ox Vngaro- 
y rum,Maggiormudra, Sed redeamus ad Morauarru, Gcufbeus 
Moratum olim Moichum hiiflcnominatum putat. Meminit 
autem Laonicus,iepulros fuifle T urcos ,hoc preelio c^ios, ad ri- 
pam Morause fluminis. Bonfinius vero proceres ait ibidem ie- 
pultos, gregarios in profluentem Schitnizam conie&os. Hinc 
i c parere videtur, idem efle flumen, Schitnizam & Morauam. Sed 
quum equidem recordari videar , comites noftros iftic vnum 
Morauam nominafTe : i cftac vt concludamus , Schitnizam ha- 

&cnusconfcruaronomine > poftquamfeMoraua:miicuit,arnif- 

fo priori vocabulo deinceps ihloMorauar non.inccenfcri,do- 
1 y necitaconiun&usvterquefluuius in i )anubium labatur. Me- 
mini vado nos traniire Morauam, magna menfium aliquot fic- 
ciratc plurimum deminutis eius aquis : icd nufquam abincolis 
Scliitniza , vbiq; Moraua nominabatur, contra interpretis Gal- 
lici opinionem. 

xo 

FERIS BEG. GERGONI SIVE CHRYSO NI • 

cum, Anatolid montana. 

Noricnbcglcrbegi Romaniac, qui Gcrgonim arcem vel opi- i iy. 

ly dum inflaurarciuilu Muratis debebat, anna es ipfi nonexprei- 
ferum.Bonfinius aurem fcripiit,hunc adpcllatum fiiifle Frigibc- 
chum, quod Italica pronuntiatione tantumdem valet, acFri- 
flbeg. Turei Feri ii beg, aut Feris beg enuntiant. Regeritur enim 
fuperius talcbcgi cuiufdam alterius nomen, initio vita: Baiafitis 
primi, qui progreflus cum copiis ad Danubium vique, primus 
iftic Vidi nam occupafle traditur. Opidum Gergoni Tureis di- 
&um,Bonfinius Chryionicum nominat. Situm eft in Roxiana 
fiueRafciana Seruianauc regione, ad Morauam fluuium. Ana- 
tolix montanaTurci vocant hoc loco, ficut alibi quoqj impius, 

SS ij 


4*4 < Or iEONCLA VT1 ’ 

montem Olympum, fiuc Calogerorum , in Bithynia, prope cf- 
uitatem Prulam.dequodi&umanteajCapite notarum 17, 

. RELIGRADFM ALBANIAE. CRVA , CROA t 

Croa, Croto. Prmcipttm Croianorum m 

Belgio famtlia,. 

m * 

Idem cum fuperiori,ad Saui Danubijque confluentes fito 
BJgrado Seruia^nomen habet hoc Albania: vd Arbaniarflicut 
vulgus Graecorum vocat) Beligradum,hoccft arx alba. Ouippe 1 c 
coniuncU cum opido arx ell , qua: a V alona , celeberrima nunc 
etiam Epiri ciuirate, {Leo Imperator Auloniam, veteres Aulo- 
nem dixerunt) vniusmneredieidiftat.Cetcrumdillimularcno 
debeo , nullam obfeili a Murate paullo ante mortem Beligradi 
mentionem reperiri vel apud Martinum Barlctium Scodren- 1 j 
fem, rerum a Scanderbego geftarum fcriptorem,veI apud Bon- 
finium,veLGeufrxum:ied obfidium Croix dumtaxat ab his ex- 
poni, quam prius etiam capto Cotziaco fiue Getia , quatuor an- 
te hoc tempus annis , irrito conatu tentauerat : vt fcripllt i ,aoni- 
cus, qui Gruam nominat, vrbem Albanorum primariam. No- 10 
uclla Leonis Augu(U,quam toties citamus, velur alteram quam- 
dam impeti) Conltantirio politam Noticiam , munero multitu- 
dinis CroasadpelIat,&: harum epifeopum Dyrrachino fubijcir. 
Idem ei nomen cltapud Pnetorem Grzcia: noftrum. Barlctius 
Croiam vocat , idqtie nomen Epirotarum lingua fontem (igni- 2 y 
ficare dici r: quod intra munitionem iugis aquae fontes linr, Pri- 
mus hanc Murates bis obfedit, quo dcnunc agimus:& quum ea 
potiri fecunda oppugnatione non poliet, in morbum Jeralem 
prx indignatione lapfus, rabidam exhalau i r animam. Imitatus 
cft patrem perfequendo Caflriote, vexandaque Croia,Muche- 30 
metes 11 filius: qui continuis munitionibus vndique circumda- 
tam, &amflime ckufam.eaperetamcn nonpotuir. Scandcrbc* 
gustamdem fponte Venetis eam donauitancc mortem, ne tan- 
ta: rcipublica: deftituta prarfidio, Tureorum in manus mox a 

morte 



* 


PANB. HIST. TVRC 5M 

morte defenforis veniret. Obiter hoc ad ij citor, ab hac Croia no* 
mencuiiirc nobili (Trinos Belgif proceres Croianos, quiCroiam 
aliquando pofledi fle traduntur: ficut in ii&em AIbania:locis&: 
Karlouirzii principes, origine Galli, de quibus di ftumcap. 4 6 t 
y Dyrrachium ftio cum agro tenuerunt Achaia: principes in 
eadem vicinia rerum aliquando fuerunt potiti , Sabaudofaxo- 
nicanati familia.Ex Croianis regulis ilummxfuitau&oritarisa- 
pudKaruIum V Auguftum Hadrianus, Chiunj dominus. Ea- 
dem editus gente fuir Antonius Princeps Porrianus in Gallia. 

10 Nunc apud Bel gas fu perftites (unr duo fratres ,Dux Areicota- 
nus , &: Haurechius Marchio , cum principe Chimaro, Arefco- 
tani filio. 

CALATA. CERAS. SI NFS C E RATI NFS. PE- 

ra. Syca. Scala Syccna. 

VrbsGalata vulgo etiam notacfhc regione Conftaminopo- r 17. 
leos ffta, trans finum,quem Ceras fine Cornu, & Ceratinum ii* 
ue Cornutum , vcteresetiain vocarunt: quod indar cornu ccr- 
uitii fpariimramis qualiquibutdam litus vtrumqueamplecta- 
ao tllr. Patctin ambicutorus hic limis mil liari bus Graecis 10. Gala- 
tas hodie mafeuiog *nere Grarci s eff-Tai r, (icur&: Praetori Grae- 
ciae noilio, qui Phrurion liue caitdlmn vocat. Eadem Pera 
dicitur, Perara N i cet a: h iffco neo, q u 0 d vitra fmum potita iit.. 
Veteres ab arborum ficos ferentium copia Sycas nominabant, 
a ^ q iat vox apud Zoiitnum quoque nodrum legitur. Xylandcra- 
pud Cedrinum Ficus interpretatur, & luburbium ede dicit By- 
zantij : quum ramen intermedio mari ab vrbe dilningatur.Qua 
Conftantinopoli Galaram tranfijcitur , Scalam Syccnam ponit 
vetus vr bis Con danti nopalitanae deferiptio, quar libro Noricix 
y c vtriufqueimperi; adie&acft. Etfcalam in Portolano luo Grarci 
hodieque dicunt cum Jocum, quo naues adpcliunt . vbiex- 
fcendicur. Vfus eil hac voce Cedrinus in Copronymo , quum 
narrat, vnumghciei fragmentum cum impetu delatum & im- 
pa&um in fcalam Acropoleos , {id eft , arcis Byzantinae, dc qua 

SS iij 


fi6 IO. LEONCLAVII 

capitei 3 9) eam comiti intiiffe. Latitudo finus inrer hanc Icalam 
^opidumGalatam,vel inter ambas potius fcalas,c regione po- 
litas, ad paflus 500 patet. GalaraGenuenfium colonia cft, etiam 
hodie maiori cx parte a Chr i [hanis inhabitata, prafertitn mer- 
catoribus. y 

2{E0C ASTKON y KVMELI CHISAR . ANATOLl 
Chifar. Caji ellum Lethes. Turres nigr*. [ fer m tum promontorium. 
Lamus. Lamo copta. Bogaz.i.Bogaza Chifar. Bojporus. Brachium S. 
Georgif. Loca Bo/porana tam Eurcpat, quam Ajiatia It toris, a Con - 
Jiant tnopolt 'Vjque adEnxtni maris ojhum. Cyanea. Symplegades. 19 
Planci*. 

Arcem munitiflimam, quam a tergo Galata- Muchemetes 
Il.ad mare,id eft,ad Bofporum e mari Euxino p 1:0 fluentem, co- 
didifle narratu r; Gr^ci Neocaftron, hoc eft,caftrum nouum vo- 1 y 
carunt, vt &: T urci Geni Chifar, cuius &; fu pra mentio fadta ca- 
pite notarum ni. lidcm tamen nobis etiam RumeliChilarad- 
pcllari dicebant, quum hac pratterueheremur ad Pontum Euxi- 
num, quod arcem Romani^ velEuropacfignificatsficut alteram 
Jiuicoppoficamin AiiaticoIitorc,nuncruinofam, AnadoliChi- tc 

far, id eft arcem Anatolia: vel A iia' nuncupabant. Ncocaftron 

vulgus occidentalium Chriftianorum.pratfcrtimque Germani, 
Turres nigras dicunt. AbcftaConfhminopoliadvnum millia- 
rc maius Germanicum, Jocus (anc munitus, & formidabilis ad- 
modum mireris captiuis,pnjlcrtim lautioris fortunx:qui hos in- z y 
tra carceres conclufi,numquatn fere libertatem recipiunt : eaq; 
dccaufacaftcilumhoc Lethes vel obliuionisolim quoque vo- 
catum fuifle puto, cuius in Bolporo politi Gregoras meminit, ab 

codi&ijquod perpetuos ad cat ceres da m natoru m nulla exftet 
amplius memoria. Coftat aurem, fuifleiftic edam anteMuche- 30 
metem II. illa, qua: diximus, in vtroque litore caftclla: cd impe- 
ratorum Grarcorum incuria ticneglcda, nulli vt vfui feruirent 
alij quamcuftodicndis cap tinis. Caulas condendi Neocaftri 
Muchemetes habuit ,vttranlijcere tam in Aliam, quam Euro- 
pam, 


P AND. HIST. TVRC. 52.7 

pam libere poflet: ne Chriftiani nauibus fuis tranfue&ionem ex- 
ercitus prohiberent: vt denique Confhntinopoli capienda fer- 
uirct Laonicusarcem ita defcripfit,vt hodie cofpicirur. Ait catn 
conflare tribus turribus magnis , quarum vna fupcriorinaccli- 
y uicolic prominer : reliquae duae confidunt inferius ad jpfum li- 
tus Bofporuquo videlicet Iiincin nauesprxrerlcgcntes impetus 
fieri poffit. Harum duarum vna maxima cft.Tcda funt plum- 
bea. Murusambit arcem craffiis pedes xxii. Turrium crallicies 
ad xxx pedes extenditur. Petrus Gyllius, illuftrator vrbisSc Bo- 
ic fpori diligens, antiquis Hermxum hoc loco promontorium fu- 
ifle flatui t. Bofporo datum nomen cft atranfnatatu bouis.aut 
buculx vel imienca: potius, videlicet Ius, Inachi regis Argiuoru 
filiae , dc qua eft in fabulis hiftoricis. !ta nimirum in Originibus 
Byzantij Grxcismanufcriptis legimus. Nullibi Bofporusangu- 
1 T ftior cft, quam inter Ncocaftrum & Anatoli Chifar. Idem Gyl- 
lius auclor eft, Bo (porum Graxis vocari Laraon, Tureis Boga- 
zi,qtuenoftrisfunt fauces, vel anguftix maris, vt etiam in homi- 
ne fauces ad pellantur i.xmos. Hinc Lxmocopiam Laonicus 
hoc loco pofuit. Noftri Bofporum etiam S. Gcorgij brachium 
t : nominarunt, vclut anguftum maris meatum, propter monafte- 
rium 6c xdem S. C ieorgij Manganorum didam Propontidi (e 
miteentis. -dpropterea notandum, quia complures in hoc alu- 
cinamur, dum S. Gcorgij brachium ad Seftum & Abydum col- 
locant: vt Volaterranus, quem citat Orteliusin voce Hcllefpoii 
15 tus,vcGeufi'xus,vtT homas Porcacchius,vt ali). Saltim re dius 
hocvcl cx hifce Vincentij Bcluacenfis verbis didicillcnt: Hoc 
eft mare magnum, (id eft Pomus Euxinus, nunc etiam Italis ma- 
re maius) de quo brachiuS.Gcorgij exit. (id cft Bofporus)quod 
in Conftantinopolim vadit. Ergo S. Gcorgij brachium eftfupra 
jo Conftantinopolim, ad cuius orientalem angulum, fubtcripfam 
Sultanorum arcem, in Propontidem Bolporus illabi tu r. Adeo- 
qucaS.Georgij brachio fiuc Bofporo, per Propontidem &HeI- 
leipotvtum, Seftum &c Abydum vfque, 180 milliarium Grx eo- 
rum eft iter. Gallicus interpres Laonici mirifice profedocxcu- 


5i* 10. LEONCLAVII 

tit,ac fibimetlpfi contradicens, ait; Mechcmetcs arcem Larmo- 
copiar condere cepit in ora Propontidis, ex patTeEurnpx, in co 
proprie loco , qui Bofporns adpcllamr. t adfcripfit margini, 
verbis his locum (ignificarfquoScftusolim fita fuerit : cumque 
Turcica lingua dici BjgazaiardiucpracifJonctn faucium.Quid $ 
magis abfurdedici potuiilet, quam conditam ad B. fporum ar- 
cem ,intelligi debere fit am eodem loco, quo SePrus olim exftirc- 
rit?Ccrtc Neocaftrum hoc Muchemetis a.ScIti veteris loco pro- 
pe ducentis millianbus Graecis diftar, locumque Propontidis & 
Hcllefponti fpatium hisinterie&um eft.Quod autem dicit, cum * ® 
locum lingua Turcica vocari Bagazafa r , fiuc praeci fioncin fau- 
ciumiin eoquoq; fallitur, &: vocabulum corruptum ponit.Nam 
feribere debuit BogaziChi(ar,& interpretari arcem faucium* 
Lxmocopiat quidem Graeca vox , qua Paonicus vtitur , in ei fu- 
ram faucium figmficat, hoc eft locum , vbi finis cft harum Bof- i f 
pori faucium, qui deinceps in multo capaciorem Propontidis 
finum magna cum vndarura violentia iemet effundit. Quum 
autem fuperius capite norarum 16 loca totius Hcllefponti &: 
Propontidis , inde vfquca Dardanellis vel arcibus, hoc cft:, acn- 
daueribus Sefti & Abydi, ad vrbcrnConftaminopo!»m,&:ad i- 10 
pfumadeo Sultani faraium, vbi Bofporus in Propontidem prae- 
cipui maxime curfu filabitur, enumerauerimus: libet a far aio 
Sultani rudus incipicdo, lurlurn quafi mentis nauigationc qua- 
dam ad ipfum vique maris Euxini olhum progredi, vtrimque 
iita loca, quum ad dextram in Aliat ico licore, tum ad finiftram tp 
in Europaeo , nominibus partim prficis , parti m nunc vfitatis, 
ordine rcccnfcre : fic tamen, vt nimis (crupulofe , morcGyllia- 
no,vetufta, cognitu parum neceffina,non inieramus. 

igituranguio Sultamni faraii refpondct e regione Scutarium 
in Alia,difiun<ftis a Te inuiccm locis hfice dumtaxat vnomii liari 5* 
Grxco. Ante vero, quam traiedus hic fu peretur, occurrit in ipfis 
aquis cxftrudfa quxdam arx parua, quam Turrim Scutarinam 
Grxci vocant, T urci Kiiculam, hoccft arcem virginis, ex caufa 
quadam alibi exponenda. De hac arce lunt intelhgcndaNieet^ 

verba. 



P AND, HIST. TVRC. 

verba, libro quarto, quum ait: Ab hoc imperatore Mamidc 
turris illa ( potui fiet arcem vertere ) non procul a continentein 
mari exit r uda eft , qux Damalis pridem , nunc Arcula dicitur: 
& altera turris e regione, iuxta Manganiumnionaftcrium, 'fci- 
f licet S.Gcorgij) coconfilio , vt ferrea cathena vtrimque exren- 
fa, barbaris nauibus aditus in loca wbis arci vicina, & trad um il- 
lum omnem, vique ad Bhchernijm regiam, intercluderetur. 

Quibus in verbis Arculae nomen fignificare putoparuam ar- 
cem. Idem poft inquit: Imperator inpalatioad DamaJim,quod 
re Scutarium dicitur, verfabatur. Diftar a continenti Aliana Scu- 
cariumcentum pati ibus. Nomen opido vicino dedit, vi Gry cis 
hodie Scutarium, T urcis ifeodar dicatur :olim non Chalcedon 
vti louius, Peucerus, Busbequius , alijque magni viri putarunt* 
(Chalcedonis enim rudera i o militaribus ab angulo Sulnnini 
i j fouij verius Aftacemi linum, ad promontorium Dama! icum, 
iuxta portam Eutropij,litafunt:) fedChryfopolis. Id autem o- 
pido nomen inditum aliqui putant, vt auri ciuitas diceretur, ab 
auro, quod olim antiqui ifimis temporibus pro Periar um regi- 
bus heic tributi nomine congeri ex ACn totafolitum fuerit. Sed 
10 Origines vrhis Byzantina; aliam nomtnis rationem , verbis Gre- 

cisinhancferefcntentiam,rcferum.Confpeaa(inquiunt)con- 

| i -‘quila, cor vi&imx rapit , & in promontorium Bofporij 
Iitoris defert, e regione Cii ryfopolcos, cui Chryfes Agamemno- 
nisexChrylcid.L r .lius, poft necem patris, Clytxmneftrx fugies 
* j mlidias 5 &ad quaerendum Iphigeniam properans , nomen hoc 
apud incolas reliquit, fepulturae lux monumentum, quum ifiic 
vmendihncm leciftbt.Quibus in verbis promontorium Bofpo- 
rij Iitoris, i]Iudtp;fumintclligitur, in quo nunc laraium Sulcani- 

num orientale litum efi. 

jo A Chryfopoli liue Scutario, litus Alutieum legentibus , oc- 
Liu ii p r i ni u pagus, qui Srauros Grxcisdicitnr, ab aurea cruce, 
quam in templi ab le ibidem conditi vertice Confianrinus ma- 

gnusinligniter ornatam confiituiflc perhibetur. Sic enim audi- 
te de Thcodoiio Zygomala jpatriarchalt Proron orario, vdde 

TT 


3jo IO. LEONCL A VII 

dodto viro» memini. Et i pfius repli ruinas ampliftunas aliquan- 
do cum admiratione, comitibus Hieronymo A reo nato, & Pau- 
lo Rofa,cxeo tempore pie mortuo, viris optimis & amiciflimis, 
inrpexi;quum nauigio trafuedi Chalcedonem , in Eutropij por- 
tum , terra deinde promontorium Damalicum pedibus emeti- f 
remur, in quo rudera tcmpluS.Euphemiac, concilio Chalcedo- 
nenfi nobilis, in horto quodam fuperam : &: ad hunc deinde pa- 
gu m S tau r u m, aliaque loca, progrederem u r. 

A St auro, locus in Anaplofiicenim frequeter h i ftorici Grae- 
ci vocant liare ab veroque latere loca, quae furfum ad Euxinum io 
mare nauiganubusconfpiciuntur) proximus eft in eodem Afia- 
ticolirorc,monadenoquondaminfigni celebris, qui nunc Aki- 
micosGrarcis dicitur. Olim Akimiti vocabantur, hoc eft , mo- 
nachi peruigiles, cotasq; nodes fine fom no, precibus Se hymnis 
dicendis, exigentes. i j 

Ab Akimito pergitur ad Chryfokerama, locum ab ardcfacra 
dictum, tegulis olim inauratis ornata. 

Chryfokeramis vicinum elt Anatolis Caftelli.Sic Graeci nue 
mutile vocant, quod integre diceretur Anatolis {hoceft Afirc) 
Cafireilion. Et paulloantc meminimus, idem Tureis eodem fi- £$ 
gnificatuvocari Anadoli Cbifar. 

Vitra Caftcllion Anatolis ,dt Mcgalocarya , magnis a nuci- 
bus auel lanis di&a; quam rc&iusGrxci volunt ad fandos An- 
gelos nominari. 

Supra Megalocaryamconfpicitur vetus Hicron,(fic& Tu r- i * 
ei cum G necis vocant) id eft Fanum fiue templum, a Conftan- 
tino Magno conditum : quo tempore confecto bello Gothico, 
rcuerfus fuit, vtGrarci nunc aiunr.Coftat tamen, hoc olim quo- 
que loco fuiile temporibus antiquiilimis templum Argonauta- 
rum ,quodadpelIatumfuit Hicron liue fanu louis Vrij, hoc ed, 5 o 
largientis ventos fecundos. Et notum eft, folitos imperatores 
Chriftianos mutare templa paganorum in noftri ritus ecclcbas. 

Vkerius caftcllum Argyron fit um eft, quod Cadaldus etiam, 
pofuit, Algyrum vocans. 


Hade- 








PAND, HIST. TVRC. m 

Ha&cnus in Afiatico , fiue dextro Anapli latere, fita loca nu- 
merauimus. Nunc idem iter ab imo repetituri, litus Eu ropxum 
legamus ad lamam, donec itidem ad oi ii u m Ponti Euxini peruc- 
niamus. 

S Itaque Galata Ceratinum ad fi num rdi<fta,tranfeundum pri- 

mo promontorium,faraio Sukanino.e regione trans fmum cor- 
nutum fito.rcfpodens: &: moxofteret fefeCarauoli, locus omni 
variorum ardi fidorum & hortorum cultura, ne templis quidem 
Turcicis deficientibus, amenifiimus : vbidiuerforium Anglica* 
ronz reginae legato adfignatum erat, quum nos iftic eflemus. Ibi- 
dem J ulix Pcfcennix marmor Graecum cft dcgantiflimum,cu- 
ius inferiptionem habemus. 

Carauoli proximuseft locus a S. Phoca: tcmpJoChriftianis 
adpellatus , Ortachioi Tureis. Archion prifeis diftum refert 
i j" Gyllius. 

Vitra S. Phocam , Archangcluseft, locus fic ab Archangclo 
Michacle di&us. Veteres Catafccpen nominafle , patet ex his 
Niccra: verbis : Monafterium in Ponti faucibus loco, qui Caca- 
fcepedicitur,exftruxitarchiducis Michaelis nomine. Vocant 
ao nunc edam Grxci A omaton , propterea quod angeli corporis 
expertes fint. 

Indcperueniturad Diplokionion , ficdi&um a geminis co- 
lumnis, quod! urci Bcf ictas , vcluti lapidem cunarum vocant. 
Ibi monumentum eft lepulcurx Chairadinis baffie , cui ab Italis 
nomen Barbarollx datum fuit. Meminit heiccum fcpultuna li- 
ber ipic annalium ,ad annum Chriftianum i y 47. Diplokionion 
prifeis di&u erat afonium. Grtclius non rette Diplociana feri- 
pfir,pro Diplokionio: & Bifitas,pro Bcfidtas. 

V Itra Diplokionion eft id,dc quo prolixe nunc egi mus, Neo* 
« o caftron. 

Hinciiurad locum, Stenia nunc diftum, nomine corrupto 
de Softhcnio,ni fallor. Aut hoc illud cft S tenon, Cedri no &: aliis 
frequenter nominatum. 

Sequitur Neochori,quod fic enuntiatur a Gratcis hodie, quu 

TT ij 


Vi IO. LEONCLAVII 

• N jcc I .erion. Significat autem locum vel agrum pnedium- 
uciiouuim. 

Supra Neochorion p.iguscd Pharapia. Sic enim a G rsecis ef- 
fertur, a noflris Therapia. 

Perucnirur hinc ad i \magian flo inauro molo, id eft adfan- $ 
«SiCim-m Deiperam virginem , liram ad nigram molem por- 
tus. Quidam evulgo nominant, adfan&iflimam Deiperam die 

xv Augudi. 

Vkima T if i ris efl» ad ipfum Ponti odium , cum pago a Cne- 
cis inh abitato,fita: ficut & hactenus indicatorum vtriufque lito- t o 
ris locorum incola: fere Graeci funt. Eam turrim Busbequiiis 
1 ‘harum vocabulo veteri nominat, fed accoI$ Phanarionadpcl- 
lant.a Grxco verbo deriuata voce, quod lucedi lignificationcm 
li.ibct. 0^'ppe noclu faces accenduntur in uprema turris par- 
te, quam animi caufaconfccndinuis, vc ad odium Ponti nani- t y 
gantium incolumitati confulatur. A Conftantinopolidiflat hoc 
odmm maris Euxini milliar ibus Graecis plus minus 3 J .Scopuli 
faxo vino lui uuo funt ante Pontioftium,quo in Bofporum ma- 
gna vi femet exonerat. Hac falicetillae Cyaneae Guc Symplega- 
des, fiuc Pianda: funt, q uas ipfe Busbcquius pa*ne putau it fabu- 10 
lofas, autinuenire fcfaltinv, vtluc alio deuol mas, potuiflc nega- 
uit Infui* prifcishxdiccbantur,non quod finrmagn^fcd quod 
vndique mari vclut infulilla: vel nifidia, ficut ( irarci vocant , al- 
I nantur: Cyanea:, quod cxintcruallo magno adnaoigantibus c$- 
ruleum dc fc colorem praebcant:Symplegades&: PIandar,aco- 1 j 
quaflationc mutua, qua fpedantibus cx remoto f patio non tan- 
gere tantum exiftimaiur,verumetiamlocomoucri,&ira coi- 
re: dumtaxat vnusvteflcfcopuius, vnum nifidion, videantur. 
Haccpinionem de Cyaneis meam Gregor* verba hac, e libi o 
nidoriarnm 1 cii.cofirmant: Promontorium. inquit, tc npli Ar « a . 
gor.autaium, qeod Os Pomi adpd Ia tur t vbi Cyaneas <3e Pian- 
das ei f c C hacci quondam dixerunt nimirum in ipfo Pontiod o. 
Hac omnia inne diligenter infpicere bis memini. praTentc Hie- 
ronyme At couato, piaiUans mgcnij viro: qui rem memoria di- 


PAND. HIST. TVRC 

# 

gnam heicmihi primus fuggercbat. Altera Symplegadu, quam 

(impliciter faxiltn Busbcquiusadpeilauit,habec columnam ve- 
terem ex albo marmore, quam vulgus iftic Pompei; columnam 
falfo vocat. Iu hac praeter alia,qua:Gylhu$diIigentcrobferua- 
y uic&dc 'criplir, Auguili Sphingem mihi raonftrabat Arcona- 
tus, aGylho non animaduerfam. Sphingi re(pondct inferiptio, 
quam ab abis omiflfam ponere libuit. 

DIVO CASARI AVGVSTO 
IO L. CLANNIDIVS 

L. F. CLA. . PONTO. 

Nec tamen defuerunt heicolim etiam Cn.Pompeij monu- 
menta, relidi a in iiis locis inde ab illis vfquc temporibus, quum 
i y imperator Populi Romani, contra Mithridatem, Ponti tegem, 
bellum gereret. Exftat vnum adhuc liberti cuiuidam Pompeia- 
ni marmor, quod non procul a Catanis bafle mellita, (quondam 

ilhiltn.S.TheodolixtempioJ fupranaualcSultaninum lira,con- 

fpicitur id pulcherrimis exaratum litteris Romanis , hxc verba 
xo continet. 

V. CN. POMPEIVS, PHILINVS. 

POMPEIAE. PHILVMENAE 

i 

FIL I AE 
ET SIBI 

iy Hjbctleelor vnr»compra:iiefacapitcnonpauca,quibustam 
prolixe recen lendis ii prsetcir officium & inflitutum alicui fccif- 
fc videbor: excufabirapudxquosmc iudices infixu animo fer- 
uens explicandi resGratcas &: Turcicas (ludium, cum rerum 
ipfarum varietate tam vtili,quira minime esediofa. 

3 ° TEMPUS CERTVM CAPTAE 

1 

ConJlmtmopoieQS, 

Certum e(l, captam ; donflamirropolim a Muchcmcte U.die 1 15 
Z9 ,mcniis Mat; , quem n 1 1 kaL lunias vocamus, anno Chrilba- 
-V. TT ii; 


«r » 


— 


IJO 


354 IO. LEONCLAVII 

no r4f3,non 1 4 f 2, quemadmodum apud Aineam Siluium 
per errorem librarij fortafle feriptum legitur. Poteil hoc etiam 
ex collatione Mahum eranorum annorum ad Chriftianoscot- 
ligi. Cetera de vrbis tam obfidionc, quam occupatione , licet 
paucis expofita fi nt verbis, vt in annalibusficri folet; iis tamen j 
confentanea funt, qux Chalcocondylcs prolixius, vt in hiilo- 
ria, memoriae prodidit. 


i^fTMINDAN. COLVMNA SERFENTINA. 

Statuarum fltchtejes. 


19 


1 5 


Atmindan fignificat Tureis eum Conflantinopoli locum, 
quem ab equorum curfu Gr^ci dixerunt Hippodromum. Nam 
fi verbum verbo reddas, At &Mindan,iignificant equorum lo- 
cum capacem & amplum. Columna ferpentinanuncetiam fu- 
pereft ,ex xrefa&a, fcab imo conuoluris inter fe fpiris ferpen- 
tis triplicis, vt in parte (uperiori tamdem fefc tres ceruices , triaq; 
lerpentina capita, diuidantae reparent in formam triquetram: 

quibus quondam accepimus impofitu ab vrbis conditore Con- 
flammo magno fu i fle plurium feriptis celebratum illum tripo- ao 
dem Apollinis Delphicum. Quod ait,eifc£himfuifIcpcrhoc fi- 
mulacrum, vt co durante nullus cilet in vrbe ferpens.cx opinio- 
nibus Graecorum Muchcmeti relatum fuit: quoruin ubroma- 
nuferipto dc vrbis xdificiis, quem habemus, Stichiofes eiufmo* 
di (iicenimadpellant^ftatuarum varixlcguntur,& quidem ab £j- 
Apollonio j yaneo profcdx,fi quidem vera narrat. Certe quod 
flatim (equitur de ilatua cqucilri ahenea deftruda, qua pelli 
praclulus fuerit in vrbem aditus :fuperflitiolis videri poflet ali- 
quam mereri fidem , quum fingulis annis ea nunc ferde menfi- 
bus aefliuis calidioribus gra fletur. Qua nos illuc aeflatc ve- 
nimus,abfumfifle credebatur intra quatuormen- 
fes hominum ad clcid. Nec annofe- 


3 « 


quenu pauciores interie- 
runt. 


^ *■ 


f* 


sirti- 







SI r RIGE, SR HETIG RADVM. 

Sphetia. 

Duxit in Albaniam copias Much emetes ad ucr fusi feliende- r 3 1. 

J rem bcgum,fiuc Georgium Caftriolem.Siurigc lingua Turcica 
fignificat arcem acutam. Graeci dicerent Oxypyrgion. Laoni- 
cus Sphetiam vocat, adpcllatam a BarletioSphetigradum, lin- 
gua SIauonica,quam idem a CroiadiftareyS milliaribusaic. 


io 2^0 VE. NOVA. NOVOGRAD . NOVVS MONS 

Rdfcut. Ncopyrgtum. 

Nouc Croatis & Seruianis dicitur, quae heie noua nomina- r 
tur,opidumSeruia:, cuius tunc i )efpota f ieorgius adhuc /u pe r- 

1 j ftes erat: fed non multo poft moritur, impetrata pace a Sultano 

Muchemcte, filioque minimo natu Lazaro, fucceilore poflie 
relido. Notauimus fupra, capite 1 o 1 , Nouogradutn nunc vul- 
go d>'ci,quod arcem nouam fignificat, non nouum montem , vt 
Bonfinius interpretatur, dum Nouum montem R a fc i x vocat. 
Apud Laonicum Nouopyrgum legimus, pro quo Ncopyrgum 
reponemus, nomen id Graecis Tonas, quod Venedis Nouograd. 
Ibidem margini adicriptum Nouobardum , mutabimusin No- 
uogardum,vel potius Nouogradum. Ait heie Laonicus magnu 
ede metalli prouentum , & alluentem opidum Morauam , Utro 
m, 5 mUccri. Sangiaci nunc ledeseft, Buda: bcglerbcgofubditi. 

BEL GRADI VEL ALBAE GRAECAE 

fecunda objidto. 

$0 Dc Belgrado,& Muratis obfidione,didu antea numero roo. 

Nunc iteruobfefla fuit aMuchemecc Mur3tisfilio,quicam re- 
petebat ab Vngdris,vc membrum Seruix nunc fui i uris eftedx, 
de quo prolixe tradatum indicato capite. Dc hac obfidione fe- 
cunda ThomasEbendorfus, in Auftriacis annalibus iuis,hxc 







IO. LEONCLAVII ' 

retulit. Anno 14? f ,T urcusMachumet fecundis elatus fortunis, 
Defpoum Gcorgium,Ratzix principem, in fuis terris lioftil iter 
inuafu,& plura liomi nii mi Ilia crudeliter abduxit. Hinc&De- 
i ;iota verfus V ngariam, ad Albam Grarcam , cum fuis iceretis fe 
contulit, terramque Tuam gubernandam JoannidcHunud,Vn- $ 
gariae Gubernatori, dum Vitnnamf.id Fiidericum illi Impera- 
torem) pergeret, commcdauir.Inde Nandoralba, ianua & clau- 
lura regni V ngariar,obfidctur a Mac h umeto, an no 1 4 f 6, oj- pu- 
gilatione aceri ima facta die a t lulij: quum prius hoc in itinere 
caftru etiam S. Andrcx (Nota margini adfcripntm nomen Sen- 1 a 
derouiatjquod erat Georgij Defpota , adgrcfliis incaflum fuif- 
fet. Soluta oblidione mortuus loanesdc Huniad, Comes Biftri- 
cenfisxi dic Augufti. Eum dcplorauit Fr. Ioanncs de Capiftra- 
nOjHuniadiscoinmiiiioiSalueaureolaccclijquarcecidifti^oro* 
na.Regniexftin£ta es lucerna. Orbis corruptum es fpeculumjn 1 > 

quo nos diutius lnfpicerefperabamus, & alij. Nunctudeuifto 
inimico triumphas coram Deo &r angelis, o bone loannes.Sanc 
quam fortiter immortali cum laude fua, Iiiduofcgeflerunr, 

hoc propugnaculo ChrifHanorum defendendo, Huniades fc 
Capiftranus, monachus ordinis praedicatorum, clarus in hifto- z* 

riis Volonum cruce lignatorum dux, qui mortuum Huniadem 
paucos intra dies fequutus (itir, Muchemetes in oppugnatione 
diei z j lulij, cuius Ebcndorfus meminit , letali accepto vulnere, 
vix incolumis euaCt. Obfidio folura fuit dic 6 . Augufti , que Ca* 
lixtus III Pontifex haberi feftum cx co tepore voluit, fub nomi- 1 j 
ncTransbgurationis Chnfti: quod tamen fcflum illo dic, mul- 
tisante faculis, Graci celebrare confueuerant, adpellantes id 
Sacrani fan&am mctamorphofin Domini &: Dei , Seruatotisq; 
noftri,IefuChrifti. 

DAl CARATZE 8 ASSA. BONFINIFS ET 5 ° 

Chalcocondyles emendati. 

1 5 4. HicBafla BonfinioCnraciavocatur, Chilcocondyli Car.it- 
zies. Europa ne bcglerbegus fuerit,an Anatolix, no exprimitur 

in an- 


PANI). HI ST. TVRG n7 

in annalibus. Laonicus umcn difcrtc Ducem Europx nomi- 
nat, ex quo corrigendus Bonfinius,qu Afi* ducem fecit; erro- 
re confimili cum eo , q uem fupra num;ro i o 6 de Chafane baf* 
fanotauimus. Verba Laonici hac funt Europa: dux Caratzies, 

S qui gloria & virtute excellebat omnes qui regiis in ianuis mili- 
tabant , abopidanis bombardxglobo i^us occubuit. Eum rex 
(Muchcmctcs ) multum lugebat. His verbis etiam monisgenus 
indicatur, quo periit. In obfidione vc:o Conflantinopolirana 
corrupte nomen huius Sararzics legitur, pro quo reponendum, 
t o Caratzies. Huc etiam perti net ille Laonici locus dc oppugnatio- 
ne Belgradi, excerptus d: emendatus fupra, capite 71. 

REX BOZINAE STEPff A NFS. 

1 5“ De Semendria diximus capite 99. Bozinacorum origo de- 
clarata legitur capite 49. Duplicem elle Bozinam, docuimus 
capite 9 s ■ Qb! bozinx rexheie memoratur, Stephaniis erat, de 
quo plura non multo pofb Is iponte fua deditionem Semcndrix 
feciflc narratur, quam a morte foceri occupauerat. Erat autem 
t - vxor huic,Lazari Bulcotiirzii filia, Gcorgii Defpotx neptis.que- 
admodum in genealogia Bulcouitzicmur^capiicyq, indicaui- 
mus. Ec adparet hinc , Lazarum Seruix Dc (potam , Georgio 
patri, qui diutiifime regnauit, non diu fuperftitcm fuifle. 

TARABOSANIS IMPERATOR A <JMV- 
t * chemete II 

De Caftamone dictum capite 66. Sinopes etiam frequens j 
ha&enus fa&a mentio. Noucl !a Leonis imperatoris, cognomi- 
ne Sapientis , epifcopatum Sinopen tem Ainafianx metropoli 
30 iubijcit in Helenoponto. Pordapam dicitradit Laonicus, nouo 
vocabulo , licet heic in annalibus parum mutato veteri, Sinap 
feribatur. Tarabofan Tureis eft Trapezus, notafedcsComnc- 
norum principtun,qui audire volebant imperatores. Vicimus c- 
ius gentis, a Muchcniete vi£tus,fuii Dauidcs Comnenus. 

VV 


5J 8 


PAND. H I S T. TVRC. 


DRACOL WBJDA. B L AD V S. FLA DA. 

Oli Atthidi Fngarurex. - ' 

j r> HicValachia: Vsuuoda, qui Tureis Dracol n ominatur, Lao- 

nico Bladus dicitur, Dracul* filius, ex immanitate celebris, de f 

quo plurima commemorantur, huc non pertinentia, Jiladi no- 
men ex ratione pronuntiandi Graecis familiari , Vladum feribe- 

re debuerat interpres.Vladam Bonfi lius adpellat, & pofl etiam 

Draculam, paterno nomine. Callimachus integre' Vladiflaum 
Dr aculam fcriput. Hunc qui coniecillc dicitur in carcerem rex i » 
V ngarus , Matthias Huniades fuit , loannis filius , Auftriaci La- 
dillai , Praga: fubito exili n&i,Vngar ico in regno lucccfior.Mu- 
chemetes, hoc ab V ngaris capto, Valackiam fibi fubiecifle nar- 
ratu r. Id vero factum potius exiftimandum a Dracula iuniorc, 
Vladillai fratre: qui tamen poftea fc,cum ipla regione, Muchc- t ; 
metis imperio fummilit, accepta fo luendi annui tributi condi- 
cionem hiloque minus a Matthia rege confirmatus in principa- 
tu, celte Bonfinio,fumtamquam ab V ngaris rege,diredo Vala- 
chiese ditionis domino. Sic nimirum prius etiam conuenerat in- 
ter Muratemll Sc Vladiflaum regem anno Chrifliano 1441, 
pofl vi&osad Iliadi nas faucesTurcos: vr Valachi Tureorum 
quidem eflent tributarij, led nihilo minus ad V ngaria: regnum, 
vel ut antea , pertinerent. 

t MITTLIN. CATALVST /, VEL CATELFSIJ, 

Lesbt prwcipcs >oripnt Gtnucnfcs, 1 ^ 

i -j, MiiyIin,pronuuci itione Gr^ca, quae Mitylene noftrisefl, vo- 

catur a Turds infulaLesbuSjiplis etiam Gracis hanc ita nomi- 
nantibus. Cedrinus cerre Lesbum alicubi Mitylenen dixit, ab 
vrbe totius infula’ primaria. Vulgus Italicorum nautarum Mc- -?> 
tellino nunc adptllac. Habebat in/iiia , qmim oppugirarctura 
Muchcmctc, principem Dominicum Catalulium vel Carclu- 
fjLim,qucm Graeci Kyriacon vocabant. Interpres i .aonici Nico- 
laum Catelufium, pro Dominico ,, haud icio cuius audoritarc 

fretus. 


PAND. HIST. TVHC 

fretus ;xhiftoricis antiquioribus margini adfcripfit, NamGeu- 
frxus, ]ui nomen idem habet,recentior alios fcquens falli 

potuit Ipfa Catelutiorum gens origine Genuenfis erat. Oriun- 
dus exca Francifcus Catelufius ,quum Ioannem Paheologum 
5 Imperatorem , a bonitate Caloioannem vulgo dictum, Andro- 
nici II filium, Wiehaeiis II nepotem > Andronici I pronepotem, 
Michaclis primi, qui FlandrisConftantinopolim eripuit, abne- 
potem beilo contra Ioannem Cantacuzenum, tutorem & focc- 
rum,& vfurpatoretn imperij, iuuiiler : infula Lcsbo donatus, ct- 
io iam Caloioannis (brorem in matrimonium accipere prome- 
ruit. Acciderunt ha:c anno 1557- De quo colligitur, non totos 
1 00 annos in eorum poteftatc Lesbia fxuilc. Luci) Catdufij,qui 
iEni princeps in Thracia fuerit, apud Laonicum fit metio : licut 
obiter etiam principes deni lupra memorantur, capite notarum 
1 5 $ 2,. Idem Chalcocondyles Dominici fratrem facit Luci u, quem 
reftiusaSanfouinoTurcicisinannalibus Dominici huius pro- 
pinquum vel adgnatum nominari arbitror. 

xJMFCHEMETIS AEDIFICIA CONSTANTINO- 
% D polit Ana . Gentfarai . Esktfarai. Iedicula. 

Non exprimunt annales, quae nam aedificia Conftantinopoli 
Muchemctes exftruxcrir. Idcolubct haec dc Laonico & aliis 
promere. Stati m enim proxi ma poft Lesbum capta hieme, nar- 
rat eum quicuiifeLaonicus, intentum aedificiis vrban is, templis, 
1 J nauali, arcc Byzantina, quam condidit iuxta portam a Graecis 
Auream vocatam, vbi& turres maximas excitauit, ipe< 3 atuque 
dignas, & ipfam regiam interius eleganter ornauit. Hactenus 
Cnalcocondyles paullo commodius redditus, in cuius verbis 
noradum ,imelligi templorum flru&uramjdecomutaio Clui- 
3 0 fti Dei fapientix templo Iuftinianeo in mellitam Mahumeta- 
nam,dcquc diruto antiquifiimoChriflianorum templo, quod 
aedificatum a Coftamino magno Sanctorum Apoltolorum no- 
men habebat, cuius ipfe loco fuam ftruxitcumimaretornelTi- 
tam,Turcicaruin omnium in vrbeprimam ? &:operis magnifici, 

VV ii 


54 ® IO. LEONCLAVII 

quemadmodum hodieque confpicitur. NaualeChrillianisab 
imperatoribus neglt-ftu inlhurauit, ornatum & extenfum a po- 
fteris ea cura,nuncvt ampli ifimum fit Supra Galatam fitumeft 
in finu cornuto, verfus aquas dulces , vbi nim iru celebrari a pri- 
fcis fluuioli, Cydarus nunc Machleua,& Barbyles, nunc Char- f 
taricon,& a vico vicino Pe&inachorion didus , in finumhune 
influunt. Continet iam nauale locaconcamcratai87,cxpoiTe- 
fta longa ferie, magniqj triremium numeri capax cflt: licet aliud 
Sanfouinus ex antiqua relatione quadam Veneta, parum prx- 

ienci rerum formae confcntaneum tradat. Fuit &: illo quondam i o 
loco regia t quo loco dicit Laonicus eum ftruxiile Byzantina ar- 
cem, propter Auream portam, qu^ab vnaparte meridie ac Pro- 
pontidem, ab altera fotem occidcncerefpicit.H.cc aedificia Mu- 
chemetemcodidiire, Laonicus fcripfif.Mcnauinus aut. ficut &: 
alacres ait arces a Mu ch emete Confhnttnopoli ftruftas: Geni- i f 
faraiu, Eskifaraium,&ladieulam. Adorientem folem, e regio- 
ne Scuta ri/,fiue Damalici promontorii, ficum cft Gcnifaraium, 

(fic dictum , quod nouu fit) in extremo vrbis angulo , qui a tem- 
plo vicino, lancti Demetrij vocatur. vbi Bofporus impetu maxi- 
mo, ad ipfam crepidinem colIis,in quo faraiu vel arx polita eft, in zo 
Propontidem irruit. Olim Palatium Byzantinum, & Acropolis 
Byzantina dicebatur, vclut arx in vno de tribus extremis angulis 
vrbis fita, quo loco Byzas initio Byzantium codcrc ceperit. Hax 
Sullanorum Ofmanidarum (edes, hoc domicilium & aula cft, 
quam Capi ftue Portam Ofinanicam vocant. Vndiq; muris (de x y 
quibus infra, capite 1 49) ac turribus i nelufa, tribus in circuitum 
mil!iaribu 5 Grarcis patet. Voluit huius iaraij noui nomine Mu- 
cheinctes pofteros & luccellores in imperio fuos obligatos efle 
foluendis meffitx fuse noux , fingulos indies, afprismille:quje 
fumma, computatis pro vnotalcro Gei manico afpris quadra- jo 
ginta,cottidie ad 1 y taleros cxcrclcit:in annos vero lingulos, fu- 
pra nouies m il Je , ccnt um taleros efficit, qu i bus alius an n u os re- 
ditusad lummamcLcio ducatorum, adiecic. Edcifiraium, vo- 
ce fign i fi came far ai um vetus, in vrbis meditullio fitumcfhficut 

& olim 


PAND. HI ST. TVRC 34* 

&olim ibidem in vrbis omphalo vel vmbilico , prifcorum erat 
imperatorum regia. Vafi lia ta megala Grqci quondam nomina* 
bam. Nunc illa gynx conitidi Sulraninae prxeipue feruit , fpario 
faraij, ratione circuitus, ad duo pafluum millia exporrc&o. Iadi- 
5 culadeniqi Propontidis in litore condita cll,ad meridionalem 
&: occidentale partim vrbis angulum , verfus Auream portam, 
nunc quidem fuperftitem, fedobftru&a tamen ,acverfus vrbis 
terreftres muros: qua in Thraciam, Macedonia, vniuerfam de* 
niq, Grqciam,itur.S ic autem adpelfotaTu reis e fl a ledi & Cula, 
io quoru illud eftfeptem,hoc turrium fignificationcm habet.Grae- 
cinuncHeptapyrgion dicunt, aut Heprapyrgon,puro puto vo- 
cabulo Grxcodemiturcico, vel hybride potius, Heptagulades: 
exquoetia obiter intelligi poteft,quod Aphricanx Gulctx fit 
etymon fine notio. Ipfa quidem arxcuftodix regiorum ihefau- 

i f rotumeft adfignata, pcrpetuasquemi!icumexeubiashabcr,qui 
feruntur efle numero quingenti, de quibus alio loco. 

c MACUMVT BASSA. VARIA SCRIPTS 

ra vocis vniut- 

xo Dehoc Machmutc Laonicus hx c : Mechume tes, inquit, regij 
palat!) dux, (pofiea ducem ianuaru vocat) 5c Europa' prxfcChis, 
filius Michaelis, Graecus. Er addit, Grarcos pueros (G:\rcoru fi- 
lios dicere dcbuir interpres, id cfl Graecos) qui abducti Byzantio, 
cum rege comorabantur, magnam potentia (ibi pcpcrifle. No- 
i j minis Icripturani, tam in hoc, quam aliis locis, ab interprete C®- 
faris accepta Ga! derio, retinui. JT ripliccm (ane reper^nollris his 
in anna) ibus: Muehemet,Mcchemcc,Machmut HiltorixGrx- 
corum fcnoftroru hominum praeterea diuerfitates alias habet, 
vt Muchumer, Mahumet, M tchomet, Mahomet, Mohamcd, 
jc quod Moamed Graecis cft,abfqialpiratione. Stephaniis Vnga- 
rus,fane aeri tus interpres linguarum plurium, Turcicae, Arabi- 
ca:, Pcrficx quem nobis impetrante magnifico domino Hiero- 
nymo Becka Lcopoldftorf,confiilercdc multis licuit,re&cpu- 
tab.it in genere tum (cribi, tum enuntiari, Moharo met. 

VV iij 


rqo. 


34t IO. LEONCLAVII 

FINIS AEG NI B&ZINENSIS. OBSERVANDA 
dmer (it At ii Annorum rutto. Stcpbani regis excoriati cala- 
mitas. CMatthias Vnfarurex Bozinam recipit. 

& zMuchemei em fam.i folafurat. 

Couad^a. ' f 

141. Bellum hoc, quod Bozinefi tam regno , quam ducatui finem 

adtulit,Bonfinius refert ad annum Chriftianu 146 3 .Turei vero 
tradunt, hoc annis xi poli captam Conflantinopoltmfuiilege- 
ftum.Dequo fcquitur, ad annum Chriftianumi464referendu io 
clle. Solet etiam vfuuenire plerumque, vtnoftri numeros anno- 
rum adinitia bellorum referant. Annales vero Turcici finem 
rerum geftamm relpiciunt, ideoque fere iam rebus ipiis expedi- 
tis, annorum numeros adijciunc. 1 loc diligenter oblcruarc le- 
ctorem velim, r.c me puter alicubi temere mutafle numeros ab 1 j 
aliis pofitos. Herrzegouinxfubiugum mtflx nomine, Ducatus 
Bozinenfis intelligitur, alius a regno : cuius interitum deinceps 
numero notarum 1 61 exponemus. Quod autem dicitur, Mu- 
chcmctcm Bozinx regem captum occidiflc:paulloexplicandu 
latius, vt plenum tam barbarae per fidix Muchemetis, quam itn- % o 
manuaris horrenda* facinus cognoicatur. Stcphanus ergo rex 
Bozinenfis, & vxorio iure (ccudidum paullo ante) SeruixRa- 
fcixuc l)efpota,bclIo petitus a Sultano MuchemeteU,& obief 
fus Iaitzx, blanditiis tyranni per quofdam deinduftria fuborna- 
tos c cadcllo laitzano cuocatur, 6c ad colloquium arccflitur. 
Quum barbaro temere fidem habui 1 fet , manuque capita pacis 
inter leae Muchemetem inkx geilas, in caftravenifiet, capitur: 
cute,iuflli Muchemetis, viuus exuitur: iufto denique Dei indi- 
cio cum vita regnu, quo fraude patrem filius iceleratus excuflc- 
rat, amittit. Hoc modo tum Bozina, Ra(cia,Seruix magna pars, * * 
Tureorum in poteilarem venit. Matthias tamen rex Vngarus 
lairzam, cum xxvii Bozinx opidis,rccepit:quam militum coro- 
na deinde rurfum Muchcmetes circumdedit, &: oppugnauiuir- 
ritoque conatu 3 fama dumtaxat aduenrancis Matthix territus, 

abob- 






PAND. HI ST. TVRC. 545 

ab obfidione,Rozina:quc finibus, difceflir.Dc opido Herrzego- 
uina ditium fuperras, capite 9 J • Couadzam T urci cum Bozi- 
nacis&: Croacis adpcllam, quae Iaitza Bon finio, Chalcocondy- 
li Gaitia , paulloque re&ius Gaitza nominatur. 

y 

PLFRES IN ^ALBANIA PR1NC1PVM Di- 
tiones, Gsolchtfar. Egnpos. 

Erant in Albania plures reguli, qui fuas finguli ditiones habe- 
10 bant. Inter has erat Ibanis, huc loannisCaftriota: regio , de qua 
Tuperiusdidlum capite r ai. Hancarmis nunc imperio Muchc- 
metis cefliffc referunt annales, quod alijfa&um deditione nar- 
rant Laonicus hac ferie ditiones enumerat. Primum aitSanda- 
iis in Epiri vicinia ikarncile regionem, cui finitima; lint Venc- 
1 j torum aliquot vrbes, Albania: proxinue.Ioannis indeCaflriotis 
agrum fuccedere,cui fitadnexaregio Comneniadarum. Hinc 
fitam vltcrius Ariamta:,Corancni filij, ditionem afpera &mon- 
tuofam. Eius regiam vocabulo nunc etiam noto, Cannina dice- 
bant, numero multitudinis: qua: fupra Valonam vel Auloniam 
10 in fublimi pohta confpicitur. ArxCaramanhc Giolchifar, cuius 
pauli o po fl mentio fit, in Anatolia: tabula chorographica feribi- 
turCulchifar. Egripos infula Tureis dicitur, qua vulgo iam Ne- 
gropontum adpellat , ficut Sc primariam infulae duitatem : qua: 
ponte, cui caftcllum adiuuchim cft, cum Achaixc 5 cincnti co- 
xj hasrec. Vrbinomcnapudprifcos erat Chalcis, infula: vero, Eu* 
btra: quam I.uripi Huxusnobilitauit, vt Euripum princeps i ile 
philofophorum Ariflotcles. Nam fi vera fune, quae de ipfo,cau- 
! as motus Euripi perueftigante, referuntur; quumtamdem Ari- 
ftotcles Euripum capere non pofler, cepit Euripus Arillotclcm. 
3 o Erat Euboea, quum a Muclicmcte bello peteretur , Venetorum 
in poteflate. Defendebant eam contra Tureos acriter nomi ne 
reipublica: , Ludouicus Calbus, & Paulus Erizzus, vel Ericcius, 
prxtor Chalcidis, quem Poteftatum Veneti nominat. Sed c!afl'e 
Veneta fuis {decurrere non aula, tamdemopido per vim potiti 


\ 


142. 


t 


344 ro. LEON CL AVII 

fucreTurci. Filia Pauli Praetoris, vrbe capta, propter in (ignem 
formae venu ftatem ad Sultanum Muchcmetcm deducta , me- 
morabili exemplo pudicitia; mori maluit, quam cius fc libidini 
profti tuere. 

VSVN CHASAN, JVSVFZE BEG . kJMVSTA- * 
pb&m filium Muchcmetes firanguUrt ir/fiit, 

DchuiusChafanisorigincReinecciuscxquifitcdiflerit.Vfuti 

aTurcis ob flat uram corporis eximiam dicebatur. Nam Vlim 
eis fignificat longum fiue procerum, qui Perfica lingua Diras io 
diceretur. Laonicus quoque Chafanem Longum ad pellat. Ioa- 

chimus Curcus,Silefiorum hiftoricus, nominat Hui lancanurn, 

vel corrupta voce, vel in HalTan Chan mutanda, quod cllet Hi- 
fpanicomore,Don Hafan vel Chafan. Sed ipfos Periicos reges 
eo nomine v fos non memini vel lcgere,vel audire: quod tamen i f 
proceribus eidem regi fubditis tribui fcio,^: antea norafle recor- 
dor. Iufufze vel Iufufge nomen itidem facium cft a flatura , for- 
mademinuta. Significat enim Iofcphulum. Iouius fimpliciter 
lofephum nominat. DeTocacafupcriusqiixdam habes capite 
7 y .Quum dicitur a patre Muftaphas fuiile pr;efe<ftus iis locis, in to 
tcfligitur Amaha: dc qua dictum initio declarationis, eap.nota- 
rum 6. Muftaphas hicante patrem exftinctus fuit, aliis venatio- 
ni caufam mortis adreribentibus, aliis nimia: Veneri. Nobisca 
lubet interpretando adijccre,qux digna memoratu dcipGusin- 
tcritu prodidit Spanduginus. Aitcniin, Achmctem baftam , co- t r 
gnomencoBidicem,dequoftatini plura difturifumus, habuii- 
fe feminam forma pr.vftantcm , cuius amore captus l uerit Mu- 
ftaphas hic, Muchemetis filius: quum aliquandoin aulam , offi- 
ci) caufa, manum patris exofculaturus, vemlfet. Inde fa&um, vt 
ilia quodam tempore balineum (pro more Turcico) ingrdla, 30 

Mullaphas codemle conferret, &nudam(vt erat) nulla pudoris 

habita ratione, violaret. Indignum hoc facinus quum Achmetes 
ad Sultanum Muchcmetem deferrer, Iaceratisq, veftibusac tu- 
lipanto, de ramgrauiquaereturimuria, vindictam fcelcris cx- 

pofcens: 


PAND. HIST, TVRC Uf 

pofccns:refpondifIeMuchemetcm,curiisqucrcIis vteretur? an 

ndcirctjSulrani fe mancipium cflc? Si maxime filius, inquit, 
meus Muftaphas in vxoris tu* complexus venit, an non meo* 
cum mancipio rem habuit ? Nihilo tamen minus patrem de tali 
f patrato facinore filium lecretoquam acerrime increpafle,iufll£ 
fcquc, ilio vt c confpe&u ilico di (cederet. Et quia dccflc non To- 
leret officio, in obferuationeiuris&atquhfi quidem ita libitum 

ci fuilfet : mifille poft triduum quemdam c fuis, qui Muftaphx 
neruo iniedo f auces iuf Iu patris eliferit. Hxc Spanduginus.qux 
f o fane li vera fum,vt pluribus cx caufisefie videmunmcmorabile 
nobis exemplum paterni rigoris erga filium, ceteroqui praefian- 
tem virum , incagcnte probent: cuius Suliani fuosjn fiibdicos 
vclutin vilidima mancipia, ne maxima quidem dignitate viris 
fecundu ipfos principes repugnantibus, quiduis fibi licere putat. 

CA RACHISAR. CHAS MVRAT. 

Claufcrusin Chalcocondylisconucrfione fua nomen vrbis, t 
quam Muchemctes in Chafanis regionem perge nsoccuparir, 
10 non repertum (vr arbi t ror)in fuo codice, omifit. Adfcriptum ta- 
men cft margini dc libro Gundeliano Coryci nomen, acrcdte 
quidem. Nam Corycum cepit, quam Turri fuam ad linguam 
nonnihil accomodarunr , Charachiiar dixerunt. Monuimus 

enim fupra,cap. i j ,Turcis e/lc in more, ( ic antiqua mutare no- 
i y mina duitatum, ca ft rorum, ftagn orum, fluminum, regionum: 
vt prif eorum adfinitatem rctinenria,nihiIominus in fua lingua 
quiddam fignificent. Ita de Coryco facium Carachi(ar,quod 
Turcice fonat arcem nigram. ApudOrtelium in Synonymia 
Geographica Curcu Nigri, &: Corcos cx itinerario Beniaminis, 

J ° admittotMcrcatoris vero Qiu tam, cum Cliuteo lofephi Barba* 
ri, nihil ad Corycum pertinere puto. Murates ilfc, Romani* vel 
Europx begleibegus, cuius nomen heie fubijciturxo- 
gnomioatus fuit Chas,hoc eft, elegans 

auc vcnuftus. 


XX 


34* IO. LEONCLAVII 

* ^ 

VSVMCHAS ANIS FILIFS ZEINELI CAE - 

jus in prcelio contra Muchemctcm. 

1 45-. Qui hoc prmliofuitinterfe&usChafanis Longi filius , nul- 
lum heic in annalibus nomen habet. Sccretarius aut Sigifmimdi y 
Malateffcx, reguli Ariminenlis , qui tunc vixit, & plcriiq; rebus 
id temporis in Grxcia&: Anatoliageftis cum hero fuo, magnx 
virtutis, & nominis clari ducG,intcrfuitiZcnialem vocat, qui lo- 
uto Zeynal dicitur. Is vero Tureis eft Zeineli, vocabulo lignifi- 
cante hominem, cui dentes aut maxillae praegrandes funt. Illum 1 o 
Latini Dentatum vocarunt, hunc Graeci Gnathonem, opinor: 
qui an Latine Maxillatus dici poflit,alij viderint. 


Oi fOLDA FIAE VAIVQDA TFRCOS 

ingenti clade adjicit. t - 

146. MoldauiaeVaiuodamquum dici mus,femper illum intcMigi- 

mus, quem a Tureis principem Carabogdanise nominari , mo- 
nuimus fupra.cap.7r. Qui vero caedem hanc Tureorum mfi- 
gnem edidit, adpellatura Bofinio &c 'urco Srephanus, magnus 
(ane vir, bello felix : qui non Tureos modo excidit, verume- i-> 
tiam illuftridcTataris poticus eft vidtoria. Qua: Tureis hcoda- 
ra fit, explicatum antc,numero 1 it. 


GEDFC , AC FI MET IS B AS SAE COGNOMEN, 
varie corruptum . cbm et is for t a na, non 

winm varia. 



147. Magni nominis vir fuit Achmetes hic balla, tam apudSulta- 
num Muchemetem II patretn, quam apud Baiafitem filium: dc 
cuius origine Gcufrxus errat, quum tradit, eum fu ille filium 
Sn ph ani, non regis, fcd Defporae Bozinenfis.Nam BozinaeDu- 3 a 
cis filius fuit alius ab hoc Achmetes balla, cui cognomen erat 
non Geduc, fcd Chcrfcoglcs, vt cum nofbri vocant , dequoin- 
fraXuo loco, dicetur. Hic aurem Achmetes, AI banenfis erat o- 
riginc, vel Epirota. Sigifinundi Malateftae lecretarius fcripfit, 

eum 









PAND. HI ST. TVRC’ 



eum fuifTc virtute militari parem antiquis ducibus: adeo qui- 
dem jVtfoia nominis fui fama, quocumque fe conferret,omm- 
bus formidinem ac trepidationem inijeeret. Addit, cognomi- 
natum vulgo Gendich propterca, quod ci dens vnu s deefler. 
y Quam vero a tenui fortuna maximam ad dignitatem fu bito 
perucnecit, Spandugintis hispropemodum verbis expofuit. E- 

ratjinquir, SuItanoMuchcmetifatdles, (Sol acos Ture i vocant) 
quiBidic Acmat exeo nominabatur, quod in oris antica den- 
tium ferie , dentem vnum amififlet. Hic quum aliquando cum 
io principe fuo colloqueretur, vt fieri nonnumquam lbict, adiere - 
bat inter alia : non polle principem rcucra fc magnum praedica- 
rc , (i nonexparuo magnum ,& vicifilm ex magno paruum fa- 
cerc pollet. H.vccius verba tantum m animo Muchemetis ha- 
buerunt efficacias vt Achmetes haftcnus fatelles, ab ipfo fupre- 
i > mum ad primarij balla gradum proueheretur.Quid ei poli hac 
cuencrit, quum iplius vxoria Muftapha, Muchemetis filio, ftu- 
prum inferretur: paulloanrc narratum, capite 143. Mortis ge- 
nus, confentancum fortuna fu bita, nimium que blandicnti, luo 
loco deinceps commemorabitur, numero notarum 1 j 6 . Nunc 
2. j diuerlitas indicanda cognominis, &: verum cognomen o nen- 
dendum. Diximuseum a Spandugino vocari Bidic, &£ alibi Vi- 
dich.a fccrctario Malatcfla Glicndich: quam feripturam Geu- 
fraus retinet. Nominis notionem priores duo paneredamad- 
tingunt, quum ita fuifTc vocatum ab amifio dente rcfcrfit: Gcu- 
t j fraus in expolitione vocis fallitur, quum ficaitipfumamagno 
dente nominatum. Sci ptura hoc modo mutanda, vt apud Span- 
duginum pro Bidic & Vidicli, legatur Gidicapud reliquos duos 
pro Ghendich,Gedic:quod idem cftcum Gcduc. tritiores A- 
rabica lingua Gutuc enuntiant per V Gallicum , quod parum 
j o abeft a Gidic liuc Gitic. Significat autem vocabulum hoc trun- 
cum alicuius rei fra&a. dequoanimaduertitur, hoc ei da- 
tum fuifTc cognomen a trunco dentis, qui ad- 
huc in ote fcilicet reliquus 
hxreret. 


XX ii 


H 8 


io. leonclavii 


UHARE ^JGRFM, ET MARE 

manu, Cofe, 

r 4 $. Fontus olim diftus Euxinus vc! hofpicalis , per contrarium 

fcnfum,veluc Axcnosfc inhofpita! is, nunc a Tureis Car adenizi p 

vocatur,,! Grxcis Maura thalaila, idem vtroque nomine fignifi- 
cantc,videiicct mare nigrum. V fusclt hac adpellationc Danu* 
fccnus Studitcs in thefauro concionum fuarum , feripto lingua 
Grarca vulgari. Nomen hocei datum perhibent, non quoda- 
quas habeat nigras , qua: profe&olimpidiflimae funt : fed a fubi- t o 
tis foedisque tempertacibus , quae prius placidum ac ferenum, 
paullo momento nigris tenebris inuoluunc. Ediucrfo mediter- 
raneum mare, non tantis obnoxium mutationibus, fcd longe ■ 
ferenius, illis Acdcnizi dicitur, his Afpra thalafla , id eft album 
mare. Itali diilcntiunt ab vtriique, ac a nobis etiam Germanis , t f 
qui hos fcquentes Sc ipfi nigrum mare nominamus. Etenim ad- 
pdlare folet mare maius, quod idem eft cum mari magno. Id ei 
nomen dat Vincentius Bduaccniis , vti fupra notatum capite 
1 2,8. Cofe Tureis feribitur , qua? Capha noltris cft, in Taurica 
Chcrfonefo trans mare nigrum lita , Genueniium quondam 10 

colonia. Notum eft, olim dicta in fuiilcT heodoliara. Oc Kcii* 
mis , Crimiis , Kcraiis , ( ficdiuerfisiidem nominibus adpcllan- 
tur) Deftenfibusque Tataris, di&um fup e ri us , numero nota- 
rum 4j. 

vch emetes obsessae se - t jr 

mcndnx fuccurrit . 

145?. Obfcuriufculcquardamhcicdicuntur, quae fic inrelligenda. 
Muchcmctes ad Morauam fluuiuin profetlus eft, hoc eft, in 
Scruiam flue Rafciam , ad metropolim cius regionis Semen- 30 

driam,velScnderouiam,obfidioneUbcrandam. ( Juippc Mat- 
thias Vngaria' rex, vti Bonfinius referr, hieme anni 1 47 ^,ad Se- 
men driam , vndique militi bus rin&am , ex (f rui caftdla tria cu- 
rauerat : vt arti Bime claufam in poteftarem redigeret. Iis vero 

cafteilis. 


PAND. HI ST. TVRC 54? 

eaftcliis potitus MuchemereSjobfidionem foliiit. Obiter heie 
lector obferuct,aTurcis etiam Morauae nomen retineri ,non 
Schitnizam cum Moraua confundi,de quo fu per i us actum, ca- 
pite i Quum deinde muro nouam arcem cinxifle dicitur, 
f intelligendum illud Genifaraium,in vrbis orientali angulo con- 
ditum, de quo paullo ante, numero 1 $ ji.Prxrciea nomen Solci- 
nianisRomania: beglcrbegi, quod ftatimfubijcicur, Bonfinius 
ignorauitjBaireum modo vocans, 

ro INSIGNIS rVRCO RVM CIADES 

in Vn varia. 

Bonfinius vnum hac expeditione Tureorum ducem nomi- 1 j-c. 
namt Halibechum, qui annalibus ei i: Aii beg Michalogli : de re- 
liquis duobus , Ifa bego Chuleinogli , &: Bali bego Malcozogli, 

*y nihil compertum habuit. Tureorum exercitum LXCiDseftimat. 
Vngarorum duces fuere, Stephanus Satorius , Vaiuoda T ranfi 
filuanien fis, &: Paulus Kiniftus, Comes Temefiiarenfis. Nume- 
rum caelorum Bonfinius idem in litteras retulit , Tureorum 
xxxci 3, Vagaromm vinco dumtaxat. Annum quoque polu it 
2.0 i 4 8 j . Vnde corrigendi capta: luperiori anno Scodra' numeri 
apud fecrctarium MaIateftx,proque 1 477,reponendi 1 479. 

RHQDVS A TVRC IS PRIMVM OBSIDE- 
titr . K^ArndcUus cognomento Viridi * , Comes 
t c Sabwdije» 

Sa’penumeroquidctentatafucratha&enus,&:obfeflaRho- 1 p. 

dus a Saracenis, etiam ab illo tempore, quo ab equitibus Hic- 
rofolymitanisS.Ioannis Bapcift^fFrerios vocari fcribit Nicetas, 

$0 Gallica nimirum voce, figpificante fratres) polfid e batur: & an- 
te hanc obfidionc proxima libcraucrar eam Comes Sabaudus 
Amadcus , cognomento Viridis, immortali cum laude mi no- 
minis. Idcoque cum alba cruce, in campo rubrcr defixa , qua: 
iplius ordinis equitum Rhodiorum iniignia funt , perpetuum 

XX iij 




5T9 IO. LEONCLAVII ' 

«a familia fymbolum Flrt huius Amadci virtute promeruit. 
Nam eae littera; plenius explicata; fignificant, Fortitudinem E~ 
ius Rhodum Tenui fle. Sed Turei nihil ad hoc vique tempus in 
eam moliri fuerant au (i . licet Aii.r quietam prope pofleflionem 
interturbari ab equitibus illisRhodiis, argerrime ferrent. Nunc 
tamdem Rhodum iulTu Muchcmctis adgrefluseft Mefites ve- 
zir balla, gente Palaxdoga natus. Erat tunc princeps ordinis, 
quem Graeci Megalon Maftora vocabant, noftri Magnum Ma- 
giftrum , Petrus Albuifonius, natione Gallus, qui poltea Cardi- 
nalis cccldia: Romana: creatus fuifle traditur. Is tam fortiter io 
hac obfidionc cum fuis le geffit, vt non folum infera re, ve- 
rumetiam damnis acceptis grauiflimis, inde di fcedere Mefites 
cogeretur. ( dSPP c non rcL,ocat isad calculum detrimentis ce- 
teris, ca:la pertere Tureorum xxxco, vt quidam aiunt, Geu- 
fraeo longe minorem ponente numerum. i $ 

OTRANTVM A TVRCIS CAPTFM , ET 

4 ChrijltanU receptum. 

. Otrantum Tureis &c Italis dicitur extremo in angulo Apu- 10 
lix (ita ciuitas, c regione Albanix vel Epin: cuius abopido Vc- 
lona fiucValona, quondam Aulonia, fexaginta dumtaxat inter- 
iero mari milliaribusG racis diftat. Imperator Leo metropo- 
lim facit, & Hydruntem vocat, vnde corruptum nomen Otran- 
ti. Lconequidem regnante pars vt iftharc Italiae, cum Calabria, zj - 
Byzantino parebat imperatori: lic& metropoles Roma: Nouse 
patriarcham , non veteris Papam adgnoiccbant. Inter alia pot 
captam Hydruntem a barbaris edita crudelitatis exempla, re- 
fcrtur& illud, quod vrbis arcliicpiicopum ad aram ierraditle- 
cucrint. Nos e Corcyra foluentes, deficientibus idoneis ventis, jo 
heiclubfiftere coadi fuimus, in non exiguo, propter immanes 
piratas Turcicos, dilcrimincconrtituti: qui obintcrfc&am cum 
familia non ira dudum Ramadanis balfie Tripolitani coniu- 
gem , vt in fupplemento annalium narrauimus , in V cnetos ra- 

biofe 


PAND. HIST. TVRC. jyi 

biofc graflabamnr. Nec Hi (panus gubernator Hydrunrinus mi- 
nori vfus eft erga m>s barbarie , qui per nauclerum cum pericu- 
lo ablegatum rogantibus , vt aliquanto propius ad por tt i m acce- 
dendi poteftatem faceret r quo portus & vrbis vicinia t Jtioresa 
5 piratarum iniuriis e iremus, non folum id negauit: veru met i am 
denuntiari tuflit.Ienos omni genere termentorum bellicorum 
exarccjfi propius accederemus, excepturum. Id fiebat propter- 
ca,quod Conftantinopoli veniremus; vbi fuperiori asftatc , ve- 

luti paullo ante di&um,grauiflitne morbus peftilens faeuierar. 

J c Amplius tamen quinque menfibus, ante noftrum difccfliim,ea 
graflari delicrat; ac nos quarto iam mcnfe a Conftantinopoli 
aberamus. Ita nimirum exuere quafdam belluasomnemnon 
dico caritatis Chnfti.’.ni*,qo;e fru’ tra in eis quaeri tur,fed huma- 
nitatis lenium videmus, de hac vita quam diutifnmcconferuanr 
1 ^ da follicitos, quum asternam carleftem nullam cxlpc&ent 
Hydruntem a morte Mnchcmctis,quum Baialites patris in im- 
perio fucce dor ,bello contra Zcmem fratrem implicatus, Ach- 
metem G educem baflam ad fc anno proximo (ficutin annali- 
bus paullo poft fcquttur) reuocafleti Neapolitani reges oblei- 
2-c. fam &£ oppugnatam recuperarunt , ab V ngaro rege Matthia co- 
piis auxiliaribus impetratis: quas pugnis aducrius vicinos Tur- 
eos adliicta;, praecipuam hoc bello , fuperandis barbaris, ope- 
ram nau afle p ra: dica mur. 

ay c JltOXS SVLTANI UWFCHEMETIS IL 

Tcggtur Zair. Cly^omenc. Njm- 

fbxum. 

Commode mors confiliaMuchemetisinterrupit,futurarei- i 
30 publicas Chriftianae perniciofa. Nam Otranto capta, progreflu- 
ruserat haud dubie rprasfertim quum RomaNoua potitus, et- 
iam de Roma veteri fubijcicnda perpctuonefcioquidfomnia- 
ret. In Aliam tranfmififlecum exercitu dicitur, inuafurus dygy- 
pti Sultanu , tum quod legatos fuos, ab Viumchafanc Pcrfarum 


) 5 z IO. L E O N C L A V 1 1 

rege cum muneribus reuertentes , violaflet : tum etiam , quod 
pedaneum ve&igal a Tureis, Mechicn, per imperij Tui fines, re- 
ligionis ergo proficiiccntibus , exigeret. Exftindum tradit Bon- 
finius anno Chriftiano 1481. v Non. Maias. Addunt annales, 
in Teggiurum prato mortuum. Hoc loci nomen Tureis Tcg- f 
giurZair effertur. Et expolita iuperiuse/lcaufa, numero nota- 
rum j 6 , quamobrem T urci Grxcorum Imperatores nomina- 
ucrint Teggturcs. Secretarius fvlalatcftx refert , Muchcme- 
tem cum exercitu tranfieci fle Scutarium, indeque profe&um 
ad Chifiuichen , cuius planicies ab vna parte ad mare pertinear, 1 o 
in morbum incidille. Quibus in verbis pro Chifiuiche pura- 
rim equidem aliud nomen reponendum , adeoque Gciuifen il- 
lam , de qua di&um capite notarum 74, Quippe fatentur o- 
mneshiftorici, Muchcmctem iter hoc Nicomediam verfuste- 
nuiiTe : a qua non longecumabeTe^mortuusfiierii. Notatum 1 y 
vero lupra , Gciuifen vnius itinere dici non magno diflitam a 
Nicomedia. Di&um ibidem, maris ifticefic linum, quem ve- 
teres Aftacenum vocarint. Eum lecretnrius etiam Malatefta- 
nus iple digito quali commonftrat. Prxtor Grxcix nollet cu- 
iufdam regi/ vel imperatorij palatij meminit , cui nomen dat zo 
Nymphaeum. Ab canon procul diditum deferibit locum, ta- 
li Teggiurum vel Imperatorum prato rebus omnibus fimilli- 
tnum. Alicubi dc Nymphaeo: Michael» ait, Palxologus im- 
perator Nymphaeum per uen erat, quo ‘oco recreare fe folebanc 
imperatores, poftquam Con flanti nopoli (a Mandris) inexfi- i 5 
lium ciefli fuerant. Alibi vet o planiciem vel pratum iplum de- 
feribit his verbis: Quum dies aliquot ( imperator Joanncs fcili- 
ect Ducas Vatatzes) Phlebiiscxegiflcr,CIyzomcncnprofc£his, 
(hoc Joco nomen ellj ibidem tentoria figi iuflit. Nam i flic impe- 
ratores e Nymphaeo digredi , co morari folent,maioremqi veris j o 
partem traligcrc. Quippe totus ille locus mera planicies cfbqux 
graminis copiam, compluribus equis lufficicmcm, producit. A- 
quis etia irrigatur, ac in propinquo multos pagos &: duitates ha- 
bet , a quibus ad vi&um nccellanx res copiofc iubminiftrantur. 

HaSe- 


PAND. HIST. TVRC 

Ha&cnus Prxtor,qui Nicara profe&um ad hanc Clvzomencn 

fcrjbit i m pera rorem. Ha vero fi non eft illud Tcgciurum vel Im- 
peratorum pratum, in quo mortuus,dc annalium lententia, fuit 
Muche metes : equidem alium, quem indicem, ficadpellatum 

y locum, nullum inueoio. 

* » 9 • i 1 1 * i 

SVLTANI ZEM!S y ALTER IVS FILII 

Muchemetis hijloria. 

i. » , ’ n I * * * ' * ■ . 

« o Principio monendus Icttor, huic apud Tureos nomen cfle, rpf* 
^ u ^ tai I? e . m * ,vcI Gcmijjpuntiationc Italica. Geufrarus,& alii.no 
retic Zizimum & Zizimcn adpellant : peius etiam Bonfinius 
paliabum, quod ex Zelcbi corruptum arbitror, de quo voca- 
bulo dictum initio declarationis huius. Vtriufquc pUgnac narra- 

* f tio, qua bis Achmetis Geducis badie dutfu fuperatus a fratre 

fuitjheicin annalibus cxftan Reliquar poft fugam vita: fortuna 
brcuircr cnoftris exponitor, quando Turcican^vc rarum fibi 
cognitam, in litteras referre non potuerunt. Igitur altero pralio 
viclusjdefpcratis rebus fuis , in Rhodum profugit; fequemagno 
Rhodioru Magiftro,qui tunc erat Petrus Albuflbnius 
! u Y ra ,' IL Agebat tunc arratis annum vigcfimumo&auu. 

Id ybt Baiaiircsnccepiflet,ampli/fimi$ Magnum Magiftrum c- 

iuique coniiiiarios, muneribus demulcens, vti diligenter adfer- 

uarctur, petiit: fimul ad eius alimenta fc quadraginta milliadu- 

* \ carorum lingulis annis, quam quidem diu frater fuperftes futu- 

rus efler, numeraturum promifit: pacem denique cumChriftia* 
nis perpetuam culturum fpopondit. Accepit cas condiciones 
magnus A lagf ter, quas quidem bona fide Baiafitcs implcuir. 
Zcmes vero, tum plenioris fccuritatis caularum vti Baiafitcs 
i o tanto magis in metu perpetuo contineretur, in Galliam fuit ab- 
ductus; vbi diu vixit in quadam Rhodiorum equitum arce cui 
nomen Burgonouo. Deduftus inde Romam iit, ad Innoccn- 
tium eius nominis VIII, Pontificem. Ibi, quam diu vixit Innoce- 
tms > ac P°ft mortem illius/ub Alexandri VI pontificatu, manfit- 

YY 


354 IO. LEONCLAVII 

dc ner occupaturus regnum Neapolitanum Karulus V 1 1 1 Gal- 
liae ircxdtomamvenillet. Nam is Zemen ab Alexandro impe- 
traiuiit,v/uru'. cn, quemadmodum quidem aiebat, ad recupeta- 
dumi imperium Con itantinopolitanum. Pontifex autem Ze- 
mii ventuum propinaffe lentum traditur, quo certum ad rermi y 
nuttn paullatim cofcft us expi rarct. Itaque poft aliquot dies i cr- 
radnani perductus, ibidem rebus humanis exceflit. 


MEKIE. CWE DI N A ^fLNABI. FILII 

nepotumque ZemU hijioru. 


i» 


tyy Victus priori proelio Zemes, dicis caula, quod aiunt, quafi vo- 

ti t cus, Mckien (e contulit. Ea noftris Mechacft, Achmeri oni- 
rocrirae Mecca, Saracenis M cdina Alnabi, hoc dt, duitas pro- 
pheta?. Reap fe vero ad Alcairenfem Sultanum confugit, aquo iy 
Gcufrarus eu m copi is & pecuniis adiutum (crib it: fed negat hoc 
Malatcftae fecretarius, tantumodo referens Zemen Sultani Al- 
ca i ren (is duci vxorem cum filio commendaflc. Dc hoc eius fi- 
lio quid factum fuerit, paucis Spaduginuscxpofiiit. Quippe nat 
rat eum, quum in Rhodum infulam perucnillct, amplexum re- 24 
ligionemChriftianam,& baptiflatum. Ibidem, fiifccptis cxco- 
iugequatuor liberis, duobus mafculis, totidem que fcmillis, ve- 
lutin latebris vixifle:donccRhodocapta,percuntlatidceo fol- 
licite Solei mani proditus, quum religionem Chrifhanamdcfer- 
turum leconftantcr negafiet, duobus cum filiis occiderctur:iu- 2 5 
bc nte Solcimane, vt filia? Coiiftanunopokm auctarentur. 

UMOltS CEDFCIS H MET IS B ASSAE. 


Qni acondicione humillima fubito fupremam ad dignitate 30 
esemerferat, & imperatoriis tamen artibus praftans, ma- 
gn at pro Sulcanis luis, Muchemcte Baiafitcque, res geflerat, in- 
i gm tua cum gloria : quam indigna tamdem morte vitam hanc 
cia aierii, annales hoc loco paucis commemorant. Caulas rame 

nullas 


PAND. NIST. TVRC 3 jy 

nullas ad t ic i um, cur ita fu bito peremtus fu erit, iu /Tu Baiafitis, vt 
Gcufracus; ipfius manu Baiafitis , vt Malateftx fecretariusfcri- 
pfit.Geufraus ait,teftacum fuific Baiafitem , nimiam /erui ma- 
gnitudinem ac virtutem domino formidinem incutere. MaJa- 
y tcftae vero fccretarius huiuftnodi qu ardam paullo prodidit ex- 
plicatius, qux commatis verbis ipfius Italicis cum Latinis , heie 
inferemus. Erant, inquit, pertinaces animi Gcnizarorum,quos 
fanc nonnumquam dicere non eft; veritum, quando Baiafitedo 
mino parum propitio vtcrctur,arcelFituros fe Sultanu Zcmcm, 
i o quicisimperarec.Quinetiam armati aliquando, magna cum ra- 
bie ad ipfas Sui tanini palatij portas adeurrerunt. Tum vero Ba- 
iaiites lenibus cos verbis mitigare, cun&ifque poftulatis ipfbru 
fancquatnindulgenrer adimere. Sopitis autem furentium iris, 
au&orcs feditionisc medio fuftulit. Etquiaiarpcnumero Geni- 
ij zariad Achmetis Cbcndicis vezirisba iix domum itabant , Ba- 
iafitesHadrianopoli umdcm,qua in vrbctuncagcbat, ad con- 
uiuium Vezircs fuos omnes inuitauit: ibique Achmetem ba£ 
fam manu propria confecit. Haec illc,quibus Arateum hoc epi- 
phonema re&tlfimc quis adiccerit. eiufmodi fcilicct amoris ac 
z o bencuolentiat tyrannorum cilcpramiia. 

FAMILIA CARAM ANI AE PRINC IPVM 
exjlmfta. Pirumctm ,fro ibrdumc. Car amam 4 
tn fornum beglerbegatus r edaci a, 

ZS 

Vltimus eft Cafanes ille, cuius heic nomen prodiderunt an- 177. 
nalcs, quideCaramanorum familia principuminhittoriisre- 
peritur. Nam Geufr arum errare videmus, qui tradit exftin&am 
horum familiam fub Muchcmctis imperio , duodecim vel tre- 
30 decimante hoctempus annis: & aliud vlcitnodat nome, Abra- 
harnum vocans, Ait enim.Muchemctcm liberatum. Viumtha- 
fane(Aflambegum ipfe nominat)aduerfario, poft obitum Pira- 
meti Caramani reuerfum in Caramaniam, Abrahamo filio e- 
iusimpofuifle nccclfiutem implorandi auxilia Chriftianorum, 

YY i) 


5J 6 10. LEONCtAVII 

maxime Pij II Pontificis; qui profeci io ne ia Cara maniam co- 
ftitutJ,Anconam,vbi e lallem adornari curauerat . ntofe&us; i- 
bkdem mortuus fit, dum aduentum Venetorum fociorum ex- 
fpedaret, ! flmccueniflc,vt clafle diuifa , & occupatis Vngarico 
bello Germanis, Caramanus minime ad refifledum Tureis fuf- J 
fidens, interfe<flus fuerit: atque ita familiam Caramanicam dc- 
fociilc, cuius ditio ceilerit Olmanidis. Nontemporibus hare du- 
taxatjfed rebus etiam confufa funt. Aitoccifum Abrahamum, 
Pirameti filium, in ea familia poftremum, poft Vfumchafanich 
bellum, quod pertinet ad annum Chriftianum 1474. VoluilTe t » 
vero Pium II Pontificem huic opem ferre paullo ante, quam i- 
pfe vitam cum morte commutarer, & alter aTurcis opprime- 
retur. Atqui decem plus minus ante hoc tempus annis, Pium Pa 
pam mortuum fui fle conflat. Prarccrca tradunt annales, a Mu- 
chemete II ereptam Cara mano Giolchi larem , anno Chriflia* 1 p 
no 1 469. nec tamen ipfum principem, qui tunclbrahimcs erat, 
intci Iccium fuifle. Quem etiam dicit Abraharnum, Pirameti fi* 
li um, bella cum Muchemccegcflifle; Bonfinius Piramctum ad- 
pellar, Turei nominant Ibuhimem, qui fcilicet idem eft cum 
Abra hamo. De quo equidem colligo, quodnam fit illud Pira- 20 
meti nomen. Arbitror enim, litterarum metarhcfi Piramctum 
eumdem cflccum Praimetovel Praime,fiue Tureico Ibraime. 
Sic& fiipra notauimus,cx cadctnvoce Praime fadlum apud 
Chalcocondylem Priamum, tralpofitis itidem litteris.Ibraimis 
vero filius Calancs, quum inBaiafitis Porta educaretur, anno tr 
tamdem Chrifliano vel 1485, vel fcquenti mortuus, Caramani* 
darumfamdiat finem impoltwexquotcmporeCaramauu bc~ 
glerbegatus Ofmanidarum efle cepit. 

t 

m 

1MARETVM R AI AS ITIS , FLTMEN ?a 

HAdruwapolt conditum . 

8. Sunt Hadrianopoli trium confluentes amnium, Hebri fiuc 
Marizat,Tuufic fiuc Txnari, & Hjrd Jt, dc quibus an tcdi&um, 

i *. * capite. 


PAND. HI ST. TVRC. ff? 

capite 3 e .Poftquam hi fluuij coierc,Marizsrnonnen fuperat, io 
cuius ripafciiicct imaretum Tuum Baulitcsexftrucrc ccpiile di- 
citur- 

KtLL CTLIVM, CElIVM. CflELlA. ACI1IL- 
* Ua , Nejloralba SejJkrAbia. Kermen y x_Aherman. 

Mmcafirum. Stepbamis FaiuccU 
CArabegdanijt. 

Qu<£ heicdcarceKili capta leguntor, huiufmodiferc verbis ryj 
i o afecretarioMalatefta: funt expolita, qua: vertendo adteribere 
libuit. Baiafites,ait,in otio triennium exegit» poftliiperatum vi- 
dclicetjexpulfumquefratrcm Zemem :acdeinde’( atarisinio- 
cietatem adfcitis,clailem 3 30 nauium,cum magnis terrcflribus 
copiis inflruxiuvt bello Carabogdaniar Vaiuodam inuaderer,. 
iy ciufqucvireseuertcrct. Regionem huiusingreflus, omnia dam 
mis & ferro vaftaui^ciuitatctnquc Chilium cepit, etiam arccnir 
dedete Mamalacco Callellano, patriae proditore. Profe&i funt 
deinde rurciTatariq; maximo cum exercitu ad opidum M6- 
caftrum. Quumquc libi cam quoque duitatem dedi poftulaf- 
1 o fcnr,ac interucnientc pai>o relinquendi cum vita facultates in- 
colis laiuaSjVoti compotes faflifuiflent: nihil eorum, qua: pro- 
mi ferant, prscftiterunt. Baialires etiam familias plusrninufue 
quingentas eorum ciuiumConfbntinopolim abduci iufljt.B 5 - 
finius eodem tempore gciVas ibidem res commemorans, Achil- 
if Icamait,nunc Chdiam,&: Neftoralba,ad Iftri oftia litas, aTur- 
cis tunc obfeflas fu ille.- Srejjhanum vero Myfiacinfcrioris{Mol- 
dauiam diccrc vult)principem,ab V11 garo rege Matthia petiiflc 
opem ex foederis foder ari fqu e lege. Sedante milia fubfidia, ci- 
uit.itcv dias in hoftium poteftatem venille. Conferamus haec in- 
310 ter (e, Turcici lq; cum a nn ali bus. Pri m us ai t,a Baiafitc capta fuif- 
(c cum arcibus opida,Chilium& Moncaflmm : alter, Cheliam 
& Ndloi. ilbam: aniules denique, Kilira & Chermen.Confen- 
tiunt igitur omnes, de capto priori opido,nifi quod cft qu ardam 
ianomine diucxfitas: lieut idem a-LaonicoCelium quoque di- 

YY iij 


5 yS IO. LHONCL AVII 

citur,a Curco Cilium .Iouius, per errorem puto, Lithoftomum 
adpcllat.in ripa Danubij,vcl ad oftium Danubij potius. In alte- 
rius autem ciuitatis vocabulo diilentire videntur, primo nomi- 
nante Moncaftrum, altero Neftoralbam, tertiis denique Cher- 
mcn.Sccrerarij Moncaftrum,&: Cliermcn Tureorum, idem ef- j 
fe puto: diucrtam ab vtraque Neftoralbam. Quippe Kermcn 
feu Chermcn litum eftin MoIdauixTatariatque finibus, verfus 
Pontum Euxinum, vbi fcilicet in hunc fe Danubius effundit. Et 
S angi acatu scit hodieque Chermcn vel Aherman.Beglcrbcgo 
Ro mania; fiue Graeci* fubittftus. Bonfinij veroNeftoralba,no i * 
Moncaftrum, aut Chermcn, fcd vrbseft hodie Bialogroddi&a, 
quod arcem albam hgmhcat , ad profluentis in Euxinum , non 
Iftri, ficui Bofinius fcripfit,fed Ncftcrisamnis oftium fita. Qua- 
propter non Neftoralba/ed Ncfteralba fcribi debuit. Et Ncfter 
prilcis vocatus fuitXyras iiuuius.Hii joriciGrarci reccntiores ab i y 
annis foo Dana ftt in adpcllarunt,vti Ncpereni vicinum Dana- 
prin.* qui mihi quide non eft Boryfthenes ante, quam Berifnam 
a Rollia* vel Ruffiar finibus venientem recipiat , ad qtian* Bory- 
fthenis etiam vetus nome propius accedit. Cureus fcripjf*t,hoc 
ipfoannoChriftianoi48y,Stcphanum Valaclui, dequo difcc- 1Q 
ptabanr inter fe reges, VngarusMatthias.&CaGmirus PoJonus, 
vtriuscftet cliens, tamdemin verba Cafimiri regis in caftrisiu- 
rafle: nihiIoqucminmdefcrtumaPoIonis,amififle BdFarabia. 
Harc nimirum eft ilia regio extrema inora Valachise, Nigruad 
mare fita, quae kilim& Chermcn, liue Moncaftrum, opidaeon r jt 
tinet,f ic a Beffis Vhracibus adpellata fc Noui aliquado in aula Ma 
ximihani 1 1 Augufti, 5 pir.r comitia celebrantis, Nicolaum, pa- 
tre Bcflarabix principe natum , vti quidem credebatur .-docu- 
mentis quibui'dam,acccftimoniis, prxlertim Venetorum pium 
bcis bulliSjIianc cius originem adprobamibus. } © 

BELLVM INTER SFLTANOS , C AI REN S EM ET 

Ojmamdam . Vjun Fsicg. Terfis. 

Huiusbdlicaufxrefercndse veniuntadfupeuorum tempo- 

i rum 


PAND. HI ST. TVRC w 

nimoffcnfas. Diximus cnim,MnchernercniII, Baiafitispaatre, 
paullo ante mortem in Aliam tranfmififle,bellu m vt faceret AI 
caircnft Sultano,qui hortes eiusiuuerat, pra:fertim Caramanu: 
al ioqui Ic gerebat crgaTurcos inlolcnter, vti dictam capite 
I 1 5 v Pro (equitur ergo bellum a patre inchoatum Ba.a ikcs,n<ouis 
infuperiritatus injuriis, quodZemis partibus Sulcanus Alcat- 

renfis fimi flet. Is a Iouio, Gcufrxo, ceteris, Caithcus non rec^e no 

minatur; mei i usa Petro MartV' e Medio Linenti Caitbeus, quali 
Caitbcgus, Sultani Mahumetis pater, dicitur. Vide caput 137. 
1 1> Abeodem Zcmis vxorem &C Elium tradi libi Bai alites portula- 
bat.Quis autem fuerit inter ceteros hoc beilo locius Sultani AI- 
caireufis VTun Vsbeg.non exprimitur. Nomen Vfun, longum 
fignificanVs, callidum & artutum. Amicus meus Nicolaus Hau 
noltU5,ait Vsbeg Hanvocari regem nnemdam Fatarum, lon- 
i y gius etiam diflitum quam lit Chitainus, Adanoru duitas in Ci- 
licia latis ell: nota.de Cjrccorum etiam, Zonata^Ccdrimquc lu- 
ftoriis.Terfiseftilladiui Pauli patria Tarfus, quam Stephanus, 
vrbium Nome relatoris audior, Graecis etiam vult adpdlatam 
fuilic Ter fu m & fcrlia. Beli on io nunc Hama putatur,& Ham- 
10 fa dici, per errorem: quum calu Em illa Phoenicum. Tam Ada- 
na,quam Tai fum fluuius alluit, qui prilcis Cydnus crat,iain Ca- 
ralu dicitur, ab aquae profundae nigro admodum colore. 

NON SEMEL, SED E/S TVGNATVM INTER SVL- 
x y tamnos & ojmanieos. Diuerfa n emina, Cheferov[i y Cbcr- 

fiogliyHerceog U, Hcrz.ecogit, Cherse cogit. 

Ceperunt ha&enus a Muratis vfque fecundi temporibus, a 
Tureis memoriae prodita, nonnihil habere pluri bus in cxplica- 
30 dis rebus geftis plenius, j noftrisinhirtoriisrcpcriri videamus. 
Indici o eil,plcroruq; noltroru error de predio,quodvnu iradut 
inter Sultaninos &: Ofmanicos longegrauiinmum f ulle coni- 
mirtum, tanta cum Tureorum ftrage, qtuntaro ab aha natione 
orbis vmquam perpelli fuerint. Inhiscft Geufraus, quitum 


$£• IO. L E O N c L A V II 

nomina ducum, tum geminam pugnam confundens, exercitu 
l 'urcico in fugam conuerfo,Chci feolum generum Baiafitis ca- 
ptum, Alcairum ad Sulcnnum Caicheum fujifcdedu&umait. 
Annales autem Turcici duces expeditionis prima- faciunt, Fer- 
hacem begunv, Baiafitis generum : Caragofiimquc, begleibe- f 
gura Caramani*; ejuibus c duobusaker fuerit caTus» nimirum 
Fcrhatcs Baiafitis gener. Expeditioni vero fecunda- prafe&es 
fuifle memorant, Muchemeteni Chcfcroglim, & Achmctem 

Ducis filium, Romaniacbeglerbegum.Nefciuit crgoGt ufraus, 
caefum priori proelio Fcrhatem,Baiaiitis generum: nefeiuit al* io 

tero proelio duos fui fic duces, Cheferoglim & H erzccogiim.k a- 
que non pugnas modo duas in vnatn confundit, verumetiam e 

tribus, Ferhatc Baiafitis genero, Chefcrogli, ac Hcrzecogli , qui 

& ipfc Baiafitis gener fuit,vfium quali conflat ChcrfeoK? fuum. 
Eius vero nomen hoc haud dubie corruptur n eft cx Chefcrogli, 1 f 
qui Chcferis elt fiJius,de quo T ciere bego, Elpia familia nato', 
tra&atum fu peri us capite 11 7. Non tamen hit Chcfercgli Baia- 
ficis gener, aut captus fecundo proelio fiiit,fcd Hcrzecogli fiuc 
Ducis filius, Achmctcs bafla : quem antea quoq; Gcufraus co- 
fuu itcum Achmcte Gcducc,ficut expolitum fupra, numero no 10 
tarum 147 • N omen habuit I fcrzccogli Turcogermanum. Nam 

liipra notatum capite ji^plurcs populos Ducem nominare vo- 
cabulo a Germanis accepto, Hertzog.Indidem le&or intclligir, 
Bozinam duplicem, duos habuiile principes: quorum vnusrc- 
gium, alter Ducis titulum habuerir. Ex vltimoBozineni Duce 1 y 
natus fuit hic Ducis filius, vel Hcrzecogli, cuius nome hoc va- 
rie feriptum legitur apud hiftoriarum audores Spanduginusha 
bet vocabulum Cherzccogli, quod idc cft cum voce rcefe Icri- 
pta Hcrzecogli. Sed errat idem, quum Anatolia: beglerbcgum 
facit, qui Tureis audoribusRomania beglerbegus fuerir. Apud * 0 
M aTucficc fccretarium Hcrccogle repentur, apud Iouium 
Chcriceglc. Sed hac omnia deprauata fuiu exilio 

Ti rcogcrmano,quod 

diximus. 


TINIS 



R AND. HI ST. TVRC. 5 gt 

FINIS DVCATVS SOZINENSIS, VEL HERZECQ- 
umtyVel Herzega, vel Orzcgajvel S. Sabe, vel 
Montis Nigri. : fanetis Herzecoglu 


S 



a ne bi torta. 


Rccen fu imus fupra, capite notarum i4r,rcgniBozinenfisin- l ^ L 
teritum: nunc qui Ducatus Bozincnlis exitus fueritdtidemco- 
memoremus; ira promiflonoftro,&: huius Ducis fili) , vel Her- 

zecoglis hiftoriapofcente. Nam annales aiunt, Achmetem hafi 

*c fam HcrzccogIim,pra lio contra Sultaninos (ecudo, cum equo 
prolapfum, in Sulcaninoruin manus venille, dcdu£fumq; ftn/lc 
atl V r sbegutri,&cullodiaerraditum. Secretarius autem Malare- 
ftanus, eadem narrans: Baiafires, inquit, nuntio cladis litorum 
aceepto,indignationc nimium quata fuccen fus , dentio prxpo- 
15 centeni inllruxit exercitum, ciqueluprcmo cum imperio prx- 
fccit'Herccoglim,StephaniquondamS.Saua:Duci‘5 filium.-qui 

aduerfa quadam fortuna fti peratus , vniuerlis cum copiis ca:- 
rusfuit,ctum tribuseidextrar manus digitis amputatis. Videa- 
mus ergo, qua: fuerit huius tam origo, quam familia : qux ad 

10 Turcosdeficiendioccafio:qiiideniquetotiusgcntis , equa na- 
tus erat, interitus. Ditterla vero referuntur a duobus au&oribus, 

Spandugmo& lottio: quos quidem ambos, & primo Grxcum 
illum, audiamus. Narrat is, ante hxctcmporaSultanum Muc he 
metem I Idecreuificcum animo fuo,fiibiugum mittere Duca- 
2. 5 tum Bozinenfem, cuius princeps Stephaniis, S Saba: Dux, & 
Herzedius (animaduertir le&or Germanicam voce Hcrtz< g) 
vulgo fuerit adpcl latus JpUm regionem Ragu laris e fle finitima, 
inter quos,&: principem Stephanum, li multares inrercdlerinr, 
ex caufa quadam huiufmodi. Erat Ducileg rima coniux.cqua 
30 tres liberos mares fu fccpcrat: Laddlaum natu maximum , cui 
nnpiir Anna Cantacuzcna:Srephanu t {cciindogcnitum; & vlri- 
mum, Varicum. Accidit autem, vti iorentina quxdam mulier, 
excellentis forma:, ied nimium corporis fui prodiga, lefe in hanc 
Ducatus Bozincnlisrcgioncm , rcli&a patria, conferret. Dux 


IO. LEONCLAVII 

Stcplianus,quifxpitisacccpifl'ctcx aliorum Termonibus, mulie- 
res Florentinas ob forma: ve nuftatcm, animique iodoIc,& mo- 
rum elegantiam, facile primasinter alias omnes Italia* feminas i 

ferre: quum primum dcltuiusaduentuintellexifler,eius viden- 
da: cupidas, milit qui ad fe mulierem arccllerent. Confpedam j 
mox adamare cepit, adeo quidem, nihili ftumvn legitimam c5- 
iugem facerec,cuiuseum ceperat fotietas. Vxor vero principis, 
eam quum ferre diutius nonpoilct iniuriam , Ragufamcum fi- 
lio natu maximo fug i fecreta (c contulit. Maritus miffis adeam i 

cerris internuntiis, vti domum rediret . orabat: neue difccllu Sc io 
abfentia fiiacaufam pra:berct, vnde iua diuulgarecur infamia. 
Viciam illardpondcbat,(e redituram, fi Florentinam ab fedi- 
mifiilct. Dux Stephaniis id vti faceret , imperare non porerat a* 
nimofuo. Nihilo minus fuis ad Raguiams hominibus ablegatis, 
vxorcmcum filio repetebat. Illis voluntati principis nonobtc- 1 J 
perantibtu, bellum infertur. Ragu isti vici iTim fe defcnfuri } co- 
piis filis Stepl uni filium Ladiilaii cum imperio prx fictum, cum- 
que rebus omnibus adiuuant. Filius proelio cum patre congrcf 
fus* vido r ia poti tus dt, ac patrem fuga libi confidere coegiuma- 
gno paternorum militum numero imerfedo.Tum vero fugiti- io 
uus DuxStephanusad Sui canum Mucliemetem mittit, quicius 
opem Sc. auxiliares copias aduerfus filium fupplicitcr implora- 
rent.Simul obfidctn Muchcmeti filium fccudogenitumofFert. 

Is erat Stephaniis, qui deinceps mufulmanifTjuit. Muc hemetes 
non poftulatis dumtaxat adnuit , verum etiam propriis aufpiciis i > 
id bellum fcgcfturum pronn l it. Aducntanic vero cum exercitu 
Muchemcte, moritur pater; Ladiflaus» filius primigena, Vene- 
tus cum vxoreac liberis ie confert: indeque profugiens in Vn* 
gariam, rebus ibidem excedit huma nis.Kluch emetes occupata 
regione, quoddam tertio fi lio Ducis Stephani V.itico reliquit o- j a 
pidum,cui nomen Valacca.cum Cadelio Dalmatia: Nouo,&: 
aliis locis, vnde viduaret : viciflimquc Vacicus pro domino (itic 
patrono, Muchemetem adgnulcebat. Mortuo vero Muclicmc- 
tejBaiafites huius V au ci, Stephani S. Saba: Ducis filij, regionem 

: * ; • in 



PAN D. J HIST. TVRC. & 

in porcfUrem redegi:: qui non multo poft Arbx mortuus fuit. 
Id opiduliimdViniuIx cognominis, in t Iadriatico i muproi »tcr 
Dalmatimimlitus fecunda: poft Veghiam , quam Orcdius non 
re&c Vechiam fcripfic,& peius intei precatus cft Venulam ,quu 
j VcglafeuVigla dicenda fir,&a BonfinioCorveia vt retibus v o - 
cara putetur, Hxc de fine Ducatus Bozinenlis,& ip forum Du- 
cum familia:, Spanduginus memoria- prodidit, lotiies autem 
referrex Iani Lafcaris termonibus, hominis apudCrxcosiilu- 
ftri familia nati, cui notiilimus Achmetes ba iTa fuerit, Cherfeo- 
io gtim matura iam , &; virili aetate, religionem Chnllianamdefe- 
ruifie: iictamen, vt in pe&oris finu vera fidei non obliuifeere- 
tur. Fuille vero filium Chcrfecchij, Nigri Montis in Slauonia re- 
guli : cui quum data dia in matrimonium , iamque domum ad 
celebrandas nuptias deduceretur, puella natadeftirpe Dcfpo- 
i j ticaScruiana; feelcratum patrem, motum admirabili nurus efe- 
gantia,coniedis in eam oculis, amore correptum fuille: quuni- 
queluxuria pudorem omnem vinceret, libi cam acccpillevxo- 
rem, contra voluntatem cognatorum , qui reprx henderent fa- 
cimis^liocontumeboiiim, infame patri. Commotum dcdcco- 
2>o rctantxiuucnem imuria’,nrxcipirquc nimis impuli um defpc- 
ratione Conftantinopolimfccon u iife:quumqueSuhano lia- 
ialiti foedum patris facinus do len ter expofuillet , cius (e fidei to~ 
tum,& clientela: tradidi fle Baialitcin,auditisStc pbani querelis, 
bano vtellec animo, iufiiffe. Virtutem ipfius maiora fortunis pa- 
i y cernis promereri. Habiturum loco erepti’ fponlx.qiiar cognata 
iit exf alis reguli , filiam maximi Sultani,rara forma: venui fate 
praeditam. Secundum hxc eum, deferta religione Chrilfiana, 
Stephaniq; nomine polito, vocatum fuille Adimerem & Cbcr- 
fcoglim,tuiptialque filix Baiafitis impetraflexui fidus perpetuo 
50 manferit, adeo quidem vtinfidianti deinceps imperio paterno 
Sclimi fummoperefitaduerfatus. Hxc louianadc Cherleoglc 
narrationum prxferedaSpanduginex veniat, equidem ahisdi- 
iudicandum relinquo. Solum hoc, quod dc morte Stephani pa- 
tris Spanduginus tradit, lubaduentum Muchemetis ( vtait)ex- 

ZZ ij 


t 



IO. L EONCLAV II 


{Bn&i,fcrupulum quemdam nobis inurit. Referiat an nalesTur 

cici,MuchcmctemHcrzcgouinam ; <LueBozinLi"em Ducatum, 
occupaflc anno Chriftiano 1 464,3 quo tempore vixit ipfe qua- 
tuorderim adhuc annis, & fortaflfe iiiperflc'; ctiamDuxStcpha- 
nusmaniit.Non enim legitur in Annalibus, hunc id temporis a 
Muchcmcte cum filiis c medio lublatum, vel omnino ditione 
fua fpoliatum, quemadmodum de Bozinenfi rege dicio loco 
proditum videmus exprclle: fed tantum a Muchemete fiibiugii 
ftiiflemdiam Herzcgouinam,qiue Bozina fiiperiorcf S. Sa- 
ux(iicuti Malatellan us actuarius ille Grjeca pronuntiatione icri 
pfit) vel Sabar ducatus. Hoc modo li diutius iuperftcs Dux Ste- 
phaniis pater, &. Tureis (ubdiius,eii que tributum pendens, non 
modo Florentina: mulieris adiuterio fe polluit, verumetia dein- 
ceps fubBaialitis imperio ipon/am Stephano filio fecundoge- 
niio per Iccius cripuit:noo mirum eft,adaudo plenam ad men 
furam flagitiorum cumulo, finem Bozinenfi ducatui numen i- 
racum impofuiile. Solentenim vel in primis eiuimodt prinripu 
vaga: libidines excidia regnis eorum arcdlerc. 





ic 





dvlgadik st aladsvle : savd 

Turgut regio. 


ic 


Prouincia (iueregto Dulgadir, autDulcadir, a noftris par- 
tim AnadoulcA' AlaIuIie,nonrcdc dicitur, parti m Aladoule. 
Turcici vcroannalcsDulgadiris nomen regioni tribuunt, cuius 1 T 
princeps ab eis dicitur Aladeulc, vocabulo tctrafvllabo. Limites 
ditionis, Cappadocia: motibus inclufie, quos Munzari vocc Ce 
drinusin Paralipomenis noftris complectitur, tunc temporis e- 
ranthi:vcrfus Syriam Sultano Cairenfi parentem, Berrhcca, 
nunc Clialcp vel Halep Furcis, noftris Halepo: verfiisimperiu 3 a 
Perfici vel Sophi ni regis, Armenia minor: vcrfusimperiumOf- 
manida’ principis, Am. ha; verfus Caramaniam, Adana & Tar 
fus. Aladcules ipfeTurcomanus erat princeps, no Chriftianus: 
vtetiamMalateftanusa&uariusteftacum reliquit. Datidis no- 

meou 


PAND. HIST. TVRG 3 <r T 

mcn Tureis idem cft,quod Hebrads Dauid. Nicolaidesdepra- 
lutc feribit 1 ).ut. Magnus &: celebris apud fu os fuic,qui ConlH- 
tinopoli mc(liram,hodiequc fartam tebfcani, ftruxit: 6 c filio fuo 
Sulrani Baialitis filix nuptias promeruit. De Varlaco Carama- 
y nixdt&um capite notarum 77. Erat ilia tunc quidem, poli obi- 
tum Cafanisbegi,quem liipra capite 1 p/, diximus e Caramani- 
darum familia fuifle poftrcmum, in formam reda < 3 a prouinde 
vel bcglerbegatuSiVt Turei vocanc,qui primum Caramanix bc 
glerbegum Carago fam hocipfobetlb nominant; i'ed habebat 
r o quofdam adhuc minorum gentium proceres, quibus haud du- 
bie necdum Ofinanidarum placebat imperium, licetciufdc na- 
tionis eflenr,eiufdem que fedtx. Turgurenlcm regionem a Tur 
cis nominari Phrygiam maiorem, qua verfus Ciliciam pertinet, 
ex Laonico paret : qui primi Baiahtis vicam deferibens, Turgc- 
ry tum Phrygia: Ducem nominat , & poftea Turgaturjj degeme 
principem. Rurfus autem in Murate fecundo : Caramanus , in- 
quit, vicinus eit Tu rgutx.Turgutes autem Phrygia: imperat, &: 
Cappadociam Armeniamq» regio eius adtingit. Quibus in ver- 
bis, nifiTurgutaDulgadir,ab ipfisctiamTurcisdilhngucretur, 

2,0 propemodumquis eiurarer , nullum clle dilcrime inter Turga- 
turij nomen, & Dulgadir.Sed fufpendenda fcilicet lententia, do 
nec corrcclior Ic nobis Laonici codex olierat. Nota quidem eft: 
permutatio litterarii R& I frequens, vti quum phulkizin Grxci. 
pro phurkizin dtcuntjd eft,in furcam agere.. 

lACHQSCHIClVS . JACIISQGLL. 

Quem nos, interprete Cxfaris Ferdinandi Spiglium fequuti, 164. 
Iachofchitzium diximus, cumin ipfoannaliu archetypo Iach- 
y,o loglitn nominari, minime dillimulandum duximus. Nui quam 
fane nomen hoc,necipfum licet memorabile facinus, a pud Vn 
garorum hiftoricum Bonfinium repemur, nec legationis huius 
aMatthiarege, qui tunc Vngaris fuis imperabat, ad Sultanum 
Baiafitcm miHx fit mentio. Significat autem lac hlogli, filium 



5 6<j io. leonclavii 

Jachfi , vel Iachfidcm. Et i aciis V urcica lingua fignincat homi- 
nem rebus omnibus elegantem & aulicum , quod a Tureis ei 
foruflfe cognomen tunc,obitacum laudo legatione, fuit inditu. 
Fieri tamen etiam potefl, vt potius hoc lachichitz originis iit 

Vngarica:. f 

CjREB. ^ARABIA, PRO IMPERIO S TETANI CAI • 

renfis. Ijingi.Singam Zingmi Sultanm ^ AEthit - 

vum Pacbymeri », 

i6f. Quum annales exercitum a liaiaiite miflum aiuntverfus A- 
rabiana,inteliigedi fune fines aut limites imperi j Sultanici, quod i o 
Syriam Caramaniae conterminam, qua: tunc in Ofmanidarum 
note datem venerat, & /Egyptum Arabia mq; comple&ebatur. 

Sic in iis, quae fcquuntur,initio regni Selimis ,Sultanus Achme- 
tes,eius frater, ad f nes Arabicos profugiile narratur , hoc ed, ad 
limites imperij Sultanini,j£gypciaci Syriaciquc. Rurfus in eode i y 
Selimc traduntur Arabes, qui iEthiopes fint , itinera fugienti 
SulcanoTommambai prae clu fi fle. Quo Arabum AEthiopumq» 
flue Mau rorum, hoc cd nigrorum Sultano Caircn fi parentium 
nomine, Ic&or alios non accipiat, quamipfos iEgyptios , qui & 
Arabes, &c nunc etiam Jiihiopes a colore vocamur, & Iilingi ze 
T urcis,nodm Singani vel Zingani, vocabulo tam Arabibus , q 
dBgyptiis communi. Non enim hiZigcuni dicendi, nccCiani- 
ganij Tatari,quodRcinecciuspurauit. Idem i 'achymcrium te- 
mere arguit erroris,quod in tertio Bendecarem Caircnicm vo- 
carit dsthiopum Soldanum. Addit enim, hoc ab cofadumpcr- z j 
peram. Immo rc&cloquutuscft Pachymcrius.quum Agyptios 
vocat ^Ethiopas qui reuera facie colorata funt. Cepit enim no- 
men iEthiopum veteris linguae Graea: lata iignificatione,ficut 
hodie Grarci Mauros, vndo Mori noftri.nigros in genere dicut, 
flue fint Arabes ,vcliEgyptij, vel Aphrt, vel /dtlnopes illi pro- 5 © 
prie flcadpellati- Denique da&iflimus Eudathius, &c antiquior 
liocStephanus,vrbium Nomenclatoris audor.aEgyptum per- 
hibent iEthiopiain vocatam, propter habitantes in ca nigros 
homines. 


€ EN ERI 


7 


P A N D. H I S T. TVR C. 

GENERI R AURITIS TRES SIMVL FACTI . 

Diximus capitenotarunutfi de duobus generis vSultani B.i- r*tf. 
iafitis,dc Ferhate a Mamelucis occiio,&r Het zecogli ah iifdcm 
capro. Nunc tres alij commemoratur, eiufdcm filiarum nuptias 
J confequuti. Primus horum filius Vfumchafanis adpellarur,& 
pauIlo pofl , Iacupes begus : qui expeditione anni proximi con- 
tra cofdem Mamelucos periit. Alter, Vigurlis ex filio nepos. For 
tafifisautc Vfgurleshicidem efteum Vlgurcbego, cuius fupra 
mentio fit, ante proelium Cofouanum fecundum, fub annum 
i o Chriftianu 1448. Tertius, Daudis fuit balfx filius, dequo Daude 
paullo ante di&um, capite 163. Ceterum obirerhocquoqucno- 
tandu , necefiario fuifTe duos V fumchafani filios lacupes: quo- 
rum alter Baiafitis genera Mamelucis exfus fuifle narratur: ai* 
ter in regno patri fucceflk,vtadparebic ex iis, qua* capite 188 ic- 
ij quentur. 

LARENDE CARAMANIAE , SIVE LARANDA . 

Quat capta fuit a MamelucisLarende,Chalcocondyli Lara- I ^T m 
dafcribicur , quum ait: Murarem fecundu bello petiifle Cara- 
io manum Altdcrium,Carix ; ‘ucem, cuius duxftiuvrbes, Laran- 
da & Toconeium,proquo Iconium reponendum docuimus. 

Leo S ipiens Augultus in nouella dc Thronis, Larandorumffic 
enim vocat numero mulcitud i nis)epifcopacu non in Cariacol- 
locar,fcd in Lycaonia, fub metropolitano Iconienli,quodequi- 
1 T dem magis probo. Nunc quoque Laranda nominatur, & in Na 
tolix tabula non procul a Cognaconfpicitur, in Caramanix li- 
ne Ciliciae mediterraneis. De Gumulzina capite 43, de Yplala 
3 i,di6fum. 

3 ° PAX INTER S TETANI NOS ET 0SMAN1DAS. 

(JMiittbix rtgis Vngart mors. 

Quod Sulcantis Alcairenlis in rranfactione Baiafiti Tar* 16 °* 
fum Sc Adana refti rui fle dicitur , verius efic puto; quam quod 


3 6S io. leonclavii 

Malatcftx fccrctattus aic.Baiafitcm Soldano AdanaTerfumq; 

reddidiirc.NamhxcopidaGhcixfum,(uieCaramanix,quam 

Cara mani da rum cxftinfla familia Baiafircs,vr antea dictum, fi* 
bi vindicaticrar. Poftremos etiam Sulraninos Adana ccpiile, 
pa ullo an cc legimus. Itaque reddita potius ab his ciuirasBaiafi- f 
ti fuit, qui eam cum Tatio, ceuCaramanise membra, repetebar. 
Nomine deinde mortui regis Vngarix, Marthias intell igitur, 
loannis Huniadis filius: fuccclloris aurem, Vladiflaus Polonus, 
Cafimiri lagellonidx Polonorum regis filius, pater cius Ludo- 
uici regis, qui ad Mohatzium czfus a SultanoSolcimanejiuue- i • 
nis admodum petiit. 

* 

BAJASJTES VNGARIAM NON AVDET INGREDI, 

Vjcopta . Manajhr^ Moncjhr. 

Hzcdevano Baiahtis conatu inuadendx Vngarixnarrarc- 
tiam Bonfmius,&acddiflc refert a morte Matthix regis, Tur- 
eorum terroris, Ihb iniw-Q regni Vladiilai,annoChriftiano 149 2. 

De Scopiomm vrbe nonnihil adtigimus lupra, notarum capite 
104. Videt auteleiSor ex hoc ipfo annalium loco , rcflc memo- 2« 
nuiife,diucrfas e/Te voces opidorum, Sophiam &: Scopia. Nam 
prior heic Sophia nominatur, altera more Tureorum Vicopia. 
Solent enim vocabulis a gemina confoname incipientibus pro- 
ponere vei 1 vel V Gallicum, vt ahbi quoque norauimus. 1 .aoni- 
cus Scopia coi locat in Macedonia, faci tque regiam prifei regni jr 
Bulgar ici, quod in ipfam pertinebat late Macedoniam & Epii u: 
idcoque Ccd rinus etiam Scupia (reponendum Scopia) metro- 
polim Bulgarix nominat. Difcrtus interpres aliquot hiftoricoru 
Gtxtia* recentium, HicronynmsWolfius, alicubi pro cuerfio- 
ncScopiorum dixit euerfasfpeculas.Recentioribusgeographis 30 
Scopi lcribiturManafliri nomine non hesc intelligitur locus il- 
le, dequo fupradi< 5 Ki capite 44, (itus in confiniis Thracii*, Tbef- 
faliarqueifcd Monaflcrium p< nitioris Macedonia 1 , verius Epi- 
ru vel Albaniam, quod Moncftir a Caftaldo adrellatur. Huius 


% 


# 


P A N D. H I S T. T V R C. $€9 

in Albania expeditionis Baiafitica: meminit & Bon fini u$,qui di- 
cit cum profe&um contra montanos Albanenfes,quos Span- 
duginusCimariotas dixit, abopido montequeOiitnaca de quo 
deinccpslatiusin vicaSuItam SoJcimanis. 

S 

BAIAS1TES A m&ONACHO TVRC1CO 

P*nc fuit ocaftis. 

Quodheicde periculo Baiafitis, propemodum a Dcruilio l 7 °* 
s o quodam fiue monacho Turcico interfe&i , narratur: fere toti- 
dem verbis a Spandugino quoque memoriae proditum legitur, 
quae interpretari luber,vt expolitionis confenlus adpareat.T or- 
1 aces, ait, quidam in Baiafitem irmit 0 limulans eleemofynam ab 
co (e petere. Solent autem hancDci nomine petentes , Allahic- 
1 S fchi dicer e. 'Quum acinacem ftrinxiflet, quem fub filtro gefta- 
bat, exterruit equu m,cui B a ia lices infidebar. Idcoquc cedente 
retro Baiafitiscquo , nonnihil euitatus fuit i&us hominis: ac ni- 
hilo tamen minus Baiafites vulnus accepit.! urnvero balla qui- 
dam, cui nomen erat Schcndcr,mailam ferream, quam bufdo- 
io ganum vocant, co cum impetu capiti hominis impegit: vtcra- 
nio pcTfra&o,ccrebrum emanarer. Indignatus huius facinoris 
caufa B.tiafites,edi&opropofito,Torlaces vniuerfos profcripfit, 

& extra Conftantinopolim&imperij fui fines ciccit. Animad- 
uertit lc&or eadem narrari, nili quod annales aiunt , derui fiurn 

% y hunc, &c Calendercm fu i fle : Spanduginus,Torlaccm:dc 

quibus iam vocabulis hominum /uperfhtiofos 
quofdam ordines vel i nftituta feftantium 
apud Turcos,quam fieri breuifli- 
me poterit, expli- 

3 e candum. 


AAA 


$7o IO. LEONCLAVn 

ORDINES CMONACHORKM SE F RELIGIOSO- 
rtm quorumdam apud Tureos. Deruis lar. Cdoidcrhr. H unie- 
nt allar. TorLiclar. 'JMuchemetes baffa Vezirazemesa Der nisiaro 
publice confoditur, J^uid Tureis D manum. 

S 

171. Nomen Deruifiorum, quos ipfi numero multitudinis Der* 
uifiaraJpcllant,cx hac ipfa narratione noftrorum annaliu per- 
Ip icitur eiTequafi generale quo ici licet ordines & {c&xreligio- 
forum cetera; comprehendantur, ficutapudnosingcncrcmo- 
nachi dicuntur, qui tamen inter fe diuerfisdiftin&ifunc ordini- io 
bus. Vocanr autem annales hunc initio Dcruifium , ftatimque 
fubncium,eumfuifrcfcdatorcrn indituri vel ordinis Calende- 
rum,&: auribus, collo, brachiis adpenfosgeft.ifle ferreos anulos. 

Id in more Calendorum ordini efic „ mox adparcbit. Qui vero 
cetcroquin apud Tureos Deruiflaradpellantnr, nullos in capite ij 
pilos, nullas comas habent, vbique tonii. Confpiciuntur in corti 
frontibus & temporibus cauteria, vel ignito ferro , vel accenfa 
lpongia,vel linea tafeia quadam, inuda. Aures perforare funr, 
quibus iafpidum geftanc cnotidas, & anulos fime non paruos. 
Amicius, ouilla: vel caprina* pelles.his ita coi pus cingtiru.vtpel- it> 
is vna partem anticam } alcaa pofticam regat, cerera nudi funt, 
tam xftiuo, quam hiberno tempore. Paftimin fuburbanis &in 
pagis habitant. Vernis & xftiuis menfibus peruagantur quafuis 
reg’oncs,acprietextureligiofar virx perpetrant infinita flagitia. 
Fuusunt, adulteri, prxdoncsjatruncui : ncc horum Icci erum % j 
vlla tangit eos confcient ia. Quas quidem obcau&scauendum 
abeis,prarfertim in itineribus. Quippe nemini parcunt,cuiuicu- 
iufmodt tamdem fit nationis aut religionis, fi iuperiorcsfe fore 
confidant. Prarterea fune infames ceu foedi pxdiconcs,eoque 
flagitio fe mutuo polluunt, ne quidem a i umentis abftinentes. 50 
Nequitias vt fuas tegant,ac fandiores videantur.mafhco &: op- 
piovefcunmr.Hincenimquafi phrenetici redduntur, iiq; dum 
durat furor,iplimet vel forfice, vel cultello fe vulnerant , in col- 
lo, pectore, brachiis, lateribus; donec vulneribus fertiore de- 
formati 


i 


P A N D. H I S T' TVRC. 371 


formati confpiciantur. His deinde vulneribus tam diu fpongia 
acccnlam imponunt, donec in cineres reda&a tamdem exftin- 
guatur. Eum dolorem patienter fc tolerare fimulant. Hinc illis 
& honos a dementato vulgo, & veneratio nonleuis exhibetur, 
j quod Deo cari exiftimentur.hinc & largiores cleemofynas im- 
petrant ,e quibus viditare folent. Habent in Anatoliaquemda 
ordinis fui priorem fine prxfidem , quem non Aflfam baba,ficu- 
ti Nicolatdes lcrip(it,led Azembaba nominant: voce non pro- 
prie patrem patrum fignificanre/cd patrem fupremum, vel 
1 © topapam, ve Grxeos adpcllafle, de Cedrino paret: vndeMof- 
chouijfuos etiam Proropoppos fecerunt. Et imitatos clle Tur- 
eos Grscorum ordines cccldiafticos } ordinumqucgradus, fatis 
adparetex iis, qua.* capite 34expoluimus. 

Calenderes continentia: prarcipuam libi laudem vindicant, 
1 5 iniignem prx fe ferentes fan&imoniam, Sacella quadam inha- 
bitant admodum exigua.Tunicasgcftam ftri£hs&: curtas, abf- 
quemanicis,inftar faccorumjtum c lana, tum pilis equorum co- 

textas.Crinespcnitusabradunt.Pilciluntcxalbo filtro, limilcs 

iis, quos Graecorum faccrdotcs Se epifeopi nigros Se latos admo 
io dum geftant.nifi quod orisadfixi dependent vndique longiul- 
culi crines equini. Ferreos latis craflos an ulos auribus, collo, bra 
chiis geftanc. Etiam cuti penis perforatae ferreus vel aereus anu- 
lus inferitur, necoire, velli maximopcrecupiant,po/lint. Atque 
hoc vlcimum invno tantum Calcndcrc vidilTc nos recordor, 


zf qui Sophia: propter imaretum, in quo nos ad biduum haereba- 
mus, vnam ex pluri bus ccllul am incole bat. 

Huggicmalcs pleriqueiuuenes , robufti , diuites, Aphricam, 
iEgyptum, Arabiam,Perfiam,Turciam omnem, alieno fumtu, 
fubprartextu religionis peruagantur: regionum & vrbium fitus 
ro intcrualla notant, cum iis, quxipiisin itineribus occurrunt, 
Ami&us,ftri£U quaedam ,v!quead genua pertinens, tunicula. 
Zona latacingunuir,cuius oras auro Se ferico exornant. Eidi m 
cimbala quxdam adpcndunt,cuiufmodi Se (iibter g 
ftam alligata. Supra tuniculam vel Iconis vel patdalidi 

AAA ii 


cnua ge- 
is pellem 



y 


* '~ 


57z IO. LEONCLAVII 

iniiciunr,v:)g«Iis ab antica p a rte coi ligatam, cetera nudi funr, ni- 
li quod etiam calceos funiculis conftrifbos gellant- Inaures ar- 
gentea: funt,vel aerea:, vel alio quouis ex metallo.Capillos in lui 
meros vfque promittunt, 8c o!eisquibufdam,vt terebinthino, vr 
iunipei ino, perungunt: quo magis fcilicct crefcant. Manu libru 
tenent. A tmtoriasquafdarniodas, quibus miri/ice Turei , Ara- 

bicajPerficajfualmguacompofieisdcle&atmir.cantillanr.Sivc- 

nuftus aliquis puer occurrat, medium mox ample&untur , can- 
tando falrandoquc cymbala pulfant.Hincconcurfus bominii.a 
quibus deinde mu nufcufum aliquod petunt. Hi quoque prx- l t 
rextu religionis non fcemineos dumtaxat, fed magis etiam ma- 
fculosamores conferantur; quibus fane fpurcagcns nimium 
quantum eft dedita. 

Torlacesouiliis capriniique pedibus , perinde ac deruifij , fe 
veftiunr. His vrfinam, pilis eitrinfccus vei iis , vnguibus ad pe- 
rus colligaram, iniiciunt;eaqucpall:j loco femet imioluum.A- 
cuminato pileo prxa!to,plurcs habente plicas, exalbo hkro,v- 
tuntur. cetera nudi prorfus incedunt. Adhibent &: ipii tempo- 
ribus cauteria. Litterarum plane rudes femt. Plerumque coni pi- 
ciuntur ad tabernas, fora publica, balinea : quibus fcilicct locis i 
multi conucniunt , aquibusaliquid petere poffint, V cnicbant 
ad nos Conftantinopolirn ex yfegypto , Scbaftianus ab Haun- 
iperg,& loanncs a Salagafto, viri nobiles. Horum alter Salaga- 
Jlim nobis narrabat Alcxand rite, quum ifticipfc degeret, humi* 
modi quemdam (animum virum opinione Mahumcranoi tim, x $ 
quum pi at foribus balinei muliebris dans, cxcumcniebalineo 
feminam quamdam attentius intuituseilctrineam furore quafi 
quodam correptu i nirola fle, ac protinus humi proilratam, nce 
admodum forrafle repugnantem, in oculis omnium compref- 
riile. Maritum cof a &ofe beatum diixiire.quod vir fandus, im- 3 t> 
puHudiuinOjprat aliis cum vxorefuacoiuilVt. Vhle excitate m 
gentis, acprarfertim /Pgypcior u m. Nam alibi v ix afiqt id eiufc 
modi facium , nobis illic degentibus, tomperi. Sum. vque ra- 
paces in itineribus &c viis publicis, ac Deruriios clic d simus; 

• Plebe- 


PAN 9. HIST. TYRC 575 

Plcbecul* . prxfcrtim rufticx/e chiromanticcs gnaros cfTe pcr- 
fuadent Hincingensad i mpoftorcs hominum concurfus,qui 
pro vatibus cos lubent, prae ferti tn- muliercula*. Hinc ad eos o- 
innis ceneris Gibi,cum aliis rebus neceilarus, adleruntur. Inter- 
y dum fenem ex fuis aliquem circumducunt , quem p*nc diurnis 

honoribus adorabundiadficiunc. Cum hoc vel opidum.vel pa- 
gum ingredi , prxeipuum in aliquod hofpitium , vel carauanfa- 
raium vel imaretum diuertunt: illum que non tam annis, q.uain 
malitia vetulum, magna, fed iim ulaca humilitate circumflantes 
io obfcmam. Isncfcioquo*; cntliuiiaimos pr* fcterc.ac mbinde 
quxdam,velutt diuinitus libi reuelata, ferio maxime vultu pro- 
fert: nunc inftar mortui iacct.mmc oculos ■ vic.flim aperit , & ad 
Ic redire iimubt. Indeconuetfus ad ficticios & fubornatosdi- 
fcipulos: Corripite mc.inqutefflijcatiffimi.&ewralocuhunc 

iy deportate.Nam reuclarum milii diumituscft } qua*poenx his ho 

minibus immineant. Quibus audiris, oblccrant hnpoflorcm 

nebulones ,Dcumvclut auetruncandodeprccetur, ne pcenasH- 

las exigat. Ille fe (imulae adfcniiri, prcccs ad Deum concipit, vt 
iram luam expiari, leque placari propitius patiatur, orat. Hac i- 
10 rx diurnae comminatione mifella plebecula, mirum in modum 
expaue facta, trepidat. Poftea vero conlolationis aliquid ex hu- 
ius interceflrone viciflim hauriens, turmatimad impoftorem 
nequiffimum adeurrit. Omneseam rem prodigi) loco ducut, 
leque diu initus moneri putant. Simul animis deuotis, fic accc- 

2 y pti benefici) cauiagratis, tot eleemofynas ad planos hofcedefe- 

nmc: vt cis onufti luas ad fpeluncas reuertantur, bominefque lu 
periti tioTos ac ftolidelimpliccs irrideant, qui tam foede hbi pa- 
tiantur imponi. Vefcu ntur 3 c hi mailaco, vel oppio; & humi cu 
bantes, libidinibus abominandis mutuo fe polluunt. Hxc de 

3 o nefandis horum apud Tureos fpecic tenus religioforum rnlti- 

tutisbreuiter exponenda duximus, licetab aliis quoque prodita, 

tum ad itluftrandam annalium htftoriam,tum vti fecum lcctoc 
»pfc perpendat quanto nunc illos necelle lit ede factos deterio* 

res quuante centum plus ininus annos vnus ex eis necem SuL- 
1 AAA iij 

J < ,’♦’** . ~ • i i 

«r J . 4 i . * 


574 IO. LEONCLAVII 

tano fuo„ totius in oculis exercitus,inrcntarc fucritaufus. No- 
lim quidiem tempore, nimirum anno Chrilhano 1579, confimi- 

Ie quod diam huic facinus accidit, fcneqitc memorabile. Nam 
deruiiio cuidam concepta cardcsanimo, pari aufutentara fuc- 
ccflu feliciore perpetrata fuir. Multa funt a nobis inamulium S 
fupplcmenro commemorata de Mechemctc bafli vezirazc- 
mc, SeKmis 1 1 genero, lumniae fecundum Sultanumanud Tur- 
eos au&oritatis viro. !s quum pro more domi fua: ius didlurus 
adeundi fe copiam faceret vniucriis,in fynhcdrio, vclconfefll/ 

vel confilio, vel audientia publica: (diuanura Tura’ dicunt, q U J i« 

vocem Bcluacenfis libro 51.cap.145, Douanam corruptc&ri- 
pfit,horridiu fcule typhanum Porfiuslingrcdietcm ad femagno 
nifu,per mediam hominum turba , notum fibi dcruillum que- 

dam eo nfpicatus, manum cxporrigit,elccmofy nam fcilicct ho- 

mini datunis.Itaque ab aliis ei ceditur, vt adire baflam pollet: ad if 
quem vbi propius accetfi ! ict,licam e finu profert , & ca vi Mc- 
chcmctis tn pettus adigit, vtillico letale vulnus acciperet quo 
cxfpirauit: ipfo m ox etiam deruifio ab aftantibus in frufta con- 
dio. Vide quam a dcceiloribus fuis homines fcelerati necdum 
degenerarim. 

SCAKAMANGIVMy GIAMVRLIKION, GEPENEC . 

Sttfc y Kilitfch ydansXy copis. Zau- 

Jij. Pujdtgan . 

M 

Quod Spanduginus filtrum dixit, annalibus effcgepenecu. 

Sic &: Vngari vellem militarem adpcliant,quae tunicis.pamulis, 
aliifquc veftibusfuperiniici.pluuio pradertim cado, folct. Vul- 
gu ‘ hancgeftat c filcro faclam,ideoquc materia nomen ei Spa- 
dtigmus dedir,quam equidem quo Latino vocabulo debeam 
exprimere, noti video. Slauina dici non poteft, minus gaufape, 
cum Rcincccio: propter diuerfitatem tum materiar, tum for- 
ma*. Keperitur apud Cedrinum, & Symeonem Magiftrum Of- 
nciorum,& Achmctcm onirocriten,Scaramangij vox.de cuius 

fgnifi- 


PAND. HIST. TVRC. 57 T 

fignificatoconfukusameTheodofius Zygomalas Nauplicnfis 

cPdoponefo,patnarchalisProtonotarius,aiebatm vfuGrarcis 

effcnunc Agarcnicam vocem Giaraurlikton, qua vcftis ca li- 
gnificctuivquam viri militares gcftem fupra veftes al .as mteno- 
J res,ad arcendas pluuias,niucs )g clu, cetera denique aeris incom- 
moda. Pcrfas autem inucntores,ci nomen dedrne fcaramang.,, 
q uod ab eis ad Grxcos deinde cum ipfo veftisvfu manauenr. 
Hoc igitur cfl: id, de quo nunc loquimur, gepenecum. DeSca- 
ramangio locum etiam capitis 199 coniulc. Arabibus Sede, 

o Kilitfch Tureis dicitur is gladius, quem nos acinacem reddidi- 
mus. Leuitercftmcuriuis,& quia non pungit,fedcadim ferit, a- 
pud Xenophontem, Gnccofquccctcros PerUcatracdantcs, no- 
men Copidis inuenit. Etconftat ex eodem Xenophonte no- 
ftro,gcmishoc gladiorum a Per fis alias itidem nationes,praicr- 
tim Afiatieas,accepifle,Zaufii,lieut antea quoque d.ximus obi- 
ter in fupplemcnro annalium, comparandi vemunteum noftns 

nobilibusaulicis,iiftuiepra:fertim,quorum opera principes v 

tuntu r in exoediundis variis negotiis, quas commi Iliones voca- 
re confucuimus. Habent hi pr*feftum t quem Zauuorum bai- 
10 fam adpclknt. Ab co nos excipiebamur, obuiarn nobis ad pt 1- 
mum lapidem extra Goiiftantinopolim, infignicum comitatu 
Zauhonim progrcflo,& longiffimo traflu per vrbem ad cara- 

uanfiraium, legaris Caefa reis adfigna tu Reducebamur. In ter di- 
gnitates Palati; 1 Grxcorum imperatorum teccntiores,inuenitur 
z j etiam Megasiiue magnus Tzaufius, quod officium vel mutua- 
ti funt ab Agarc 11 is Graeci, vel a Graecis Agarcni acceperu nt , &c 
idem eft haud dubie cum Z au liorum balla. Numerus Zaufio- 
rum fere nunc apud Ofmanidas ad feptingentos excreurt. Puf- 
digani denique nomen Agarcnicum reti nui, lient fuperiusin 

j o narrationede captaConftantinopoli,<|Uo claua maiTaue i circa. 
Tureis vlitata fignificatur. Grxcireccnriorcs hanc vo- 
cem vfuceperunt,ac (iiatn reddidere: 
quumolim kmuvsi dicere 
foliti fuerint. 


37<? T O. L E O N C L A V II 

CLADES VNGARORVM, AB IACFPE AGA 
cajorum. Er ange pani. Agalari. Turei Gratos m multtft- 
witatt. Sceptra fine baculi Gracortm. D run- 
cari jl) rumi. lianda. Ran- 

dophon. j 

175 * lacnpis Aga- nomen in hiiVoria Bonfinij defidcratur. Iouio 
Cadum balla dicitur. Idcmnomenhabet WoJfgangus Drdlc- 
rus. Veram hoc ei non erat proprium , fcd ab accidente inditu, 
quippe Chadum vel Hadtim lignificateuiratum, cui te Ites fci- 
licet exlegi- Huic Vngarorum cladi caufatn prxbuitloanncs 
Frangepanus,ex iilultri &: Rom a: quondam clara Frangcpano- 
rum familia natus, quibus in Croaciam Dalmatiamquc com- 
migrantibus datum hoc erat ab incolis nomen, vt FrancPani 
diccrcmur,hoc eft domini Franci. Defecerat autem Frange- i j 
panus poft Marthia: regis obitu m,a rege VJadillao , Sc Ducclo- 
anne* 'oruinOjMatthia.’ regis fio notho.qui ad laitzam Banus 
earum regionum erat. Quumque in arce Breuia ceu rebellis 
oblideretur, proximi bafl* auxilium implorauerar.Ingreflus cft 
Vngari* fines lacupcs Aga cum octo vel noucm millibus equi- tm 
tunijVti Boni inius firriplit. Agarum vel Agalariorum nomen a- 
pud Tureos a baculo dcdu&um eft, qui Icilicct magjftratus elt 
fymbolum.ficut etiam ante Tureos Graroerum imperatorum 
officiales fua quaedam geftabant iccptra , qua: nihil erant aliud, 
quam baculi.Ei quidem in more Grarciscrat, vt quoties nouus if 
fieret imperator, omnes officiales iccptra fcu baculos fuos depo- 
nerent, ncc nili iubemenouo imperatore refumerentin manus: 

quo ritu lignihcabatur,eos in officiis luis ab ipfo confirmari. 
Meminit cius morisamiqui ,Symeon is Mjgiltri Officiorum 
hi flor ia manufcripta, cuius verba reperies capite 199, tneminc- 3 9 
rum &: alij quidam: ifquenunc etiam retinetur a Tureis, quos 
imitatores elle Graecorum, pracJtnim in rebus ad imperij for- 
mam ri tu Iquc publicos fpe&antibus,iam l^pcnumcro diximus. 
Quamquam alij putant, ab iplis pleraque profc&a Saracenis: 

qui 


PAND. HIST. TVRC. 377 

quipoftdefe&ioncm a Romanis, eorum nihilo minus tam ci- 
uilcm,quam militarem imperij gubernationem fuerint armula- 
ti.Sicigicur&: Agalarijdi&i funt ab aga, quod baculum fignifi- 
car. Adeoque propius vt oftendam limilitudincm Officiorum 
j Palatij atque imperij Graeci, cum Officiis Portae Ofmanicx: di- 
co, Tureis Agalarios clTe fua lingua, qui Grxcis erant vel Drun- 
garij,Vcl Druncarij potius. Eos LcoSapiens Auguftus in libro 
iiio deadparatibus bellicis olim dici os filii Ic tradit Chiliarchos, 
quod militibus mille praedent; & Druncum,Chiliarchiam.La 
to tini Chiliarchos vocabant Tribunos, quinunc Colondli fune. 
Druncumfficenim pronuntiabat Zygomalas,&:Druncarium; 
non Drungum, vel Drungarium, quod vugo fieri folct) licad- 
pcllatum arbitror a trunco, fiue baculo, iiucfceptro ; quemad- 
modum hodieque regimentum vocamustam ipfius tribuni ba- 
i j culum, (vitem dixere puto Romani) quem ceu magifiratus infi- 
gnegeftar,quam illum lignorum militumque numerum, qui ad 
conltitucndum regimentum requiritur, ldcoque Druncus cft 
reginu ncum militum, cuius caput eft D runcarius , o! im Tribu- 
nus, riUncCoIonellus aut regimenti praTc&us. Conucniunt Se 
>o alianiiliriarnofirx cum illis, quae Leo tradit Imperator. VanJon 
adpeilat fignum equitum vel peditu, vtnortri Vanen &: Vand- 
lin , aut Vaendlin: Vandophoron,qui vexillum Vandi geftar, Se 
noftriscft Vandrich. Addit, Vandum conflare militibus 300, 
autfalcimnon paucioribus, quam locrncc pluribus, quam 400. 
Sic&: Druncum fiue regimentum habere vult non pauciores 
mille, non plurcs tribus millibus. Ceterorum apud 1 .concm col- 
latio cum noftris, alterius loci fuerit, ac fortalfis in hoc genere 
nonnihil aliquando moliemur: quum aliquam non antiquae 
dumtaxat militia; noticiam, verum etiam pra - lentis vfum adle- 
jo quuti videamur. Itidemde Viglx Stolique magnis Druncariis 
alibi. Plurimum certe faciunt hxcadillufirandas Graecorum 
reccntiorcs hiftorias. Ad Druncariorum ergo fimilitudinem 
Turcisfunt Agalari, velut tribuni, puta, Genizar Aga,Capi- 

BBB 





573 IO. LEONCLAVII * 

zilar Aga,Spahoglan Aga, Silichtar Aga: ce quibus omnibus 

conucniemi loco tranabitur. 

* • ; 

B A jV I R .E 0 A r O R V M P y J) y jy q ^ 

ros. Chrobatx. Choruat*. Ds- 
rtnjtl Ban. 


4. Promifimusfupra capite fepraagefimo primo, nos deBanis 
&Banatibus in regnis Vngarise adiunclis aliquid di&uros ple- 
nius. Id igitur vrhoc prxftem loco, quo Bani Vngarici men !• 
tio fit; dico, Banum apud Vngaros vocari, non. gubernatorem, 
vel Locumrcnemem ( Ttfltwpmm G rsteis , & t vnde nomen 

Exarchorum Italix Rauennatium ) fiue Vicarium regis in ipla 
Vngaria; fed alicuius ad Vngarix iura /potantis regni praeii- 
dem. Pertinent vero partim antiquitus, parriin etiam nunc, ip 
hac ad Vngariam regna: Dalmatia, Croaria, Sbuonia , (id cft, 
Illyricum) Ramia vel Rama, (quo nomine in Vngarorum re- 
gum titulis intclligitur Bozina) Scruta, Gallicia liuc V alae hia, 
Lodomeria, Comania , Bulgaria. Prxter hos Banos , mentio 
fit in hiftoriis Banatuum,Maclx>uicnfis,&Zcucrii]cnfis,(Suc- z • 

rinum iam vulgo vocant in Tranfalpina Vabcbiaproptcr Da- 
nubium, a Scucro Augufto zdificatum opidum ) & Erdelij, 
Turcicis in hiftoriis ;quxIoannem de Zapolia, Comitem Cc- 
pificnfcm, regni vfurpatorcrn,&:patrix peftem,Errel Ban ad- 
pellant . licet a noftris Erdelij fiue Tranftjluaniz Vaiuoda tan- 1 y 
tum modo nominaretur. Fpfimet Vngari Banum fcu V^/anum 
vocare fc dicunt cum, qui vexillo aliis prxit. vnde paret, d:fi 
crimen hoc inter Gubernatorem & Banum clFe: quod illitam 
pace, quanvbcllo, cura regni omnis incumbat : hic bellicis tan- 
tum negotiis prxfir.Ipfum etiam nomen aBandofa&nm per- 
ipicitur , quod regi is ipforum conftitutionibus dicitur Bande- 
rium : eftque Banus Grxcis Flamularis , Sanzacbeg 

JeuFbmbuIar, Tureis. Nunc ad annales vt redeamus , quem 
* heie 


PAND. HI ST. TVRC. y?» 

heicVngaricum Bamim generaliter adpcllar, BonfiniusCroa- 
tix tantummodo Banum rui Ile tradit, regni videlicet Vngarix 
regno adiun&i. Croatarum vero nomen hodicque notiffi- 
mum. Gens cft pertinax in retinenda religione fua Chriftia- 
f na. PropteLea Tureis cJlc fubdita cum ciusamittend.T pericu- 
lo recufans, ad vicinos migrat: magnamque nunc Auftrix Mo- 
rauixque partem , agris colendis dedita, complet. Cedrinusin 
Bafilio Bulgaroflono, Choruatasadpellans; Finitimi funt, in- 
quit, Bulgaris Choruatarum populi, quod nomen Chornat, 
tc velHoruat,afpiratione forti, nunc eis eft edam in vfii. Ceteri 
Grarci Chrobatas litte Chrouatas nominant. Et alicubi icri- 
ptum apud ipfos legere memini, Seruios & Chrouatas col- 
dem efle refpedlu nimirum ciufdem originis & lingua Vene- 
dz: quam in Scruiis demonrtrauimus capite trigefimo quinto, 
ry Ruriusab annalibus his Banus Vngaricus etiam Dircnzil Ban 
nominatur, velari Drenz Cili Ban : hoceft.Drcnzius Cilix Ba- 
nus. Quippe celeberrimus Cilix Comitatus ad Croatix Bana- 
tum antiquitus pertinebat. EcBonfinius exprefle tradit, Baf- 
<am(quo nomine Iacupem Agam intelligit) primum omnium 
20 hoc bello Cilia num agrum populatione dcformafle. Bani pro- 
prium ho m en apud eum legitur, Em ericus i >renzenus, vir (vt 
ipfe fatetur) fummx tam induftrix, quam conlilij: qui iufic- 
£hts in locum Ioannis Coruini Ducis a Vladillao rege fuerat. 
Habuit, au elorc Bonfinio, fecum Banus ieptem militum tan- 
a j tummodo millia: reliqui rurticx plebis inconditx , ncc armis 
adfuetx, cohortibus conflabant. Acciditaliud etiam malum, 
quodDrenzenuscotrafentemiamanimifui coa&usa Bernar- 
dino Frangepano,pugnauit: qui tamen e proelio fuga le litbdu- 
xit. Hxc iciltcct erat illa tum difeordia , tum fuga , quam in- 
50 nuere volunt annales, quum aiunt i Vngaros ipfos inter Ic dit 
fentientes/ugiBe. Bcrnardinus pater erat Ioannis illius Fran- 
gepani,qucm obicilum fuiile Breuix diximus. Filius, vir 
fortis, hortis antea, vel rebellis potius, hac 
pugna exfus occubuit. 

BBB ii 


,3 »o IO. LEONCLAVII 

occasio , rr cavsa belli baiasitts ad- 

ucrjui J 'enet os in Peloponefo . Ludouicus Maurus, Dux Medio- 
Uncnfts ‘Tureum in Venetos comitat. Imbechn 

a Tureis obfijja. 

5 

Naupaftus Achaiae maritima ciuitaseft, opinione quorum- 
dam, ^Etolix Leoni Augufto, ad finiim quondam Corinthia- 
cum vacatum lita.Nautis vulgo iam Lcpanto dicitur, Incbcch» 

! 'urcis,quod a Nepa no» Marij Nigri no procul recedit: Achaia, 
Liuadia: Aeolia , Defpotatus: fmus Corinthiacus, Coipo fiue 1 * 

Golfo di Lepanto. Erat hoc tempore, nimirum anno Chriftia- 
noi^f^Naupadhisin poteftate Venetorum a 70 , plus minus, 
annis: qui miflo ad Baiafitcm Andrea Zantano, legato fu o, pa- 
cem in annos zj cum eo feccra^cuius tabulas Baialites feriptu- 

ra ma nusfux, pro more con fi rm arat. Nihilominus vix adpelle- 1 f 

re Ven edas legatus potuit, quum datam Venetis fidem Baialites 
violat.Qiiippe libi lege fuaMahumetana permitti volunt Aga- 
reni Se 01 manidx,vtin rebus ad imperium fpe&antibus,ex vfu 
fuofidem datam flocci faciant, nec vllam promillbmm Chri- 
ftianisfa&orum rationem habeant. Bellum igitur in eos moli- zo 
tur,&: praetextus caufa cupide occaliuncufam arripit quod Ve- 
neti protegendum fiilce pi ile nt Comitem loanncm Cernoui- 
* chium, (Cernouitzios dicendos oftcndimusfupra capite 40, & 
hunc a!i( Georgiuni vocant) vicinx Citaro ditionis regulum, 
cui pleraque Baialites ademerat. Sedaliarcapfefubcrat caula, Z S 
qua pxnecerta ei fpemfaciebateiicicdi VenetoseM >rca fiue 
Peloponefo, in qua mulas (ane magnas & munitas vt bes arccf- 
qi epoliidebar. Etenim Gallix rex Ludouicus X 1 J , Ludouicu 
Sphottiam, cognomento Maurum,a nigredine vultus, Ducatu 
f. kdiolancnlilpoliaturus,qucm fui iurisadlercbat, foedus con- 3* 
trj Sphortiam cum rcpublica Venera percuderat Ea Gallorum 
cum Venetisconiun&ioneterritusSphortiaCegatum ad Baia- 
firem mittit, qui tum muneribus ei, tum variis rationibus per- 
fuadcrc tjVt bdlmn Venetis inferret. Quippe futurum aiebat, vt 

occu- 


PAND. HIST. TVRC 

occupatis Italico bello Venetis , ipfc nulle negotio G rxcis vrbi- 
bus,& caftris, Se infulis cos exueret. HacillcAus ipc Baiafires,a 
pacecum Venetis fancita difceflu. Ac tuirprofedo noxium Vc 
netis id Mauri facinus, (edumdem hxcmipfum.quod dici lo- 
S let,cuTa faba iufto Dei iudicio fuic. Nam U ambitionis, &:mm- 
riarum multiplicium erga Ioai nem Galc^eii : m Fi atris h iunijSc 
funeftorum pacrixconfiUorum, quibus Gallos aduerfus Neo- 
politanos regesjutcos aduerfus Venetos commotu t, acerbas 

denique poenas luit. Quod quidem ei fubtilis& arguti vii inge- 
i o nij, legatus Florentina: rcipublicx, futurum aliquando prxdixc- 

rar. Quippequum huic ad fe milio fuas arroganter oirentaret, 
vti plerumque folebat, & opcs,& ingenii vires : inceralia quoda 
inconclaui depiflum eimonftrat limulacrum mulieris amitru 
pulcherrimo vcflita: , in quo exprella mirifico artificio tota co- 
I y fpiciebatur Italia. Propter hanc muliere aditabat iEthiops cum 
peniculo, quo fe ipfum innuere volebat, qui& Maurus vulgo 
vel iEthiops audiret emblematum locoiolerec vu vel peni- 

culo, cum inferiptione Latina, et merito e t t e m p o- 
R i- ,vcl nimufculo tres complexo rofas , cum inlct iprione Ger ■ 
to m.mica, mit z e i t, id eft,c v m tempore, qux quidem 
iplius crfiblemata fymbolaque paflim in parietibus & aulxis 
Mediolani,' Vicini, Taurini, apuddofliflimutn & illuftrem eius 

vrbis archiepifeopum, Hieronymum Roucrcum,&: aliis m lo- 
cis videre memini. Erat hic yfthiops ita piftus, vt peniculo mu 
iS lieris c vefte pulucrem cum (ordibus aliis extergerer. Ea pi£lu- 
ra legato mon (Irata, quidipfi de hac videretur, inrcrrogat.Tum. 

is: Vt mihi quidem udetur, inquit, hic /Ediiops pu lucrem or 

innem in fe ipfum conuerrir. Quod hominis acuti 
de Ludouico Mauro vaticinium de- 
jo inceps euentu comproba- 

tum fuit- 


f 


$ta. IO. LEONCLA VII 

IN E B E C f/ TINIS F R V ST It A V E if J. 

tifrccurrere cum G allii & Hilbanu 
confoederat is nituntur . 

* Qua: de infelici conatu rcmoucdi Ba-afir is ab obfidionc Nau f 

padi narrant annates , paullo dilucidius bis fere verbis Spandu- 

ginwcxpofuit. Anno, inquit, millefimoquadringentefimono- 

nagefimo nono, Fcrdinandus rex Hifpanus, occupatis Naupa- 
dro bello Veneds,ex lege foederis iubfidia mifir; aufpiciis Con- 

falui fui, quem Magnu capitancum vocabant.lsadiundusclaffi t 
Veneras , Cephalleniam infuIamTurcis ereptam recuperauit, 
cum S. Maura; quod opidum in infula cognomine, ( >rifci Lcu- 
cadernvocarunr} non procul a Naupado Patrifque fitum.ab 
Auguitopoll Adiacam vidonam, Nicopolis didumfuit. Ad- 
aucta quoque tunc Veneta claflis fuit auxiliaribus nauigiis a 
confoederato rege Francorum Ludouico X 1 1 dudu reguli 
Raueftani , Philippi Cliucnhs,qui Genuam pro rege tunc ad- 
mimftrabat. Is proelio cum Tureis congreflus, quum Vene- 
torum tiircmes nullum nauigiis luis ferre fubfidium vidiflet: 

indignatus, vela ventis dedit ,& inde difcedcns.Mafliliam re- j, 

uci fus cft. Erat autem Vcticrae claiiis imperator Antonius 
Gri manus , qui propterea , quod pugnanti Raueftano non fuc- 

currerat, &aiioquin etiam fegeilerat fegniter , ferreis in com- 
pedibus Venetias rnifliis fuit. Nihilo tamen minus idem poft- 
ea Ducis dignitatem obtinuit. x 

GM E t H o N E CORONE V E 

Baiajitis mpotcftatcm veniunt. 

* 

Nobiles in primis Peloponefi fime vrbes in Meflenia mari- * 
tima.*, Mcthonc &: Corone, qua: vulgo nuncModon &c Co- 
ron adpellantur. Vtramque non line periculo vidimus. Me- 
tlioncn Nicolaides per errorem fcnpfit obra didam fuifle 

Manti- 





PAND. HI ST. TVRC. 

Mantineam. Quippe vetusMethonar nomen cft, &ipfa dui- 
tas a duplici Mantinea, tam fimis Argolici ,( nunc Man digna) 
* quam Arcadi x, (nunc Mandi) longe di tierfa. Leonis Augu- 

fti nouella de Thronis, Methonen Sc Coronen iacic epifeo- 
T patus, eofque Patrenfimetropolitano in Peloponcfa fubiicit. 
Ceterum paullo aliter alouio narratur a Tureis occupata Mc- 
thonc , quam heic in annalibus. Quippe tradit eam incuria 
crxfidiariorutn in hoftis poteftatem venifTc , qui rumore de. 
fubfidiis quatuor aut fex triremibus aduc&is per vrbem didi- 
, 0 to , reli&is ftationibus fuis ad portum concurrerint. Id vero 
confpicatos Iiofles, fpe prxdx commotos, acccdcnte Baiafi- 
tis incitatione, cum variis prae mi orum promi flis, in vrbem dc- 
fertafque ftadones irrupifle , captamque diripui ile. Quod 
deinde fubiicitur, a furcis preces in vrbe capta fuifie conce- 
ij pras,qux die Veneris haberi foleant: his a Spandugino verbis 
itidem narratur, qux reddita lubuitinferere. Memorix pro- 
ditum eft, inquit, poftridie quam capta fuiflee Mcthonc, Baia- 
fitem omnino voluiilc vrbem ingredi ad agendas Deo gratias 
in ipfio Chriftianorum templo. Quumque iam perueniffet in 
xo pontem, ouo tranfeundx vrbis erant foliae, confpicatum fol- 
larum altiuidinen^dixifictTammunitamciuitatcmmiliiTan- 

gri Vereris per virtutem Sinanis baffe, beglerbegi mei, vio- 
fcntamque Genizarorum meorum expugnationem , conceflit. 
Quibus in verbis illa Turcica, Tangri Vereris, aut Vererfi po- 
tius, Deum propitium fignificant. Sinan vero ba la, cuius 
lieic mentio fic, in itio expugnati Cairi duftu Seli- 
inis, B aiaficis fili , exfus a Mamelucis oc- 
cubuit, vt in annalibus luo 
loco fcquetur. 

M ITT II- 


I 


? f 4 IO. LEONCLAVir 

mittline a venetis et confoedera* 

tUy irrito conatu jentat a. Philippi Raueflam 

reguli naufragium. * 

Annales Turcici dumtaxat Hifpanicorum auxiliorum mc* J 
minere, quae fcilicet aFcrdinando Aragomim & Caflcllx rege, 
Karuli V Cxiaris auo materno, fuppeditata fuere Venetis , Du- 
ce ConfaIuo,dc quo diximus.Scdconflrathocetiam belloGal- 
lica Veneris a rege Ludouico veniflcfubfidia,ducePhilipporc- 
gulo Raueflano, Cliuenfium in Germania principum familia io 
nato, qui hac expeditione fecum adduxerat Albani# Ducem 
Scotum,qucm Albignium vel Obignium hiftorix vocant, &: 
Infantem Nauar renum, (lic Hi (pano more fecundogeniti regu 
filij nominantur) cum magno aliorum nobilium e Gallia nu- 
mero. TotachiTis hominum bello idoneorum adxci o con- 15 
tinebat, vt Spanduginusrcferr. Abhisobleilafuit vrbsLcsbi 
Mityline,captifquefuburbiis oppugnati terribilem in modum 
murijled frulbra. Regulus Raueftanus,poft:quam obiidione fo- 
iuta difccflum ex infula, Magnum Rhodi Magiftru cum x x 1 x 
nauigiisexfpcftarenolens,naufragium propter infulam Ceri- 10 
gum , quam veteres Cithcram dixere, fecit: adeoque pauci ex 
iis, qui nauibushifcc vehebantur, incolumes cuafcrum. Adca, 
qtix tradunt annales dc placaro a Venetis, impetrada: pacis cau- 
fa, muneribus Baiafitis animo : addendum , cos per Andream 

Grittum,pofth#cipforiimDuccm,BaiaritiS.Mauramquoque 1 1 

reftituilTc, locum hodicque Tureorum in poteftate confti- 
turum,Iongeque muniti flimuni. Leucadcmalij 
prifcisdiilam volunt, alij Neritum. Sen- 
tentiam priorum exPrxtore Grx- 

cix noftro probare Ii- 1 0 

quido licet. 


SECVNDVS 



PAND. HIST. TVRC 3 gy 

3ECFNDFS SOPH!L/fRIORFM MOTVS ADVER- 

Jus (jfmamcos. Scach CuliJscitan 
Culi. Kifel b.ifpt, 

Dc regione Tdde liucTckediftum luperius, capite y 7. Alte- 179. 
y rafuit harcaducrfus Oimanidas, & ledam Ofinamcorumledi- 
tio,ab iis excitata, quos Sophilarios & Kifeles ballas dixerunt. 
Quippe de prima fuperius indicatum capite 81. Ionius auctorem 
feditionisadpcll.it 1 'ccliellem, a patria, puto: Dreflcruscum a- 
liis Eliam, nulla ratione: Turcoru annalibus ScachCuli nomi- 
1 o natus fuille refertur, voce ligni fica nte Scachi feruum. Et Scachi 
adpcllatione intelligitur Scach IfmaiI, recens Pcrfaru regno po- 
titus,dequopauIlo poft expolituri prolixcfutnus. AitIouius,cu 
fuille dilcipulum Arduclis, dc quo itidem tnox dicendum: poft 
cuius caedem, Euphrate tranfmiflb,veneritin Armeniam mino- 
1 5 rem, &: in fpduncaquadam ?d radices Anu tauri montis habi- 
tati erit. Ea parum vero videntur conlentanea,tum quodTcke 
regio minime fit Armenia minor, fed Phrygia maior ,vt aperte 
leclor ex iplis annalium verbis numero 57 notatis pcrfpidt:tum 
etiam, quod c Pedia venienti minime Baialites munera quota- 
10 nismifltiius fuerit. Vtut fele res habeat,Scachi quidem Ilmailis 
paitcs amplexus fuit, i deoque Scach Culi nominatus:cx quo 
Turei, partibusOfoianidarum adherentes, feccrcScitan Culi, 
vot e iigmficantc Satana? vel Diaboli leruum mancipiumue. 
Gcufrxus alicubi pro Culi fcripfitCouIlet.Spanduginuseifup- 
a y pedi tata fuille tradit ab Ifmailc Scachoxxco hominum, quod 
equidem verum nonat bitror,cxiis , quxheic in annalibus fe- 

quuntur, Magis eft veroconfentaneum, quod Ionius ait, per in- 
ternuntiosabllmaile confirmatum in propoficoftlifle. * Kilcl 
balla lignificat rubrum caput. Id nomen Ofmanicidcdc- 
5 o runt hoc ipfo tempore legatoribus Ifmailis Scachi 

Pediarum, a rubro capitis tegumento: 
quo de plenius agendum 
paullopoft. 


CCC 


5 s 6 IO. LIONCLA VII 

\j£ST.TAU* CIJIT/S ^JKATOLIAL. GRAECOKVM 
dfthii 4 nanda condito, quonam modo (.anno (Iris conuc- 
nidtit. Nomi ”-a quadam vetusta, cum rcccn- 

tson ws colluta. 

180. Qiiar Tureis heic A nrali vocatur, prifeis cr.it Attalia, quon- 

dam ab Attalo rege,vnods fuccei foribus Alexandri magni, cp- 
dira, Lt: mis Imperatoris nouei ia de Thronis eam collocat in 
Pamph vlu fecunda, fubmetropali Sylaeo fiue PergxGrxci po- 
ftcriores ad notant, faciam metropolim anno mundi 6 j 9 » , iub 
Luftratio Huiftiillmo patriarcha , imperatoris Alexij Comti en i 

audentate-Quod quidem accidilLe conflabit anno Chriftiano 
1084,6 defcncemia Graecorum anni a condito mundo yyoS 
ftatuantur vfqucad Clirifhim natum clapii , fecundum editio- 
nem lxxi 1 interpretum. Aythonus \ T ataliam,tranipoGtisali- 
branoprimislitteusadpel.ar,pro Antalia: quo iocoRcirtccchis 
notat, fcriben Ium pro Natalia Nacoliam, Atqui Nacolla longe 
didat ab AnuliaTinygia: nimirum maioris mediterranea dui- 
tas, ad Sangarium ilumen lita; quum de Antalia fua llatim fub- 
iici.it Aythonus, eam fupra mareGrascise (Gallice loquitur, pro, 
ad mare; litam. E: maris Grxeia: vocabulo inreHtgituro£ga:um 
mare,vcl Arcliipelagtts. Addit enim, quod hac emicas reipiciat 
regnum Cvpri. Quippe verum hoc elt,Sc ab Attalia, quam Set- 
teliam modo vocant, totus ille lintis obie&us Cypro, nunc Gol- 
fo di Settclia nominatur. HcIuacenlisSat. diam fcripfit,eidemq; 
iinus ille maris adpcllatur Gaufra Sactditc, vocabulo Gallico 
G aufre,quod hodie Grccis ctl Coiplio,pnLis Iulis Gol- 

fb, Latinis limis. Quia vero in hunc Aythoni locum incidimus, 
explicemus obiter & alia quaedam ibidem polita regionum &; 
duitatum nomina. Primam T urquiar ( Sullanorum lconij re- 
gnum, vel Aliam minore mintclligit) prouinciam initio vocat 
Lvgonia m, deinde rodius Lyquoniam (pronuntiatione Gallo- 
rum 1 ire rtur Lvconiabdcft Lycaonia) quas G molam ciuitatcm 
habeat Coni, hoc eftlconium. Rectius hanc collocat in Lycao- 
nia,quana LaonicusinCaria; de quo fupra, numero ii, dicturo. 

Addit, 


* 


1» 


ry 


2. O 


M 


JO 


PAND. H 1 5 T. TVRC-' 387 

Addir,hanc e fle maiorem totius Tur quia? regni, hoc cft metro- 
polim. Briquiam ReinccciuS interpretatur Lyciam, quum Bri- 
Euia feu Bryquia iit Phrygia, h acu autem Bryquiae metropolim 

Aythonus ZkhiamGrarciic. Sic enim feriphe, nomine Gratcix 

f Romaniam intelligens Afiacicam.dcquadi^um capite 6. Zi- 
chiam hanc Reincccius interpretatur Cydnam. Atqui Zicchia: 

Cedrinus quoque metionem fecit vclut duitatis in Alumino- 
rifitir: quum in Copronyano frigus inauditum memoria: pro- 
dit, quo congelatis amnibus &: ipfo mari , potuifle narratitinere 
1 c pedeftri a Zicchia tranfirimare ad ipfum vfqtie Danubi um,id 
elt ad oftia Danubi], qua? in Thracia funt. Bithynia* metropo- 
lis apud Aythonum fcribicurciic Nichor, quam Niczam puto, 
Tarxis Ifnicjnon Nicomediam.quae Tureis elt liinid: quum 

Reincccius ex Nichor faciat Nicomediam. Nccapud Leonem 

1 T Auguftum minus cft metropolis Bithyniae Nicxa quam Nico- 
me.iia. Gcnech Aythoni Reincccius interpretatur Pontum, 
quum magis proprie (ic dicatur, qux olim Colchis erat , poftea 
La>,orum ad pellara regio, fiue Lazicc : cuius metropolis cft Le- 
qqi AuguftoT vapezus, quam m C icnech ponit Aythonus. 1 a— 

1C phbgoniaeciuitatem vocat Aythonus Ginapolim, ex quaRei- 
^ neccius fecit Germanopolim. AtquiGinapoIis Aythoni,vclGi- 
nopolis potius, ad Pomum Euxinum (ita, hodicq; Ginopoli no- 
minatur. Apud I .conem Auguftum Innopolis dicitur, A: epi- 
fcopatuseius adGangram Paphlagonia: refertur. Sed ud.no 

t 5 plura. 

Q A R A C O S B A S S A, B E G L E R- 

begm \_Anat oha^iuiu palo 
transfigitur. * 

# 

5 ° Habes heicinfigne crudelitatis exemplum in rcligioGs Tur- ] ® r 

eorum ,cuius obiter mentionem fupra fecimus, cap.^4. Trans- 
fixus aScachoculi palofuic AnatoUae beglcrbegus,vt annales 
referunt. Ei nomen dant Turei Caiagos, vt noftro quoque 

CCC 11 


;S8 IO. LEONCLAVJI 

tempore celebris fuit Caragos Rais.qucmin Supplementi nar- 
ratione de bello Cyprio commemoraui mus. vulgo noftri Ca~ 
racofljm dixere. Iouio Cargius bafla nominatur, & eidem alibi 
Caraius eft. Diffentit etiam in expolitione hilloriar nonnihil ab 
ann ilibus, qui Caragofem captum fui ife narrant, &Cutai>cn f 
addu£him,&fuisinopuk> commonftratum : quumque dedi- 
tionem opidani facere nollent, in eorum confpe&u palo tranf- 
fixum.Iouius aurem prope dicit abfuiJlc, vt caperetur : fed fub- 
traflum a fuis, Cureiam cuafiireiquadeinccpsafcditiofiscxpti- 
gnaia.ettam ipfehoftiumin manus venerit. Poftea vero ad Ca* t a 
r.i eilar,(Carachifiir feribere debuitjin media via, quatranfeun- 
dum erat Ali baflat, cum exercitu rebelles perlequenti , viuum 
ab cis palo transfixum: vtatergofequemibustam frcdo tanti vi- 
ri iupplicio formidinem horrorem incuterent. Dc Cutahige 

fupra di&iim, capite 40. r j* 

CORCFT A SEDITIOSIS FINCITFR . 

Dittcrj* Tttr eorum narrationes 

a noftris* 


10 


? a. Corcutcm in Ofmanidarum genealogia quintum ordine Ba 
iafitis filium fecimus, & germanum Selimis fratrem, qti i dein- 
ceps imperati it. Etenim eam dem cumSelime matrem habuit. 
Hunc referunt annales a rebellibus in pugna fttilTe fnperatum. 
Iouius vero pugnatum ait in hos aduerioprtx-lio duobusa nc- 
potibus BaiafitiSjMuchcmetcScicmfciaj, (Sinan Scach reditis 
adpcllatur)&:Orcanc Alempfaci,filiis: (pater Alcm vel Allama 
Scach, filius Vrchannobiselt in genealogia) Corcutem expref- 
(c tradit, non nufum fuiile cum Techelle congredi. Quae (ane ve 
ra fint,ncc nc, milii quidem di iccptare non lubet: indicanda ta- 1 o 
m en putati i, ceu fu 'peda propter artarem nepotum. Qua? duio 
fit AidincnfiSjoftenAim numero 15. Ducis filius cftHcr- 

zecogli balla, dequo didum capite 

161^161.. 


AI IS 


PAND. HI ST, TVRC 5S3 

yj£ LIS B ASSAE CONTRA' 

rebelles expedit io^ 

Quantopere creucrint perduellium vires , vel ex co colligi 185. 
poteit: quod in hos profici icentem Alim baflam duxi fi e Span- 
j duginusaitequicumexAnatoliaXLCo, quibus Gcnizarorum 
1 r 1 1 c 1 ^ Baiafites adiunxeric. Nihiloqueminus Achmetcm 
quoque Baiafuis filium, ex Amafiana fua prouincia collegis 

copiis , ei fublidio vecifie. 

t o CHEIDER BASSA CVM ZJNDl KEMALE SAN- 

giaebego , vtElus & eccijm afedit tofis. 

Zonchmm. Naumnum 

# 

Cheiderbafla, Catamanisbeglerbegus,aSpandugino Cai^ lS 4 * 
ly dir ad pellatur, & domicilium in vtbeCogno, vel Iconi) habuif- 
redicitur. ZindiKwnal beg eidem Carnati nominatur, &vir 
admodum militaris fuilfe praedicatur. T radit eniin Spandugi- 

nus, hunc bello Baiaiitis contra Venetos cepifiecaftellum Mo- 
rex iitje Peloponcfi maritimum, hodicque munitifiimum ,nec 
% 0 procul a M :dionediflKu,iy videlicet milliaribus Graecis , quod 
a nautis Italis Zonchium,Spandugino Gionchium, Graecis no- 
ftri temporis N marinum vocatur, prifeis Coryphafium Meile- 
niacfuiflecreditunlouio tamen Pylum, regna Nelloris, ad pella- 
tc. Ncq; caftcllum hocKcmales £cu Carnales dumtaxat expu- 
gnauit, vetumetiam oppreflas inopinato quatuor triremes Ve- 
neEas,camipfis militibus &: (ociis naualibus , ibidem in potefia- 
tem redegit.. 

PLANICIES ZIBFC, ET SIFAC, EADEM, 
xo Quam heie annales planiciem Zibuc vocant, Spanduginus 18 f. 

adpcSat campum Siuac,rametfi corrupte legarnr in edico, Cam 

pagnadcttaSiuas. Quippe ciuitas quidem cfi Siuas, de qua di- 
dunt capite p fed hoc nomine campus aut planicies nobilis in 
Anatolia,quod cq ude Iciatn, nulla. Quapropter ex. Annalibus 

* * /^1 *• 1 * 

CuC ni 


3 *» IO. LEONCLAVII 

Siuacreponendum,qtiod idem eft fere cum Zil uc. Iouius lixc 
ad G j larix* campos re;rulit, vbi liram ait Carac/lur. EaTurciseft 
Carachiiljrjhoccftaix nigra, qua: in beglcrbegatibus colloca- 
tu i in Ama (ia: i 'ocaci pe prouincia, comple&cme Paphlago- 
niam, Galatiam, &Cappad ociam: vbi fangiacatus hiconiungu- % 
tur,Cai Mchifar, (vide caput 144 , &■ eodem numero textum an* 

naimn^hancaMuchemete 11 captam referentium , quum ad- 
uerfus Viumcliafanem pergeret ) Safum,(prifcisSafima,de Na* 
zianzeni noftri libris nota) Tarabofan Ime Trapezus. Additio- 
uius hoc loco mentionem montis, cui nomen dat Olinga, ncc r o 
eum magno ab Ancyra diftarc tradit interuaUo. 

KIHAIA. PROTOGEROS, PRIM1KIRTOS . 

ybfedz.i. Flefe . Ttmarmi.Timario- 

ts. Ramajan. } r 

* Qui prxfectus Vlofeziorumhcic dicitur, vocabulo Turcico 

Kihaia nominatur. Id proprie vicarium feu locumtenetem , feu 
lega tum, atque etiam praTefhim aulae (ignificat.Idcoque Kiba- 
ia Vlofezioruin eft vicarius feu legatus illius, quem VIofczioru a® 
bailamadpellanr. Graxi Pcotogeron nuncdicunt, qui catalogo 
dignitatum vel officiorum Palatij w «<>f i p fis cit,noftris pri- 
miccrius, ad pel latione vctufta. Ex ProtogcroGeufrausPro- 
tortzcorruptum ponit, &fupcrintendcntcm interpretatur. No 
men Viofeziorum (ignificac ihpcndtarios, quibus VIofc vel V- 1 j- 
iefc numeratur. Sunt enim duo ftipendiorum apud Tureos ge- 
nera, quorum vnum vocatur VIefc,Timar alterum. Vlefe fti- 
pendium eft, quod more noitro militibus vel aulicis fcluitur a 
rationalibus vel qu.rftoribustapudnos mcnPtruum vel annuu, 
apud furcos in lingulos dies. Hocquifruuncur,Vkfedziorum 50 
nomen habent Gcufrxo & Sanfouino funr Olophagi. Timar 
eftpcnfio, velftipcndium , vel reditus adfignams inprxdiis,&: 
pofleilionibus caftrorum,opidorum,pagorum, agrorum:vcl in 
percipiendis decumis, aliifue fructibus. Grxci timarion adpel- 

lant, 



P A N D. H I S T. TVRC, 


591 


lant> a quibus ad Tureos manailc vocem hanc arbitror. Repen- 
tur apud Damafeenum Studiram in martyrio Theodori tribu- 
ni militum, cui virtutis Se rerum fore i terge (tarum nomine nai- 
rata Licinio Augufto datum fuifle pro titnario cattrum Hera- 
y ciear. Videturque vox a Grxea’»^", qua (igniftcatur honor, de~ 
riuata: quod huiufmodi urnaria, vetuc honoraria, fiue beneficia, 

fiue reditus, fuiepcniioncs, honoratis beneq; de republica me- 
ritis concederentur. Timariis donati vocantur Pi mari otx, vel 
Ti marari, etiam apud Chalcocondytcm. Caram ufes fignificat 
10 nigrum Mofem Ramalan is nomen idemeft cum Ramadane: 
iicut Otman,vel Odman idem cum Ofmane. 


ij Tebriflum mmc Tauris, admodum his annis innotuit, etiam 187. 

vulgo, Tureorum ftragibus aliquot nobilitatum inde vfq; a Sul- 
lani SoleimanisI I teroporibus.Qai Ecbatana Medix vocat, cr- 
ra re puto:qUuro Cedrinus camTaurczium adpellans,in Perfar- 
meuia collocet ,q'iam hod eque niaiotcm dicunt Auncniam. 
ic In huiJS meditullio 7 cbriliuin icctelouius ponit, vt male Chal 
c oco n d d es v 1 bc m t cci c A (Ty ri arum : cui us i ntcrpr cs Tabrezen» 
vtCcdrinianusTabrczium , fcripfit.Iouijfententiam harc Av- 

thoni verba confirmantJn Armenia maiore duitas Taurifij fa- 
molioreft,& dus aliis opulenta. Vidcquxdam alia de hac in- 
1 S fra capite 104 nutata. Car aua nae Tu reis & aliis orictal ibus po- 
pulis (unt hominum agmina nonnumquam maxima, propter 
itinerum difcriminaleconiungcntium. Neque tantum hoc he- 
ri folctab iis, qui mercium vel diftrahed arum caufapvel compa- 
randarum, alioproficifcuntnr; verumetiamab iliis, qui per loli- 
30 tudines A rabii, ad vi (itandam voti vel religionis ergo Meccham 
peregri nantur. Excrefcunt hxc agmina, pro magnitudine peri- 
culi,nonumquam ad 10 vd 30 hominum millia :iuftus vc cncv- 
cicuscflfc } pr£lcrrimob camelorum multitudinem, & alioru iu- 
men torum, qux fag maria fagmatariaq; Graxi vocat, videatur. 


TEBRISIFM) TAVRASIVU. CARAVANA. 


\ 




5!» IO. LEONCLAVII 

SCACH SIVE REX TESRARVM 1SMA1L , COGNo AtEN- 
toS 'ofkmm . S ophiUr. Endjjerlar. Kefil baffa e Anhoc 
primum tempore (ccfa SophiLmrum 

extitertt, 

J 

i$ 3 . Licet in annalium ndpendicc noftra , de difeidiis ferarum 

MaliumetanarujOimanicacSophinique, decennalis initio bel 
Hjquod inter cos gerkur,quxdam rara, nec ab aliis antenos me- 
moria: prodita complexi fumus:hoc tamen loco , quo prima If- 
mailis Sophini mentionem annales faciunt, paucis ea configna- 10 
relibet,qii^ad ipfius Ifmailis origine, principatus initia,progref- 
fus,i es geflras illuftrandas pertinere putabimus. Pater Ifmailis 

Sophini fuit Erdebil 5 quciouius& ali; vocat Arduelem vclHar 

duellem. Hoc illi cognomen facium a loco quodaPeifije, cuius 
dominus aut regulus fuerit; ipfum vero nomen eius traduc fuifle 1 f 
Sccaidcr. Aiunt prxterea (e&atum vitam religiofam, inftar ere- 
mitarum vel monachorum noftrorum. IdeoqueSecinterpre- 
taturSpanduginusnucabbatem,nuncplebanqm iiue curarum, 
vtvulgo loquuntur, hoc efl, animarum curam gerentem. Ego 
veroin opinione mea pcrfifto,quam initio belli Perfici fu peritis 2.0 

in Supplemeto annalium cxpofui,& cuius au» 5 lore habeo Mat- 

thiamdeFarOjCarfarciim Conftantinopoli ad Portam Ofma- 
nicam Dragomanu vel interprete rdiuerfa fcilicct harc c deno- 
mina diueriarum pcrfonarum,quoru vnus fuerit ErdebiJ pater 
IfniailiSjfamilianatusapud :) er/asil!ufiij,ditionifquc cuiufdam 1 y 

regulus: altcrScheichHaidar,non princeps aut regulus, (cd te- 
nera id, quod audiebat; nimirum Scheiche,vcllmam: quorum 
iilud hominem rdigiofum gentibus illis figniheat , ab inno- 
centia fan&iffloniaque vitat: hoc vero , Do&orcm. Etenim 
cx opinione vita: rcJigiofc ac duriter a£be, confequutus ali- 30 
quid apud vulgum auctoritatis ; tribus Mah umetis Prophe- 
tat (ociis, Ebubekire, Omere, Ofinanequereic&is,Alim quar- 
tum Propheta: (ocium, ciufdemque confanguincum& gene- 
rum (equendum inomiiibus adfirmabat, fi (alui c(Tc vcllenr. 

■fi 

Docebat 


PAND. HIST. TVRC. m 

Docebat aut hxcj&al ia, quoda in opi do Perfarum, cui nomen 
Reza.Famanouidodoris, nousque di fciplina^longe latcq; di- 
dita, confluxit ad Scheichcm vel linamum Haidarcm ingens c 
Perfiaviciiusque regionibus hominum multitudo. Primus ati- 
j temex magnatibus &: regulis Etdcbil non hanc dumtaxat Hai- 
daris ententiam dodrinamque probauit, verumetiam exeius 
praTcripto (egerens, patrocinium caufxfufcepir,eaqueremul- 
titudinis animos libi mirifice deuinxit. Ita nimirum altas quoti; 
conflat homines ingenio fos, noux religionis vfos praetextu, in- 
ic fignem ad potentiam pcruenifTc. Tantopere quidem Erdebil, 
rcereroqui non magni nominis opumue regulus , haefioui do- 
gmatisprofdlionecrcuit; vt ei filiam luam rex PerfarumCha- 
fanes, quem a proceritate flaturae nominatum Vfun Chafan (li- 
perius mdicauimus, matrimonio legitimo copularer.Quippe fi* 

i ; liam Martham ex jEcaterinaComncnia fufccpcrat , quam Ca- 
mi tdc Cami filii le didam , non rede (criptum apud Spandugi- 
nuni legitur. Etenim gentibus iis Carum de Comni ni vocaba- 
tur : priore nomine corrupto dc Graxo vEcaterinc, altero vero 
familia. Nam Caloioannis Comncni,pcnultimiTrapczunrio- 
xc runi iniperatoriSjCrat filia: qua Caloionnne mortuo , frater Ca- 
loioannis Dauid, vltimus imperator Trapezuntius , Vfumcha- 
fani dedit vxorcm,vteius prariidio contra nimium vicinas & in- 
feftas libi vires Sultani Muchcmctis paullo tutior cllet. Ex hac 
V fumchafanis filta Martha, natus fuit Erdehili filius lfniail.de 
quo nue agimus. Habuit in regno fuccellarcm mortuus Vfum- 
chafanes lacupcm filium, qui vulgoabhilloricislacobbeg,ab 
annalibus hifceSultan Iacup deinceps invita Sultani Sokima- 
nis nominatur. Is protedorem nouxfedxfororium fuum Er- 
dcbile m, mirifice fibi fu fpedum, quod vereretur, ne regius adfi- 
nis,& tantae multitudinis dcuotioncfrctus.libi regnum eriperet, 
interfici curauit. Euafit crudelis auunculi manus Ifmail admo- 
dum aduIcfcenSjododecim (vrplcriq; ttadunrjid temporis na- 
tus annos: feque, Martha matre coni ite, contulit ad amicum pa- 
ternum Pircalcm, regulum ditionis flccallcllorurn quorumdam 

JDDD 


IO. L E O N C L A V I ] 

ad mare Cafpium, nunc Culzum Dcnizi' furcis , Beber CiiT- 
zum Arabibus adpel lacum ,quo claufum marcfignificaiur. lftic 
educatus ifinail ex prxfcripto religionis paternx , tamdem cx- 
ftin£to per venenum aconiuge datum Sultano lacupeauuncu- 
lo, domum reuerti, pacernxquc ditionis hereditatem, cum opi- y 
dis &: prxdiis maternx dotis nomine fibi debitis , adite (latuit. 
Dominio paterno potitus, mox vlccrius progredi tur:& ccc tan- 
tummodo ilipatus militibus, Somakiam pxnc prodigiorum in 
modum occupat. Eaciuitascd Medix , quam modo Siruanum 
vocant, ac vcrliis Armcnix maioris fines fefe porrigit , & Laoni- i » 

co SamachiajSpandugmoSumacliiesadpellarur: tanti quidem 

momenti, vt anno Chridiano i yS 3 ei captxbeglerbegum Oi- 
man bafla p rx tcccr it . Hinc copiis no n parum adau&is&r inllru- 
clis, T"ebriiium,cxtiniani Pcrfitrum regiam, fele confert: camqj, 
(uperato rege - vluante, Sultani lacu p is filio & fuccefliire, victor i j 
in poreftatem redigit. Iterum cum AluantecongrdTuSjixm mo- 
do fuperior euadiuverumetia ipfum, cum exercitus maiori par- 
te, trucidat. Inde Murarem Clunem, ( Morat Chan , & Morat 
bcg, aliis nominatur: Augudino Curioni noftro Marabcg,quod 
longius aborigine recedit) Aluantis occififrarremperfequutus, ia 
pari profperitatefuperat. Is vicius ab Ifmailc , Bagadatim verius 
aufugit, iodiernam(cilicet Babylonem, propter ruinas prilcre 
Babylonis liram, Vi&orvrbem Sciras, armorum omnis generis 
officinam, a 1 ebrifio xx dierum itinere diftantem , cum victri- 
cibus copiis adit occupat. Ibi demum infigniter luum arma- 1 y 
uit exercitum. Poftea negotium ei (uit cum V lu Chane Tararo- 
rum Sicheco, quem inftru&i ira exercitu trcccncorum millium 
equitum, adgrcdi p ree lio no dubirauit: quo fingulari virtute for- 
tunaque vi cto r euafir, hofte cx(o, vel in cur ba (q uod a 1 i 1 t radu n t ) 
a fuisopprefib, fudocaioque. Tamdem ad tcnlludrcsde pluri- j® 
bus parras vidlorias, is felicitatis cxiinix cumulus accciTit:vt mo- 
liente in exfilio Murate Chane, Iacupis filio, vltimo herede, 
non modo Perfici regni podefiionc, iublatis xmulis, quieta po- 
tiretur i verumetiam vicinos quofda populos, acprxicrtim Ba- 



PAND. HI ST. TVRC. 

pacta tin'os, in deditionem acciperet. Haec delfinailis Sophinio- 
rigine , prolperoquc rerum lucccffu,quo fibi fuisque regnum 
Pudicum peperit & coftabiliuit, ha&cmjshcic exponenda du- 
ximus. Nam bella deinceps cum O fmahid is , ac Sei i me pra: fer- 
5 tim gcfta, fuo ioco nobis annales ipb dabunt. AbOlmanidisci 

Sophi cognomentum, &K i felis baffar.pcr ignominiam ibit in- 
ditum. Prioris notionem adtigimus fupra,c apice S i .No a Gtas- 
co Sophos dcdudumcfl, quod tamen cxiflimarcquoidam vi- 
deo , qui a Pedaturo Magis & Sophis anciquiflimisiumtum no- 
i r> mcii vlurpafle Sophi nos volunt ded a St >1 ‘hi, Arabica vcce,qua, 
lanam lignilicac. Quippe quum Mahumetani,& pratfercim Ol- 
manici, more veteri , tulipanto lineo fubtiliifimi operis caput 
inuoluant, nona iftharc Sophi lariorum religio precipit inter a- 
lia , ne caput faftu quodam lineis ciufmodi Ipiris ornetur: Icd vt 

i i tegumenta capitum e Iana,non magni repi et ij, confit lantur.Et 
quia laneum hoc tegumentum capitis, quo prarter aliorum Ma- 
humeranoru morem hi nunc vtuntur, plicas habet duodecim, 

& Arabica vox Enaircr,duodecimfignificat:ciiam aliud nomen 

Enallerlariorum coni.equuti lunt,ac li Grarco vocabulo dicas 
10 I3t)dccaj i tycIios, aut Latino Duodecimpliccs. Quum denique 
tegmen ciufmodi rubro dumtaxat colore tinctum gcftarc fo- 
lcant, Kilelbalfilarij quoque di&i iimr,vcluti capita rubra. Sole- 
bant autem ante haec vocari tempora Pcrfsc T urcis Aiemini vel 
Azcminfficut&ipla regio Per larum iifdem e ft Aiem,quod iu- 
i y pra notatum capite fecundo. Scaclius igitur Ifmail ab aemulis 
Ofmanicis, aliisque Mahumetanis , veluc horum anteiignanus, 
tam Sophi, quam Kifel balla vocatus luit: ac manfit etiam apud 
nosinhodiernum vfque diem nomen hoc poderis i piius, vtSo- 
plnni ad pellentur. Nec tamen in ea ;um opinione cum aliis, vt 
t o tunc primum natum hoc Sophilariorum vocabulum putem. 
Quippe vetuftius dic temporibus 1 fmai lis , ex annalibus Turci- 
cis parct:qui regnante Muchcmetc primo, Baialms proauo, no- 
naginta fcilicet annis ante Scachoculis Icd itionem , Ilmailis 
imperium, Sophilarios itidem tumultuatos comemoranc. Itaq; 

DDD ij 


3 IO. LEONCLAVII 

vetocft fimile, Scheichem Haidarem n5 noui dogmatis .luflo- 
rctn fame, fed reliquas pomis ex incendio veteri, quafiqucfopi- 
t.ish.icicnus tintillas.dcnno fufcitafle: protfusque fim iliratio- 
ne Scachi j mlfinailcm Sophi nomen ab inimicis tulifle,frequcs 
antea piebeis,iedante ipfum nulli datum regi. 1 

l CORIZZI VEL CO RIDSCHI, 9FI TVR- 
commi Per jiet. Supplicium Scachoud^> 









Trta fiint .ipud Perfasgcncra militantium. Primi vocanturab lo 

eis Turcomam, quorum ea condicio eft^uajvafallorum apud 

nos, quos re udat an os adpellamus.Et fune apud eos feuda nerpe- 

ttuqu^parcnnbusadJ.bcros&poflerosdeuoluumuriqu^ 

ac furcis eftmvfu. Quoties igitur hi iufluregi S euocantur,eo 
cum equitum numero Icreg. Gftunt , quem ratione fetidorum t c 
adducere tenentur. Altendicuntur Corizzi vel Coridfchi , qui 
uipendus militant. Etaliaftipendiareapfenon funtapud Per- 
fas, quam quirGrarcis «w^Viic, Romanis annonar militares no- 
anmr. res nimirum ad jlimenta pertinentes , cum equis* 
veltibus , armis, tcncoriis,ccreris. Tcrtij condant e copiis auxi- io 

liaribusconfa-deratarum finitimarumquegemium, Armenio- 
rum videlicet, ac Georgianorum.-qui religionem Chridianam 

profitemur, in Pcrfas propenfi,Turds inferti. Vulgus igitur ifto- 
r,.m, qui Stac hoculim lcquutiducem,tam crudeliter ha denus 

granati parti m fuerant, Scachus Ifmail ceu mancipia diftribuit h 

itner proceres fuos , quo nomine Sultani,Chaces , Turcomani 

i cr is n V( T lunC: ca P ,u vcro icdirio forum trucidanda Corizzis, 
noccit , ftipendiai iis militibus fuis, obiccit. Hoc memorabile, 

quod apud Spandnginum legitur, auderem tam foeda: tragoe- 
diae, qui icScachoculim,veiuc Scachi mancipium adpellaucrat, 
ab ahis vero nominatus ob immanitatem fueratScitan Culi, G- 
ucSatanx mancipium, laudabili /cucritacis exemplo viuuni, 
fle lententia regis Jimailis , in dammas coni edum, 

& exurtumfuifle. 




MOTFT 


p A N D. H I S T. TVRC $ 97 

MOTVS SELTMIS ADVERSVS PATREM $A- 
ufittm . Prccopij Tatart. Chan Frecoporum Polem* rt- 
J gnttm ambit . Bdigrad ad amnem Nefierem. 

Seguan bajfa. 

Dciedurus imperio patrem Selimcs , non Trapezunte per i?o 
Afiara minorem profectus fuit, quod futurum videret , vt a h u- 
tribus * Aclunete Corcuccque, hoc in itinere impediretur : ied 
Cof'en,qua' noltriseft Capha,ceu diftum capite 1 4 8, trans ma- 
10 re nigrum nauigauit . quo loco tunc Mechemetis Tatarorum 
Chaois filiam non duxit vxorcm,vti Gcufraeus fcriplitquum ex 
ea filium Soleiinancm , hoc ipfo tempore 1 9 plus minus annos 
natum, h iberet :fed auxiliares a focero copias impetraiut, qui- 
bus Meche met Tutar Cban pater filium praTccic , Chanoglim 

j c ab hiftoricis adpell uu , hoc eft , Chanis fiue tegis Tatan filium. 

Hi vero datari peculia i adpellatione Precoptj nominamur, a. 
voccPrccop, fignificate foliam. Quippe dufllis in Ift limo ani a- 

ri.id mare foffis, a contine ntiTauricam Chcrfbnefum veluta 

fcindere conati fune Qui nunc 1 >rccopiis imperat Clun nuper 

10 ad comitia Polonicocum ordinum „crcando rege poli obitum 
Stepbani regis indifta/uos Sc ipfe legatos mTir,qui 1 egnum luo 
nomine ambirent His in mandatis dederat, primui n vti poten- 
tiam fuam Polonis oflendercnt , qui myriades atiquot cq< 1 itum 
filis e terris pollet ad Polonix detentionem educere. Deinde 
a j proponi iulfit, frugalem habituros regem , qui fpretis aliis fu m- 
tuofis epulis, ad fedandam famem dumtaxat equinam xquibo- 
piquefaciat.Quod denique rcligioneinadtineret.Pomitcxfin- 

n uit; tuus, I ‘oiuifexmeus: Lutherustuus*, Lut herus tneus elbo» 
Q.ijc legatio magno cum rifu fuit excepta. Sed adScLimemvt 

jc redeamus, isCaphadifcedens, Chilim adiit»dequa dndum ca- 
pite 1 j 9 : hinc Beligradum venit. Hxc vero non c fl V ugat ica 
Nandor Alba, vel Beligradum, qux necdum i ioc tempore Tlu - 
eorum in poteflatem venerat, ab Solcimane prinnrnv, Stlimis 
filio, noucmdccenuiepofl annis occupata' fed illa Nelteralba, 

DDD ni 


39* IO. LEONCLAVII 

quam Ncftcris ad amnis oftium liram Gorcccius PoIoniceBia- 
logrod indigetat, vti prolixius expolitum indicato capite t jp. 
Seguan balla Tuicis ell ptarfedus iutncntorum fagmatariorum 
in exercitu maximus, quorum aliquoties fada iam mentio. 

CFR SEMEN URI AE SANGI AC AT VM SE’ * 

Itnn filto B at a fit es obtulerit. 

«i 

. Caufa, cur pater Semendria: fangiacatu conceftcrit filio, non 

cd in annalibus expreila. Nimirum impedire Selimem volc- ro 
bat, ne progrederetur vltcrius,& ad Porcam veniens, Gcnizaro- 
rum animos Huduantes &a!icnos a patre, mox ad fe transferret. 
Vfus enim fuerat adute captato praetextu filius ad palliandum 
hociter fuurn , quod hinc inde publicarat, adire fc patrem, cius 
honorandi caula, quod Turei quoque vocant ofeu lari manum: i y 
thdeq; mox arma conuerfurum in Chriftianos , prariertim Vn- 
garos. Id vero plaufibile futurum erat apud Gcnizaros, & alios 
I Wa* milites, qui mox Sclimi, ceu propagandi regni cupido, fe 

i erant. Itaque Scmcndriam ci parer of- 
fert, Vngaris proximam, quali fi diceret : Non crt,quod nd Por- xo 
tamprogrediare.Contra Chriftianos pugnare visf Do tibi vici- 
nam Vngaris Scmcndriam. Hcic Rhodiis, heie falta. Didum 
verofupcriusdeScmendtia, capite 99. Perrexit indcZagoram 
S elimes, quam capite 3 3 diximus fexagdnno ab Hadriano poli 

dirtare milliario Grarco. Hcic eum Malcozoglis, & alii quidam 1 y 
adierunt, excitati rumore per ipfum (parfo, de bello Chriftianis 
inferendo, fu amqueSelimi operam obtulerunt. Is vcroiecrccas 
v: animi fui cogitationes nonnihil eis aperiret . grata libi rcfpon- 
dk ipforum cfle lludi.i. Siquidem ad imperium perueniflet,non 
modofines Ofmanici regni prolataturum : verum ipfos etiam 1 & 
vm jerfos maximis beaturum dignitatibus & opibus. Hac va- 
fricie libi animos eorum conciliabat, qui ccteroqui more 
hominum mallent orientem adorare folem, 

> ■ quam occidentem. 


CVR 





pand. HIST. TVR c. 

CFR BALA SITES COIIST ANTlMOPO^ 

bm properant. 

Putat ca dccau&SpanduginusBaiafitcm^ntcIlcaoSclimis I$lm 

j aduentu , Hadrianopoli religa, Condaminopol im properaflc: 
nc filius pratceptis regiis thefauris, quos capite 1 3 9 Conftanti- 
nopolicuftodiri diximus in arce Iediculavel Heptapyrgio, ner- 

uis fci licet belli gerendarumque rerum potitus, regno patrem 
exuerer. Ad hanc caufam accedit & illa, quod amifla impenj fe- 
t o de, de fuis rebus a£tuni Baiahtcs efle v idebat. 

* 

LOC FS , FBI PROELIO CO NGRE SS FS EST 
cum patre Sclirnes. Zorli- S arant a EccU(ies.Ktrc Chjje. 

Carabnlyc, Seltmis equus. 

1 f Narrant annales , &: alijr > non procul a Zorlo concurri dc pa- 195* 

tris, qui podagra laborans curru vehcbatui,& Hlij copias. Zoili 
vero Tureis eft opidum verus Tzurolloe vel T zurulus ,de quo 
dictum cap. Z 6 .Iouuisair,ab hac memorabili pugna pagit hunc, 
prius obfcuru ignobilem , (id dipra di&o capite refutatu nuis) 

10 nomen aliquod, & fplendorem fu ille confequutum.Spandugi- 
nus addit, cumdcm locum pertinere verfus Quadraginta cccle- 
li as. Id etiam opidum cftllirari;», nunc Graecis Sarantaeccli- 
fies adpellatum , ( prifei n dixident ) Kirc Cliflc 
Tureis , eodem Ggnificato : vbifangiaci Kircclnlienlis hodie ic- 
- des ed, Rum elise iiue Graecix beglerbego fubditi. Selimcs deni- 
que proelio viidus,equi beneficio faluus eualitxtiius 11 nomen c- 
tiam fciri refert, vt illius Alexandrei Bucephali , notandue BuC 
bequio , di&um fuifle Catabulyc , vocc nubem nigram figniti- 
cante. 

3 ° S ELIMES FtCT FS COFEN AFFFGIT . M I D- 

ge pagus. NtfchanzA bajfa. 

Pagi Migdx nomen annales foli re ferunt, ce teris ad Nigrum 194. 
mare Scii mem profugide narrantibus. Migda; vero luus exeo 


4C9 IO. LEONCLAVII 

colligitur', pagi ceceroquin ignoti, & nufquam proditi, quod 
Spanduginus ait, S elimem per Thraciam fugicdo Varnam ver- 
fus , Euxinum petiifle. Quapropter Midgcnon proculabcrita 
V arna,de qua fuperius di&tira, capite Uj.QuodpauIJopodfe- 
quiturCadilefchcri nomen , declaratu fupra? cap.it>. Nifclun- 
zibaila dicitur apud Tureos is,quilitterasomnes,&:inftruiricn- 
ta, quotquocapud Portam expediuntur, obfignat: adcoqigerit 
officium, fupremi Cancellarijnoftrisin aulis officio fimi lc. 

c h m et i s ambientis et in va d e n tis 

imperium durities erga Cernar os, crudelitas m legatos. 

" Cor cutes fratrum competitor . 

I5>y. O dedimus in Ofmanidarumgenealog!a,Sinanem Scachu, 

&c Allamam Scaclnim , primogenitos Bauiitis filios, antepaui 
cxftin&os fui ile: quorum vnius, maioris fcilicct natu,Sinanis o- 
bitum pcraccrbc pater ac diu luxit. Tertius c filiis erat Adime- 
tes , A n lafiar pratfe&us i qui accepta motus Selimiani fama cu m 
xxcid armatorum per Afiam minorem Scutarium, c regione 
Con danti nopoli fuum , contendit ; &: audita Genizaroru m le- 
gatione, qui ic accepturos ipuus imperium nuntiabant, fi maio- 
res annonas policeri vellet durius reipondit, nolle fc ,iamddi- 
gnatum a patre luccdTorcm,abipiis imperium pretio redimere, 
quibus vel inuitisco iit potiturus. His verbis animos Gcnizaro- 

rum ab ieprorfusalienauit,& imprudens xmuloSdimi adiun- 

xir. Quod vbi pater animaduer teret, iifdem Achmcti rcconci- 
liadisLciDSulraninorum,filijnominc,promiiit. H^cfcilicetil- 

la pecunia fuit, quam annales A dimetem patri mififie referunt. 
Hinc Aliam vi fubaflurus Adimeres , mortui fratris fuiprimo- 

gcnitiSinanisfilioSjMuchemetcm&Aladincn^Larendar^a- 
ramania’ opido.dequo capite i67didum,obicdit & cepit. Eius 

rei caufaquumgrauiter a patre per legatos objurgaretur , lega- 
tionis principem capite truncari iuflir, cereris nares &c aures pne- 

cidit. Id facinus omnium odia mirifice in Adimctcm accendit. 

* 

Ac 


r 


IO 


1 T 


ao 


M 


5 ° 


PAND. HIST. TVRC. 40t 

Ac videamus obfecro, quo rerum id tem poris confufio fuerit in 
Ofmanico imperio. Quintus ordine nafccndi filius Baiafitis.ra- 
ro inOfmanidarum tamilia exemplo Schinis ex vtroque paren- 
te frater, Corcutcs erat. Quartus enim Muchemctes, ante hoc 
S tempus a fufpicaci patre, quum incognitus &: patrem, &c fratres 
fuos adiiflet, metu motus alicuius fecrcti veneno fublatus e me- 
dio fuerat. Is CorcuteSjmorienceauoMuchemetc fecundo, ab 
amicis paternis, abieme patre, collocatus in regium fuerat fo- 
liumme frater Baialitis Zemes, prior inauguratus, Baiafiti regnu 
f c proriperet. Aduenicnri deinde Conftantinopolim patri , & ab- 
dicato filio, imperium in fe tran$ferenti,ceflcrat tenero quodam 
amore pietateque motus Corcutcs;quutn hoc nomine viciihm 
pater il i promiliflet, fe rationem ipfius, in conftituendo fuccef- 
fore , fupra filios ceteros habiturum. Eidem Caftamonam poft 
1 S obtinenti, dc quadi&um capite 6 6 3 a morte fratris Muchemetis 
prouinciam M igncfiam ad tribuerat , non exigua Lycio Cario- 
que parte adauctam. Hic ergo Corcutcs, cetcroqui ftudiis Ma- 
htimetanoi umphilofbphicis , quieti deditus /(editiones fra- 
ternas confpicatus, &: iple Bimulos ambitionis, alienos a profef- 

ao fione philo fophi/enfit: quod iurefibi putaret imperium deberi, 

cui fuifTcc ante patrem inauguratus. Quid autem effecerit, ab 

ipfis expolitum legitur annalibus. 


Z ECM E MINO R . RflEGlERf SIf'E pMyov, RfA- 
mi dr minus. Uclanttds &Mthtias. Athyrasfiuutm. 
Glykyncro. f otum Solet manis. Ath\ ro- 
rum epifeopatm. 


Nomen Zecmc fignificationem in lingua Turcica nullam 
3C habet. Quapropter a Grxcisad Tureos velut vfufcapione qua- 
dam perueniile arbitror, a Zeugmavcl Zeugmin deriuatum: id 
eft,aiunChiris pontium, quiuisclegantcsduo Propontidis finus 
illic fternucur , in quorum alterum ad Zecmcn minorem fe flu- 
vius Athyras effundit. E ft enim Zecme minor, vel comepolich- 




4oi IO. LEONCLAVII 

nion , vel opidulum illud, multis einclum moenibus; cui nunc 
Ponto piccolo nomen eft Italicum , a minori ponte. Fa£tafiijt 
eius mentio fupra, capite 16. Minor autem Zecme, ficut & pons 
minor, addiferimen maioris dicitur, longius ab vrbe verius Si- 
liuriam diftanris. i "heodofius Zvgomalas putabat antiquis tem- f 
poribus di&um fuiilep»>»« iiue Rhegium , maius &: minus : &; v- 
trunique Condamini Magni opus futile. Quod fi verum ed,vt 
equidem non dubito, inteJligeturRhegi| nomine Parui Pontis 
opidulum, iiue Zecme minoris, in hiftona Grxcamanufcripta, 
titulo carente, cuius obiter meminimus capite io:qutim narrat, i o 
imperante I uftiniano primo, graui terrx motu non vrbem mo- 
do deformatam, fed i pia quoque fuburbia cum Rhegio fubuer- 
fa& abolita fu ifle. Non enim alia fuburbia Coftantinopol is ha- 
buit, aut habere potuit: quam qux vcrfusduplex hoc R legium, 
pontem minorem & maiorem pertinuerunt, vc hodieqi teftan- i j 
tur aedificiorum fuburbanorum maxima: vel ruinae , vel rudera. 
Grxcus etiam feripror hi Horiae Agathias noder, libro j- men- 
tionem Rhegij facit, in deferiptione terrx motus ei ufdcm, vbi 
Rhegium addic vrbis ede , id ed opidum iuburbanum, 
quod (lationem pro nauibus habet. Apud Cofmographorum i© 
principem Ortclium cx Procopio Stiidaquc repentur Klelan- 
tias Sc Melici as , pagi nomen in Thracia, ioi ftadiis a Byzantio 
difilti, que Athyrasamnis alluat. Prorfus hoc de Zecme vel Po- 
re minori accipiendum,.! Co flanti nopol i f y milliaribus Grxcis 
difiuncto ; qux a i o i ftadiis nihi i , aut parum abfunt. Athvrx i j 
Buuij nomen heicin Aqua dolccnunc i talis eft mutatum, Grx- 
cis mGiyky net 6 . Pontes ambos, tam maiorem , quam mino- 
rem, milliaribus to ab feinuicem diditos, SuItanusSoleimanes, 
auus huius Muratis! II, maximo iumtu refecit: cuius quidc me- 
morabile votum luit, quo tria libi concedi di uinitus optabat, vt - j> 
ante mortem perficeret. Primum inftau rationem aquxdufhis 
maximi, quem abauclore Valentem, aut Valentianum, no Va- 
Iem*mianum , vt vulgo corruptis in libris legitur , hidorici dixe- 
runt: deinde horum pontium iu viroque finu maris, fine quam 

• Iaro„ 



PAND. HIST. TVRC.' ' 40 , 

laroj cfcOioncm: vi bis denique Viennenfis Auftriaca; occupa- 

tionem,quam maximis duabus expeditionibus ab fefruftraten- 

tatam , fumma cum indignatione recordari (olebat. Prioris v- 
triulque voti faSus eft compos , regio prorfus opere per xx plus 
? minus millia riadcdu&is invrbem ex ipfo Danubio copiofis a- 
quis,&am bobus cxllructis pontibus: tertio numen Chriftianis 
propitium, nc tyrannus in intima Germania: vi fccra penetraret, 
fauere noluit. Athyrorum quoque meminit cpiTcopi Leo Sa- 
piens imperatori» nouella de thronis, cumque fubijcit Hera- 
i o clienti inetropolirano in 1 hraeia. Qua: quidem Arhyra diuerfa 
nonfunt ab hifce duobus opidis, qua: diximus. EtZygoroalas 
di£fo,velut*™\ae p volebat ex eo; quod vti nunc, ira ib peno- 
ribus etiam foculis, opida fuerint nullis portis clau/a , necmee- 
nibus cinfta. Vulgo denique Graecorum illud ,«w£quvr«.* hoc, 
i y ad pellatur : vt paulio peritioribus 

CJt fwnf ot. 

PRATEM GENIS AXE VM. GENI E A ROREM Do- 
micilium. Excubita. Excubitori a. Loca certa pafcendii felibus. ex 
'Tureorum mjhtuto , Cusluc & ikindtflata pajcen- 
i O dis iijdem hora. 

Diuertil e traditur Sclimes , liaud dubie magno cum comi- 
tatu, in locum vrbis ,ab annalibus Genibaxe vel Genibaczc no- 
minatum, id cft i n I tortum nouum;cuius inpraro, mukorum 
i j tentoriorum capaci, Turcicomore commorari (itb dio poterat. 
Idem nomen Sc Spanduginus memoria’ prodidit, Selimem re* 
fercnshofpitium cepiflein loco , cui nomen iit Ianibacza , non 
procul a Gcnizarorum domicilio. Dictum paulio ante,Corcu- 
tem quoque Conihintinopolim ingreflitm, haud procul ado- 
50 micilio Genizarorum delegiilc libi Jocum hofpitij : quod fane 
quo fa&um conlilio fuerit, nemo non animaduertit. Hoc Gcni- 
zarorum domicilium mellitae proximum eft, quam memoriae 
cari (fimi libi filij Muchemctis Soleimanes fecundus cxllruxit. 
Is natus ex Rolla coniuge, ceu dittum in annalium fupplemcn- 

* EEE ij 


jf©4 /IO. LEONCLAVII 

to,Sclimis II frater natu maior, haud dubie patri fu ceefltmj se- 
rat, ii fu per ft esc i fuiflet. Nec item proculabefta meffira Tureo- 
rum prima Conftantinopoli, quam in locum a’dis fandorum 
Ap> dlolorum MuchemetesII, vrbe capta, condidit. Ipfum hoc 
a* 3 ificiumpro Genizaris exftrudum arbitror ad imitationem y 
veteris tam in vrbe prifca.quam noua, Praorianarum cohor- 
tium cxcubicorij , quod hiftoriciGrxci recentio res Excubitum 
&Excubitadtxenint.Erantenimvtinvrbe veteri, licetiain no- 
ua Conftaminiana, Cohortium Prattorianamm , quibus Geni- 
zari fijcccflerunt,itemque Cohortium vrbanarum. A; Vigilum i • 
excubicoria. Nec locum equidem excubitorij Prxtorianorutn 
veteris mutatum arbitror, ob commoditatem ficus; quem no- 
runt, qui Conftaminopolim viderunt.Sunt ibidem horti longe 
amplimmi, circumdati muris, inquosinfilire feles folenr, quo- 
ties alimenta liatis horis a prxtereuntibus Tureis cxfpe/lant. 1 5 
Quippe (ibi perfuadent homines fupcrllitiofi ac barbari , fe ne- 
fcio quid apud Deum pro mereri grati* , fi brutas etiam in ani- 
mantes, feles, canes, pilees, aniculas , ei cerno ly nam confe ranc. 
Itaque volucres cis nccarc captas ad vidum religio e fi:, cusque 
pretio potius fuo redemtas libertati naturali refliruunt: pifeibus 10 
deuorandafruftula panisobijeiunt: canes & feles in plateis pu- 
blicis, ad certa loca cottidie, liatis horis gregatim conuenientes, 

pane, carnibus, cibis ceteris pafcunt. Etobfcruariafclibusinhis 

iplis muris hortoru, de quibus loquimur, horas flatas tam Cuf- 
luci,qtiod medium eft in ter exortum lolis& meridiem tempo- 1 j 
ris interu alium, quam lkindi , quod meridiem ab occafu folis 
a'quo fpatio diuidit, equidem frequcncerillacad parriarchium, 
vi litandi Zvgomalx noflri caufa tranficns,animaducrti:corain- 
que vidi mulierculas humilioris Hat urat, carnes a lias, ex opfo po- 
liis proximis em tas, Se perticis oblongis adfixas, felibus holce 50 
muros infidentibus porrigere, quum nefeio quid p recularum 
admurmurarent. In hos igitur hortos , Excubitorio 
Genizarorum proximos, Sultanus Seli- 

mes diuertit. 



PAND. HI ST. TVRC, 407 

DE (JW VSTAPffA B ASSA, BAIASIT1S VE- 

SWtfamt, Ducagimgli Boji angi bajfa, 

xjfigets Aga. 

y Erat hicMuftaphas natus in vrbcSerrenfi, propter Amphi- 15?. 

polim lita, de quibus ambabus dictum capite 4 3 & y 3. Patrem 
habuitfacerdocemChriftiani ritus Graecum. Et Graecos iacer- 
dotes in coniugio viucrc nemo non nouit. Fuit hic Muftap lias 

vir aftums,malitiofus,vindidx tenax. Statim poft mortem Ba- 

10 iafitis a Sultano Selimcfuit interfectus, vti non multo poft in 
annalibus fequitur. IouiusSelitncm non huius dumtaxat vfum 
opera feribit in opprimendo patre, fed etiam Ducaginogiis Bo- 
ftangis balla: , liue hortulanorum praetecti , cui fccieto Selimes 
properfidiar praemio filiam nubilem promifitSc dedit; &c Aiacis 
1 y Gcnizarorum Agar, quod 1 urci nomen non Aiax, ted Aigase- 
nuntiant.De Ducaginogli paullo poft dicetur, capite 106. 

CVr dimotvcvm secedere b a ia sites, 

imperio dimiffo, 'voluerit. / naugur an di S u It ani c x t imotitA , Imperat 8- 
io tutn injignia vel fymbola, Coronandi ait erms imper at on> ritus 

apud Grxcos. prior rfiiperJhte.Wi^aMtudukm.Scar am an- 
gi um. Tzohadart. 

Tzjdnku. 

2 , 5 - Dimotucum aTurcis vocari duitatem, qua* G racis Didv- jpp. 

motichon dicatur, indicatum fupra, capite 2,8, ndnnllisibidem 
adicdis.ad hanequx pertinent. Voluit autem eo te co ferre Ba- 
iafites, abdicato imperio, quod cius cilct patria. Quippe natus il- 
lic fuerat. Et nemo non occulto quodam inftin&u natura dele- 
50 datur iis praecipue locis, in quibus exiftendi principium habuit. 

Ea quoq; de caufa BaiaGtes,quum ante triennium, videlicer an- 
no Chriftiano rjo 5), terrxmotus horribilis, de quo paulloante 
legimuSjin his annalibus, Coftantinopolim& Didymotichum 
pxne totas dirui liet : nonConftantinopolim modo refecit, ve- 

EEE ii; 




4otf 10. LEONCLAVII 

rumctiam dcccm farchorum, id cft mercenariorum Se opifi- 
cum millia, Drdymotichum roifit: qui patria; fuse mceniacol- 
lapfa.cum ardificiis inftaurarent, vti Spanduginus memoris 
prodidit. Quo aurem ritu SultaniOfman dat, mortuis patribus, 
imperium au fpicari ioleanc: expolitum in fupplcmento anna- 
liutn nollro, adannum CliriJtianu i j66. HeicquibuscaTiroo- 
niisfupcrftcs pater filium libi fubftituerit, indicatur. Quippe fi* 
lio tradi ciftas iuilu, quibus imperatori) thelauri continebantur. 
Eorum vero nomine non illi vcniunr,quos adleruari diximus 
in ledicula: icd quxGraxi vocabant imperatoria, vel uinina, io 
v cl tvfi$Q*x. SicGrxcia: Prxtoraic, venille capta Con- 
idanti no poli Grxcorum in manus imperatoria BJduinillfym- 
bola, qua; quidem hxc fuerint : Calyptra , forma; Latinis vfita- 
tx, {Latinos Gr*ci vocabant populos ad imperium Romae ve- 
teris pertinentes, quum fibi Romanorum adpellationem adro- i y 
garent) &vniombusdiftinda, cum lapillo rubri coloris in ver- 
tice capitis: calceamenta, cocco tin£a:gladius vagina, de cocci- 
nei coloris fericota&a,veftitus. Inde patrem Selimcs adiit, eiq; 
manum, vr annalium liber; pedes, vt louius narrat, olculatus eft. 
Idem addit , hoc ab cofanum maxima, icd fimularacum fum- 10 
m illione ; q uu m tem e r i catis o bi ter i u x ve ni a m pofccrct . Mox ci 
oateradfurgens gladio latuscinxit,vt louius memorat: vr anna- 
les, folio ledere fiio iufiit. Calvptram ei nullam impofuit, quod 
ca T urcorum Sulunisin vfu non iit , tuli panto dumtaxat caput 
inuoluemibus: vti ne Sultanar quidem ip forum calyptra coro- ij- 
naue regibus noftris vficata, caput ornant: fedvera txnia,fiue 
f alcia, fi ue di adem ate,variis&:exquif]ci pret i j gemmis diftin «do, 
quod ad finciput colligatur. Eiufmodi diadema cofiriebat Ger- 
manus auri laber in opido Galata,Ioanes Saxo,na tus apud Hol- 
iatos^uicSultanar.MuratisllIconnigijquum filius Muchemc- jo 
tcseircumcidcduseflct. Addere libet hoc loco ritum coronan- 
di apud G ra ros imperatoris , priori adhuc fupcrftite, quem de 
Grxco luftori^libro manu exarato Symconis Magiftri Officio- 
ru exferibemus. 1 .oquitur autem SymeondeMichacle, Theo- 

pluli 


/ 


P A N D. HIS T. TVRC. 407 

phili F. Auguflo.qtiem temulentum fiuc/«W vocant luftoric, 
poft Bardae Cxfarisauunculi caede, Bafilium Macedone ad im- 
perii (octetat e cooptante. Verba funt hui u (modi. Quum impe- 
rator, ait, in procclfione prodiret, tequebatura tergo Bafilius,ge 
5 ftans imperatoris fcaramangtutn, quod pro more -r^ftuuifulju» «< 
faciunt. Ad auguftales autem fores vbi perueniiler imperator, 
coronam pro imperatorum conluetudine n on d epofuit: fcd i n» 
traianuas (aeras cum caMichael ingrcilus cft. Et corporccon- 
uerfo, tres gradus ambonis coronatus adfcendit, dante inferius 
10 Balilio Parakimomcno. Infra Baiilium liabat LeoCaftor,qui a 
iecretiserat/ententiam (criptam (tomum Graxi vocant) manu 
tenens, Sc Michael Anurius Prapofitus, & tribuni plebis ,vna 
cum tribulibus. Cepit ergo fecretarius haec ex imperatoris de- 
creto verba legere : Bardas Cadar ad uerfum meconfpirauit , vt 
1 y vitam mihi adimeret : eaque de caufa extra vrbem me abduxit. 
Quod niftSymbatius ac Bafiliusindiciueius rei mihi feciflent, 
equidem non amplius in numero viuorum exifterem. Ac per- 
iit ille fuafane culpa. Bafiliti vero Parakimomenon , ceu fidum 
mihijtneiquc (eruatorem imperij.quique mc liberauit ab liofte, 
20 ac lingulari adfe£u complebitur, e(Tc volocuftodcm & curato- 
rem irflpcrij mei; fauftisque,veliuimperatorem,adclamationi- 
busfalurari. Tum vero B.ifrliusopplerilacrumis. Et imperator 
demtam c capite (uo coronam Photio patriarchae porrexit; qui 
ea facram ad menfam deportata, preces fuper illam conccpir. 
iy Inde paludamentum adrui cre praepofm, & calceamentis B a li- 
lium induerunt. Is abie&a chlamyde, ad imperatoris pedes pro- 
cidit. Mox autem egredus Patriarcha, demtam prius e capite 
imperatoris coronam, ipfimet imperatori reddidit. Quumque 
fccprra,demorc, humi procidi (lenr.-coronauit Bahliu Michael, 
3 o omnibus fauft.i voce adclamantibus i Michaeu et Ba- 
si l i o avgvstis, mvi.ti anni. Haec non abs rc pu- 
tauimusexponed 1, quo ftudiofis antiquorum rituum rem gra- 
tam faceremus. Adijciamus & difficilium intclle&u quorum- 
dam explicationem. Scaramangium, quid fit, indicatum cari- 


4 oS IO. LEONCLAVII 

tc 1 71. Ti*t*x*ifMi**m fune intimi cubiculari j , qui auguftalibusin 
cubiculis &£ ipii propter imperatores dormiebant, vtiSymeon 
hic noder haud multo poft declarat in dderiptione cadis Mi- 
chaelis Augufti. Tale nunc offic ium edapud i 'urco rura Sulta- 
numetus cubicularii, qui Chiohadar auc Tzohadar adpellatur. y 
Is enim & intra Sultani cubiculum no&u excubias agit,& plu- 
uiamSultanivedcmgedatjVt Parakimomenos } qu^Scaraman- 
gium heic vocatur. Ac norunt omnes, qui Portam viderunt 0 £ 
manicam, non Sukanum modo comitari cubicularium, qui (c- 
reno quoque cado icaramangiumeius gcftat: fed omnes etiam io 
couidie ballas ac begos , quotiescumque per vrbem ad i 'ortam 
equitat, habere pedilequum vnum , qui vedem luiiufmodi por- 
tar, ceteris fuperinijciendam vcftimentis , u aere mutato forte 
pluat. Ambonis nomen in templis Graecorum ab adfccndendo 
fadum e!l, quod gradus complures habeat. Et extra fccrctum a i y 
reliquo templo facrarium vel ed , quo mer fa facra co- 

ti netur, facerdoti dumtaxat adeunda. Quod paludamentum di- 
xijSvmconi fiMnww adpellatur. Sciopaludametutncile vcftcm 
imperatorum cadrenfem, quae exprimendo Dikitiho non fa- 
tisr.tciac : Sed quum aliud inuenirt nomen non pofiem , hoc vti 10 
libuit.^rurrnri» vcroiic mihi funt interpretati Grxci,vt eo Signi- 
ficari dicerent I%Mcv<fw, fiu e fupraniantelluzn, (adhibeamus c- 
nim voces barbaras, vt i ntcl ligamur) quale Superi nijc i Patriar- 
chis in folium pontificale collocandis folct : vtimcl ligatur, hoc 
indutos , iatn factos eflc Pontifices. Cafiolam memoria prodi- i j 
dit liidorus, qua huc puto quadrat. Tali vcflimenti genere no- 
d [\ «s erum imperatores indui, quum in augurantur , ipfimet vi- 
dunus.Edquc notabilis apud Zozimum nodrum locus, vbi tra- 
dit hoc proptcrcafaidum apud Romanos, vtintelligcretur, im- 
perator* s etiam eile Pontifices Maximos: quemadmodum in 30 
tuimmtimatisquoq; fe nominabant. Calceos fi ue calceamenta, 
TzankiadixitSymeon: quibus imperatores vti coccinei coloris 
folebant. Prnrpofiti (impliciter heic vocantur, quos apud anti- 
quiores factorum vel auguftalium cubiculorum pr^pofitos dici 

vide- 




P AND. HIST. TVRC 409 

videmus in luftinianci codicis, & hiftoriarum libris. Sceptra 
fune baculi, magiftratus fvmbola. Necintcliigumurheicipfiur 
imperatoris fecptra,fed officialium : qua: apud Graxos deponi 

folira, quumnouus impe rator inauguraretur, iuperius ea p. 1 7 3 
5 monuimus: idemque mos apud Tureos hodie retinetur quo- 
rum Gemzari,&:aly officiales, quum nounsSultanus Porta: fa- 
raiumingred iens, regnum fuum aulpicaturj baculos fuosdepo- 
nuntex cauia, quam indicato capite Jeclarauimus. 


fio POKT JE xx 1 1 r V RB IS C O NS TANTINO P 0 L I- 

tgtutycum muttis memorabilibus, & ad htjl ortas wtcl' 

Uvendas necejfirtis. 

Quia noiuanmmhcicHadrianopoliranaeport$,fed aliarum 

1 5 quoque deinceps, in vita SoJeim anis II, iit mentio : placet vno 
loco iimul enumerare portas vrbisiomncs, ac lingulas velutob 

oculos ordine collocare . quod ope rx pretium nos h is exponen- 
dis facturos exiitimemus, qui larpenumero legedts hiitoriis, ob 
harum tam ad pcl lationum , quam litus ignorationem, mirfficc 
to nos torqueri meminimus. Necipfum Gyllium recenfendishis 
omnibus , & re£lc adpellandis , vel ex fcmilTe leclort fccilTe fa- 
tis ; latebuntur ij , qui noftra cum Gyllianis conferre voluerint. 
Incipiemus autem ab angulo vi bis orientali, in quo litum efle 
Geniiaraium, inic palati un i,arcemuc Suitaninam, iuperius 139 
a y capite offendimus: &: in litorelinus Ceratini, Conftaniinopo- 
iini a Galata interfecanns , dequodi&um cap. 1 iT.proptcrvr- 

bis orientale partim, par timfcptcmtrionalc latus progrediendo, 

pergemus ad angulum Pcntapyrgij,qui re$ a verfus aquilonem 
(pectat, & a quo muri porrarqueterreitres incipientes, ad angu- 
3 o Ium fc tertium porrigunt, arcis Heptapyrgij vel Jcdicule (trudlu- 
ras complexum : vnde verius angulum primum itrlirorc Pro- 
pontidis re H e ciendo, totam icilicct vrbem circumibimus , por- 
tisque filis includemus. 

Eft igitur prima fecundum radices proni ontorij arcis Sulta- 

FFF 


100 . 


fi rtA l 


II 


4 ro. IO. LEON CL AVII 

nina’ porta qiix Graecis, quotquot videri pcririorcs volunt, PorJ- 
ta Horaea, («p*«) vulgo Heurxa dicitur. Illud a pulchritudine fa- 
ctum nomen eft ,hoca vicis &: aedificiis Hebrxortim,huic por- 
ta: proximis. Neutrum tamen verum cius elt nomen, quu Porta 
Neor i; llt ad pcllanda : quod iflicu^odiue naualcqttonda fuc- y 
ric , vti C iyllius etiam probat. ! .conardus Chienfis Imperialem 
portam vocat in oblidionis vltiina: hiftroria, vehit arci Auguflalt* 
proximam. luxta portam hanccftfcalaSvcena, traic&usqsSy- 
cenus,vel Galatae perama, licut Graeci vocant. In roto finu mul- 
ta nauicularum millia repcriimtur,& plura quidem opinione i© 
quorumdam. quam Gundularutn Veneriis : quibus ingens ho- 
minum multitudo fi ligulis momentis trans fmum Ceratinum, 

& t ans Bofporum ab vrbe vehitur, ac in vrbem rciiehirur. Iphe 
nauiculx tara Tureis, quam Grxcis&aliis,ab vfu,qtietn in traG 
jfciendo prscftanr, i 'eramar vulgo nominantur. i f 

Secunda Imi is i uhicbiftar vocatur , a foro pifcario. Grarci, 
licet altera dictione vulgo nunc vtantur , &c Pazarion liuc Paza- 
ri forum adpellent, voccl >amafccnoScuditx familiari : tamen 
nomine magis originem Grxcam fapicrite, quoque 

nuncupant , adiftradione pilcium. Quippe rW* pilee*; ad- ia 
pellant. 

Tertia Gemi fele vulgo, GvIlioGemicapi nominatur, note- 
de tamen. Nam Gemifi Schcle , quali fcala fructuum , dici de- 
bellat. Fa (calam diximus ndpcllari locii, vbidcnauigiis cxfccn- 
ditur. Adpellunt aurem heie naucsonultx omnis genens f ruCti- z y 
bus. prout anni tempora ferunt:vliis(cilicet, pomis,prris,hcis,o- 
tiza, cerer is. Gylly Gcmicapi mutarum in Gemifi Capi , lignih- 
cat porcam fiu&uum. Grarci quoque Carauiorum portam vo~ 
eant, quibus fune naues, vocabulo Bafilicorum etiam e- 
pitomae noftnc vfitato, prariertim ad legem Rhodiam deiadu. 5 o 
*v. Quarta Tureis e It vel Onumcapili, vel On tum fehele:quo- 

rum illud denotat lignorum porram, hoc !ig notu fcalam.Grxrii 
vel ^JAwrWpTardifi unde, vel to» copo lite vocant. Dici a vero 

fuit harc lignorum huc porta, 1 i uc fcala , non quod ipla iit lignea, 

quam. 


in. 




quam reliquis fimilem per omnia vi dimus, id dl, lapideam: led 
quod huc nauigia 1 gnis onufta foleant ad pellere, Quo nobis 


T>AND. HI ST. TVRC 

% 


ineptior videri debet interpres LaoniciGallicus,qui non modo 
portam , fed etiam palatium ligneum in illa quondam tnarmo- 


tiunj dltid Xvloportse fuerit, de quo Laonicus loquitunin vnde- 
cima porta declarabimus. 

Quinta Tureis dieitut Vnkabani, quod Grarci feribunt Vn- v. 
kampam, eadem tamencum Tureis pronuntiatione. 
r o a«u quoque Graecis fua lingua vocatur, quod ibi farina vendan- 
tur. Gylliofcribitur Vmcapi. 

Sexta nomi natura Tui cis Tzuba Ii Capifi, quod Graecis feri- vi 
biturTzumpalicapifi, nec tamen aliter, quam a furcis cntin- 


r y capite y i . Gyllio adpcllatur lubalica, prolubali Capi, enuntia- 
tione Gallica; qua: Italica: Chiubali vel Ziubali refpondct, mo- 
do tribus lyllabis efferatur. Ipfa vox lignificar portam vitriariam. 


ftiano i y 40. Sed veroeft litnile, vitriarias cilicinas Conrt.inti- 
ropoli fuil te condituras ob incendiorum metum extra vrbem, 


*. c Se hoc praecipue loco; qui ad fmum Ceratinum politus, abundat 
aquis ad cxftingucnda,fi quae forte oriremur, incendia. 


Septima vocatur Hagia capili ,quod hybride voce Tureo- V ii. 


nc,vt exilii mem rc&iusadpe liari «j^xa-^hoceft.portani fan- 
$0 videlicet Thcodolix:cuius templum e regione trans linum 

vidi , vetus & elegantis ftru&urae , nunc commutatum in mefli- 
tam ,qux Cafanis balfx dicitur, vt fupr a expolitum capite 1 2.8. 
Perhancenim portam ingrediuntur vrbem , quiaS.Theodofia 
veniunt, vbi frequentia cum vicis xdificia lunt. 


f rea Condantinopoli fingere fuit aufus. Quodnatn veropala- 


tiatur; obdifHcilemipfis prolationem littera' B, de qua di&um 


10 

riUli Ut lltaLUlUM |.fU I i V | liuvj 1 1 L UI^LIV-UjV UlUJ 1 1 1 L L ii ItJtIJUU (JL 

in illo magno lub Soleima ne incendio, quod acciditannoCliri- 




grxea lignificat portam lanftam. Ego tamen in ea lum opinio- 


FFF ij 


\ 


4 S* IO. LEONCL AVII 

nx. O&aua dioinur Phanarij porta, vel {impliciter Phanariom 
cuius' vocis notionem fupra, ii8 capite, fu b finem, oftendimus. 

ix. Nona Diplophanarionadpellacur,& vti geminas (a quibus 
nomen accepitj turres, fio criam portas duas habet, 
x. IX cima vulgo Graecis Porta K^oJfiue Kynigi. f c d rectius c 
porta Xuutfyw vocatur, EcKwr>«rin Bafilicis fuisGrarci verterunt 
tuinlocum vrbis,qui Pvomanis temporibus Arena dicebatur: v~ 
hi videlicet vel homines cum feris, vel inter fefer.? committe- 
bamur. Kynigion ad Vlachemas refertur, locus fcihcetdvpref- 

X cocauus , vbi Pacriarchioneratmearpcregrinationistem- re 

pors.quod hoc anno i y 87 pecunia redemit a Graecis Sulcantis 
MuracesM, Vt illic mellitam, fui nominis mo mi mentum con- 
dat. Id hactenus farpe ren tatum, i mpcdiuit Tureorum Muphtis; 

4 ;1! debere Murarem dtceretprius. cx ereptis Scacbo terrarum 
terris annuos mellita: ftruendac reditus conftituere. Gratrisrui- 1 5 
nolam Conflamini palatium vidflim concedit aedificandum in 

vlum tam patriarchij, qUam patriardialisecclelix , dequu mox 
aliquid indicabimus. 

X1 * V ndedma nominatur veteribus Xvlofcerkos , caufi paullo 

po li exponenda, nunc autem Hagiobazari porta, perquam fci io 
icet ingrediatur vrbem Hagiobazariotx, trans (inum habitan- 
tes, c regione huius portat. Nomen Hagiobazari fignificat vel 
lancli, vel fandum emporium. Etemporij voeeSymconquoq, 
Magi ft er cum aliis Grarcis vtirur pro nullis cLtifo portis, aut mil- 
iis cincto muris opidulo. Sanet i potius exi Ili meni ducduin cm- 1 r 
porium, vtinrelligaruremporium faneti Mamantis, quod oJim 
monalterium i nfigne, palarium auguftale celeberrimum in hi- 
ftorii^, pontem deniq; non minus nobilem. S. Mamantis adpcl- 
latum habuit.Heic enim effundunt leJe in extremu Ceratinum 
finii celebres illi prifeis flmiioli Cydarus& Barbyfes,nucMath- 
leua & Charraricon, vt indicatum fupra, cap. x 5 qui quidem 
ad S. Afatnantem ponte iungunturJ lagiobaza notarum vox de- 
notat incolas em ponjS. Mamantis. Ceterum adlianc portam 
Hagiobazari fecundus ell vrbis angulus verius terram coti nen- 
tem, 


♦ 




PAND. HI ST. TVRC 4M 

tcm , vbi fcilicct incipiunt portae murique terrcftres ; fic di<fti» 
quod nec a finu Ceratino, neca Propontide alluantur ,fcd ver- 
ius Thraciam porrecti fine. Vercres heic alteram pofuerunt vr* 
bis Acropolim , velut in eius extremitate litam fecunda , refpc- 
r £tu primae, qua' Byzantis arcem continet, vtoftenliimcap. 1 39. 

Et habebat hic angulus olim arcem, dicta Pcntepyrgion, a quin- 
que turribus, vel Magnauram , vel m &™xifuv, 8 c palatium Xyli- 
nae porca! apud Chalcocondylem, cuius interpretes vitiofe feri* 
pferunc Xvlla palatium, 8 c peius interpretati funt ligneum. Haec 
to autem nomina frequenter in hiftoriis Graecorum ,Zon arae, ce- 
drini, alioruimoccurrunt. Explicatio prolixior alterius loci fue- 
rit. Apud Leonardum archiepifcopum Chienfem leguntur in 
eptftola.de capta Conftantinopoli, turres A ueniades: de quibus 
interrogatus a me Zvgomalas , quae nam fcilicet eflene : refpon- 
1 y dekitjdicendas eflcnon Aneniadas,fed turres Anemanis, cuius 
eft in hiftoriis Graecorum mentio: pt.incq; volebat, has illas efte 
quinque turres, in altera vrbis acropoli, quas diximus Pentepyr* 
gil nomen habere. Id autem verum efle , vel cx hoc tnrclligitur, 
quod Chiculis turribus adiungic Xvlop ortam , qu e a Xvlopor- 
ic ta priori diu erla, veteri busl^M*tf»u? aiftafuitpropterea,qiiod ar- 
tifices eam ftruenres, magna in fundamento aquae reperta co- 
pia, lignis plurimis acpalis in aqua defixis Iapides inieceririt,atqj 
ita demum axlitfcij fundamentum firmum effecerint, vt eft in 
libro de aedificiis vrbis. Nec abs requis d xcrit, videri palatium 
1 f Xvloportae potius feribendutn Xylokcrki palatium : feriptore 
li irario vocem obfcuriorem liac,cuin notiori Xyloportae com- 
mutante. 

Duodecim a Tureis eft Egri capi, quae vox obliquam portam xii. 
fignificat. Et reapfc liccxftruclam vidimus, vtin eam nondirc- 
;c fto, fedex obliquo pateat aditus. Leonurdi Chicnfis cpiftola, 
quam dixirauSjCaligareamvocaeGraecbCaligai iorum. Sic aut 
a Caligariis fi jc furoribus eft adpellata, qui calceamenta faciut, 
aTurcis nominata Pafiiimaggia. Inter hanc &: proxime fequen- 
tcm portam-, litum eft ad ipfos muros, alto loco , palatium vetus 

FFF iij 


4 I 4 io. leonclavii 

Blachernianum, quod Conitamini iam vulgo vocant, vbi folc- 
bant elephanti hadenusali. Hoc iam pratterito anno Murares 
lll (iracis loco pairian hij coccllir, vtpaullo ante diximus. Ce- 
rerum repentur in Graecis hiltoriis huius portx Caligarioru no- 
men antiquius, Porca K«^«<*diue obliqua:quod interpretati T ur- y 
ei videntur per Egri capi. Vrbis tamen aedificiorum libcrCliar- 

fix portam voluit dictam , ab auctore vel conditore Cbariia,qv>i 
vtentis colore V enero fa&ionis fuerit. Nam fa&iones olim qua- 
tujr erant in hippodromo dtxercantium equis, quos Pin- 

darus dixit, lingulis bigis , trigis , quadrigis ; iiadiltincl ac colori- i o 
bus,vt 3 dsiw vel caerulei, aww) vel aibi, ««««•«< leu virides, fairxu fcu 

rubrijdicerentur. 

xni. Decimaterriacft illa t cuiu$hocannaliulocofit mentio, qux- 
que nobis occafionem primam reccicndi portas vrbis prxbuit. 
Vocatur autem Hadrianopolicana , quod Hadrianopoli recta i $ 
venientes, vrbem ingredi peream folcat- In hac porta periit op- 
prefliisin hominum turba Coftantinus i )ragafcs,vltinvusGrx- 


coruni imperator, 

XIV - Sequitur decima quarta, recenti vocabulo Turcico di et aTop 

capifi,quoligtnficatur porta bombardaria, iiuc tormentorum 2,0 
bellicoru. Graeci ante capram a barbaris vrbem nominabant S. 
Romani portam, ficui Leonardus Chienfis , & Chalcocody- 
les leftantuncuiiis tamen interpres Gallitusex S. Romani por- 
ta facere portam Romanam fuit aufiis. Abombardis eam 7 ur- 
cosarbitroradpellailc, quod oblidionis tempore tormenta bel- iy 
lica prxeipue fuerim huicoppofita. 
xv. Proxima fecundum hanc eftdccimaquinta, Tureis Geni ca- 

pi, Grarcis^ 3 ^?^; quod portam notiam fignificat. 
xvi. inde perucnituraddecimamlexta , videlicet Silyuria* vel Se- 
lybrix portam, que a prilcis^aMr-itiS^d aurea porta nominaba- 50 
tur, &' porta fontis. Nam txti a portam hanctft hodiequefons, 
qm yjM oTir,» vel aureus fons a Grarcis antiquo nomine dicitur, 
celebris in eorum hiftoriis, qua; fir penum ero palat ij ™>hc fiuc 
fontis mentionem faciunt t &c templi Deipcrae virginis ad 7*7™ 

iiuc 


PAND. HIST. TVRC. 4 iy 

fiue fontem. Interpres Cedrini plerumq; Pegen, Se in Pege red- 
didit. jLdiffeia nunc diruta fum, fundamentis adluicexiKmti- 
bus,& info fonte:quem ] lodicque Graecorum vulgus xpwmtyU** 
adpellatj&inuifere magno eoncurfu,certo anni tempore, vclu- 
j ti G Dei pera: templum adhuc incolume ftarct,confueutr. Aurea 
porta nunc etiam reliqua conlpicitur,fec! obftrueta,nccid quod 
audit, aurea: latis elegans tamen, expreflos e marmore contines 
agonas fiue labores Herculis, artificio non vulgari. 

Hoc iam loco peruentum ell, ab angulo vrbis fecundo, pro- 
to pter muros vrbis terrellres circumambulando, ad oppolitu ni 
huic angulum vrbis tertium .*qui,(icut lecudus ille ad linum Ce- 
ratinum exit emum litus cft,ita&iple pertinet ad Propontidem: 
vbi deinceps latus vrbis reliquum mari alluitur, vlq; ad promon- 
torium Byzantis, vel vrbis angulum primum. Ab hoc enim an- 
i j gulo primo lacus vrbis vnum, videlicet aquilonale, a mari Cera- 
tini linus efficitur, vfque ad angulum fecundum Penrepyrgia- 
nutn: rurfusab altera parte mare Propontidis fecundum latus 
vrbis, & meridionale quidem efficit, vlquc ad tertium vrbis an- 
gulum Heptapyrgianum : occidentale vero tertium latus ab o- 
10 milibus aquis immune, cerre f tr i muro claudit vrbem, qui tuxta 
linum Ceratinum a Pentcpyrgio incipiens, ad Heptapyrgium 
iuxta Propontidem delinit. 

Igitur Heptapy rgianum iam angulum nauigio circum ticclis, XV1L 
prima propter arcem in latere meridionali porta Ic nobis offert, 
a f ceteroqui mi mero decimafeptima, quam abarcevicinap rt m 
jpiaxA», id eft , leptem turrium , voce mixtobarbara nomi- 
nant- Oblcruauimus in hac Grarcam inferiptionem , quam da- 
bimus alibi. 

Secundum hite proxima fequiruro&aua decima porta, Tur- xnx. 
)o cieo vocabulo Nari i capi dicta: quo nimirum adpellunt ex inlu- 
lisna ligia m dis aureis , fcu granatis, (Wt« nunc Graeci vocant) 
o nulla. 

Dcciraanona vocatur Pf omarioru porta. Liber cxftat apud XIX- 
Graecos numjlcriptus, de.idiffciis vrbis, quem habemus. Ineo 


4 itf IO. LEONCLAVII 

nomen portae Pfamarij repetitur, &: Palatium Pfiunatij , Se y * f ««#. 
ytla Plamatii, qi.o domus ligni ficatur ex ftru&a curadis & alen- 
dis fenibus. Originem vero nominis Pfamacij legimus hanc in 
eodem libro , ite t i Ile Icilicet o!itn hoc in loco Pia m at ij, quod- 
dam firaulacrum,quod dcaftroru me ultor quifpiam ceu deum f 
coluerit. Chriftianos vero frequenter horni nem ab eocolendo 
dehortantes , adpellafle fimulacrum illud , quod ipie venerare- 
tur, deum cft,falfiim fi&icium, quique nomen il- 

lud mentiretur. Ab hoc igitur idolo dei fidicij volunt ipft loco 
nomen inditu, vt Plamacij diceretur, id cft ficticij dei locus ; vul- i a 

go Pfama dice ntc, pro quod eft mendacium. Propter hanc 

vero portam Pfamatij quondam &c palati ii erat, y*otox«ft£iv, vt 
diximus: vtrumqucPfamacij nomen ob viciniam habens, &: ab 
Helena AugulU.matrcConftamini magni, vrbis conditor is,ex- 
ferudum. Chriftianorum vulgus hanc portam nunc etiam San i f 
Muthia vocat, nominecorruptoex Pfamatia. 

xx. Vigcfima Grareis Contofcalij porca dicitur. In libro de vrbis 
aedificiis lotus hicContolcalinonadpellatur,& caufa nominis 
adijeitur. Etenim ipla porta velut intra (ilium quemdam abfcc- 
dit verius vrbcm,& ab altera parte proximum libi portuhabet zq 
pro triremibus, in mare fc porrigentem^ muro circumdatum. 

Is porrus olim quum pararetur, praefedum fuiflc tradunt operis, 
velut 'ivx-riwi AgaliianumT urmau Imm, (id T urma: ducem 
fignifieat, hoccO; legionis , fex hominum millia complc&entis, 
vteftapud Leonem Auguftumin libro de bellicis adparatibusj ir 
qui cognomen Contolcelis habuerit, a breuibus tibiis. Gamba- 
curtam Itali dicerent. Ab hoc adpcllutam ai une portam Conto- 
Icalmam,vcluti contolcclinam. Ego vero pace Graecorum di- 
xerim potius Contofcalinam ve: Contofcalij vocatam a coma 
fc.ilu. t't enim Graecis nunc paruus , \ ti quum Cedrinus ait, i • 
quemdam fuillc nominatum ab exiguitate ftaiurajK^W^Taprtj- 
torem Cephalleniae, &: alium K*>7m?a*«r,ceu Leonem paruum, 

&; Srephanum paruum. Scala: nomen iam ante declaratum. 

XIt V igefima prima Caicrgolimems porta nuncupatur, a portu 

trire- 

* 


* 


T* • 

pand: hist. tvrc w 

triremium, qua: vulgo funtGrarcis K*'*n*i(icut & KV^V^nunc 
adpellantur clafliarij velnaualcslocij triremium. 

Vigeiima fecunda vulgo nunc Grxciscft ^pr^^uu^id xxir. 
cft.vel vrfarutn, vel vrfina,T urcis T fchatiati capita mactatione 
y pecudum. Sunt qui nouamlitoris portam nominant. Equidem 
crediderim efie antiquam, ./Edificium rotundum extra muros 
in ipfo mari, vicinum ac vetus habet, vndique circum Huum, ni- 
li qua terra: iungitun in quo ma&anrur, excoriantur, 8c exente- 
rantur pecudes : itemque fencftras habet liare porta marmoreas 
io a latere , cuiufdam ardifieij vel palatij veteris , quod ipfis muris 
vrbanis incumbit. Heicaliquandopancnaufragium fcciile re- 
cordor , quum animi gratia Wolfins Vngnadius Baro Sonnec- 
cianus, & Hieronymus Arconatus, & ego, Saraium Sultaninu, 
c Ceratino iinu profeft i ,car!o primum lereno,marique placido, 
f y circumnauigarcmus : & oborta fubito tempei late , non hnc pe- 
riculo huc reijccremur. 

V igeiima tertia &vltima porta vocabulo Turcico nomina- xxin, 
tur Achurcapifqquod Achurij portam fignificat. Achurium ve- 
roTurciseft aedificium capax, arcam habes in medio, cuiufmo- 

vo di folent efle ftabula pro regiis equis. Et arbitror efle Graeam 
origine vocem, vfiicaptam a Tureis. Etenim vocat Gra*- 

ci ftabulnm , a reponendis fcilicct paleis.SicEmir Achur,ftabu- 
li prxfeclus c A in aula Sultanina , vcluti capite j 4 diximus. Itaq; 
propterca nomen hoc ifti porta’ datu, quod per cam faraioSul- 
i, y tanino contiguam, inuchantur omnia curandis & pafccndisc- 
quisaciumentisSuItani neceilaria, quotquot intra faraium fci- 
licct aluntur. Abhacvltima porta, iarai Sulranini murus trium 
in ambitu milliarium Graecorum incipit, iuxta quem ab altero 
faraij latere primam quoque portam vrbis collocauimus. Nec 
$ o inter Achurij portam, 6c Horatam illam primam , vlla reperitur 
alia, quam qua fecretofoli Sultano licete faraij feptisad angulft 
S.Dcmetrij prodire quoties ei fic vifum efl. Ac (olet hoc facere 
multoties ,quum eleganter ornatam marmoreis columnis do- 
munculam ibidem habeat, intra quam velis obducam fedeus, 

G G G 


4 i* * IO. LEONCLAVII' 

tame finii Ceratino, quam fecundo Bofpori rluxti in Propon- 
tidem pneircmauiganresimueri cum voluptate poteft, ipfe con- 
fpectusa n emine. 

Scdeni ni ante, quam hanc portarum enumerationem clau- 
damus , libet cx allegato faepius libro, de aedificiis vrbis , ordine y 
rccenfere veteres portas vrbis tcrreltres, qua illic folx leguntur; 
ceteris ad Imum Ceratinum Propotidemquc litis, filentioprx- 
tcrixis. Recitantur autem dumtaxat ha: quinque, fumto ab ex- 
tremitate Pemepyrgiana initio. 

Prima vocatur 5 *-»™>«t,obeius fundamentum, defixis in imo r© 
palis factum. Nunc Hagiobazari portam dici notauimns. 

Altera Charliae ,qui fcilicecci condenda: praefuit. Tureis cft 
Bgri capijfiuc porta obliqua. 

Tertia wrAJjwjyof, ab hominum multitudine di&a. Quippe tra- 
ditum in hiltoriis legimus, A.: in Iioc iplo de aedificiis vrbislibro, i y 
Thcodofium minorem Auguftum terrarmotu collapfos vrbis 
muros tcrrelhes curalio per Cyrum prxfedlum vrbanum in- 
ftaurari : cuius quidem ea fuerit in opere maturando Sc vigen- 
do (edulitas , vt intra fexagefimumdiemabfolutum fuerit. Hoc 
autem in opere, quum vna populi pars ab angulo Pemcpyrgia- io 
no, altera vero ab angulo aduerlo Heptapyrgiano muros coii’ 
dere cepifict iad hanc demum portam pars vtraque fuisperfe- 
ftis operis conuenir, caq> de cauia Porta w,» c , adpellata fuit, 

ab hominum multitudine, qui tunc illic couenerum. Nunc Ha* 

drianopolitanam vocari diximus. Et cft i Ilius is profedtu litus, vt z y 
medium in muro terrellri locum occupet, id quod equidem 
diligenter obfcruaui. Nam quumabacropoli Pemepyrgiana, 
propter folias muri terrcllris, ad angulum vel acropolim Hepta- 
pyrgianam iiuro , neceife lit vnius hora fpatium impendere: 
lantumdcm temporis a Pentepyrgio requiritur ad portam Ha- 50 
drianopolitanam , quantum ab eadem ad portam Heptapvr- 
gio proximam. Apud Leonardtim Chienlem reperitui hac ipla 
in vrbis nc murorum parte locus arduus (vt adpcllat J Miliandri. 
Nonalibiquxxat hunc lector, quam ad portam Hadrianopoli- 

tanam 


4 


p AND. HIST. TVRC 419 

tanam vel »»M»J>«i,corrcfto tamen prius vel enuntiationis, vel 
fcriptura: vitio. Nam pro Miliandro equidem minime dubito 

reponendum , quod idem cftcum i&Mt liuc adeo 
per inickiam vul^i factam fuifle dicamus Miliandron exMy- 
J riandro Jiue per ofciiantiam feripeoris librari) corruptum no- 
men exiftimemus. 

Ouarra lute fubterranea ; cuius tamen nominis ratio 

nulla redditur.RefpondetiamTopcapili vel bombardari^ por- 
ta:, quondam S. Romani. 

10 Qui nraGrecis fu ifle dici a narratu r.quod numero qui n- 

u fcilicer inter portas eirctterreftres.Olim auream portam vo- 
cauere , nuncSilyurianam adpellari oftendimus. Quod autem 
Geni capi fiue noua porta non commemoratur, inter portas S. 
Romani & auream lira proptereafit: quod nulla tunc fuerit, po- 
1 j fterioribus fcilicer exftruda temporibus, vtipfum quoque no- 
men innuit. 

Habes iam, benigne ledor, infignem non portarum dumta- 
xat vj bis explicationem : verumetiam multarum praeterea re- 
rum declarationem, qna: mihi quidem aliquando Graecas &: 
ao Turcicas hiftorias Ic&i tanti vilar fuere difficiles imcllcfhi, ac 
perobfcurat'. Tibi fane, remotis non paucis iam quali falebris, 
iter idem ingrefliiro , minus pleraque rardij paritura confido. 

Vel ipfi tam a Tureis obfeifae, equam expugnata- Conftanrino- 
poleos hiftoria: Chalcocondylis &: I conardi Chien fis, mirum 
15 quantum hiec expolitio noftra lucis adferet. 

CMOAS SVLTANI B AI A SITIS , A FILIO 

Scltme veneno fubUti, 

jo Non meminerunt annales dati a fihoSclimc i»aiafici per a 20 r. 
lios veneni, quod a noftrisconftanteradfirmacur : iplis tamen 
expolitionibus horum inter fe non parum diffidentibus. Nos 
pterorumque narrationes lic recitabimus, vt integrum tamen 
k&orimdicmm relinquamus. Spanduginusair, Selimcm patri 

GGG ii 


r • _ 

* *■ | 

— *• ' 

410 10. L E O N C L A V II 

adiunxifTe lomizem bafTam, qui curam cius gereret, omnes- 
que res parris adminiftrarct. Intcrim tamen fccrerocum Ionu- 
zc tranfegifle , venenum vt patri propinaretur. Itaque Baiafi- 
tem prius, quiam Dimotucum perucniflet, vi veneni dati ex- 
ftin&um fuiilc. Iouiusaddit , venenum ei praebitum abHamo- e 

ne ludao medico. AlijcommcmorantjSclimem metuentem, 

ne fe bello in Anatolia contra fratres, Achmetem & Corcu* 
tem, occupato, rurlus imperium fibi vindicaret pater: corru- 
pifTe medicum patris Vitarabim, promiffis cifingulosin dies 
annonis afproru ni mille , qui redit us eilct annuus jjoootalcro - 1 j* 
rum,afpris4cpro vnotalcro computatis. Itaque recernfle me- 
dicum, fe Baiafiti venenum pharmaco tniflum propinaturum. 
Actradiderc quidam , venenum hoc fuiile comminutum pul- 
ueris intlar adamantem. V ftarabim in opido Tzuruio Baiafi- 
ti auctorem fuillefumendi pharmaci , quo mirificus feni vigor i $ 
totius corporis U animi rediturus eflct. Adnucnte Baiafitc, me- 
dicum altero mane Suitaninum ad cubiculum venifle: quurn- 
que dormientem adhuc rependet , exfpedabundum ibidem 
hariiflc, donec cuigilaret. Elapfo temporis aliquo fpatio,quuin 
non expergi fceretur: excitari iudille , iamqueexperredum in- 1*. 
terrogafle,pharmaconevti vellet. Moadfcntiente, Vftarabim 
an tipharmacis multo ante munitum , praguftatamab fe medi- 
cinam Baiafiti prasbuille hauriendam: finml cubiculariis man- 
da! ie, ne quid ei potus fubminiftrarent prius, quam bene coo- 
perto corpore fudaflet. Inde medicum fe Conftantinopoiim A c 
adSelimem contuliile , qui promifU praemij loco iuflerit ei ca- 
put amputari: quod diceret, hominem feelcratum ac infi- 
dum Sultano patri , eadem vfurum erga fe quoque 
perfidia, fiquidem hoc vti faceret, ab 
alio quopiam compel- 
latus cllct. 


* 

i 




CRFEN- 


p A N D. H I S T. TVRC. 411 

% 

CRV ENTVM ET PARICIDIALE 

Selimis imperium. 

Sublato de medio patre.progrciliis efi: Selimes ad immanem 10 
T fzuiciam, fcedaqueparicidia, folusvt rerum potiri pofler. Fra- 
ter eius natu maior Achmctesad Arabicos fines profugifle dici- 
tur, hoc efl in Catamaniam, regno Sulcani Caircnfis finitimam. 
Quippe non mulco poft fcquitur,eum fuis tamdem e latebris 

cuni milite Caramano contra Scii mem prodii ile. Arabes etiam 

Ifl vocari jfcgyprios , & ^gyptidrum Sultano fubiedos , indicaui- 
mus capite 165. Mullaphar baffae mentionem paullo ante feci- 
mus cap. 1 9%. Fuit interfectus propterea, quod Achmetis eum 
filios , Murarem Aladinem, de imminente libi a patruo Sch- 
mc periculo, monuiffe per celeres internuntios compertum fu- 

1 : iflet. Meritas luit poenas, ob perfidia mergaS altanum Baiaiitern, 

herum fuum , contra quem Sclimi filio lluducrat. f ratrum hlij, 
quos Selimes ftrangulari iuflifle traditur, more Oimanidis re- 
cepto, qui nefas efle putant , O fmanidarum fanguine terra con- 
fpergi, numero fuere quinque: Muchemetcs &C Aladines, Sma- 
% D nis Scachi filij:cum tribus filiis SultaniMuchemctts, vceit vide- 
re noftra in Ofmanidaruna genealogia. DcTekicnfi prouincia 
didum capite j 7. Qui primus c janitoribus regi is, & Azem Aga 

v ocatur in annalibus, integre dicedus efl Capizilar Azem Ag#, 

Nominatam aliquoties expolita funt,& iuo loco de Capizilams 
1 5 agemus , qui Sultani Ofmanidac ianitores funt. His praefedi to- 
lentellcvclquatuor, vel fex, prout ipfi vifum Sultano. Vocan- 
tur autem vel Capizilar Balfi, vel Capizilar Aga. Dc vocabulo 
Bafla,capire 1 q:dc Aga, 1 7 3 diximus.Qui primus aut fupremus 
inter hos efl: , Capizilar Azem Aga nominatur. Etenim Azem 
5 c fupremum fignificat. Notandum heic Cafanis Azem is Capi zi- 
1 lariorum Agsc nomen. Quippe Gcufaeus ait, Corcutem inci- 
dite in manus Boftangis bafEe,qui Selimis gener fuerit. Gften- 
dimus autem iupra, capite ipS,Boftangim baflam, Selimis filiae 
nuptias cofequutumin praemium perfidia:, cognomen habuiflc 

GGG iij 


4* t IO. LEONCL AVII 

Docaginoglis, cxcaufa paullo poftapericda. Nomen vero pro - 
prium huius D'ucnginoglis crat,non Cafam vel Cafcn/ed Ach- 
mer , quemadmodum ex ip/is annalibus deinceps ad pa - e bic. Et 
omnino Cpizilar AgadiucrfuscftaBoftangibaila. Quapro- 
pter in his Geufrziu errauit. OpidumEgrigosBellonioGrigos y 
eft,admarc litum, ver fus linum Aiaflicu, qui prifeiserat Iflicus. 


SE LIMIS STATVRA. PROELIO VICTVS ET 

occijm Achmet es jiusque filiorum cxfilu. 


to $ , Quod pumilionis Selimi nomen tribuitur , fic de lententia 
Spandugin i cft accipiendum: vt intclligamus,eum reliquo cor- 
pore fu ille oblongo, fed tibias habuiffe breues. Eaque decaufa 
Ipedabiliorerat in equo,quam fi pedes incederet. Ne? polis Ca- 
ram, tnix Tincis fua lingua vocatur Gcnifchchcr. Et annalium i y 
heie notanda verba funt , qua: firpius repetunt, has res in Cara- 
mania fuiiIcgcftas,quo fc contulerat Adimeres, vt auxiliis 5 ul- 
tam yEgvpti) fiuc Cairenfise propinquo cotra Sclimem vti pof- 
fet. Leonis quidem Augufti nouelladc thronis Neapoleos me- 
minit, epifeopatus metropoli Stauropolitan* in Caria fubdiri. 10 
Hincadparet, errare louium ,qui pugnatum ait prope Prufam 

in ampliJiimaplahicie.quatnoua-terr^CliugualralicajVcIno- 

ux duitatis adpellerur.Etprofidfciturhxc eius inde alucinatio, 

quod alia fit haud procul a J ‘rufa , vel Nic xa potius Neapolis fi- 
ne ( jemfchchcr, dequa fuperius capite 1 7 &: 1 3 didum, Ea ta- 1 y 
i en procul admodum diliac a Neapoli Caramanix. Ncc vi- 
deo, quo polii tefle loco tanta planicies, actatorum exercituum 
capax, in vicinia vel Prufx, vd Nicxx, vel Genifchcheris fiuc 
Neapolcos,huicproxirax:quum iftic perpetua vel iuga fint, vel 
cliui laliim montis Olympi. Tacco, fuperius aliquoties in anna* 5 o 
hhushifcercperiri.Carainanix bcgoscum Oltnanidis bella ge- 
rentes, li holhbus impares fe viderent, in montuofa regionis lux 
loca le reccpifle: qua- quidem illxipfx Jatebrx funt , in quas fo 
cum militeluo Sultanus Achmctcs, Selimi fratri copiis impar, 

abdidit» 


PAND. HIS T. TVRC. 4 ij 

■ abdidit; & quales in vicinia Prufx nullas habet e potuiilet.Ideo- 
que non abs re dicitur Achmeres ab initio belli, tranfeimcecum 
copiis in AfiamSelime, veluti fratre debilior ad Arabicos pro- 
fugifTc limites , hoceft, in Caramaniam : vnde nufquam hade- 
f nusprodiilfc legitur, multoque minus pratenti cum diferimi- 
ne rerum fu arum in Bithyniam fratri fubditam ie contulifle. 
Filiorum, quos duos reliquit fupcrfti tes, Murarem &AIadiqem, 
in his quidem annalibus nulla cxftat mentio: fed abaliis,prx- 
fertim Menauino , tefte oculato, commemoramur. Aladinetn 
ic euafiile fugn, narrat Iouius; Sc in itinere, quo fc conferebat ad 
yEgypti Syriacque Sultanum , amicum paternum , febri exftin- 
ftura. Murarem vero refemnt omnes adllmaiiemSoplunum, 
Scachum Perlarum,fcrecepifle:qui filiamei fuam dederit v- 
xorem. Quippe conftac , vtrumque principem tam Adimc- 
i J ti patri, quamfiiiis,aduerfusSclimem fauillc: quod eflefibipro- 
pemodum ante fores cernerent formidabilem illam Ofmani- 
darum potcntiarn,quam bellis ciuil ibus debilitatam cupiebant, 
necum vrriufquedeci imentolongiusferpcret: vti (anc moxab 
hifcc motibus Sulcanos /Egvpnos cum Mamelucis fuis adin- 
ic tertiicionem dcleuit,Sophtnos tum primum exortos grauiter 
adBixit: camedi nihil hadenusin hos, arcano quodam Dei iu- 
tiicio, tummis licet vii viribus, efficere potuerint Ofmanidae, 
quod (pem cis opprimendi regni Petlici certam prxbcre queat, 
ld eo maiori dignum admiratione, quod infolentioresperpc- 
i j tuis liadenus, & infinitis prope contra quo fu is populos fudi vi- 
dot ns , nihil non vi fola prxpotcntis imperii tum profternerc, 
tum di ruere (e polle i aditant. Ergo Romani ramdem illius Pin- 
dari verum elle, luo cum in teritu, difcanc oraculum: 

j c Vis confth expers mole ruit Jti4. 

J im temperatam Dij quoque pronehunt 
In ma;u'.:idem odere •vires 
Omne nefas animo monent es. 


IO. LEONCLAVII 


4H 

SELTMIS ADVERSI' S ISMAILEM SOPfflNVtf 
expeditio. Praelium in planicie Valde rana. Touius emendatus. 
Ordu. Ordti. FoJJatum. T nidum. T ebrii. Sui- 

tama. Kemach. 


104. Huius belli caufa? intclligunturcx indicatis capite pnrcedcn- 
ti,de recepto prarfercim hofpitio Murate, Achmeris F.Iouius ex- 
ercitum Selimishabuiilcn - adit hominum ducenta millia,dupIo 
maiorem numerum t aci ut annales. Idem vocat Iimaiiis prima- 
rium ducem Vftaoglim, cjui noftris annalibus Vftagclu ogli,veI r o 
Vftazelu ogl i, rectius quidem haud dubie, no minatur. Id filium 
V ftageluis lignificat. Quis autem fuerit hic V ftagehies, non ex- 
primitur in annalibus. louius ftatim poft expofittim proelium 
Sclimis contra Per fas , &e occupatum Tauri fium , narrationem 
belli Tureorum aduerfus Coftageiuem Aladuliorum princi- 1 f 
pem fubijcit. idem bellum Turei quoque mox geftum refe- 
runt, iled aduerfus Aladeulem Dulgadiris prouinciac Ducem. 
Ergoiamaniinadiicrtillc videmur, huius Dulgadirenfisregio- 
nis principes habui fle nomen Aladeulisin genere, cuius fupra 
fa&a mentio capite 1 63 ,fed lingulis tamen prxtcnjsa peculiare 10 
quoddam fuifle nomen jadeoquc deuidum hunc ab exercitu 
Sclimis Vftazcluem fuifle vocatum, cuius filius fue rit Vftazelu 
ogli, fupremtts belli dux apud Ifmailem Sophirmm.. qui Zaldc- 
ranis i neam pis occubuit. Hinc igitur emendandus Ionius, &: 
proVftaogli reponendus Vftazelu ogli: rurfumque proCofta- zy 
gelu/cribendus Vftagclu. i 'lanicies Zalderan legitur in anna- 
libus, qui louio funt campi Calderani. Situs horum exeo perci- 
pitur, quod dimicatum tradit idem non procul a duitate Choi, 
qua: prifeis Artaxata fuerit dicta. Malcozoglis (iue Malcozidcs 
prior, Tureis eftThur Alt beg.IouioThurabeus, vocabulo hinc 5° 
itidem corrigendo: alter Mahomct, quem annales non nomi- 
nant. Turei vulnus infli&um fuifle Scacho tradunt a Malcozi- 
de,Iouiusi£tufclopcti k.iim ait fub humero fmiftro, non gra- 
uiter tamen, & incerto vulneris audtorc. Orda T urcis eft Ordu. 

Proprie 



PANI>. H I S T. TVRC 415 

Proprie quidem hoc vei vocabulo olent pro foro caflrenfi re- 
rum venalium, fed interim generaliter etiam procaflris feufof- 
fato porius,vt adpellat Leo Sapiens Auguftus, accipitur : itemq; 
pro culdo, quae Gr* cis vox in hifloriisreperirur, Se in Leonis 
1 Auguflilibro de bellicis adparaubus Uc definitur, vrimpedime- 
ta vafaque militum, & omnes 1 es necelfarias complebatur; ni- 
mirum famuliciafiue pueros, &C iumcnca,fiue f jgmaria,rcliqua- 
que animalia, &: li quid praeterea rei ad vfumfoflati milites fe- 
cum vehunt, trahunt. Germani Troilum adpeliant. Harc pro- 
ic prie vox hoc in loco Turcica: Ordurcipondcr, Notum, apud 
Tataros aulam, ieu caftra, leu comitatum Chanum liue regum 
adpcllari ordam. Apud Beluacenfem Ioanncs de Plano Carpi, 
legatus Pontificisad Tataros, curiam regis interpretatur, & fta- 
tionem imperatoris ac prindpum, iremq; tentorium ducis. Sed 
r 5 heic,vt diximus, tuldum Perfici regis in prxdam cdliTe Tureis 
intelligitur : vti mox etiam fequitur, vnam ex 1 fmailis vxoribus 
in 01 da fuifle captam. Solent enim mulieres , fi qua: fcquuntur 
caflra, tuldi pars ei lc. DeTebrifio fupra qua:dam expofuimus 
cap. 1 $ 7. Ptolemsei T eruam ef le, pleriquc putant, & tran i pofitis 
io fortaflc litteris'! curefcribecur robius: Hebraorum Sufam , lo- 
uius autumat. Id quidem hoclocominimcfilentio praetereun- 
dum , quod a C lioi propter quam vrbem pugnatum fuifledixi- 
mus, S o militaribus Afiaticis vel RomanisT aurifium diftet. Ad- 
dendum hoc , commiffum fuilleprcelium die z 6 menfis Au- 
ly gufli,annoChrifliano 1 5T4. Sultaniamdeniquelouiusidcm 
fuifle putat exflrubam e ruinis Tigranocerta:. Fiet eius infra 
quoque mentio, in expeditione prima Suhani Solcimanis ad- 
uerfus Perfas. De Carabago explicatum capite 6 % ,de Amafia 
capite 6 . Cmitas hodie diba Kemachin Armenia, quonda mc- 
50 tropolis erat Armenia: Camachus, vt eam Leonis Augtifli no- 
uelladc thronis adpellat, &: indicatum a nobis cfl fuperius capi- 
te y .Peuccrus corrupto vocabulo Ciamaflumnoniinauit. San- 
fouinus quoq; lamacam viciofc, pro Camaca vel Camaco, feri- 
pfttxrrorcm Laoniceni fequuius interpretis. 

HHH 


4U IO. 1 EONCLAVII 

BELLVM D VL <7 AD IRENSE. MORS DVCIS 

Vftmgcluu vel Aladeuhs. 

io y. De Dulgadiris prouine ia: finibus dielum fupra,capite r 6 j . Du- 
ces eius,fiuc reguli, Turcomani erant, non Chrifliani: regio ipfa 
tora montuofa, Tauro &: Antttauro incltila. Drefkrus fimpli- y 
citer Cappadociam vocat, lednon recte. Bello caufam praebuit, 
quod huius regionis Ducis V ftazeluis filius, vt dictum ,hofti Se- 
limis &: Ofmanidarum Ifmaili Sophino militaflet : quodq; pa- 
ter, occifoCaldcranis in campis filio, Tam ilio proficifccncem 
verfus Amaliam Sclimis exercitum , inclifuris montium, & im- t © 

peditisitinerumanguftiis^uminumquetraniie&ionibus.adfli- 

xidet Sinanis balla: meminimus fupra, capite 1 77. Vltazeluis a 
S inane capti, ci usque i u Tu necati caput, a Selimc Venerias, pro 
Tureorum more, milium fuit. Sublimit us huic Alis begus, intra 
nominatur Scacili Suarenfis filius , initio regni Soleimanis , ad > y 
annum Chrillianum 1 y 21, vbi plura de hoc exponemus, capi- 
te 219. 

SE LIMIS IN B ASSAS SVOS SAE VI CIA. 

Dncagi/iogU. Dttcagmi reluit. Catalogus pariet dio- ^ 

rttm & cadium Se, limis. 

zo 6 . Piri balla Tureis cft is, quem hidoria belli Rhodii Pyrrhum 
Graeco nomine vocat, vt Aiacetn louius itidem adpellarionc 
Gr^ca dixit, quii urcisell Aigas.DucaginifiliusTurciscft Ach- 
mer badii Ducaginogli , cuius obiter facta mentio , capite 198. 2 y 
Natus fuiti )ucagi na fami lia, quam louius ait illultrem fuidein 
regione NaupaftiafiucI epantina, ficutiam dicitur. Ego vero 
hanc fuide celebrem inucnio apud Epirotas veJAlbanen fes, in 
quorum regione Barlctius I )ucagini meminit, loci vel opidi cu- 
iuleam. cui cum imperio praefuerunt olim,dc a quo fami lite no- 
men 1 toc inditum fuit. Annales Venetorum traduc, anno Chri- 
diano t 4 , j. Paulum Sc Lcccam Ducaginos fratres, Tamulij fi- 
lios, cum ditionibus fuis in Albania , Veneta: fe reipublicx fiuci 
perrnilide. louius hunc Ducaginoglim ait infamem fuide plu- 
ribus 



PAND. HI ST. TVRC 417 

ribusviti is, auaricia, ambitione, perfidia. Filio Selimi patre Baia- 
fitem prodendo, nuptias filiae ipfius impetratur, vt ante diximus. 
Cauia mortis heie veritis cflexpoiita , quam ab aliis , qui necatu 
volunt ob expilatas pronincias, qmbus praefui/Iet. Atqui Vezi- 
5 razem baila , quo munere di eunt annales fundum fuille Duca- 
ginoglim, quum occideretur , no prouinciam quamdam admi- 
niftrat : (ed ad Portam fuprema cum potcilatc, vclutad claunm 
totius Ofrnanidarum imperij (edet, nccnili graulliimisde cau- 
fis alio iolet ablegari: quod in Sinanc prius, deinceps accidiilc 
10 meminimus in Ofmane V czirazctne conr ra Perfas milio, cuius 
locoUincProuczirazemesadPortacoftitutus fuit Mefites baf- 
fa,fpado vetulus, nunc iaiuis annonis rude donatus. Oturnziacu 
Turei dicunt. Prxter Ducaginoglim/efcrut annales abSelimc 
necatu lichen der c ba i lam , qui &c iple gener ipfius erat, & T azi- 
1 J fadem Cadilcichcru,& Seguanem baiIam,(otficij vocabulu clt, 
explicatu cap. r 90) qui nomen habuerit Bal Gemes. Id homine 
lignificat meile non veieenrcm. HaecdeproceruSelimiscxdi- 
bus hoc tantum loco memorantur. Addamus &: alias, aliis tem- 
poribus ac locis perpetratas. Muftaphx nece prodidimus fu pra* 
2.0 cap. 101. Chcndenu baflam Iouius trucidatu refert ante, quam 
contra Sophinu Iimailemin Pcrfiam progrederetur: quod vir 
magno reru vfu praeditus, iter hoc grauibusdccaufiseidiiTuafif- 
fct.Chufcincm baifam,Vczire (uu,fimili de caufa deinceps iuflk 
interfici, quod ci perfolitudines Arabt^ Cairu petituro cum ma- 
a, 5 ximis copiis, au cfcor cllet,nc temere tatocu exercitu tam perien* 
lofinn iter ingrederetur, vt in annalib.expofitu Icgimus.iEgypto 
potitus, ionuzem baJiam, (Ianu male Gcufraais & alij vocant) a 
Cheirc bego per calumnia delatu , feu furore quod a impulfus, c 
medioluilulit,vr cft in annalib. Colligamus imman is iambellu^ 
$c diritatis inaudit* facinora. : 'rimti octo paricidia, protfiis enor- 
mia, quibus patre veneno peremit, Achmeti Corcutiqj fratribus 
i,& 5 fratru filiis laqueo fauces elifinproceru deinde maximoru 
caedes totidc, Mu flaph^ bafi'^ Vczirazemis,Chcudeni baffi^Du 
caginoglis Vczirazcmis balEe generi fui , Ifchendcris iride baflae 

HHH ii 


I O. LHONCLAVII 

generi, Tazifadis Cadileicheri , Balis Gemis Seguanis baflse, 
Chufeinis ballk Veziris,& lonuzfe ballte : quae fane omnia qio- 
nam modo legatus Venetus, Aloyfius Mocenicus,vfque adeo e- 
leuare potuerit ,vt nihil fuifle barbarum in hoc tyranno dicere 
fitaufus,mihi quidem mirari fubic. - 

SELIMIS AVVERSVS AEGTPTT STRIAE *>VE 
Suit Anum expeditio. Canfiui GaitriMumciuci. Cir - 

c a fi, fac ^mnqmmontanu 

i o 

107. Siraulafle dicitur Selimes,aiteram aduerfuslfinailem Sophi- 
num expeditionem fe fufeepturum, quum reapfe Sultanu Cai- 
renfem inuafmus citet. Id aftu fecit, ne praepotentes duos hoftes 
hmul in fe concitaret; qui quidem inter fe reconciliati fuerant, 
animaduertbSelimis inftiruto, non minus ^Egypty,quam Per- 1 y 
(x interitum quaeretis, i ^acterca Ili mulos addebat Selimi Cheir 
begus HaIepi,(Iouius&:ahj Caiarbeium non re&e vocant) qui 
fuocum Sultano inimicitias exercens, dcfcchirum ab eo (c nun- 
tiabar,fi propius ad Halepum cum exercitu Selimcs acccfli/Tet. 
Canfaui Gauri nomen cft Sultani Cairenfis in annalibus hifcc 1© 
1 'urcicis , qui noftris corrupta voce nominatur Campfon Gau- 
rius. Huc Selimcs prcelio vicit, in quoSultanusipIe carfiis occu- 
buit. Cairbcium quoque, veJ Cheirem begum, hocprcehocc- 
cidiIIc,Gcufr^us tradidincui tamen deinceps ^gypro capr a Sc- 
JimcmcommcndafleCairum,in his annali busexprefle legitur, ij 
Dc Mamelucis abunde Iouius&ahj lcripfcre,quae paucis dum- 
taxat adtingamus.Ccperelub Friderico II Augufto. Durauir eo- 
rum focicras vel ordo cum imperio ccc plus minus annis. No- 
men ipfumfignificat militem,qui Ilipendia facit. Et militabant 
Suliano , perpetuisque bellis exercebantur, cqueftris rei praefer- 50 
timpeririffimi. Moricnte Sultano deligebant alium c corpore 
huc collegio fuo, liberis fu rfr agi is. Plerumq; tamen E miru ma- 
iorum , qui numero quatuorerant, aucloritatc dignitateq; Sul- 
eano proximi , ratio haberi folebat. Elcftus cuique Mamefuco 

centum 




so 








ZO 






PAND. HI ST. TVRC 4** 

centum Seraphinos pro felicibus aufpiciis imperij donabat. O- 
mnes neceflario vclOiriftiani erant, vel ex Chriftianis parenti- 
bus nati ; ncc in ordinem fuumvel Arabes, vel Saracenos , fiuc 
Mauros, vel Hcbrxos, vel Tureos admittebant. Maior eorum 
pars cCircaffis conflabat, fn pueritia captis, aut pretio diftradis. 

JEam ob caulam Zercas liiie Cereas quoque vocantur a Tureis, 
ob Circaflorum inter Mamducos prxeipuum numerum: qux 
natio nomen Quinquemontanorum habet , Iberis fme Geor- 
gianis vicina. 

roMMANBAT , , SVl TANVS VLTXMVS ^ i £ - 

gypti. Vlu Duueidar. Emir Jguibtr, 

Quem noftiorum hiflorix Tomumbcium vocant, Tureis 10S. 
eflTommanbai, nomine non vitiato. Quodofficium, quxue 
dignkas fuerit eius , qui dicitur heie Vlu Duueidar, cx ipio an- 
nalium contextu intdligi tu r. Initio commentationis huius, ca- 
pite tertio , Vlu llgnificarc notauimus cxcclfum. Petro Martyri 
Medie lanenG in deferipeione legationis Babyloniae, nonVlu- 
Duueidar^edHmirChebiradpeIlatur,quod Arabibus cftEmir 
Qiiibir, ideft, magnus Emir. Ea vox a nobis capite primo & 14 
fu perius cfl explicata. Martyr adijeit, Emir Quibit dlemagiftra- 
tum primum poft Soldanum , idque propterca , quod excrciti- 
busprxfh. Ergo Sanfouinus&alij falluntur, qui huius inhiflo- 
rix narrationibus ex Tommanbai Vlu Duucidarc , vel Emirc 
Quibire, fecerunt Admiralium Alexandri*. Rcperkur etiam a- 
pud Gcuffseum Dcrdar Quibir , vt apud Andrcatn Cambri- 
nium Florentinum , &: alios , Magnus Diadarrus. V trumque 
mutilatum ex Duueidare. Ncc Geufraeusfibiconftatin hoc ex- 
plicando, quum modo magnum MarifcaHum, modo Pradc- 
&um vel Admiralium , modo magnum i labuli comitem inter- 
pretatur , qui Graecorum in aulis erae » Si Petro 
Martyri , vt oculato tefli, htlcs habenda , qui hunc praefuifle di- 
cit exercitibus: fuerit fcilicct is apud ^Egyptios Vlu Duueidar, 

aai Serasker nunt apud Tureos efl, aut qui apud Grae- 

HH iij 


1 


IC£ 


# 


> 


4?6 IO. LIEONCLAVII 

. ci a^ ores olim dic ebatur. !Ni am f^acTrt/trp^wfefic non 

poteft, quem Praetor Gtrarciae nofter cum Beglerbcgo coparat. 
Eius verba fu peri u$ exleri pra leguntur, capite 6 6 . 

I I 

ELIC V L V ME K A. ZAMEERD1 GASALl. GA- f 

za Zo^ttKbs Gixz xus. Remle.Rama. 

Rammoia . 

> Vocabulum Melicul \ mera , nomen cius C iftlcijfiuc d igni— 

tatisdenotat Arabica lingua, quondam Mamelucisv fi tata, quae ro 
apud Tureos cft vd Bcglarbcgfvel (vti vulgo pronuba turjBeg- 
lerbcgi, hoc cft, domini dominoru,qui langiacos fcilicet,aliosqj 
begos fubfcliabec. Vide prolixiusex plicata cap.r 4. Zamberdi 
Gaiali, noftris eft Tam burdus Gazzcliej.Equidc hadenus opera 
dedi, vtminimecorrupta nomina, prarfertim propria, lingulis rj 
in linguis ederem. Gaza, cuius in his annalibus paulio ante men- 
tio fit, nota cft Pateftinaeciuiras, quae viros illuftres aliquot de- 
dit;& inter alios, Zofimum Gazarum ,orarorem eloquentem, li- 
cet paganum , qui necatus ab imperatore Zenone fuit , homine 
crudeli Sc mahriofo. is cft editus a nobis atufter hiftorite Zofi- ro 
mus Comes, & nomen illum fignihear, qui 

fifei aliquando fuit aduocatus. Eum KarulusSigontus V. C lin- 
gulis Icptimanispagdlatim , quum ederer ur, a me per vereda- 
rios, opera Petri Perna- Boloniam Balilara milium , hiftoriaTua: 
dc imperio occidentis inleruit, nulla beneficii mei vel vnico ver- 1 y 
bo mentione facta ; cui tamen anno 1581 (c Bolonix inuifenti, 
quumcxSabaudi i )ucis auladiieedens,ad Fcrraricnfemcum 
Ducis Augufti Septcmuiri Saxonis legaro, Andi ea Paullo, viro 
amplifiimo,& amico lingulari,comirandi eius cauia pro fici fcc- 
rer, magnas lan e gratias agebat, ingenue fatendo, minime fe (uu 50 
illud opus abiq; tnca communicatione Zoiimi, cum laude pu- 
blicaturum titille. Necdilfimulabac le, quum in lepulcrum fuu 
(ficenimadpellabat bibli othecam)me deducerer, Romam pro- 
fectum pcciillc copiam libi fieri peUcgendi Zofi mi ,qui efie fe- 
rebatur 




PAND. HI ST. TVRC, , 43* 

rebatur in Vaticana: nec tamen id 4 Gregorio XIII P. M. licet 
adhibitis intercefloribus iUuttrjllimis ac primi nominisfiiloci 
Cardinalibus,Farncfio& Eftenfi, cc rtis de cau' is impetrare po- 
tui fle. Quo plus, ore tunc quidem rotundo , mihi ic debere pro- 
y fitcbacur. Sedenim ad annales vc rc deamus, quod heic memo- 
ratur Remle,opiduPal«ftinar, varias appellationes habet. Nam 
&R.emle, licut heic, & Ramma, &Rama,&Raixi mola Mau- 
ris qui Arabes fune, ac finitimis nominatur: quod vocabulum 
terram arenofam iignificar,& aTurcbeft mutatum in Remle. 
ic Diftat x, vel xn, plus minus, militaribus Ahaticis a Giatfa, quae 
facriscft litteris Ioppc,ficab Iapeto vellapherodi&a * quod ver- 
fus Europam , ab laphcti filiis inhabitatam, t ut lu.s cius celeber- 
rimus fpedet. 

1 f c s IM V B A R E C. IKl NB l . M ESSIT AX A. 

Ia djunamafi. Cttbei SahuT a. Cuba. Trulld. 

l^aos dromicos. 

Selimes in iEgvptum cum exercitu profc&urus, quum ab 
40 Hiero (olvmis non procul abeffer, morem tyrannorum tequu- 
tus, quibus in ore preces lirer perpetuo funt, 

Dd mihi f Alter c^da, tu sium [anEtum^ videri , ciuitateMufuIma- 
noru etiam opinione sacram fandam mu i fere voluit. Harret e* 
nimbodicq; i urcoru in animis ea I i uc religio, fiuc fupcrflitio: 
vc voti rci,Meccha fua vifitata,non fe legitime ioluifie votum ar- 
bitrentur, niti Befchlchemam quoque, Cbrifti cunis nobilem, & 
Hierutalcmara adierint. Vocantautem Hierofolyma, *el Hic- 
ruialcm \m , lingua fua Cudfimabarec , quod nomen fignificat 
, t locum l tnedidum vel inclytum. Vefpcrtinar preces Tureis (unt 
Ikindi nemas,quar nimirum medio concipiuntur inter meridie 
occafum folis fpatio. Concepit hasinmeiTitaxa, id eit inalba 
meflira,fiuctcmploTurcico.Nodurnas,qux ladlunamaii Tur- 
eis adpellantur, Sc interuallo medio dici lolcnt inter occatum 


431 IO. LEONCLAVH 

Colis & media nodem, peregit in Cubci Sahara,Gue Seliara:vo- 
cabulo denotante templum in (patio fa iicum area, & cui faftigiu 
impofitum eft formae rotund.r.Talc faftigitjm Euagrio.icripto- 
ri ecdefiafticse 1 liftoria: , dicitur : Grarci reccntiores , vt Zo* 

naras, Cedrinus, alij , T rullum Sc Trullam nominant: vti quum J 
Cedrinus ait alicubi , Trullam fanda: maioris ecclefiaefurnicam 
corruiflc; quibus in verbis furnica fignificathabemem formam 
furni,hoc eft rotundam, non in longum porrectam, cuiufmodi 
teftis cooperta tempta Graecis >*«; vocantur. Vox Cubci 

nc Italis quidem eft ignota , vel uti quum Venetorum in annali- io 
bus legitur, anno 1416 ignem cxuflifle cubas templi S. Marci, 
plumbo te&as.Intelligitur autem lioc annalium loco pcrCubei 
Sahara, templum Solomonium hodiemu Hierofolymis , quod 
Sc cubam habet ciufmodi, T urcicis templis familiarem, &c am- 
pliftimam circa fecomple&irur arcam. 1 y 

RVRSVS AETHIOPES SIVE MA VR /, PRO 

{^Aegyptiis dr Arabibus . 

1 1 1. Cur Asgyptij Sc Arabes, olim Sulcani Cairenfis fubditi,nomi- 10 
nentur Jsthiopcs ac Mauri , a nigro colore corporum , diximus 
(itpra, capite 1 6 5. Sanfouinuscxprdlehacinliiftona, Cairifiue 
Misziris (vt nunc adpcllari , capite 6 1 notauimus) incolas Mau- 
ros vocat, vulgari confiietudin&Paullo etiam poft (equitur heic 
in annalibus, interceptum ab Arabibus Sc ^EdiiopiDus Tom- iy 
manbain,Selimi fuilfe proditum. Ceterum transfuga: dumtaxat 
heic vnius meminei ut annales T urcici , fcd hfftorici noftri d uo- 
rum ,qui Mameluci fuerint, natione Albanenfes vel Epi- 
rota*. Fecifte tradunthosrransfugiumadciuem 

popularemque fuum,Sinanem baflam, 30 

ciq; conliliaSultani ^Egyptijcum 
inildiis dctexiilc. 


REGIO 


4 n 


P AND. HIST. TVRC 

REGIO SAIT ; i^AEGT PT T PARS. 

Aythonm emendatus. 

Quod vrbem Cairum ingrefli dicuntur Sdimiani milites, id 1Ia<> 
$ fadumaiuntalij percam portam, quam noltri BalTuclIam vo- 
cant,&dcquapaulIo poft am piius agemus.Regio Salvid loanni 
Leoni Aphricano fuperior yEgyptus eft , quam Thebaidispro- 
uincia dixere veteres. Aytlwnuscap.y4,vteriam annales liiTur- 
cici , non Sahidjed Sate , hancadpellat; &: primam ac maiorem 
< o (id eft maximam } /Egypti prouinciam facit : quo loco notandu 
cbicer, fecundam prouinciam eiufdem zEgvpti viciofc fcripram 
Demefor , pro quo reponendum fine dubio diuifis vocibus, De 
Me fer: quod Gallica phraii denotar prouinciam Meicrcnfem, 
boc eft vicinam vrbi Mefer, quam rectius capite prxccdencidi- 
i j ximus nominari Mifzir, aut Miflir. Ibide quinta prouincia eu in 
vrbe Damiata,noncft zEliopoIis,ab dElio Pertinace Augufto fic 
vocara,quod au&oriPlatinac credidit Reinccciustied Hcliopo- 
lis.quaii folis duitas , vt in eadem -dsgypto quondam erat Her- 
mopoli^Mercurij duitas; Pano polis, Panis duitas: &: aliisa Diis 
t0 alia nomi nata: reperiumur, etiam a ridiculis illis Aegyptiorum 
numinibus quadam, vtacanibusCynopclisia lupis, Lycopolis: 
a felibus, dlluropolis. Piures Elias nofter Crctcniis in Nazian- 
zenum, quodam loco recitat. Corrigitor hoc etiam in illo ipfo 
Aythoni capite, quii dicit, haberi carnes craftinas, li3edinas,gal- 
tj linaccas: vt ledor malit carnes caftronias,id eft, vciuccinas, 
quam craftinas. 

CMESSITA DICTA C HAS ANIS ZAMI. 

jo Audorem huius mellitae fiuetepl i Cairenfis Chafanemvo* ir j 
eant annales hi Turcici, rediusproculdubio, quam velloannes 
Fraxineus, apud quem Hcllin legitur, vel Hclferichus 

in itinerario, cui feribitur Heften, 

proChafan. 


III 


4J4 


214 


2IJ 


IO. LEONCLAVII '? 

TOM MANS A IS SrSPENDITVR . FINIS REGNI 

• s 'wmini & Manducorum. Bab SttvvdU. 

. Memor.ibiliscft focdushic Tommanbnis interitus, 

pn Syriam Sulunoru regni finis. Suipcfus fuitTommanbaisxi S 

dicmcnfis Aprilis, aiinoChtifti.ino , fi 7) vtSanfcu'nusadno- 
tauit.Sumtum hoc deipfo fuppliciumad porcam Baflucllam vt 
idem retulit, quum prius ignominia caufa laqueo ad coli C, ad- 
penlo,per vi bem mulo mfidcnsdrcumdmaus fuiffct. Peuccrus 

BafiiclamSyn^ portam nominat.Sed melius annales indicauc- ■ « 

re locum ,n vrb.s vmbd.co, cui nomen BabSubcie vclSuvcci- 
Ic, quorum iliudiigmficatponam.hocpiatcam. 

iMORBrS ET MORS SEL1MIS, JN LOCO FA- 

tali. DephteraarUr .Bairam maius d" minus. 

Dc pagolnzuadiaum Nuperius, numero 74 .Non procul ab- * % 
cft a Zoilo.fiueZuruIodiue Ciurlolouij.de quo di £hun itidem 

cap. 16 & 1 5 » 3 -Nec longe a Zurulo diftat is locus, qui Seiimi fa- 
talis propter impietatem erga patrem bis exercitam, prcelio co- 
muteiido, venenoq; praebibendo, de quo di£um cap.io . /uit. 

Lt bis hoc loco Turcici quoq; fatentur annales, fatali Selrmclo- 
co diem iuum obnilc. Caufam mortis ad tulit ci puftula /iueear- 

buncuhjspeftifcns vr Turei memoria: produnt. Sanfouimiscx 
a nsrc crt,p agam fuiflecorroliuam,inft:ar gangraena:: quode- 

cjtiideni non puto propter interitum Selimis fubnum,quu tran- :t e 

g. .xna tardiores plerumque progrcflhs faciat. Dephterdarifiue 

1 cpncruarlan/untvel Rationales, velquxdorc^velfvtinunc 

T^fr * Tft * F a fidC n C ° nf 1 i,ijnj cam crx.Baitam, maximum 

T musRftumcft, inftarpafcliarisnafl:ri, quod menleRamaza- 

necdcbranr, quo Sc iciunium iuum /eruant, integro menfe io t o 
dierum,a crcpufculo matutino, vfq* ad folis occafum , nihil cibi 
porusuefumcmest&abfoluto ieiunio, fiiuboc Bairam, pafcha- 
mm morem peragunt. Duplex a iit Bairam Tureis in Vfu eft. 
vnum,nienfeRama2ane,de quo uunc agimus; & quodBuiuc, 

iiue 


PAND. HIST. TVRC. 431 

fiue maius , aut mgnum adpellant. Eius fupra memini mus, cap. 

1I& , v AI tcru, fexag ima plus minus ab hoc diebus celebratur, 

& Chazilariorum Bairam dicitur, hoc ea religioforum, qui pe- 
regrinationem voti crgofulcipmnt,ad viflcandum Mahumetis 
j Prophetae liii fepulcrum Mecchanum,vr induleentias peccato- 
rum fu orum iftic impetrent. Quippe ceteri ad huius obferua- 
tionem Bairani non tenentur. Ideoqj CutzugBair am ab eis a l- 

pcllatur, vtifcftu minus, aut panutm.Meqi vero bbi quidquam 

ad impetrandum veniam admiflovum facinorum, procelle pu- 
io tant lolam Mecchani templi vifiutionemtin Bet hlenema quo- 
que eum Hierofclym is adeant, vcipaulloantefignincabamus. 
Hinc vero certum mortis Sultani Sclimis tepus colligitur aho- 

quicontrouerfuni. Quip; elegittirapudlouium^xftHtauScIt- 

memannoChiilbano . j i 9> die 14 mcnfis Februarii : quu San- 

1 5 fouinuSj&alij, verius omnino tradat, id accidide mcfeSeptem- 

bri, armo 1 510. Quippe BuiucBairaro tiincmftabat,quodSe- 
limes celebraturus erat Hadrianopoli,u fupemes rutilet. 

SOL EIMANES INITIO REGNI BEL GRAD VM 

obfidet. Bur^urddcn CUTR Cd capit . $4- 

bacz>, Sabatia. 

Cauta, cur regnum aulpicatus So 1 eimancs,V ngaris mox bel- iiG 
Ium inferret, non erat alia reapfe,quam certa Ipcs occupandi 
Bel gradi, cum cctcris cius regni prouint iis &c opidis,' ege Ludo- 
2 j uicOjVladiflaiF. necdum perartatem ad gubernandum idoneo, 

&c procerum inorum, tam (arcularium, quam ec< Idialticorum 
contemtuiexpofito:quipollliabitadignitatc regis, & l.dmcrci- 
publicse,fuis dumtaxat commodis, ambitioni, luxui.faftuiqjab 
hominum memoria inaudito,ftudebant Occafionero veropa- 
ic cis abrumpendae, Spanduginus hanc expoluit:quod legatus So- 

leimanis,ad denuntiandum Vngaris bellum mi ilu$,ni tributum 
Solcimani loluilfent ; non modo non exceptus abeishonorih- 
ccjverumctiam tranatus praeter legatorum ius fuerat : idq; pro- 
pterea , quod vindicare (e dc Sultar.o T ureico vellent , ob igno- 

111 >J 


io 



tl? 


436 10. leonclavii 

miniore .ic itifo eme! habitos a Sclime priuslegaros fuos. Bur- 
gnr<lclen vao Sole, manes prateipiendam pmauir.nc quaSauo 
fecundo Belgradclibus obfellis.ad quorum is moenia Danubio 
mugitur , vemrefublidia pollent. Quippe Burgurdeien Turei 
vocacllud inripaSam fluminis opiduro, quod Vngaris Sabacz J 

adpai.uur.cinaumvndiqueSauo.m quem Drinusibidem ac * 
flaconbus amnes, influunt. Bonfiniusreferr.annoChriftiano 

1 4 0 nmain fuifle ve! occepia aedificari molem Sabaz , cuino- 
men Tureus .ndidertt vti Sabaz vocaretur, quodTurcica im- 

gua mirabile quid (ignificet-lnceliigitautemTurcinomineSul- it 
tanum Muehcmetcm,Baia(itis patrem, Selimis auum.Soleima- 
m ptoanum^ppe Mucliemetes.a Belgrad, obfidione.anm, 
Cbr, bano 1 4 f«, muifli ducis Huniadis virtute turpiter rcic- 

flus.hanccxlhuere 1 4 poftannisarcem voluirad Sauum.ere- 

I ■ /y* r| : vl inde fines Vngaricos m ludere pro Iu- r * 

bitu poilct. Hinc mmx munitioni fuperbum nomen datu Bon- 

nmus putauit. Sed poftea lamen Sabatiam .vclutiSauatia, aSa- 
uo flumine potiusdidam iaterur.Rcx autem Matthias , Huni*. 
d,s filius, anno Chriliiano i 47r , Mucbemetcadhucfepcrrtite, 
Sabarum vi expugnatam recepit: a quo tempore noitrorum in 

potclhtc manlit ad hoc vfq, bellum Solei mani cum. Alba Gre- 

ca potitos Tureos notauerenoftri anno ijii } dic24limij. * 


RH ODl OBSIDIO. MEXM E RE. MARMORA. 

Portm Phyjictts. 




‘ ^ M | tntc ^" 3d,tlonc ‘ li ^»™fiipra,cap.t i .Vidcndaqtio- 

que Natoli* tabula Geographorum principis Ortclq. Mernic- 
j-rt rC '- S a^pclfeturopidum Anatolix maritimum, a cuius por- 

ru diftat mteruallo non magno Rhodus. Opidrnomen Grlccis 1 
cTl Marmora, portus autem , Phifeo , pro quo legitur in Ortclii 
NatoluFifcluo.non re<3e tamen, quado Phyfcusetiam Sophia^ 
no ien bitur. Situs cft eregione portus Rhodij, quiabltoc dum- 
taxat xvinmiliiaubus Gracis diti ungitur. 


MEGA- 


4 J 7 


PAN D. HIST. T VKC 

kJMEGALO m ASTOR RHODI. 

StAnkot. Bedrum. 

Graea voceTurci quoq; /Mylw vocant magnuRho- tiS, 

« di Magiftrum , vel ordinis equitum Rhodiorum principem. Is 
1 erat id temporis Philippus Villerius Liladamus, natione Gallus: 
qui Fabricio dc Caretto naro e fami lia Marchionum Finanen- 
fiura in Liguria Saxonici fti rpis,nec ita dudum mortuo/uccel- 
ferat. Deditio R hodi fa&a fuit anno Chriftiano i T 1 1 »^ 1C 2 f 

o menfis Decembris, videlicet natalicio Chrifti, quo etiam Solci- 
' manes vrbem ingredi voluit. Erat in poteftate Rhodiorum c- 
quicum nobilis quoque Cos infula, Hippocratis medici i patria, 
quun Iuli naur* Lingo nominant, Graari»»*.™!»'-;*'»'. 
Turei Scankoi. H tc itidem Soieimanis in manus, amifla Rho- 
5 do , venit. Arcem quoque Bedrum fequutam mox aiunt anna- 
les horum exemplum Ejm Marius Niger exifhmauit efTe Bran- 
chidas Caria’ Srra bonis, & Petrum vocat. Idem Halicarnaium 
vetarem putat refpondere Caftello S. Petri , quo cnunc . una 
lesliiloq uuncur. Notus quidem eft (inus S. Pe tri , ncaCa c. o 
c l J p f ri dichis: fcd vtrum referendus Iit ad Halicarnaium, an 
" ad I.i fum Cariae, finus vt Ialiusillc Plinianus lit, equidem alus 
definiendum relinquo. 


fcj 


FINIS DVCATFS DV LG A D ! RE N S I S. SCACff 

Suvvar.Zuirid.TzMtifai. 


Quemadmodum artea,capiteiy7 ,quofdam oflendimusan- 

ticipafle finem regni familixque Caramanicardic etiam fac um 
in Aladeuliorum familia, fineque principatus Dulgadirenus, 
c videmus. Quippe noftfi volunt, eam deliilteiub imperio >ch- 
mis.anno Chriitiano i y i 4 , quo tempore captus &r occilus hut 
Vftezalucs, vtifupra declaratum. I urci vero tradunt illi nulle 
fubflitutum a Sc ime fratris filium Atim begum , qui Scha- 
cht Suarcnfis filtus heic adpellacur. Is leptcrn annis a moite 

* • 1 1 1 iti 


115 


45* 10, IEONCLAVII * 

prurui potiti» i mperio , nunc tamdcm fub Soleimane frelcrans 
in hei iis c medio tollitur. Scachi nomen iisgentibuseftfdmjJia 
ic,deqtio commentationis huius initio dixinms.Sie in adpcndT 
ce Rtineccij ad caput» Aythoni , Siruanfi non pro aiiodcbce 
acopi , qn ;m F ro Scacho Siruani , qui Media’ Scachus huc rex 

efbiic&PhdippoBergomati quidam nominaturTzani^s vo ' 

cabulo corrupto exTzani Scach ,quiTzanorum Sc aJ.m’ 
genus itidem Ponticx,ficuc & Suarenfesad Pomum Colchi’ 
dcmue pertinent, velLazi, vel eis proximi. Ac funtiidetn hi Sua 
renies, quorum regionem Orteliusex AlphoioHadriano Zoi- 

riamnominauit. * ** 10 

y_AICAS BASSA CHASNADAR BASSI. APo- 

< hr-jfuriui Bonfinij. Afocrijiariui. 

'• Uibet heick&orillum Aigafcm bailam , quem fopraindi- 

cauimusalouiovocc Gi*ca nominari Aiacem. Oriundus erat * 

e CimCTa,nonproculaCorcyra, trans linum lita, qqam Leo Sa- 

r.ens A uguftns Cliiniaram in noudla dc thronis adnellat & . 
cun; Eurht o-o ibidem ad quintum a Corcyrx orido & arcibus 

md.urciii,. • N-upaeli metropolitano fubycir. Supremus rhe- ro 
iauranns m Ori.cis Porra; Olmanicar Chafnadarbaffidicitur. 

. u cxplicanoiuum, non mulco poft , locum inuenict. Et fimr 

in omnibus regnis' The ( a urar ij , quos BonAnius dici Romanis 

i coi e^CjraasApocluyiiarioscxiftimanSj fallitur. Non e- 

rrnn apud hos Apochryfiarij reperiunturvfquam/ed Ap otr i/; 

r>j. loiyc d i uerli nomen officij.cjuo fungentes, A relponbs alioui f 
I anile v ocarunt. Ora ci liodic Ire internuntios & legatos adpei- 

PETROVAR. S1RMIVM. T R ANCOC HO RI ON. 

IfttCi itus lu clonici TCCflS pf. 

cfu-sdjficclre. 

‘ V3r3din r PetI j a j cirar > Vn S ari PctrouafadpelJanr 

ocej.,ciuuatem I eut,vei ^«M.Sitam in libero colle vidimus 

ad 


5 * 


PAND. HIST. TVRC 45 ? 

ad Danubium, ih ea parce regni Vngariar»qua?aSalankemene, 
Tibifci oftiisobuerfa,(di&um dehac capite ioe) vique ad Vara- 
dinum hoc Petri. Sirmium vocatur. Graeci, Francorum acarde, 
miwth recentioribus in hiftoriis dixere^ Quod annales aiut, 
j pugnatum inter Soleiroanem & Ludouicu circa tempus Jkin- 
di ,dc notatis capite 1 1 o lettor mcelligit. Etenim quod Chriflia- 

nis vefpertinarum precum tempus eiljiora nimirum tertia poit 

meridiem : Tureis Ikindi nemas adpellari notauinuis. Stepha- 
nus Broderithusin hiltoria de hac Ludouici regis Vngari clade, 
i o dimicari ceptum refert hora poit meridiem fere tertia, qua’ Ici- 
licer a Tureis etiam memoratur. Hic aurem Ludouicus,eius no- 
minis apud Vngaros fecundus, Vngaria: Bohcmiaqueicx, ad 
opidum Mohatzium , (Mugncium libuit aliis nominare) pro- 
deatis vndique copiis fuis,proelio femet eripiens, in vicina palu- 

1 5 de ) nuumin alciorem paulto ripam euadere conare tu r,& equus 
regius poflenorihus pedibus infiftcns,fruftraque faltumin ri- 
pam adtieri mi naolie rs ; in dorfum vnacum vectore corrueret, 
itavterarar .natus fefquipalmis inaquat lue Jento gurgite de- 
pretias tu ;h> cat . is interiit, anno Chriftiano 1 52.6 ,dicmenus 

io Sextilis i v,l 0 ,nnis 15 lptifta: Jccollationismunon;vd;cato,pro 
quo na.aiem . I>j n >a r .Ntc ponunt, id e.t ac iuni.Fiiiuscr.it V- 
ladillai lagellon f C vEmiri Polonix regis nepos Htrt m ha- 
buit Annam C indulcofcm , regiae Nauarrcna. Itirph apud \ al- 
eones, in G dii :-,q t.v aulla cutc vel pelle te&urr. in hicetnc U- 
jr d it, quam po c 1 m arte naturam iuuantibus,cll confc- 
qimtus. H bit unh >cmfchcis ominis loco. Pater baptil fando 
pro more Cluilii ino , Iulij nomen indere decreuerar ; ied aliud 
fu ad ente matre Ludonicus fuit adpeilatus.Hoc itidem oniino- 
litm plerifq ic vifum ,quod vnus hoc nomine rex 1 m ndain a- 
ic pud V n> aroi. p;r iter Polouos rerum potitus lu:iiet,S;g luutn 
di regis A' poit imperatoris ;bcer,e Gallica familia reguni Nca- 
poliranortim ortus, ideoque Loifus vulgo dictus, qui monens 
mafculum heredem poft fc nullum reliquerat. Narranti; r N a- 
lia , qua; infelici iuueni ( quippe vigefimum primum .etatis age- 


44« IO. LEONCLAVI! , 

bat annum, quum interiret) triftiffima quatque portendere cre- 
debantur. Retulit aliquando mihi gcncrolus & illuCris Baro 
Kitlizianus Ioannes , querr honoris caula nomino, libi notam 
fiiifTe matronam honeftiflimam, gente Bocciana nobili cum 
primis apud Silefioseditam ,&cquiri Sueuo Stainanx familix f ’ 
nuptam. Eaiuuencula mifla fuerat in aulam Ludouici regis, vt 
cflet in gynaecio regi tix Mariae , Karuli V &: Ferdinandi Augg. 
fororis, Ludouici coniugis:&: quidem a morte regisomnium 
concernatis animis, &ob metum aduentantium barbarorum 
trepide gynaecio prxfcrtim fugiente . coronam regiam , ab aliis r 9 
1 -rx formidine ncgie&am,con feruaCc dicitur. Commemora- 
bat hanc Baro nofter recitare folitam , nonmulto ante regis in- 
teritum , quum Budx rex ageret, ac pro moret hufis arcis fori- 
bus pranderet; (mifere quidem certe vi&iraflc regem hunc, de- 
fraudarum & contemtim habitum a proceribus Vngaris , regio i f 
interim luxu diffluentibus, teftis oculatus Herbei itainus Baro 
memorix prodidit) accefflflTc ad arcis portam fpc&rum quod- 
dam , vccucntus docuit ,in forma hominis foedum in modum 
diftorti <?-' claudicantis : <draq; voce flagitafle colloquium regis, 
cui ncceCario quxdam indicaturus cilet, ad regiam rcgniqjfa- 1» 
lutem pertinentia. Quum que neglc&us initio, quod in aulis he- 
ri folc^nunc altiori clamore, nuceiulatu adhibito, id vri quam- 
primum regi fignificaretur, peteret: tamdem hominis iinporm- 
nitatecommotosquofdam ,quum extra regem ipfum nemini 
fecretum iioc fe patcfadturum diceret , rem ad regi m dctuliflc: r y 
qui mox abire quemdam c fplcndidioribus aulicis, & limul.ua 
perfona regia, quid iftuc arcani eflcaquxrerc iulIerit.Tum vero 
claudum dium de arcano reuelando velut a regeprxfentead- 
pcllatum, negaile primum, huncelle regem : deinde fubieciflc, 
regem, qui le audire nollet, breui periturum ; atque his prolatis, 3 9 
m oculis omnium cuanuille. Memorabilis fine pl ures ob 
caulas I11 Coria, quam equidem loco tam idoneo, 

minime putaui lilcmio prae- 
tereundam. 




no rvs 


PAND. HIST. TvRC 44 i 

KO VVS DER VI SL ARIO R VM Mo TVS. 

Qui Calendcres Tureis dicantur, qui Dcruiflarij, declaratum i2,i * 

luperius capite 171. Derutflarios quidem cfle nomen generale, 
quo Calendcrcs Se alii capite ditfo rccenliti comprxhendan- 
5 tur,vcl lioc etiam ex loco perfpicitur. Calender autem Zelebi, 
lignificat Calendcrcm fine religiofum nobilem, ex caufi in ipfis 
annalibus expolita, quod originem generis Icilicet ad Ciiazim 
Bettafem referret} cuius, vt auctoritatis olini fumtnae viri,men- 
tio Facta Fuit in vita Vrchanis Galis, Ofmanis filij , non procul 
10 ab annalium initio- 

% 9 , 1 , 1* 

SANVM ERDEL/I SOLEIMANES VNGARIAE RE- 

gem creat. Caufe progrefjtutm, quos Turei 
fecerunt m Vngaria. 

Dc Bani dignitate tractauimus capite 174.de Ardclio vel Er- 11 5 * 
delio, capite 103. Bantini heicErdelij vocant annales, quem no- 
Itri noti Banum,Fed Vaiuodam Erdelij fiuc TranlTiluaniar, per- 
petuo dixerunt. Is tunc temporis erat Joanncsde Zapolia, Co- 
10 mes Ci pificnfiSjV ngaria: pellis; qui ante prcclium dc indultria 
tardiusad Ludouicutn regem copias auxiliares ducens, regem 
cum fuisinextremu illud dilaimcncoiecifle creditur, vtatnbi- 
tu nefario pcrucnire,caelbLudouico, genuinus icilicet Vnga- 
rus,ad regnum pollet. Eam obeaufem d udum quoque I .udoui- 
ij ciFororcm Annam , Fer di nando, magni Maximiliani Caninis 
nepoti defpofam a Vladillao patre paulloanre, quam c viuis ex- 
cederer, ftultra licet ambiucrat: vteo plusimis ad regnii, Equi- 
dem Fororius regis fu i fler fa&us, haberet. Ipfiusauce m Ioannis 
Zapolienfis fororem primo (ibi matrimonio iunxit Sigifmun- 
50 dusPolonix rex.c qua rame nullos fu fccpit liberos mares. Poft- 
ea luam loanni filiam IFabellam ,ex altero coni ugio natam , Si- 
gifmundusvxorem dedit, vt infra dicturi prolixius fumus. Cre- 
dutur Ioannis caulae tauifle Poloni , eamq; itudiis maximis quu 
per alios, tum per Hieronymum Lafcum, A! betti patrem ,Solei- 

KKK 


44 * 


IO. LEONCLAVII 


mani Ofntanidac,ac Franctfco Valefio Gallorum regi, bonis fci- 
liter illis confoederatis ac 'ociis, in detrimentu reipublicx Chri- 
ftianx comnicnd alie: ne quieta totius Vngarici regni poflc;lio- 
ne potiti principes A uftriaci, formidabiles ipfis etiam Polonis 

fierent, qui i?.neilimuIusxmulationisFranciiciquoqucregisa- J * 

nimutn perpetuo pungens, eum ad coni ilia nefanda, reiquepu- 
blicx perniaofa , cum indelebili ad omnem memoriam pofte- 
ritatis infamia lua, perpulit. !ta nimirum pcrambitionem& in- 
uiJiamfuit ad tractus invifeera noftra fouus & iuratus hoftis. 
Vtiuam ne nunccti.un fucata libertas eledionis, & foederis Of- i a 
mauidaru cum vicina Sarmatia prxtcxtus , ac dcteftabilis quo- 
rumd.un ambitio, malum aliquod Europar pariant; quod Deus 
tamen optumus maxumus omen auortat. Notari quidem an- 
nalium verba debent, quibus Ioh annes hic Tureis non electus 
ab Vngaris rcx,fed BanusTranffiluania: nominatur ante, quam i f 
Soleimanis beneficio fcilicct regnum obtine; er. Idem Banus 
detuliile fuadiciturSoIeimani obicquia.Quid aliud hoc, quam 
factum i'uifleclientem,vcl mancipium potius Soleimanis? Ma- 
gis id etiam paret ex eo, quod ("equitur: Soleimanis imperio Ba- 
niini fc fummififle,velfiibdirutn Soleimanisfadum c/lc,ficut zo 
ipfa verba Turcorumfonant.Hxc fcilicct ill.i libertas cft, quam 
ore iaditanr, qui Tureis firmet adiungunt. 1 'rudus autem bonae 
protedionis huius &: patrocinij Turcici , paullo poft ex capite 
zyo,&r ipfis ex annalibus, vbi de morte Ioannis,&filij matrifijuc 
in TranfTiluaniam relegatione narratur, luce meridiana clarius i j 
adparebunc.iiemque de fupplemcnto annalium nottro , vbi ta- | 
dem videmus, ambitioft parris, &: reipublica; noxij filium, Aria- 
nx fcdx patronum, quae Mahumetanis fores aperit, fine liberis, 
in ipfo xcatis flore,iuilo Dei iudicio, rebus humanis exemtum 
fiaiile, Notum vetuste verirt imum quidem oraculum illud: 5 a 

Fnujfa f iorum tojieritas, inftutjla (cdeflum* \ 


VIENNA 


■ 


f[ P A N D. H I S T. T V R C 44) 

VIENNAM t^Af "STRIAE SOLEI MANES OBSIDET. 

| W ctfeh. Vtridonian*. Ofirikion . 

Huius obfidionisau&orSolcimani fuit laannesZapoliefis, a. i 4 
■ hotlis Germanorum, cum V ngaris fuis, parum sequis nationi be 
y ne de fe meritae. Nec in illa caecitate fuadementes perfpiciebat, 

I li Soleimani licuifletin Germania pede figere, (quod lime quo 

minus fieret, pcripfos non ftetit, folo benigni numinis fauore 
pcftem illam noftris a finibus aucrtentejnon minus Vngaroru 
i libertatem oppreflurum fui fle barbarum, quam noftramiafrott 
I o te fcilicct,& a cergo iam ipfisintra fepta fua conciti fis. Vienna 
Turris eft Wctich. Vetus ad pe! latio V indomana legitur in No- 


doniana: ficut obiter fuperius etiam capite primo commenra- 
i j tionis huis indicauimus. Regioni nomen non ab Auftro datu, 
quod ab Auftris perflari crebro foleat, vtLazius fcripfit.fed ab 
oririali ficu, refpechi reliqua: Gcrmanix, vel c Praetore Graxi^ 
nt»rtroparet,quiGra:cisttiV<w9i fuo quoque tempore dicHofte- 
ditdd enim nomen Oftrich, vel OftRcich, Germanis fimpli- 
% o citer fonat regnum orientis, vel ad orientem fitum. ( ‘uod fri- 
goris vi narrant Turei Solei mane ab obfidione diicederc coa- 
&um,excufandiSuitani fui , fuorumque caufa facium. Quippe 
conflat, Tu reos vicies muros vrbisfubiiflc: vicies a moenibus 
virtute propugnatorum fuillerepulfos : adeoque tamdem, fra- 
ay meislicct ac Fufi; bus adhibitis, adigere fuos amplius ad oppu- 
gnationem redintegrandam nulla vi potuillc.Hinc vrbis capie- 
da: dcfpcratio Soleimanis animum fubiir ,vt adparcbit cxipfi 
I Vicnncnfisobfidij deferiptione, quam ad finem libri huius Ic- 
£lor inueniet. Cepit in morem fugse Soleimancs reliquis 





.44 4 ' IO. ‘LIONCLAYII’ 

1^/fLT'E R d SOLE /MANIS CONTRA GERMANOS EX- 
j pedit ic , Cajan Mubahgh cum (his a Er i der ico prin- 
cipe Palatino cxjm. Pal.it morum m rem - 
publicam merita. 

ii$. Intel figunt annales Hifpani nomine Karulum V Auguftum, y 

Hifpaniarum regem :qucm Imperatorem Romanorum infitia- 
ri folebat Solei manes, quod fe belli mrefucceflbrem Conftan- 
tini magni diceret, qui tam occidentis, quam orientis Fui/Ict im- 
perator. CaianisMichaloglisnomen apud Soiterum,qui ex no- 

liris hoc bellum eleganter deferipiit, non legitur. Vaiuoda- ad- io 
pellatio,quaeC;i(ani tribuitur, capirancum ligmhcat. Cxfus cu 

iuis memorabili clade fu ic a Fridcrico principe Palatino Rlie- 
ncnfi, auxiliorum imperij fupremoduce, qui poftSeptemuirali 
dignitate fulges, honorata grau iq uefcne&a vitam in terris clau- 
fitiuam. Sereni llmu fuic Palatinorum principum familiatam iy 
fupcriori.quam Itoccontra Soleimanem bello, perutilem im- 
mortali cum laude (uarcipublfcas Chriftianxnauauic operam: 
quum ooidla \ ienna Philippus» e Friderici fratre Ruperto na- 
tus, ini ico nihil id temporis munito» contra vim potent illimi 
lioflis defende ndo.fiuin pro lalurc patria: caputdeuoueret: Fri 10 
dcricus oc \/J.g.ingus fratres Crcmblij , ad decimum a Vien- 
na Japidcni,cum copiis in omnem bene gerendi* rei occafione 
intenti fubfiilerent: ac nunc demum anno tertio redeunre So- 
le. mane, primus Fridcricus ad defendendam Auftriam aduo- 
Jarec,C5c paratus ipie barbaros imparatos 6c imprudentes inua- e j 
dtie , c.udtrer, profligaret. Hoftis quidem ellogium, de cxfoab 
Afaaianh CafancMichalogli, ad huius familiae laude pertinet. 


C ORO N L\ 1 N S VL A SAL F> B ADR A, 

capt.e a noftrts . 

i 6 De Corr.ne ditium capite 177. Infu 1 a Bahijoc rseftadipiam 

Coronen. Inori proxim.is^quemincoIdmGra:: i»Turcisin vrbe 
habitantibus. Hinc intelligiporcft, quod Jj udOrteliumlcgi- 

mus. 





PAND. H I S T. TVRC 447 

mns.Coroncn in Meffenia Peloponcfi , Sophiano dici Coron, 
Mario Nigro Ni fi. Quippe m* Graecis infula fignificat, integre- 
qoe d ci debebat Ac toti nomen vrbi a parte Niger dedit. 

Badra 'i 'urciseffertur.Pclopondivrbs: i btraflo vocant Itali: Pa- 
5 trx quondam Grxeis, numero multitudinis, enuntiabatur. 

CHAIRADIN BARBAROSSA. CESAIR. 

m 

Notionem vocabuli Chairadin capite 36 dedimus. Heic 7 
10 nulla fit Horuccij mentio propterea, quod perierit ante, quam 
pro Tureis aliquid infignisrei gefllTer.priuatis contentus com- 
modis- Maioris natu frater Chairadinis,fub archipirata Kcma- 
le nomen rem conieq nutus e piratica, Sci imem Arabem, le- 
gni Aigerienfis heredemjeui rogatus (uppetias tulerat, per inii- 
1 y dias in balineo necauit , vrbem cum regno fibi pci v iin adie- 
ruit.Exftin&o deinde Hotuecio, cuius interitum Iouiusdefcri- 
pfitjChair adines frater v &ipfepiuta nobilis, in polle ffion e regni 
fuccefitt: tamdemque Soleimani fa&us loge earifiimus, cagef 
fit, qua* deinceps in annalibus exponuntur. Ad hunc pci c. ioj.c 
2.0 oinnia referuntur heic,de canta prxlcrtim Cefaire,qux a fratre, 
dum viucier,<!efb fuerant. Ccfair Numidix metropolis, A!ge- 
riuin vulgo dicitur. Prifcis erat lulia C^farea.Nicolaidcs aN lau 
risGczeiV, Arabibus Eigezair dici putat, nomine fignificantcin- 
fuUm.propttr Bilcarium & aliarum infularum viciniam, fane 
i l ^ ridicule: q ium vtrumquefit idem , nili quod alteri additus efl 
e l vel a l articulus Arabicus: &: vtrumqus corruptum fitex 
Cxfarea, iicut& Ccfair. llarbariam vocari maritimam Aphri- 
cam initio fu pplementi annalium noflri monuimus. Af- 
prorum quadragies centum millia faciunt cen- 
tum millia ralcrovum , pretio talcri v* 
nius ad 40 afpros reuocato, 
ficut oftcnfum efl 
capite 18. 

KKK iij 

> * % 





44^ 1 0. L E O N C L A VI I 

OFFICIA PORTAE OSMANICAE PRAE - 

apu4,cuiufmodi fimt hodie. 

’ Prius, qu.im accedamus ad explicatione officij, quod Chai- 

radines heicconfequutustraditur,fupremi videlicet bcglcrbegi 
maris.-vno tamdem complebamur loco totius aulx, velPortx $■ 
potius Ofmanicx officia prxcipua,rcbufi]ueTurcicis explican- 
dis & incelligendfs necefiaria. 

Primum hxc fciri oportet ei Te duum pJ ane generum, aliis in- 
tra faraium deputatis ipfiuGnetSultaniminifteriis, acrurfusa- 
liis extra faraium fiia obeuntibus munera. , 

ImrafaraiumhiSultanofermunt. 


Capi Aga,vcl Capi Agafi. Prxfeftus aut Capitancus Porta?. 

Oda Batti, cubicularius maximu$,&prxfe&us Itzoglanis fa- 
rai|. Adolcfccnres funt, qui abxtatis o&auo, ad vigeflmum an- 
num vfquc,proSuIranoaIunmr&:educamurintra faraium, va- 
ri eque pro indole fuainftituuntur, prx/ertim vt legere di fcanr, 

& fcribcrej&iacularij&equitaredegumque Mahumecanarum 
fummam percipiant. 

Chafnadar bafli. Thc/aurarius maximus. 

Kilerrzi bafli. Difpcnfator maximus. 

Scrai Dar Agafi, vel Serai bafli. Supremus faraij prxfeSus, 
abfente Sultano. 

Et hi quidem omnes fpadones vel caflrrati funt,ac finguli fub 
fe piures alios, itidem caftraros vel eunuchos, habent. 

Secundum hos,trcsinprimisadolcfccntes funt, ipfiusSuIta- 
ni minifteriisinferuicntes,quorum hxenomina; 

Silichtar, qui arcum jfagitras, arma cetera Sultani portat. 

Tzohadar,qui veftiumSuItani curam gerit, eiufqricaraman- 
gium portat, ad arcendam pluuiamfj£lum. De hoc plenius di- 
ttum capite 199. 

Kiuptar, cui potus Sulranicommendatusefi:, $£ quifemper 
eques etiam pro Sultano fert aquam fccumin lagena. 

Perlinet huc etiam, id eft, refertur inter officia iaraij,Boftan- 
gi bafli, pratfc&us hortulanis : cui deletorum e Chriftianorum 

liberis 



xo 







447 


ic 


p A N D. H I S T. • T V R C. 

liberis Atzamoglanorum fupraquatuor millia parent. 

Sunt autem his omnibus fui tam vicarij, quam alij officiales 
adtributi , qui pro antiquo more gradatim ad dignitates ilipre- 

mas adfccndunt.Inleruiuntautem rceenfid hadlcnusipfiSulta- 

j no intra faraium,ac iiqiiidem eques e laraio prodic , omnes eum 
comitantur: fin aliquo fe mari confert, i pfeBoftangis balla cla- 
uu catcaejfiue nauigi i ,quo Sulcanus vehitur, tenet ac gubernat. 
Ad faraium quoque pertinent hi, quorum nomina fcquutur; 
Zefchnegir baflhprxguftator maximus, &praeguftatoribus 
ceteris, plus minus centum, pr x fedtus. 

Mutpac Eminijprxfedus culi nx*, vel rei cocinariar. 

Acilii bafli, coquus maximus. 

Extra faraium hxc officia numerantur. 

Primus omnium locus eff Muphti,qui fupremusefl: Alcora* 
ly ni fiue Malium ctanx legis i nterpres:&: auctoritatem apudTur- 
cos eam obtinet, quam Papa iiue Pontifex maximus apud Laci- 
nos;apudGrxcos, Patriarcha, 

Huic proximi funt Cadilefcheri vel Cadiafchcri' , fupremi &: 
ordinari) militarium cimliumquc eaufarum iudiccs: vnusper 
Grjeciani vc! Europam, didtusRumcli Cadi lcfcher: alter per A- 
fiam, A nacol i Cadilesch er: quibus tertium Sclimes primus ad- 
iunxiqpoftfu badios Armcniosquofdam,Dulgadirenfes,.digy- 
ptios,Syros,Arabcs:ideoque maius cfl huius officium, propter 
multitudinem populorum, &ipfarum regionum amplitudine. 
*j PIuradchisdiximusfupracap.29. 

SeqnuturVczirbaflijCapitafciliccrconfilijSultanini.Quon 

dam nonnifi tres aut qu acuor Ve zires erant , vd paullo poft cx- 
poiiemus.Sed nunc vel pluies , vel pauciores, prout vifum fue- 
rit Sultano, deliguntur. Supremus, qui Vczic azem Tureis ad* 
jo pellatur, folus vniuerfum maxima cum potefEate adroiniflrat 

imperium, ceteris in diuano( quod ex plicatum nomen c(t (ub 
! finem 171 capitisjiic adiidcntibtis, nihil vtipd proloquantur. Ex 

his etiam deligitur indicio Sullani, qui Ser Askcr,& Scr Dar ad- 
pt liatur, explicandis paullo poft vocabulis- Quu m nos Conila* 


10 



44 s IO. LEONCLAVII 

tinopoli ageremus, Vezirum digmtas,a Sultano Murate , noud 
ccceroqui exemplo, nouem bailiserar ttibuta, quorum fubi ice- 
re nomina liber. 

I. O fina n balla , V eziraze nn, 

& Ser Dar cotraPerfais. 

Meflich balTa. 

Mechcmet balla. 

Ali Capiran balla , begler- 


6 . 


i. 

3 * 

4- 


begus maris : noftris V 
lutz Ab , hoc cft, Ali a- 
po flata. 

lbrahim bafla, bcglcrbc- 


gusCairi vel yEgvpti. 
Ferhat balla 3 belli dux con y 
tra Perlas. 

7* Giafrer bafla. 

H. Ali bafla , lororis Sultani 
maritus. 

9- Cigalogli bafla, beglerbc - 1 c 
gus Rcuani. 




Poli vczircsjsu&oritate maxima funttres Beglcrbcgi , quo- 
rum hic ordo. 

Rumdibeglerbegjioceft Romanis fiue Grseci*. 
Anatqlibeglerbeg,hoceft,Anatoli«vel Afia*. 

Denizi bcglerbegjhocclFmaris: qui vulgo Tureis nunc re- 
cepto vocabulo, Capiran balla quoque nominatur. 

Hi tres parem in (edendo locum &c honorem obtinent cum 
ipiA baflis vezinbus,quoties in cliuanum publicum veniunt. to 

Sequitur Nifchanzi vcINiflanzj bafla, qui litteras omnes, o- 
mniaque mandata, & inllrumcnta, quotquot apud Portam ex- 
pediuntur, oblignat: velmilupremusPorrae Cancellarius. 

T res Dcphtcrdari, quorum primus, ncllro more loquendo, 
Pra;fes Camerat, vel pnrfe&us efl atrarij maximus: duo reliqui, t r 
vehit collegae ipfius,& confiliarijfilcalcs. 

Rais Kiucap, cuius in manibus funt omnes libri , commenta- 
rii res ad Archiua pertinentes. Ideoquc gradum Vicecancclla- 
rij tenet, aut primi vel maximi fecrctarfj. 

C mnes aurem, ha&enus enumerati, fuam in diuano publico • » 
iefiioncm habenr. 

in eodem diuano fedent etiam x l plus minus Iaficfchi, fiuc 
flx 1 1 r .. rij, vel aci uarij; qui feripturas abfquc mora perficiunt & 
expediunt. Ac tanta quidem (ejulitate geruntur omnia , vt ipfa 

negor* j 


PAND. HI ST. TVRC. 449 

negotia propemodum eodem tempotc proponantur, confulta- 
tioni fubiiciantur 1 & exfequutiotli mandentur. 

Sequuntur Aga;,T urcis Agalari didi, numero multitudinis, 
vel Officiales, fiue Tribuni, qui iion habent icffioncm in diua- 
j no, vel Synhedrio,fuiecofiIij publici loco: nihiloquc minus ob- 
ligati funt, vti cottidie compare ant in fera io, fibique depuratis in 
locis aliis fedeant. Notionem vocis A ga,le&ori capite 173 de- 

* dimus. 

Principem vero inrer hos Agalarios locum obtinet, Geni- 
1 o zarorum Agaliue Tribunus, qui Kihaiam iiue vicarium fuum, 
& Ca pitan eos, & cohortium duces, & alios officiis praffie&os 
habet. Adeoquefubeius vexillo tam Genizarorum,quam So- 
laccborum.viginti circiter hominum millia militant. 

Proximus huic Emir i Ialero,qui fupremus cft vexillifer, & 

* f in expeditiomb 9 vexillum Suitaninum gcftar , & alioqui vexilla 

Begletbegis, in mortuorum loca AibfHtutis, itidemq; Sangiac- 
begiSjoffiert. Quippe quum quis horum a baffi in defuncti locti 
electus c(t,moxEmir Halem fymbolumei dignitatis, vexillum 
tradit: fimul tympaniftasSc tibicines ad domum vel tentorium 
2.0 clcefiiub veiperam mittit, & iftic pulfare ryinpana, tibias ac fi- 
ftulasinfiarciubct. Officium fructuofumelt,& primi, fecudum 
Gcnizarorum Agam, nominis ac loci. 

Capitzi baiEcynodoquatuor, modo (cx, pro arbitrio Sulta- 
ni creantur. Et prxfc&i (untCapitzilariis,id eftjianiroribusdia- 
z j bentque Anguli fub fe trecentos , aut quadringentos Capit rila- 
rios,quorumcftinfcruire ipiiuspcrfonx Sultani, cumque cir- 
cumftare, quoti es publice facultatem adeundi fe praebet quod 
audientiam dare dicunt : belli tempore , quando Suhanus in 

caftrisell, circum ipfum excubias, indar cubiculariorum agut. 
5 o Duo Praefeci ftabulo, maior Seminor, Primus ipfis Buiuc 

Emir Ahor,vcI Achor,veI Achur: alter, Cuitzug Emir Achtir, 
adpcllatur. Vulgo vterque dicitur Imbrahor bafli. ApudGrx- 
ciaePra’toremnoftrum vox eft^p^d^qcx Emir& Achuriti- 
dem facta. Vide a nobis explicata capite 14, & capite 100, ad 

LLL 


4T° 


IO. IEONCI. AVII 


XX ii I portam Conftancinopolcos. Habent hi fiosetiXmKf* 
haiaSjiti cft vicarios, &r aliis pra*feftos officiis .* corumque parent 
imperiishominum ad duo millia. 

Tzaus baffi,capirancus fuie profectus Tzaufiorum,qui nu- 
mero plus minus funt ieptingemi , &: cui i i nobihbis aulicis com j 
parari poliunt, quorum fciiicctopera variis principes in com- 
lui/lionibus &c madatis expediundis, & deducendis exterorum 
principum legatis, vtuntur. 

Capiizilariorum Kihaia, maximus vicarius quafiq; fupprae- 
feftus omnium Capiczilariorum iiiieianicorum. hius officium !• 
pofcir,vtvnacum Tzaufiorumbaflj pedes indiuano cora Ba£ 
fi$ adftet,argeteum manu baculum tenes, quem Gratcosdixif- 
fe «uiiflp». iiueiceptrum, capite 173 notauimusivt introducat eos, 
qui audiri pollutam: vtfcripturas e diuano, quum vfus exigit, ad 
Sultanum fbratieiulque viciflim femencias (rcffilutioncs vulgo if 
dicunr)Vezirazemi referat. 

Mutapheraki balh,capkaneus Baronum ac praecipuorum be 
gorum auhr T qui no tenemur in militiam proficifci,nifi aliquam 
in expeditionem Sultanus ipfe prodeat. Ideoque noftrorum ad 
Baronum Gmilitudinem, liberi efie volunt. Maiori etiam ex par- 13 
te filij funt B .diarum, procerum , beneque meritorum vir orum 
de Ofmanidis. 

Sex Agalarj fiucT ribuni Spach iorum, id cft, equitatus imme 
diate deputati cuftodiazSultani. Horum haec nomina funt. 

1. Spahoglan Aga, vel Agafi. 1 * 

1. Siiicbrar Agafi. 

3. Sag Vlcfetzi baffi. 

4. Sol Vlcfetzi baffi. 
y. Sag Garib Agafi. 

ii. Sol Garib Agafi. _ 0 

Horum vero Tribunorum vnufquifque duobus au t tribus 
cquirum millibus prareft. 

Sequuntur no pauci , quorum adpcllationes (impliciter heie 
ponemus, in comodiorem dilaturi locutam prolixiorem de his, 

quam 




PAND. HIST. TVRC: 451 

qmm de plurimis praeterea nucfiletiopr^tercudis explicatione. 

Topzi baffi,pra:fed:u$ ArtilJiariar/iuc rebus ad tor meta bel- 
lica fpcd antibus. 

Tzegcbctzi bafli, praeferiis armis, vel armaturae, 
f Tzader Medier bafli , praefedhis tentoriis. 

Tzaliczi Medier bafli, prxfcdhis tubicinibus, & muficae Sul- 
tanina: cailrenfi. 

Autzi bafli , fupremus rei venatorias praefe&us. 

Doganzi bafli, prarfedhis accipitrariis/ue Falconariis. 
i»o Tzagerfchi bafli, praefedlus nilis, quoslparaueros vocamus. 

Samiontzi bafli , praefedtus canibus venaticis. Hoc officium 
inter prxeipua numeramr.Et quondam ex iis, qui huic prxxrat, 
deligiGenizarorum Agalarij,fiue Tribuni /olebant. 

Srguan bafli, prqfedtus iumetis fagmatariis in exercitu, vel in 
x y Comitatu S ultan i. Iumetita vero Ggmatat ia, vel fagmari^ve! fa 
maria, (pro quibus fummaria non redte fer ibi apud Beluaccicm, 
oftendimiis capite 10) Grxci vocare iblec,qux iijllri clitellaria. 
Sunt in his equi, muli, cameli .rariores tamen apud Tureos ad 
lilina vfum equi, plures muli & cameli. Quapropter a Scguanc 
ao recenfendi veniunt. 

Dcuetzi bafli, prarfedhis iis , qui camelos agunt. 

Catertzi bafli, prefedlus agafon ibus, vel mulos agentibus. 
HarpaEmini.pratfcdlus equorum pabulo. 

Praeter hos, non exigui nominis ad portam fimt : 
fty DcphterEmini,pr^fe£lus libris, quibus Timaria conrinctUt. 

Etfupracopiofe didlu,capite 186 , dc limariis &: timariotis,iiuc 
timaratis. Et Emini generaliter alioqui fignificateum , qui pro- 
uentus fiuc reditus aliquos recipit adminiftrat. 

Kihat Emini, fuperintendes Cacellarix , velutiTaxator quif- 
jo piam,noftro more; qui regalia Cancellat iat, quae vocant.cxigit: 
eorum que curam neceflariam gerit. Hoc officium comparari 
pretio decem, vel etiam quindecim millium ducatorum, lingu- 
los in annos/olet : quo potiri qui poteft, maximas opes colligit. 
Terfanc Emini , fupetin tendens Arfenalis : id cft , 0 

LLL ii J-l 



1 


45 1 


IO. LHONCI AVII 


ee*»*m»vt Graeci dicunt, fiuequinaualiscu j 

ram gerit. ] 

Sunt alia quoque tam officia,quam officiales Ofmanicx Por 
ta*, minorum tamen illi (quod dici iolet) gentium: & co quidem 
numero, magis vt idoneum libi locum pofcunt , vbi plenius ex- f I 
plicentur. Interea vero, dum luculentiora paramus ,& quidem 
horum collationem cum Palati; &c imperij Grxci dignitatibus, 
hax bcncuoli lectores atqui bonique faciam. 

P R I M V S D EN I Z I h E G L E RS EG V S F A- lo 

chts Cbairadi .es. Sangiacus G alligo lis. Sullam Muratis 
hutmwticid . tyvrwtfiuePrator Calltopolitanus , 
ch ivf uamn. Cedri ni correela ver fio, 

t.ip' Solebatantcilla tempora clafllsSuItaninarprarfectiisefTe ma i y 
ximus & ordinarius is, qui CalliopolisSangiacus erat. Hoccx 
Laonici quoque pUiribuslocisintelligetelieet,vti quum in Mu- 
chemete 1 1 mentionem facit lonuzis prxfcfti (Sangiacum in- 
terpretatur) CalliopoJis , itemque Zogani prasfcfti Calliopolis: 
&rpo(tea tamen regixclafsis imperatorem facit eumdetn cum io 

praefefto Galliopolitano.Nunc etiam Sangiacatuseft Calliopo- 

iis,lcd maris iiue Dcnizi bcgletbego, tamquam maiori , iub- 
ditus: & ibidem huius bcglerbegi fcdescftordinaria , quam rc- 
fidentiam vulgo vocant. Fuit igitur a Solcimanc notia reperta 
dignitas, vt maris praetor non amplius eflct fangiacus, fcd beglcr i j 
begus.Huic officio tunc Chairadinein cum titulo veziris prafe- 
cu vti nue V lutzalis quoque marisclt beglcrbcgus, fie vezir baf- 
/a.Pra , eratipfiusnommeCaIIiopali,quum lftic v no, plus minus, 
nvenfe nos bxreremu r ,Subaflaquida,natione Genuefis, vir hu- 
manus ; , quod in apoftara mirerc, nobis in caui.i quadam no- 50- ■ 

fliM perquam addictos & vtilis. Quippe mortuo ad Calfiopolim, 
vtin fupplemcnco annalium narrauimns, Hcnrico Baronede 
Uchti -f ain,Cadms fiuePoteftacus vrl L Calliopohtane.rclictas. 

>0 resi dua bona caduca, & ad (e, qui cadilicatumaSulcano 


pecuina. 





PAND. HI ST. TVRC 4JJ 

rccunia,pro more Turcico redemi ffc^deuol uta repetebat a no 
bis,& animo iam deuorarat. Nos autem abipfo ad fubaflam ad- 
pcllantcs,fuiilc Baronem defundum Cxfaris nollri legatum, 
a deo que perfonam publica , replicabamus : cuius bona ncc pro 

y caducishaberi,necadphcarififco,nifi violato iure gentium, pof- 

icnt.Quum auariisCadiusafentcntia neliteeris quidem amplif- 
limis Ia Iui comeatus prolatis & inlpefl is, diinoucri vellet: Subaf- 
fa , copellaris nobis It alica lingua, pr^fente Caddiocum adiello- 
ribuiCuis,id coniilij dabat , ve Condant i nopolim ad Oratorem 
l o Cefarisnoftri rem omnem per feri bcrcmus,& aliquem e no ftris 
eodem ablegaremus, cui veredarium vitro feadiund urum po- 
licebatur. Itare Conllantinopoli cognita, &addiuanum delata, 
confeftim Sultuni Muratis iuffumiilus ad nos fuit Tzaufiusqui- 
dam Murares , natione Circaflus , qui non folum hac lite nos ii* 

i j bcraretCallio|»li,vetutnetiam cJttraDardancIloSjaCalliopoH 

27 milii a r ibus Grxcis diditas arces, vbi naues perquiri foknr, ne 
mancipia vetitxue merces exportetur, deduceret. Simul remif- 
fa Cadij, nobis iniurij,pcenafuit ad arbitrium Oratoris Cadarei, 
Pauli Baroni i Eir/.ing mfcollaudataq? Subafl^ prudetia,qui pro 
lc nobis ad uer fus Caelium fteriftet. Milium quoque diploma no- 
num falui commeatus , priori longe feuerius : quo interdicebat, 
nc qua nobis a quoquam diorum exhiberetur moleftia : fed vt 
omnibus rebus nos potius omnes vbiuis locoru in imperio luo, 
iuuarent.Tzauliusipiecum Sultano feloquutum , audifle re- 
ay ferebat ex iplius orc.quum diceret, nullo modo iopcrmifliirum, 
vtvllare,vel minima, padi* cum imperatoreChiiftianorum iti- 
dutia: violarentur. Ideoquc quum aliquando nobis Heb rarus 
quidam publicanus, (funt enim in Hebraeorum manibus omnia 
per imperium Turcicum telonia, qua* nummis a Sultano redi- 
yo muntjipf) pr. ciente, nefeio quid moleftia: nauicul;t,qua vehe- 
bamur ad arcem A liaticam, perquirenda exhibere vellet, ei tan- 
ta vi pufdiganum fiueclauam ferream in caput impeginvr quali 
mortuus humi codabcrctur , &: moribundus a fuisdomum ue- 
poetaretur. Scdcnim ad rem vt redeamus, hoc Sangiaci Cailio- 

^ Y t f 

LLL nj 


4H IO.’ IFONCLAVII 


polirani officium prxtura: maritimx Turei a G nteis acccperCr, 
quos iam toties diximus cos multis in rebus xmulatos. Apud 
Cedrinum aliquoties is, qui fine prxtor Calliopoliranus 

erat, etiam praeturam geffifle traditur, quo vocabulo 
non tam duodecim infularum, quam maris imperium figni fi- 
ca tu r. Etenim hodicq; Sangiacatus infularum, Mitylense , Chii, 
Nax i,Neg ropon ti vel Euboea', Rhodi, Leucadis Gue S. Maura, 
cum aliis, ad imperium cius, qui maris eft beglerbcgus, pertinet. 
Alicubi Xy!ander,ceteroqui do&us vir,& Graea perquam pe- 
ritus^pud Cedrinum infulas Do decane fi vertens , ita duode- 
cim infularum duitatem vocari adiicit, errore manifedo. Quis 
enim audiuit vmquam in Atgao vel A rch ipcIago,ficuti n Devo- 
cat, ciuicatem infularum duodecim? Locus editicius Niccpho- 
ri vita, qui feminam p roter uam,& nimiopere crudelem inCon 
! bantinum filium, cui oculos eruit, Irenen imperio dciccit. Ha- 
bitantes in duodecim infulis, dicere debuit interpres. Et intelli- 
gic Cedrinus infulas extra I )ardanclIos vel arces Hcflefpoti , vel 
extra Sedum Sc Abydum, in ^Egao mari fitas ; quarum hae , fi 
requiris, habeto nomina: ficut a Gracisolim vocari folebant, & 
nunc ii fdem, nautarumque vulgo, & Latinis enuntiantur. 

Ex HellcJponco ad dextram, vetius occatum (olis nauiganu- 
ous, occurrunt: 

i- Atytiet.silrAH/iw- nautis Staiimncs. Lcmnus, terra igillarano- 
bilis. 



19 





x. tvftaja.Negroponto.Eubcea. 

3 . n«|jc . Nexia. NixixNaxus. 

4 « ndptt, Paro. Parus. 

j. .mTmj.M jio. Meliis, Thucydidea nobilis hiftcri*. 

6. z^.v3c f .Zanthe. Zacynthus, 

7 - a w&tMjlaftuUpa, S. Maura. 

S. Kif«Mww«.Ccfaionia. Cephallenia. 

Ex Helle iponto ad laruam , verfus ortum folis nauigantibus, 
hxlcle oderunt: 

9 > Ai^*f.^-T(;A«^.MctcIlino.Lcsbus. 


i 


4JT 


P AND. H I S T. TVRC 

Jo. xm.Sio.Chius. 
ii. Samo. Samus, 

ii. Rodi.Rhodus. 

Vcaucemalise minores inter has infulas duodecim Dodcca- 
$ nefi non numerabatu r,velucic]U3e tunepradeftos nullos, vei fan 
giacos nullos nunc, habebant: ita nec ampli flirna: duae, Cyprus 
& Creta, nunc Candia: quod inftar magnarum illae prouincia- 
rum Ilios lingulae praetores haberent. Nec Cypro capra , Sangia- 
catumexea Sclimes fecundus fecit: fed beglcrbegatunijVelutex 
10 infula reguiius antiquitus habente. 



EXPEDITIO SOLEI MANIS 

prima contra Pcrjaf>ex hift oriis Theo- 
dori Sfandugtm. 


Oui ab annal ibus Vlumabcgus nominatur, apud Spandugi- £50 
num Zilam a legitur, apud Iouium Vlamanus , vtroque voca- 
bulo vitiato. Deprehendet etiam le<5tor,iiIouianacum Turci- 
cis conferre voluerit, alouio res Perlico bello geftas tradi con- 
fule, mutilatc,tenuicer:heic no ordine tantum, verumetiam in- 
tegrius ac plenius omnia referri. Aliquanto meliora funt Span- 
duginca,quac cum Turcicis vt conferri polline, le&oris gratia fa- 
nem rerpretandodefcribamus.Erat, inquit, id temporis regulus 
M BitililijSerefes begus beneficio tamen Sultani Ofmanida; , cu- 
ius imperio parebar. Forte vero quidam , cui nomen erat V la- 
ma. (Zilama corrupte legitur; vir viu belli maximus , quum res 
infignes pro Scaclio SophinogcflnTcr,caqucdc caufa\/anum, 
(Ziamnon re&e feriptum in edito Spandugino repetitur jdi- 
5°tionem pulcherrimam ,ab eo benefici) loco ( feudum vulgo- 
vt camus. &: vittata: funt apud Perlas quoque fcudorum con- 
edlioncs ) impctralTet : tamdem in eam fententiam venit, 
vt deficiendum aSophino , &c Turei partes fequendas fta- 
tueret. Erant tunc inter Ofmanidam &c Sophinum indutiae. 


4 f 6 IO. LEON CL AVII 

Tureus intelle&a hominis voluntate, mox datis adSerefem bc 
gum litteris, ci mandat, vtV lamae fuorum aliquam manum ad- 
iungcrct,quorum prae Gdro munitus aduerfus impedimenta So j 

phini,fecurius ad Portam perueniret. Vlama Wano digreflus, 
BiuUfiumie contulit. Ea loca didant a feinuicem dierum qua- c j 
tuor itiner e. Serefes aduentancem Vlamam corripi vin- 

ftumSoIeimani rmfiu.Sopliinus Vlama: difccffu cognito, Wa- 
num vna cum coniuge ac liberis Vlama: in poteftatcm redegit. i 
Hoc initium belli fuit, inter Soleimancm &: Scaclium Tama- ’ 
femg«fti.Turcus Vlamam vinculis liberat, eique centum mil- io \ 
lia Sultaninorum reditus annui donat, atque vnde venerat, re- 1 

n ikut. Scrcfc bcgo,ccu perduellionis reo, proferipto. Simul im- 
perat Vlama:, captum vti Bidlifium timari; loco ftbi retineret. 

Hoc modo ceptum intercos belligerari. Serefes begus fubSo- 
pliini fignis m litabat , Vlama fub Ofmanicis. Pluribus pugnis i j 
&r velitationibus committis, tamdem Vlama Sentem bcgtim 
interfccit,&occili caput Soleimani mille. Is deinde quemdam 
ex filis ad Scaclium Tamafem ablcgauit,qui ab co coniugcm 8 c 
liberos Viamaerepofccret.Tamafcs mulierem, vno cum filio re- 
milit. Et acciderunt haec anno Chriftiano i n ?• Vlama cum 2.0 j 
vxore ac filio mox intra Soleimanis fines fe cotulit, tantumque 
perfecit: vt iplius exhortatione fa&us animohor Solcimanes, 
Ibrahimcm ballamcumcxcrcitti H.ilcpum ablegaret. Illic in 
hibernis Ibrahimesfubtt:itit,&:Hulepi caftcllum cxftruxit. Eo- ] 
dem (e contulerunt ad Jbrahtmcm balUm catti Sercfisbegico- xj 
iux & liberi, laqueum collo geftantcs ,& admillorum veniam 
petentes. Is cis benignirer exceptis, ad Soleimancm litteras de- 
dit, quiddeipfis fieri i uberet, interrogans. Refpondit Soleima- 
nes, adiungencos Sercfisbegi filio 400 Genizaros, qui cum 
cum mane Biti! ilium co mirarentur, vt auferre fuosindcjtheiau 3 ° 
res, cie quocumque lubitum cttt t, profici fci pollent. Si tamen 
dare luis a partibus, ac iccum manere vellent, donare feipiis ti- 
tnarij nomine Halcpuna. Ex hoc Suitani refponfo quum fatis 
pcripiccretSercrisfihus, fuum ic patrimonium non recupera- 
turum; i 


PAND. HI ST. TVRC. 4 ? 7 

turum; Bitilifium cum matre profe&us,chefauros inde Tuos a- 
uexir. &c ad Scachum Sophinum le contulit. Ibrahimes vero 
balla Carahemidnm progrefi'us,VIaniamcumxxxc 1 o laureo- 
rum Tau r ilium m ili t, intra quam vr bcm Mula Su!ranus,Scachi 
J Tamafisadfinis/e tenebat. Is quum fuga: fedediilct,defcrta nu- 
dataque praffidi is duitas, Tureorum fe fidei per mi (it. Cofeltim 
per listcras Ibrahimi lignificat Vlama, quam celerrimo gradu 
feTautifium conferret. Ibrahimes Carahemida digreirus,&: 
Taurifium properans , Soleimanem litteris hortatur , vri verfus 
10 fines Pa licos maturaret. IpleTaurifium quum venillcr, aedifi- 
cium quoddam antiquum ibi repet it: quod munitu rus, cotnmo 
dum illicarchitedosGeorgianosinuemt, qui munitionem egre 
giamftmxcrunt,cui tormenta bellica 550 ibrahimes impoluit. 
Hoc tempore Turei Taurilio potiti lex fuere mcnlibus , & vici- 
nat duitates eorum imperium acceperunt. Solcimancs etiam, 
ojimm primum ad Carahemidam acccllil!cr,nicx illinc abiit, &C 
Taurifium profe&us, ibidem xx diebus hacfit.Indc relido Tau 
rifio, Sophinum inftititquarrcrc. Sed is perpetuo praliumdc- 
tre£tans,ramdiu Soleimanem diflinuit, donec hibernum frigus 
ic ingruerer. Eamobcaufam Solcimancs Bagadatimferecipcre 
coaetusfuit. Hoc autem frigus vfquc adeo vehemens erat, vt 
neque progredi, neque regredi pollet exercitus. Scachus etiam 

Sophinus omnem cis annonam ab omni partepratclulerat.Vn- 
defadum,vt famepartim, partim frigore dimidius Tureorum 
M exercitus periret. Abfque nonnullorum quidem Armeniorum 
fuillet opera, regionis il luis ad modum peritorum , qui maximo 
prctioTurcis annonam vendebant, actum adhuc peius cum i- 
piis fuillet. Confpicattis in his conditurum difficultatibus Of- 
manidam Scachus I ama(cs,e Corafimc cum pauciorib quam 
5 ° dcccm luorum millibus ,mouens; Taurifium adiit, vbi triginta 
Turcot u millia tribus fub ducib 9 erant, lub Vlama,Siruanogli,& 
Iadigiare bego : quotu quilque decem millibusequimm pr&x- 
rat. Hi quum acccpiilcnt, Sophinum Taurifij fines ingrclTum 
efle: prodierunt extra vrbetu/cque dimicaturos in hortem pro- 

MMM 


IO. LEONCLAVII 

profel!i,Taurifio deferto fu gam arripuerunt. Sophinus vrbem 
ingrcfiiis, munitionem aT Lircis fabricatam diruit, ahenrifquc 
tormentis comminutis, mc netam exxrc iignauit. Pofteaquam 
Solei manes ad Bagadatim hiemem vniueriam exegi flet, abdu- 
dis inde copiis, Taurifeum verius abiit; & vrbem ingrdfus , die- f 
bus ibi quindecim manfit, ac laqueo ftifpcndi ladigiarembe- 
gumEmincmiuilit, cuius culpa ia&umfuerat, quod a Tureis 
contra Perias non erat dimicatum. Hoc enim nomine accufa- 
ucrat ipfum V 'ama cum S iruanogli. Sophinus intelledo , Solci- 
manem motis Bagadatat* copiis, Taurifkim tendere : in regione t« 
Corafanisic recepit. TamdemSoleimancs Conftantinopolim 
reuerfus efe, firmo Bagadati praefidio contra SophinumimpoiT 
ro,cui Soleimanem bairam cum beglcrbegi titulo praefecit , Al- 
banenfetn vel Epiro tam natione, adiundis ei triginta duobus 
Tureorum miUibus.Taurifium vero, quiareli&um ab eofuerat t 5 
ab (que pra; lidio,reuerius Sophinus nullo negotio recupcrauit. 

Et badenus haec Spanduginus, cuius interpretari & cxlcribere 
locum voluimus ; vtcum annalium narratione coferri poilk.Li 
benter tamen aequi ledores fatebuntur, aTurcis pleraque tra- 
dita redius ac plenius.. xm 

BELLI PERSICI CAESA, OCCASIO , 

trztextw. 

. Solemus excmploThucvdideo bellorum fiuc caufas,ab 
occa fion ibus &c prxtextibusdiftinguere,('®ej?w* 4 *& *?«?/**'* iplc ay 
vocarA '»c9^i^TO^oAi y u«j)quacquum magnis fe principibus, cc- 
tcroqui bellorum aduerius finitimos gerendorum auidis,ofFe- 
runt: numquam eis prxtextus dcfunt,quos adfedibus luis,& cu 
pidiratibusiniuftis,obtendant.Ita fufeipicndicontra Pcrfas bel- 
li verae au fa Solcimanis erat inanimo, decefforum fuorum, Mu 5« 
chcmetisUproaui.BaiafetisatiijSelimifque patris armulario:qui 
curaPerfarumScachisacerrimas inimicitiascxercucrant, &: a- 
lrquotics, sequo fere Marte cum eis conflixerant. Sibi for 1 nam 
magi', pr pinu Peilis opprimendis, 6cadiu rigendis iinpet' luo, 

pOr 



TTT- 


PAND. HI ST. TVRC. w 

policebatur.Hoc cum animo fiiio conftitutum habenti, nec oc- 
cado defuit; Vluma bego,gefti:s bello rebus, Sadfinitatc Scachi, 
cuiusci foror mipfcrat } illultri viro ad Soleimanca Scacho defi- 
ciente , magnofque feduce (ucccfliis ei promittente : nec prse- 
f j textus longe quaerendus erat , quum prx manibus eflet Pcrlaru 
acereris Mahumctanis di didentium noua fuperftitio, abErdc- 
bilc cepca,Techmafis auo , ab Ifmaile Sophino patre defcnfa 
propagataqiie,Tcchmafisetiaan patrocinio fubnixa. De hac & 
annalium inadpendice, fub initium belli Perfici, prolixe dilic- 
te ruimus: & adiunximusalia,capiteiS8 Pandemis huius. Indide 
hdtor intclligerc poteft,quod heic traditur obieci fle '1 cchmafi, 
Perfilque ceteris, Solcimanes : nimirum cos debito quaruor Ma 
humetis prophetas honore non profequi. Quaruor enim hi Ma 
humetis cum focij, tum facceflores,fuennu. Ebubekir, Orner, 
Ofman,& Ali : quorum prioribus ordine tribus reicctis, quar- 
tum Alim,Mahumctis propinquum Sc generum, Perix probat 
ac venerantur. 

C V R DISTA N, C V R D 1. K E L- 

dan. Cordyru. Curti. 

Rcincccius inadpendice ad ochiuum Aythoni caput, Cor- 151 
dos & Cordinos nimis late i urcicam gentem efle prodidit cx 
loatme Leone Aphricano. Et adiecir alia de Corduenis & Car- 

ij duchis, quae heic minime repetenda. NccCurdiftanum cquide 

admiferim efle Mediam,qux verius nucSiruanadpellatur. Vox 

Curdiftan fignificat regnum Gurdorum. Et habitam hodicquc 
Curdt,ficuchis ex annalibus etiam manifefto paret, in regione 
Bagadatis,qu* Babylonia prifeis eft,&in vicinia Carahemidx, 

50 qu^quodacrat Amida Mefopotamiq,nucDiarbekiradpellat£. 
Quib l> in locis quu olimChaldqoru fedes fuerint, cquide fu peri 9 
in annaliu fupp!emetococIufi,Curdos cfle Clialdcos.pr^fcrrun 
quu a vicinis Pcrfis & T urcis ca regio Curdiftan ad pelletur, qua 
nunc quoque Keldan vocant Arabes, id eft Chaldaeam. Libet 

MMM ij 






4 6 o io. leonclavii 

* -<? AOf hiftoriacGrxcap,cuius aliquoties mentionem fcci,pofte- 
ros Scmis,Noha:fiIij, regiones has fortiros refert: Persam , Ba- 

ftrirmamjHyrcaniam, Babyloniam, Cordvnam, Syriam, Mefa- 

pota miam, cum aliis, qua: fequuntur.Quis heie Cordy nam,po- 
litam inter Babyloniam & Syriam Mefopotamiamque, non a- j 
r,im2duertit recendori vocabulo nominatam, pro Chaldaea ? I- 
dem littis, iide fines hodie funtCurdiftani, de quo agimus. Ad- 
de Cedrini locum e BaisIioMacedone, quum aitjBaiilium e Mc 
foporamia victoria: nuntios accepille: cum quibus adlataquoq; 
fuerint ei multa tpolia, multaque mancipia Curtorum & Sara- 1 * 
cenonim. Hi Curti plane non ali) funt,quam hodierni Curdi,&: 
Ctudiftania: regionis incolae. 

SER ASKER SFLTANVM . SERDAR. 

fi ty&s I f 

2 ,, Hoc officijfiue dignitatis apud Tureos noti ciuilis,fcd mili- 

taris cftnomen; quo hgnificaturiupremus imperator exercitus 
Sult;<ni,iiuecapitaneusgeneralis (vt i nunc loquimur) fupra ce- 
teros omnes capitaneos exercitus. Asker Arabice iupremum fi- 
gm Seat, pro quo Tureorum vifgusLeskcrfolet dicere :vcluti iG 
quum Cadi Lcsker effert indicem maximum , qui Arabibus e 11 
Cadi Asker. Sultanum gignendi cafuscft apud Tureos. Perfis 
Scrdar^non Sci Asker vocatur, nomine Tureis etiam vfu capto. 

G ra*ci denique nominabant hocapud fe fungentem 
o dicio, quod magnum ducem denotatae primariae vocabulum 1 $ 
dignitatis cil inter alia magni palatij munera. 


K E T Z I E B A S S A. C A C E- 

ba. Cfwafan*. 

134. Annales KezienbalTam, familiari Tureis nomine, Chanetn 

illum adpHi.mr Chitainum j qui,ceu capite tertio diximus, Vlu 
Chau diAriminis caula vocatur, id 1 ll,excelii'S aut fummus 
ChanfiuercxTatatorum.. Iveczie bafla, ii verbum verbo red- 
das*. 


I p AND, HIST. TVRC. 461 

reddaSjfllcrinmn caput fignificar. Ita cum in genere Tatari Clii- 
taini nominantur, a capitum tegumentis c filtro factis, tuni pecu 
liadter ipforumChan.vel princeps maximus:petinde ac Perfas 
I in genere dicimus Kcfilbaflilarios , a rubris capitum tegumetis, 

I j Sc ipii pcct iliaritcr eorum Scatito nomen KcGlbaflac t 1 ibuimus. 

A pudlouium,& alios corruptum nomen Caccba reperitur, pro 
inregro Kezie bafla. Tegumenta vcro capicum hxcTat.irica 
viridis in vniuerfum coloris ium, quo lingulari quodam dure G- 
uepriuilegiofevtiadfcrunt omnes propterea, quod ortaapro- 
10 pheta gentem vniucrfamgloriencur.Quippe non vtuntur apud 
Tureos & ceteros Mahumecanos vcftitu viridi, nili qui genus 
fuum ad Mahu metem reterunt: ac prxfertirn aliis, exu a lios,\ i- 
ride capiti tegumentum adbibere, piaculum ingens fuerit. l)e 
Chorafane,Gue Chorofane,di&o capite tcitio lub finem. Recte 
1 p Cedrinus Perfidem interiorem nominatur. Sane hTaurifium 
occupacibusTurcisJn ChorofaneTechmafcs bellum gerebat. 

vt minimum ab eis XX dierum aberat itinere* 

* 

SVLTANIA , QTONDAM TIGRANOCERTA . 

43 0,120 Suit antei minum apud Per fu , 

cx Cedrino . 

Notau imus e Iouiofupra, capite 104, videri Sultuniam vrbe 13 
olimfuifTe Tigranocertam, nobilem Grxcis Sc Romanisinhi- 
t y iloriis.aut faltiin cTigranoccnx ruinis exilrudam fuiile Sulca- 
nia. Nomen hoc a Sulca Bis ef! cbfequuta^uod Perlix quodam 
fuerit regia, Sulcaniqtfcdes acdomiolium.Etayoo plus minus 
annis.poflquam Turei Perfisac Saracenis oppreflas, potiti Per- 
fide fuerunt, principes regionis adpell ari cepiileSultanos; cx lvis 

^ Cedrini verbis liquidocoilar. Turei poft Muchemeris( inquit) 
mortem, deie&is imperio Perfisac Saracenis, domini Perfidis 
tacti fune : ScTangroIi picem Sultanum adpcilarut,Uoe e fi prin- 
cipem vniuerfum imperium habentem ,&£ regem regum. AT e- 
mirlanco denique Sultaniafuilfc diruta vafiataque perhibetur. 

MMM iij 






■ 


itx IO. LEONCLAVII 

FLrnrs persidcs docfs gezid. 












136. A noucnario numero nomen hoc fluuius accepit. Quippe 
DocusJ,nouen(ignificat. Nominis ea ratio, quod i lac in parte 

regioni si ter faciuntibusnouies hic amnis omnino iit ve ltranfe- f 

undus,vcl tranfiicicndus. 


1 j 7. De vrbe Bagdat,fiuc Bagder » diftum initio Pandemis noftri, 

capite 4. Heic notandum , eodem homine regionem & vrbem 
ccnfeririicut & Babylonia: regionis mentionem paullo ante, ea- t j 
pite 1 j z habuimus. Addendum obiter, hodicque Clialipben (i- 
uc Cheliphen quemdam Bagadate reliquum cile , qui tamedu- 
taxatnomine tenus dignitatem priftinam tuetur. Quondam c- 
nim prapotens erat princeps, vt ex Patoris quoque noftri paret 
hiftoriajicetrccentiori.Narn fuo tempore eommemoratTan- 10 
charos, bellieofam nationem Tataricam, omittis inimicitiis &: 
bellisaduerfusSultamimlconiefem , Babylonio arma tntuliftc, 
quem Caliphan Mutui manorum gentes adpellare confucuc- 
rinr. Notionem vocabuli fupra, capite tertio , dedimus. Magna: 
adhuc eftauftoricacis apud Mu(ulmanos,quoMahumetani tc 
nomine ialutari auct. louius etiam fatetur, in Bagdat Chaliphac 
fiue facrorum principis fedem clle , qui a eundis Mahumetanis 
regibus, inquit, excolitur :& veterem adoptandi pra; rogaturam 
retinet, ex ccrraque coemrionis ca rinionia confirmandi Afly- 
riorum rrgis. Ab hoc Solei manes, veteris fuperftitionis inftitu- $0 
ta fequueus, iniignia&r ornamenta fufccpit. Cxrimoniam inau- 
gurationis louius non cxpofiiit. Itaque repetemus eam ex com- 
mentari is Petri Martyris Mcdiolanenlls , ita tamen ,vt prius le- 
dorem moneamus 5 non Aftaticx dumtaxat Babyloni , iiue 


BAG AD ATINA REGIO IN FORMAM BEGLER- 
begatus redigitur. Bagaddtims ch.il/pha. Solet manes 
4 Chaltpha voluit maugttran. chaltpha Catrenfis. 

Inautur at tonis carimonta. 

O 






V 


P AND. H IST. TV R.C. 465 

BagadacfChalipham olim prarfiuifle,qui dicis adhuc caufafcili- 
Cet retinetur ;fed etiam Babyloni iEgyptiaca:, quae Memphis 
eft, & Caii us,vti fr pe notauimus. Etenim Sultani ifcgyptij itue 
Cairenfcs, cxculib Bagadatini Cluliphz iugo , neconfirmatio- 
y nem vel inaugurationem fal i m ab eo petentes ,im peri uni &au- 
doritatemipiiusaugnofccrc viderentur: Tuum libi Chalipham 
delegerunt, titulo tenus id norainis ferentem , qui certo vendi- 
tionis imaginariae ritu,fumroum Sultanisimperium, accepta no 

magnapecunia,traderct.lam igituripiius verba Martyris audia- 

ic mus. Habent, inquit, &j 4 Bygptij fummum ponrificem,(ideft, 
Chaliphamjad quem regnum, iiqutdem viri eflent, pertineret. 

Is ius Tuum trium millium auri drachmarum pretio regiam te- 
nenti vendit. H tribunali Soldanojftanri pedibus, vitae necifque 
liberam poteftatemdat. Ipfcdefcendit,feipfuni fpoliat, Solda- 
j r num imperatum induit, abit priuatus. Permanet inim perio Ma- 
humetes, Caitbei filius & tucceilor. Qiiac vltima verba dc lui 
temporisSultano protulit, cunc ilto ritu inaugurato. Regiam te- 
nenti ius fuum a Chalipha vendi dicit, Cairefcm Sultanomm 
regiam intelliges,quam annalcsin Selimc faraium vel palatium 
Sultaninumadpcllanu 

* 

SFLTAT^IACFP. HESTE B E HI STB. 

Hunc Sultanum Iacupcm,Scachum Pcrfarum, vfumcha- 
15 fanis fuiite filium, notatum fuperius 16 6 , & amplius etiam 188, 

capitibus. /Edificium ,cui nomen Helle Bchiftc,lica paraditis 
odto Pcrlica lingua didu fuit,ifticexcultisaSultanoIacupc,vo- 
lupcatiscaufa.Notum ex. Herodoto, Xenophonte, ceteris, q.uati 
voluptarios hortos regios,&: paradilos PcrU: prifeis etiam iaxu- 
jc Iis fecerint. 

J>flD DFNDAR APFD T FUCOS» 

Solent exeuntes in hofticum Turei prttda: faci unda: caufa, 2 j*. 
num er u. aliquem faorumilitum , cu vexillo , maxime t amodo 




4<?4 IO; LEONCLAVII 

quodam conftitucre ioco:quo nimirum & prxda conueaatur, 

& (parii perhofticum milites ccrcri confluant^ forte cop:as ali- 
quas hoitiicsin procindueflecognouerint. Huic in hunc vfum 
deputato fuornm numero, 1 'undaris nome dare folent. Talem 
igitur a tergo lelcdorum militum manum Soi ei manes reliquit, e 
hoftium motus omnes obferuaturam : ne quam in fuos ex im- 
prouifo facerent impreilionem 3 vtircip(a contigit. DeCorizzis 
di&um capite 189. 

CHAIRADINES TFN1S1M AMITTIT, i» 
s Rais. Tulifantum. yaxtiHo* } (ymbolum 

fortitudinis. 

140- Mauribegi nomine qui pul fus a Chairadine fuerat, Mul e Af- 
fati intclligitur, quem noftri Muleaflcm vocant ,& cuius hifto- 1 j 
riam expo fuimus in annalium fupplemento,ad annum Cliri- 
ftianum 1-575. Bcgus Hifpanus ell Tureis Karulus V impera- 
tor , ita di&us excaufa fuperi us explicata capite % 1 5. Raiflari, 
fine Raifi , qui fequumur , prarfeeti funt triremium acnauium. 

I ulipanrumcft lineum illud tegmen, quo capita Turei candidis 10 
inuoluere fjpiris lolent. Grarci nunc ad pellant , quod vo- 

cabulum extare puto in Onirocriticis Adimetis noftri. Zy- 
gomalas aiebat, ab Agarcnis haberi pro fvmbolo fortitudinis, 
quo admoneatur in bellum ituri, nede reditu , fed morte potius 
viriliter oppetenda cogitent: quando mortuorum cadaucralin- * $ 
reisinuolui folent. 

*• 

INDICFM T IENSE BELL VM. DENIS 

rex a Turcts , violata fide , f hjj>enditur . 

5 * 

14 r. Hoc loco prius, quam ad res gcftas anno Chriftiano xf ;S 
progrediamur, exponamus fane paucis Indicum de Dio duita- 
te (Deu birbaris, Dio Luliranis nominatur) bellum imcrLu- 
fitauos ac Tureos. quando nulla fit eius in annalibus hifcc me- 
ti o, 


t 



PAND. HIST. TVRC 4 s f 

tio,nec Iouianar , velSurianx , vel aliorum narrationes integar 
funtj&Pand edis a nobis habenda ratio. Memorabile quidem 
in primis cfle fatebitur le&or, ob nefariam Tureorum erga re- 
gem Adenis perfidiam & immanitatem, qui tamen Mutulrru- 
J nuscratj&r ipiorum luperflirioni addictus, A udor expolitionis, 
Gcorgius Huftius Raflinienfis cx Illyrico, nuncSclauonia, re- 
bus ipfis,quum gererentur, interfuit, &: contignatas Magnifico 
Domino Hieronymo Beck a i .eopoldflorf obtulit, qui nobis 
legendas exhibuit. Igitur anno iyj8 Nugnas Acugnanus,oricn- 
ic talis Indixprorcx, quem prouinciis illis Ioannes rex Lulitania: 
praefecerat, ciuitatem Dienfem metropolim ac praecipuam mu- 
nitionem regni Zambrfquod Cambaiam nollri vocant, in po- 
tcilatcm redegit- Rex autem Zabriiis& paganus erat, dea liro- 
rumque cultor , &c infeftilfimus hoftis Lulitanorum. fs quum 
ij Lufitanis imparem viribus fe videret, legatos ad Soleimanem 
batTam,Cairenfem beglerbegum,mi(it> qui hoc prius adito, mu 
ncrihutqueconciliato, Sulranum inde Soleimanem ipium con 
uenirentjoblataquc pecunia maxima, contra f ulitanos opem 
eius implorarem ; fimulquepoliccrentur, herum futim cum p!u 
it ribus aliis regibus Indicis, cius fe fummillurum imperio , modo 
(ubfidium aducrtushoflcs 1 -ufitanosimpetrallet.Placuitea So- 
leimani legatio, qui per hanc lefpcrabatoccafionem imperium 
Ofmamdarum in ipfas longe latequc propagaturum indias, &: 
auri gemmarumque feracillima regna fui iuris cficdurum. Ira- 
t ] que legatis prolixe policccur omnia, clafcmquc mox adfutu- 
• ram auxilio ipondet. Mittitur non mulco poli Solei manes baf- 
fa,beglerbegus i£gypti,cum machinis bellicis, & iullo exercitu, 
anno eodem r y 58, menfe lunio propcmodumexcunte, bel- 
lum vrhoc conficeret. Quippe Tureis harc arridebat occatio, 
j c quos non tam in opprctlos com mileratio , vel cilicium erga co- 
fbederatos » quam ipoliorum ac prxdae cupiditas, ad bella pleru- 
que pertrahit. ( HlaiTe ventis vela damc, primum ad Thoron itu, 
quod e t terrae Madianitidis (vt creditur) opidum , in Arabiae 
lolitudinibusjluud procul a montibus, Orcboft' Sina:quo loco 

NNN 


+66 IO. LEO NCL A VII 

tam exponendis, quam auehendis terra, camelorumopora, mer 
cibus, jEgypti, Arabiae felicis , Jndix rcfpedhi , commodillimutn 
eft emporium. Poftaliquocindedics adpulcruntad vrbemGi- 
den in Arabia Pctrara , fZiden alif vocant) qua- i pia quoque ma- 
ritimaciuitas eft , Tu reorum imperio tubie&a, nec minus no bi- f 
le, quam Thoron. emporium. Tamdem in Arabiam felicem, & 
ad portum vrbis Adenis peruentum , circa meniem Odobrcm. 

Eft Adcn primaria felicis Arabis ciuitas, non litu folum , fed 
etiam opere munita. Quippe nec propugnaculis caret, & ipfc lo- 
cus per fe tuti ili mus eft. Abortu ioli5,adiaccnt ei praTu pti & ex* io 
celfi montes;ab occidente, claufum maris porrum habena meri- 
diei late re, validum in alto proximo Icopulo propugnacul um e- 
minet; in quo noctu Arabes ante, quam a Tureis Adcn capere- 
tur, ignes excitabant:qui magno ex i ntcrua ilo con fpedi , Turci- 
ca* cladis aduentum indicabant vicinis Arabibus , vti icilicet vr- ty 
bisad defenfionem concurrcrcnr.Subftitiribi claffis,cun&anti- 
bus Tureis, &: coniiiia variantibus. Rex quibulHam enumero 
fuorum ad cos ablegatis, cur illuc veniilent armati, /cire fe cupe- 
re lignificabar.Tum balla, perbenigno regiis dato refponib, ac ' 
Iliis ad regem viciilim miliis internuntiis, cum muneribus, ne io 
quici hoftile moliri videretur ,blandiciis & arte perfuadet, fub 
prxrcxtu comparad i pretio commeatus , vt t lallem Sultani O f- 
manicicum milite portu interiorem pateretur ingredi. Coher* 
citurum fe Ilios, vt ab omni maleficio, prxiercimcrga religionis 
confcnfufibideuin<ftos,abllincrent. Quippe rex Adenis, vni* ty 
uerfa cumsgcntc fua , Ma humetis fac ra colebat. Intellcdts hilce 
poftuIatis,in portum Oj inaniri admittuntur. Eodem aftu vafri- 
cieque beglerbegi, ad colloquia rex, Scconuiuia pellicitur. Quu- 
quepoft aliquot dies in nauim praetoriam, tribus dumtaxat cluis 
comitatus, venirct:peramanterlalutatur, excipitur blande,men- jo 
&& epulis adhibetur. Sed pofteonuiuium, ncicio qua occafio- 
ncc iptata,corripitur:ac tum demum lenti re mi i er cepi ^impro- 
borum munera cum fucata blandicie,traudi5 elie plen i , pror- 
fuiquercIpuendacircumfpcdis.Necmora,duin rex in pr.eturia 

deti- 


PAND. HI ST. TVRC. 4*7 

netur, milites complures de induftria , vicius comparandi 
praetextu , ciuitatcm ingrediuntur. Solent enim Turei, quod 
vi non poliunt , aut abfquc multa ianguinis effuiione, dolis 
&; perfidia confequi. Mox Solcimani baJ ia: per fecrctos in- 
% dices nuntiant, A rabi busrefifti,& vrbem defendi polle , licet 
aducniflcmillx quoque copix, quas 'ama iam a duenta re fere- 
bat. Tum balla maturandum ftatuit,&: Arabum anticipanda 
conliiia. Porcis per abfenriam regis occupatis , miles immitti- 
tur : oppreflilqucTurcorum numero ciuibus , Aden in potefta- 
10 tem redigitur. Mox Scipte rex prodtiftus,ad malum prxtorix 
nauisinliiblimi , tribus illis cum comitibus, lufpcnditur;&ad 
terrorem, f<rdo fpc&aculo, ciuibus fuis oftentatur.Opidani tam 
indigne regi libiquc videntes illufum , vclut in re fubita trepida- 
re: capite deftituti, hoftibus impares numero, conlilij denique 
i y inopes, nihil omnino moliri. Sicinferuitutcm redactxciuirati 
prxfidium firmum imponitur, prouido fci Iicct baflx conlilio: 
ne, li quis aduerfus ci cafus Indico bello accideret , vicinum de- 
eflet perfugium. Necenim a tergo Turei relinquere folent ali- 
quem vel tufpe&um,vcl aduerfarium,qui quemuis in cuentutn 
ao elle libi poffit impedimento. Quippe genus hoc barbarorum 
longe omnium vatcrrimumcfl:,& tam prxfentibus,quam futu- 
ris circumfpiciundis ac pcnlitandis follertiilurmm. Praeterea 
potitus Adcncbafla,!iquidcm reliqua non fu cccd er et ex animi 
lententia expedirio/cciire tamen operx pretiu videri poterat, ac 
via aperuifle tentadis apud Indos aliquado maioribus. Captam 
ciuitatcm ingreflus Soleimanes, dato ligno, proclamari iuflit. nc 
ciuiu bona, ncuc merces diriperetur: & quedae fuis, vilioris I 10 - 
minecodicionis, in ipla vbis porta terrcdisceteris , capite plc&i 
iullit. Aromatunaq; magnahuc copia deferri cx India fulet.Prae 
jc tercaiinus Arabicus liue 'erlicus heie incipit, & Abyllinorum 
a£tbiopu,quorurex Prxteianus vulgo nominatur, montes atq; 
limites ibic e confplciuntur, Ofmanici, A dene rclicUquuan- 
nonacopiofa saties oneralTent: Oc. cano fe corniferum, ac dece 
ooav»> ]} du.s ue noctes itinere maritimo confuinfere. 13 tem 

NNN .j 


A 6 * io. leonclavii 

adea,qux petebant , loca quum perucnilfent ; Balla i.uficanos 
adgreui cepit, &: vrbem Dion fiue Deuon,a Lufitanis Zambrio 
regi ereptam , obfidionc cingi iuflit. Itaque machinis bellicis c 
nauibus in terra expolitis, oppugnata ciuicas quadraginta die- 
bus continuis, tam terra, quam mari.Ted irrito plane conatu, c 
Turris dumtaxat quadam ,inftarcaftelli leu propugnaculi fa&a, 
qua: vno ac dimidio aberat ab vrbe lladio , &: cui prarfidij caufa 
L X X X Lulitani milites impoliti fuerant , Tureorum in potc- 
ftatem venit : pralidiariis iplis lefc dedentibus ,&mox in naues 
perdudis. Duobus elapfis mentibus, auditum declailcLuficani- io 
ca,qua* fuis fuccurfum veniret. Itaque territus balla, machinas 
bellicas nauibus imponi iuflir,acnodhifoluens, profugit. Quam 
enimanimolefuas in fpeciem inJbtuunt,6e ordiuntur expedi- 
tiones, Tu rcii tam leui momento territi, rebus, exanimi voto 
non fuccedentibusjbonorisomni rclpedtu pollpolito,ceu timi- i j 
dae diffugiunt datme. tluumqueiam balla non procul a Zebe- 
thoeflee opido, interfici captiuos in lictore iuilit. Durauitaniiu 
integrum hxc expeditio, fuitqueZebethum etiam, Arabia: feli- 
cis opidutn,a T urcis in reditu expugnatum. Tam A deni, quam 
Zebetho, beglcrbegi cum 1 >cph ter daris, finguli lingulis pra:- 2,0 
fecli luere, de quibus non multo poft,in bcglerbegatuumca- 
t alogo. 

BELL VM CONTE A CHlMERlO T AS. 

Ceraunia. Chimara. Attdona. 1 J 

Lutji bajja. 

Chimcriotcfunc Arnautlari, vel Albani, vel Epirotha*,tras li- 
num cx aduerfo Corcyra* fithqua in regione continua motium 
feries elt,quam vno vocabulo nauta* iam dicunt Chimeram. 50 
Jouius , &alij , volunt olimhec fuille montana vel Cerau- 
nia , itemque Acroceraunia , pro quibus dicere malim equi- 
dem Aera Ceraunia. Leo tamen Auguftus in nouella de 
thronis , vt obiter adtigimus antea , -ub .ditolia: metropo- 
li Nau- 



PAND. HIST. TYRO 4&9 

li Naupa&o , tam Buthroti , quam Chimarx collocat cpifco- 
pacus : qua: loca fibi inuicem vicina , Butintro & Chimcra» 

quum illic hxrercmus,a nautis noltris ad p citabatur. Iifdeni A- 

uclona, cuius hcic mentio fit,enuntiabacuradie&o articulo Ita- 
$ lico Uuclona,veldiiiunae J La Velona: quum quidem vulga- 
ris linquar Grxcx periti adderenr,eo nomine #Wrn,hgnmcan a- 
cum.Sed ignorabant homines & antiquitatis & litterarum m- 
des.adpellationem recentiorem hanc ex veteri Aulone fa&am. 
Sitaeft in Albania vel Epiro , ex ad uerlo extrema: illius orx Ita- 

Ic lia:, quxin Apulia promontorium S. Mariarnunc habet, Iapy- 
giam quondam didum: vbi ciuicas Hydrus pofita , dumtaxat 
intermedio maris Hadriatici linu,L x millia i ibus Gi ccis *<b j ui* 
Jonedifuingitur,vti capite t y anotauimus. Leonis Augufti no* 
aella de thronis Antoniam rccenfet inter epifeopatus metropo- 
1 5 li Dyrrhachina? fu b dito s , &: proximo poit epifeopatum Glaui- 
nitz:c vel Acroceraunia: commemorat loco. Ceterum qui an- 
nalibus heie ad pellatur Luti i baffa , corruptum apud hiftori- 

cosnoftros,Iouium& alios, nomen habet,Luftibeus aut Luph- 
tibeus.Spandugini de hoc notabilis eftlocus , quem interpreta- 
1 0 do lubet infercre. Sultanus, inquit, Soleimanes Lutfi.perquam 
humili condicione nato, luis cx furoribus vnam dedit vxorem, 
cumque primum baflam crea uit,a quo tamen officio nunc de- 
ie&us eft.Quippe quum vxor mariti concubitus cum raafculis 
aegerrime ferrec,eoque nomine cun ipfo e> poltulans, diccicr; 
M fratrem fuum.SultanumSoleimancm, illi Ip iunxifle matrimo* 
Dio, fecum vti cubaret: excandefcens Lucii balla, mulieri cola- 
phum impegit. Hoc vbi refeituma Solei mane, form em ei pio- 
tinus ademit, ac recepto Sultanino figillo, dignitate fuprem i Ve 
ziris hominem exuit, liftetlim in more apud Gfmanidas, vt 

jo q U i au&oritaiequatuodnterballaseft maxima, Vezirazem ime 

(upremus coniiliarius nominetur, & in m anu Tua figillum Sul- 
caninum habeat. Hxc Spanduginus.qna: fanefi vera (unt, vtcf- 
fe videmur: conueniens foedis acdillolutis moribus homini da- 
tum nomen fuit. Quippe Lucii lingua Turcica fignificac eum, 

NNN iij 


47» 10. LEONCLAVII 

qui non ni(i de venere cogitat: qualem Grxcusaliquis dixerit 

tp#T;>u'r Vel f>*> -repat». 


BESICTAST. AI nAOKIO'NIOM. | 

f 1 

* 43 * Befi&afi, locus eft ad Bofporum Thracium in Europa fitus, 
qua Conflrantinopoli furfum tenditur, aduerfo Bofpori fluxu, 
verfus os Ponti Euxini. Plus minus quatuorabeft a Galatamil- 
liaribus Graecis , aut vno Germanico. Nomen lingua Turcica 
lapidem fiuc faxum cunarum , ugnificar.* a diftra&ione, puto, ro 
Chriftianorimi mancipiorum, ac matrum prxfertim, liberos 
etiam teneros in cunis habentium. Sepukus hciccfl Chairadi- 
nes,qui mcilita quoque noua Iu ofum tu ibidem exftru^a, nobi- 
litare locum excolere voluit. &nrMxjimi Graxis hodie vocari.., 
prilcis lafonium, notatum reperies fupra, capite i z8. Hoctem- i y 
porc,dc quo fcilicec annales modo loquuntur, adue&afucrunc 
i flue capitum Chriflianoru , c Corcyra dumtaxat in feruitutent. 
abreptorum,cuiufiiisfexus&: artatis, ad fexdccim millia: quem- 
admodum ouius memoria: prodidit. Dc Sukaninis , & eorum 
prctio,dichimi8.capitc. i* 


C ARA BOG D ANI AE FLE EI ES SERET. 


144. DcCarabogdaniaconfulecaput7i.Emsamniscrt:,queniBc- 

rut annales hi nominant. Y ngari tamcn,&: Valacbi.fiue Molda- 

ui, parti m c 5 tra&ius &: durius i 'rut, partim paullo mollius Brur, 1 f 
enuntiant. 

SEPTENI DORIAE y E ICTI A 

Cbdiradme 

I4f. Doriam Turei , more Italico, pronuntiant; quem Iouius di- $• 

xit Auriam, magis confuetudini Latina: relpondcnte vocabulo, 
velutipfc quidem exirtimauit. Is & vTu rerum marigeredarum, 
felicitate lingulari, tantam adeptusgloriam fuit: vi vulgo Nc- 
ptunu c ,ccn maximus quifpum maris deus , adpcllaretur. Mune 

tamen 


PAND. HI ST. TVRG 47* 

tamen aChairadinc proelio nauali,& artibus imperatoriis fu pe- 
ratum, fugi fle; non infolenri,fed modcfta memorant annales o- 
rationc. Quo commendabiliores nobis e* fe debent, vri non ad 
gratiam fuorum, nec ad infe&ationem noftrorum ; fed ad veri- 
j tatem qux anima efthiftoriai.fcripti. Iouianum quidem epipho 

nema, quo claufit hanc narrationem ,qiiam acres habet aculeos? 

Ausia, inquit, tanti vfus, tantae pcritix,tanra: exiftimationis mari 
cluxco dic nullus imperator cxfticir. Atqui cogitare dc illo veteri 
verbo debebat Iouius ,quo Demofthcncs etiam fugiens, excu- 
ic faflfe fe fertur: 

dii !p <Tt 4 > 4 uj 3 »r Trtt\iVfAa.XHma*,. 

Via f fuge dat , dimicabit dcr.uo. 

Nec ineleganter Alexius Angelus imperator, vt apud Graeciae 
Prxtorem noftrum memoria: proditum legitur, quum perditis 
1 j rebus non modo fruftra, fed etiam cum periculo ie diutius hx- 
furum Conflantinopoli animaduercerct , omnibus valere i uflis, 
& arrepta fponre, nolenti tamen animo, fuga :l)auidem quoque 
dixit beneficio fugae (almi atque incolumitati fux contuluille. 
Non minus certe magni &; fapientis cft imperatoris, fu mmam 
x c rerum incertx Martis alex non temere committere: quam pro- 
iperc cedentibus omnibus, vi£toria prudenter vti. 


PVBLICANORVM C A R C E R 

CmlUntmo^oU. 


M 


Vendit omnia per imperium fumn tclonia maximo pretio, 24 6, 
vel piucos , velplures in annos, SulcanusOfmanidarum.-ideo- 
que ii maiores aliqui pecunia: fumrnas ei veftigakim nomine 
policeantur , quam rcapfe deinceps exhibere poflint.in carce- 
jc rem,velutiqui non (oluendofint, & fraudem Sulrano facere vo 
luerint, coniicmntnr. Hic carccr publicanorum Conftannopoli 
dicitur. Et lunt invniucrfo Olmanidarum regno publicani fere 
Iudei,gcsexa£bonib‘ > vfuris nimiuquatu fupra mortales cete- 
ros dedita: quii i pii ctia Turei vel mufulmani , paullolincerioiis 


r 


■ 


47 i IO. LEONCLAVII 

homines eonfcicntia:, nolint audire publicani: non aliter, ac fi 
cum infamia coniundo propter aliorum nequitiam nomine, 
virum bonum ad pellari nefas iit, etiamii prater officium nihil 
ipic faciat. 

ONTVN CAPIS/. A t 10 PORTA. PORTA * 

lignaria, Carattanjerai. 

147. C > tendimus fupra , capite 200, qua porta fit hac lignaria, vi. 
delicet ad quam nauigia lignis onerata folentadpellere; Gracif- 
que didam A 1 } TT C' Tff | j ab iisdem lignis, quae hucaduchuntur, non r © 
q uodiplal ignea i it, quemadmodumeredidit vterqueChalco- 
condylis interpres. De voce Caranaufcrai , didum capite 14, fi- 
gnificari fcilicecbac, aedificia earauanisexftruda Carauanasve 
ro more Turcico fe coniungemium cile agmina, quum loca mi 
nus a latrociniis tuta peragrada funt. In haec ergo carauaniaraia, 1 J 
qua: amplifiima plerumque fune, diuertere cum equis, iumetis 
fagmatanis , mulis , & camelis , harcarauanx folent. Vafta funt 
aedificia quemadmodum Busbcquiui defcripfit: aliquanto lon- 
giora, quam latiora, ccteroqui quadr. tam ad formam acceden- 
tia: quorum in medio paret area ponendis iarcinis& camelis, io 
mulis carrifque collocandis. Hanc aream plerumque circum- 
circa murus ambit interius, tres plus minus pedes altus» parieti- 
bus illis quatuor, quibus totum aedificium clauditur , adtundus* 
hms muri (upcrficies aequa dt, paterque in latitudinem pedes 
quatuor. Heicfurcorum cubilia funt, heic cenacula, heic rem 
expediut culinariam. Nam ad parietes, quibus totum aedificium 
continetur , foci frequentes cum fumariis vel infumibulis funt 
in-rdificati. Hofpirvsipfi nulla re a camelis, mulis, equis alia ic- 
iundi funt, quam cius muri fpatio. Quinimmo ad muri pedem 
ita ligatos habentequos ,vt capite ac tota ceruice iupramurum S 0 
cmmcart,don 3 inilque iccal facientibus aut etiam cenatibus ad- 
itent, vclut miniftri:& interdum panem, vel malum, fiue quid a- 
liudjdemanu eorum captant. In eodem muro Jcdos fibi fternur. 

1 apetem in primis explicant, que ca dc caula ephippiis aptatum 

fere 


PAND. HIST. TVRC 475 

fere circumferunt. Huic in iiciunt vulgo pcnulam , ditiores Va- 
lentinam, quam vocant : qua: mollibus e pilis contexta candi- 
daque .linteam rnum loco mihi quidem ip forum exemplo fuit. 
Ccruical prabetequertris fella. Ve rte talari, pellibus fuffulta, qua 
f vcftiumurmtcrdiu, teguntur nodu. Sic fomnum capiunt, nul- 
lis laccllitum , extra naturalem iumentorum mandentium ftre- 
pirum, blandimentis. Ipforum faraiorum, pro carauants exftru- 
tlorum,teda plerumque plumbea funt. 

^AREA VEL FORVM TACHTAL C A L A. 

Tampe^tm. Ch&lcocondylis locas emendatus & expo- 
fitus, Chalcopratm , Chartopratia, 

Victu vitriarias. 

'5 A rca.qute Tachtal Cala nominatur, Laonictis‘inodauoforu 14$, 

adpelkuit.&Tadalem vocari addidit. Apud aduarium Mala- 
teftanum Tedalaca feribitur. 1‘ro illiusTadale, huius Tcdala- 
ca, repone Tachtal cala: qua: voces Turcica: fiint,& arcam ta- 
bcrnasligneas habentem fignificant. Quippe Cala denotat ra- 
vo bcrnulam vel tentoriolum, & Tachtal afferes funt-vc inrelligan- 
tur ex aiferibus fada; tabernula’. Ha*c area fere vi bis eft in me- 
ditullio, non procul ab Eskifaraio.vel a faraio vereri muliercula- 
rum Sultanijdequocapice 159. E rt eadem in arca Suitani Baia- 
fitis fecundi meflua, cuius fupra fecere mentionem annales, in 
i f cius S ultani funeris defer iptionc. Hoc autem loco 1 udicra cotti- 
dic omnis generis exhibentur, quateumque homini vcnircin 
mentem poliunt. Et adhibentur pueri, equi, afini, canes, feles, 
cerui, leones, vrfi , leopardi, vulpes, &: nulla non alia , peregrina 
pratfertim, animalia. Sunt ifticqui chiromanticcn profitentur, 

30 {unt prjcftigiatoresvarij, funambuli ,ludatores,fa!tatores,alij 
propemodum innumerabiles. Ideo Laonicus inquit: Haxludi- 
cra quis cottidic cernat in foro, quod Tadalcm vocant. Sequi- 
tur ibidem vocabulum Tam pczim.quo nonnullos cx his ait ad- 
pellari. Neminem hoc declaraffcat bitror hadcmis,quum bar- 

1 o o o 


474 IO. LEONCLAVII 

barmnfit,& ignotum, addo etiam corruptum. Quippe non Ta- 
pezien T urd dicunt, fed Ziampas,qux duabus f\ liabis vox cnu- 
ti.uur. Significat autem ve Grarci vocant, qui Latinis 
funambuli funr. Ad vnum huius arex latus incipiunt illorum 
taberna:, qui Perficas operis excellentis, & Turcicas itidem pi- e 
<fl a^Gr^cas Se alias coloris niuei Ixuigatafquc chartas vendunt. 
ItiecqucGrxashxcx«p»^ T «* dicuntur. His a tergo proximus 
ell vicus fabrorum , cxxrc vnfa quxuis elaborantium , cui hoc 
annalium loco memoratur. Isvicusin hiftoriis Grxeorum rc- 
ccntioribus Cedrini Se aliot um celebemmus^ominaiur 1 • 

'®C9 £T “* i , nimirum a diftra&ione vaforum ex x re f agorum. Lo- 
cus infigniseft Cedrini de Chalcopratiis in i hcodofio maiore, 
puto. Vici quoque vitriarij,CbaUopratiis proximi, fit heic men- 
tio : quotabernx vitriariorum, vt olim erant in vrbe Conftanti- 
niana, veteris ad imitationem Roma.fic etiam hodie conlpi- H 
ciunrtir. Diucrfus tamen hicvicuscft, ab illa vitriariorum porca, 
de qua dictu m fuperius, capite 2.0 e. De porta fori pileari j, qux 
B olu cba zar ea pifi Tu reis cft, expolitum eodem capite 100 ; lic 
ut& de porta Hcbrxa , Tureis Sehifutlarcapifi. Sitae vero extra 
muros vi bis a foro pi Icario xdes, in litorc matis; intelliguntur ii- t® 

Ix, quae inuris vrbanis excluduntur ab vrbe, lecundum litus Ce- 
ratini finuscxftrudl^, verius leptemtrionem, id cll,e regione Ga- 

i at a m liror is. 

0 

N O V A CAIRADTNtS AFSPIC11S 

recepta. 1 * 

149. Noua Tureis eft, quam Caftcllum nouum nofiri vocant, in 

Dalmatixfitu finibus. Id aufpiciis Ka;uli V Augufii receptu fue- 
rat. Qu os cius prouincixlang acosadobfidioncm haccuocatos 

hiille tradunt annales , de prouincia Bozincnfi accipito, deque ) » 
prafcdishuic: quorum princeps id temporis erat Viumas ille 
Pet ia, de quo dictum capite 1 j x . Tranflatus enim fuerat a Per- 
ficis ad hos fincs,inorc Tui eorum, non nimium ti ansfugisfidc- 
tiurmac deinceps quoque fit eius mentio 111 oblidionc Agricnfi, 

anno 


PAND. HIST. TVRC: 47f 

anno Chriftiano i j j i aTurcis fruftra te n tata. Pracrat Bozineii 
prouincix ceu bcgletbcgatus , &£ ad Caftelli noui obfidionem 
iecu fangiacos fuos feptem adduxit. Virtutis eximia prxfidiarij 
militcs,quoshoftes ipfi commendant, Hiipani luerunt, & Ger- 
J mani, numero ad iiiicid* 

S O L E IMA NES SVB VRAETEXTV 
defendendi pupilli, a Bano Erdelu.no relicti , 
matrem cum pupillo Vngarta 
* © fpolut. 

DeloanncZapolicnfi, dano Erdci iano , di£him capite 115 . ijo 
H ic moriens pupillum reliquit heredem/ melaque Solcimanis 
commendauitjoannem Sigifmundutn,qucm fijfhileratex Ifa- 
bella Polona, cuius heic mentio fit nomine tamen non expreflo, 

>5 vclut Tureis ignoto. Habuerat loannis fororem Barbaram, ni 
fallor, primo matrimonio eoniugemSigifmundus maior, Polo- 
nix rcx:quamortua,Bonam duxit, loannis Galeacij Ducis Me- 
diolanclis,ex Ifabclla Aragonia Neapolitana, filiam. Bona partu 
primo Ifabellam hanc edidit, loannis Zapolicnfis coniugcm, 
t0 loannis Sigifmundi matrem. Ceterum nulla iit heic in Turcicis 
mentio Fetdinandi Cre laris, Vngarie Bohcmiacque regis; qui ta- 
men hoc bellum , Perenio & Rogendorfo ducibus, gerebat. Id 
equidem fieri propterea crediderim , quod l erdmandumSo- 
leimanes,hoftcm fuum, pro Vngariat rege non adgnofcerer. 

M Notanda vero Ifabclla: oratio, quam Turei regina: nomine non 
dignantur, quum Budam adfirmat non (uanicfic,iedSulrani 
Olmanida: duitatem. Nimis in hoc veram le vatem experta 
paullo poft fuit bcllua.quum Solcimanes ipfacum filio per fiim- 
mam perfidiam cie&a,Bud.rp ititer &: Vngarix reliqua? , velul 
3° inprouinciamredad<£,beglerbegum pratficeret, bonus ille fcilli- 
cet tutor;matre,tam Tureis addida,cum filio pupillo, in T radii* 
uaniamvclJErdelium relegata. Huiufmodi nimiru efle praemia 
foderatis &: amicitia; barbara i olent, vt de tyranno fuo moritu- 
rus aiebat Aratus: metum, n* i t ) & tu > 

OOO i| 


47 * 


i 


IO. LEONCLAVII 

VALPQFM. STRIGONIVM. 

Granus fimus. 


% 


WalpouTurtis cft anc,Vngaris d i fi a a 1 p o , V a 1 p c n i ii Ionio. 

Vitra ftuuiu Drauam lita cft. Poft tertium obfidionis mentem a 
prsefi diariis dedica fuit,pra:fc&o ab iifde capto, & hofti prodito. 
Strigoniununc Granum vulgo dicunt, ab amne Grano, qui de- 
fluens a Carpathiis montibus, vbi montana: nunc duitates cele- 
bres f un t , ad rad ices a reis Strigo ni entis fiueGranefis, Danubio 

mifcetur:vndcciuitatiquoqucSrrigoniumnomcuinditumpu- 

taturjvelutlfttigraniumjablftri &: Grani coflucntibus. Alba re- 

galisnontamarcgum Vngaria:fcpulturisficadpellarafuit,qua* 

rum meminerunt annales .-quam a regum inauguratione, qute 
hoc fieri loeopriicis temporibus fblebat. Ifiic etiam rcxFerdi- 
nandus, cum Anna conitigc , Viadifiai regis filia , Ludouici fo- 
ro re , x 1 1 1 r die Februa rif,anno ijz~, adhibita S. Stephani ve- 
ra corona, fiiit inauguratus. 




SCI1IRVVAN. SIRVAN; SE RE AN. 

Error Iouit. 

v tc 

£ 1 1. Si lector ab alsis de hoc bello memoria: prodita leget, nufqua 

itadeferiptum mucniet.VcTcchmasSpandugmoTarras,San- 
fouino 1 oleas etiam; ficErcas eidem Spandugino nominatur 
A Igas, mirifice vitiatis adpellationibus. Regio Schiruua aut Sir- 
uan , haud dubie nunc ei t illa, quam prite i dixere Mediam, po- 
fictiores etiam Vaafpracan , vt apud Cedrinum in ( 'onftanttno 
Monomacho legimus. Fallitur Iouius,quum air, Albaniam ho- 
die vocari Serban, vicinam Medi», propterque Calpi u minare 
fitam.Qutppe regio Georgianorumefi Albania qui numquam 

vel ipi; regi Feriarum, vel regio fratri paruerunt hactenus : /ed 
Cliriftiani,& liberi, tuos principes habent ; Pedis dumtaxat co- 
foederati , ficu t expoli tum capite i 8 <>. Si manum vero,fiuc Me- 
dia, regni Perfici membrum eft : quod tr.metfi Muftaphas bafia 
vczir imperio lubiccit Ofmanidarum,anno Chriftiano iy; 

bcglcr- 


p A N D. H I S T. TVRC. 477 

beglcrbcgatusin formam redcgit:mox tame a Perfis receptum, 
ab iifdem hodicque retinetur. 

• VVAN. F FASTA N . IBANFM CEDRINI. 

5 Vrbshxccum arce fic ad Perfici regni limites pertinet, vcetia M 3* 

maiori finitima fic Armeniae, Cedrinus i n eodem Monomacho 
Aueufto vocati» Latine reddes inte. pres, 
Ibanura & Baafpracan fcripfit. Ego fimplicicer exprimerem , vt 
tanto melius intelligerer;Iuuan,aut Iuan,vi bs regionis Vaafpra- 
i c can . Et quia capite prxcedcnti Vaafpracan,cxciufdem Cedrini 
audorkate > Mediamefledocuimus:intelligpteiam Iicct, \Vanu 
ad eamdem Mediam referri debere: vel ca fi non contineatur, 
faltim finitimam videri. Waftanura fignificat regionem circa 
Wanum (iram, ceu \Vani territorium; fi qui dem i ilan, fiue Sta, 

15 Tureis regnum vel regionem ligni fic at. 

N OTICI A BEGLEUB EGATFFM TOTIVS 
ofm.widarum impcr^quas hodte pofident , 

2.0 Quia Perficis in finibus extremus hicaSoIeimanc Wanibc- 154. 

glcrbc^at is id temporis inllitutus fuit, libet hoc loco quamdam 

quali N itic-am regni Oftnanici ledoribus exhibere, deferiptis 
ordine prouinciiscr’ liucbcglerbegarib 9 , quos in Aiia,Aphrica, 

& Europa nuc Murarem hic terti 9 , vnici MucheraetisOlrnanidc 
t < pater, polfidet : vt ita denique Pandcden hiftoriac 1 iircicxnq- 
ilrumc laudamus, vi furi deinceps Luitis ncperrmllii numinis fi- 
nes liios propagaturi tint, an vaftifiimam illam molem imperii, 
eundis hadenus formidabilem populis, fecumdum ipl uum- 
met oracula tamdem aliquando Deus Opc.Max. luarc eduran- 
de dx maieftatis ac glorix caula fitet!crfurus,vd in ordinem, fubq; 
iugumfilij fui iicredudurusi vt GogiMagogiquc fubca io nul- 
lum amplius nomen cxfict. Id enim poftrcmis le fadurum die- 
bus, per fuos indubitatae fidei vates nobis denuntiauit. Oraia- 
mur autem ab oriente Sole- 

OOO iij 


47 * 


fO. LEONCLAVII 

ASIAE BEGLERB EC4TVS. 

I. A nato! i beglerbeg Eius fedcs cft in duitate Cutaige Phrv- 
gixmaiori$,quatnolimCoryaium Grxci nominabant, ticut ex- 
politum capite 40. Sangi acos habet fub fe duodecim. 

I I. Caraman beglerbeg domicilium habet ad Caifariatn Ci- y 
licix de qua luo didum loco. Septem fub hoc langiacatus fune. 

III. Siuasbeglerbeg.adSebaftia,de quaconfule caput quin- 
tum Pandedis huius. 

I V.Tocatun beglerbeg. Relidet ad vrbem Amafiam.Si.bco 

funr quinque langiacatus. !• 

V. Dutgadirbcgleibcg.de hac prouinciaconfulecaput t 6 $ 
Pandectis huius. Quatuor fub fe langiacatus habet. 

Hjlcp beglerbeg. ad HalepuniliueBcrrhccamSyriar, de 

qua capite 6 . 

V II. Scham bcglerbcg. ad I )amafcum Syriar. 1 5 

VIM. Tarapo!osvelTrapoIosbcgIcrbcg.adTripolimSyri$. 

I X Matas beglerbeg. ad Mj rallum , propter Euphrarem li- 
tum, inter H depum &c Mcropotamiam. 

X. Durbtkir beglerbeg. in Melopotamia,ad vrbe Amida.qua 
Turei nucCarahcmid nomi nat. Sagiaci parent huic duodecim. 1 « 

X I. Bjgd ubeglerbcg.adBagdacimliuenouam Babylonem, 
de qua capite 4. 

X I I . Bal 1 ra bcglerbcg. ad linum Pcrficum , non procul a 

Batrdar fiue Babvlone. 

c* / 

XIII. Laxa beglerbeg. Antiquitus Carmania, tcnditadlimi- 1 j 
tcsOrmuz,& Pcrliseft finitima. 

XIII I. Geme, Aden beglerbeg. in Arabia felici, ad litus rubri 
maris. \ ide caput 141. Diucrfa loca funt, vno tamen beglerbe- 
gatu comprehenfa. 

X V. Chcbetz , H ultio Zcbet beglerbeg, vt eodem capite di- $• 
dum.Locus litus in Jitorclinus Arabici, finitimus eftimperio re- 
gis MSthiopum Prxteiani. 

X V I. M.fiir beglerbeg. Cairoprqeft,& toti iEgypto. Sagiaci 
fub eo lexdccun. 

XVII. Cy- 


PAND. HI ST. TVRC. 47* 

XVII. Cvpri beglerbeg. Nicofiar vc! Faraaguftx degit. 
XVIII. Scbeberczul beglerbeg. in Ailyria^erfis finitimus. 
XIX. Wan beglerbeg. rcipicit Perfaru fines, verfus Siruanu 

flue Media,$C Armenia maiorem, ceu di&u capite prarcedcmi. 

j XX. Arzeru vel Erzrum beglerbeg. in Armenia maiori , ad 
limitesSiruani liueMediar»&;Gcorgianoruni. Didat a Farabo- 
fane fiuc Trapezunte, fex dierum itinere. 

XXI.Tipblis beglerbeg. fi nitim’ GeorgianisfiueCurgginis,vt 
nuncadpcllatur. Indi tutus fu it a MuftaphabaflaSerdareanuo 

ic Chriftiano 1^78, meieScptcbri.LocVtiaprifcisnorus, apud Ce- 
drinum repetitur in CoftatinoMonomacho, verbis huiulmcdi; 

Asa,(iserateTagrolipicisIratrenat’)aSulcanoTagrolipiccmif- 

fuscotra Romanos, quii raurczium,&iopidum nominatu Te- 
phlis , prxteriiflet: Vaafpracaniam mgrcfUis cft,id cft,Mcdiam. 
ij XXII. Siruan beglerbeg. Hoc nomine Media nunc ad pel- 
latur, a metropoli Siruan, quam eodem anno Muftaphas idem 
cepit, & primum ifticbegleibegum coi Httiit Ofmanem ballam 
famofumded a Perfis non mulco pofteie&us fuit. Nil 1I0rar. cn 
minus hiebegierbegatus Ofnvanidaru inferi pt elt libro, qui nili 
10 rcftituatur,numquam fc pacem facturos cum Pcrfisprofituur. 
XXI II. i cmircapi beglcrbeg. LocuscftadmarcCafpium, 
porta ferrea ditius, .& Capi derbenr, porra faucium velanguftia- 
rum.CcpithuncOIman bal aeodem anno 1 ‘ n formam 

begIerbegatus,necaro Schcmhali Chane , Ibtcro fuo redegit. 
15 X X 1 i 1 1 Cars beglcrbeg. Cedrin* Carfe nominat, & in Pc r - 
farmeuia collocat, qu^ nunc Armenia maior cft.Diltat Cars ab 

Arzeritm quatuordieru itinere. Beglcrbegatus cepit annoChri* 

ftianoiy79,au&orc Muftapha balla. 

X X V.Tfchildir autTzildir beglerbeg. ad fi nes Georgiano- 
jc rum, ab eodem Muftapha bafla in Ihcutus, anno iy7*. Porfius 
Tfchaldung perperam /cripfit. 

XXVI. Fafla beglerbeg. in Mengrelia. Munitio ftrutf.i per 
Vluzalim Capi can bafla m Ibit anno i y?9 ,& ibidem jnftitmus 
beglcrbegatus. Sed paullo poft difcclsuci 9 capta vicilfim Geot- 


4S0 IO. LEONCLA VII 

giamdirucrant.Ciuitatis Phnfianx mentionem facit Leonis Au 
nouei Ia det liron is, Scepifeopum cius refertfubmetropo- 
i ra Trapezuntis. Harc eadem cum hodierna fcilicec Phaflii fue- 
rit. 

XXVII. Socii um beglcrbeg. in Georgianorum finibus , a r 
S inane balla vczirazeme inditurus, anno Chrii i iano 1580. 
XXVIII. Datin beglcrbeg. ibidem a Sinanctune inftitu- 

tus. ’ ' . , 

X X V 1 1 1 1 . Rcuan brglerbcg. HunclocuFerhatcsbafiaee- 

pic munitur anno Chriitiano ijSz, ereptum Tocmaci Sulca- \o 
no, Perficarum panium principi. Beglerbegusiftic primus fuit 
Cigaloglis balla, 1 Gcnuas. 

XXX. Somakic beglerbcg. DeSomakia,que Chalcocon- 
dyli Samachia nominatur, didtum fupra , capite r 8 8. Bcglerbe- 
gat us auctor fuit Ofman bal!a,anno Chriitiano 1583, j r 

Poflcriorcs autem bcglerbegatus hi, bello decennali Pcrfico, 
quod adhuc geritur, indituri; quemadmodum noui funt, ita po- 
tius nomine i enus fic adpellandi veniunt, nec cum antiquis co- 
parandi. Nunc ordinem natura’ fequendo.prouinciis Aliae rc- 
ccniiiis meridiem verius ab oriente progrediamur. 

A P URICAE BEGLERBEGATVS. 

I. Ccfair beg I er beg. Sedem habetin AIgcfair,quxnoftriseft 

A Igerium , ficud capite ignoratum. a, j 

II. TuniG beglcrbeg. relidet ibidem. 

I I I . Tripoli beglcrbeg. domicilium ibidem habet. 

Sunt autem Aphricac duo prarcrca regna, libro Tureorum 
vel Ofmanidarum (vt ipfi loquuntur inferipta )qux tamen nec- 
dum inrcr bcglerbegarus referuntur, fcd potius tributariorum 50 
leu feudorum nomine veniunt ; Fella nimirum , cum Maro- 
co. 

Nunc ad occidentem, & aquilonem, qux reflent prouinciar, 
videamus. ' 


EVRO - 


4* 1 


PAND. HJST. TVRC. 

EVROEAE EEGLEB.BEGATVS. 

T. Rumeli Beglcrbeg,qucm Graecia: vocant. Sedes cius efl: 
S ol hie Subeiuitle vexillo Ungiac.tUis infra (cripti continentur, 

n. Silonichr^Thellalix. 

13. Tricha!a,ibidcm. 

1 4. Mi fi tra, quondam Sparta, 
M oreae. 

ry. Palaeopatra, ibidem, 
itf.lagniajoannina Aholix. 
17-Dcluina 
iK.EIbafiTan 

19. Auelona.vide cap.242.' 
zo.Ducaggin. vide caput 
206 , 

21. Ifcodar , in Albania, vide 


I. Sophia Serufcr. 

5 1. Nigeboli hue Nicopolis. vi- 
de caput yi. 

3. Kircfclide.videcap.153. 

4. Vyza, Thraciae. 

y. Kirmcn, Macedoniae. 

106. Siliftra. ibidem. 

7. Giuftandil. ibidem. 

5. Bcnder , verius Euxinum 

KcraiosqueTataroS' 

5. Achcrman. videc.ip.iys>. 
ty 1c.Vfcopia.videcap.169. 

II. Prifrem,ThcfIaliz. 


Achaia*. 


cap. 111. 


1 1 , Ocuizi beglerbcg , qui & Capitan bafla vulgo , pro maris 
capitaneo fiue prxrorc. Sedes ipfiuseft Callipoli. Sangiacatus- 
ci fubie&i funt: 


toi. Callipolis, vide cap. 13 
z. Galata.cap.127. 

3. Nicomedia.c.74. 

4. Limnos. 0.225. 

y. Mityline.c.138. 

ty 6 , Chios, c. 225. 

7. Nexia. ibidem. 


8. Ncgroponto.c.r42. 
5. Rhodi. c. 229. 

10. Cauala.c. 44* 

11. NapolidiRomania. 

12. Lepanto.c.i 7 y. 

13. S.Maura.c.178. 

14. Alexandria. 


1 1 1 . Budun bcglerbeg. Sedes eius ibidem. Subic&i funtipfo* 
usiurifdidioni fangi acatus hi fere.* 


1. Nouigrad. 

50 2. Filek. 

3. Zet chcnjfiueZctzcn. 

4. Zolnok. 
y. Gran. 
f. Scgcdia. 




7. Alba regalis, 

8. Sexard. 

9. Simontorna. 
so.Copan. 

11. Muhatz. 

12, ZigetjfiueSaf^ar. 

PPP 


6. Sazclchna. 

7. Ivwornik. 

8 . Brifrem. 

5?. Allarfchiaehiflar. 


481 IO. LEONCL. PANO. HIST. TVR. 

13. rerfchcu, vel Quinque ec- 1 4. Sirmium, 
clohx. i y. Semendria. 

II II. Tcmcfwar bcglcrbcg. rdidctibidcm. Subiecli fune 

eiusadminiftratioui langiacatus hi. 
i.Tcmefwar. ' y. Vutfchitirni. 

1. Mudaua. 6. Giula. 

3. Vilaoswar. 7. Vidin. 

4 Tfcbianad. 8. Lipa. 

V. Bozna bcglcrbcg. Sedes iphus in Bagnialuca. Sangiaca- 
tus hiiubdirt (unt. 

1. Bagnialuca. 

t. Polchcgj. 

3. Clifla. 

4. Herzegouina. 
y. Ijfa. 

V i. Coffe bcglcrbcg. Eius fcdcscft ad vrbem Capham in 

Taurica C hcrf.mcib. S a ngi acatus du mta xa r e ra liniti o ,bcgle r- 

begoGraccix fubicctus, Praeter Capham, &; ei vicina loca , t.m- 
giacatus omnes dicione fua complebitur, ad Tanaim p.du- 
denique Mx otidem litos. Sed verum fi fateri volumus, beller 
begi nomen potius titulo, quam potcftatis amplitudine tuetur. 

Hxc meta regni barbari , noftrique laboris cfto, quam Dei 
propitij nutu feliciter a d tigi ffc ga u d em u s : cumdcm supplici- 

ter oramus, tamdem vt abolere fhnguinariam &; impiam tvran- 
nidem velit, ac veteris oraculi veritatem euentu e. m probare; 

quo creditum pluribus a feculis, Coranum legeniuc \I.iluimc- 

us gladio cepnm , gladio propagaram, gladio denique termi- 
nandam; vt obftupe icens ad operis diuini magnitudinem 
cftufus in hymnos orbis vniuerlus,accinat: 

ImmortalI et 

OPIVMO M A X V M O 
DEO S O L I IiONOS 
OMNis £ T OMNlt 
clorIa S Jt C V L I t 
I n t I N 1 T I S. 


y 


IO 


r f 


.-1 9 


y 




r 




AD 


# 


AD LECTOREM. 

B s o l v T o tamdem operi Turcico vifim esi adtnn- 
nere narrationem de obftdtone Vtcnnenfi, qua Suit a - 
nui Soleima nes amo m.d.xxix hancvrbem grauif- 
fime quidem , fed trrit o conatu ,prefit & oppugnatur. 
2^am et fi pofifo tutam objidionetn typis excuja prodat, 
O- tn ferta deruto fuit tomo fecundo libri , cuius ttt ulus esi , Opus hiji o- 
rtcum D. Simonis Schardtj L C. anno M. d. LX x 1 1 1 1 Bajilex m- 
prefjnm : tamen quum exemplaria fcorfnm nulli nunc amplius ex - 
Jient , nec cttiufuis fit , tanta volumina tomorum quatitor comparare : 
faci urum me Putant rem publice vt dem , prmat im bonis gratam ,fi 
focum m hifce Turcicis tdoncum , maxtmcque proprium , libello da- 
rem. Quippe confer nari fludiofe debet memoria maximi erga Ger- 
mamsvniuerfos benefici j diurni , quo liberatam J dennam c tyranni 
faucibus eripuit-, qui ceteroquin ea capta, late grajf iturus tu intima 
Germania vifcera ,prafenttfs;mo cum rupubltca difcrimme , fuerat . 
2qec permittendum , vt illujlria ducum , mi litum quo fori sum nomi- 
na , qtti (bis vrbem , valde tunc debilem , propugnavere con filus , & 
tp forum obtectu corporum ; temporis iniurta , quod humana in rebus 
pen videmus , aboleantur , 

PPP ij 



* 




I 


f " 


Jm 




4 


* 



r 


4*4 



HISTORIA 

VIENNA': AVSTRIA- 

CvE A TVRC 1 S OBSESSyS, 1# 

CON V £ K S A DVDYM E LIN- 

gnx Germanica. 

N n o poft Chriflum natum m. d.xxix, 
dic decima rocnfis Aprilis , immanitfimus i y 
Turearum tyrannus Sulcanus Saloymanus, 
maximo cum exercitu, pedcftribus cqucftri- 
busque copiis, aqua terra que in ftrudh (fimis: 
incredibili omnium rerum, qux beili vfus 
exigit apparatu, e Coftantinopoli mouit,quo 10 
Hungariadomita, Aultriam, cui auidiflime inhiabat, vnactim 
finitimis circumquaq; regionibus in potcfhrcm redigeret,eaqj 
potitus , auftis profpcro rerum fuccefiuanimis, Vienna*, qux 

magna cft, ac prrpotens Auftrixciuitas, aut alicubi per Hu nga- 

rix vafta localiybernarct,rcfedispofi:ea hominibus, iumetisq;, if 
reccnsjappctcntcverejibcris Cerni an ix populis, indignum fue 

dx feruitutis iugum , imponeret , cui rei gerendx triennium in- 
tegrum deftinaucrat : proinde aduerfus finitimorum circum- 
uaque hoftium infidias quibus vifum cft locis valida prxfi- 
ia impofim. Authorem Ccpificfem ferunt comitem loannem, 5 o 
quondam Tran: i yluanixVaiuodam, que rege Ludouico, mi- 
ferandum in modum vna cum exercitu trucidato, dira rcgnan- 

dihbido inuafcratjquocircamaJisarribusambirc.callidiscon- 

fiiiis potentes quofdam Hungarix proceres follieitare non ac- 

quieuit, 






OBSIDIO V I E N N AL 4«f 

euicuit, donec a fux factionis hominibus adiutus,regiam coro- 
nam, co ntra ius, phasque i n tiol au i t. Rei indignitate commotus 
inclytus Auftrix Dux Ferdmandus, ad quem ius regni legitime 
pertinebat, non magno quidem, fed bene inflrudo,ornatoquc 
j exercitu Hungariam ingreflus, hofte profligato, Sc propriis ctia 
poUcfiionibuspro iurc belli exuto corona dc more regni folen- 
niterdegitimeqi potitus cft. Hinc Comes Ccpifielis rcfpcq; bo- 
li a deftitucus,deipcratis rebus, inexpiabili fefe fcelcre obftringe- 
renon dubitauit. Patriam prodere, vt exitiabilem Chrifti nomi- 
Ic nis hoftem, Germaniae immitterer, aufuseft. Turcaitaqjcum 
exercitu ad Albam Graecam, quae portatinfHr Chrillianis na- 
tionibus lemper habita cum vcnillet, ComesCcpiiienlis, fatale 
natrix malum , peflimis artibus nunquam non deditus , natiuo 
Germani fanguinis odio prarceps, egatos mittit, qui cradelilU- 
ij mo hofti tutum per Hungariam iter indicarent, rationem ac 
viam affligenda: , vaftandxqj Germanix prxfcriberent : quos 
tan zx proditionis authores, cum Turearum Ca: far fumma cum 
voluptate audiiflet, inito vtrinqj nephario foedere, tc Oris ingetis 
acnouarlxcitixvlulatus per Turearum agmi na exortu scft.Ter 
4c humum proni deofculabantur : omnibus igneariis tormentis, 
quas hom bardas vocant, Ixcitix lignum dabant. Ipforum nu- 
mini fuli> precibus, gratias agebant,qtiodca horaHungarix re- 
gnum, ac populi cum T urcis foedus amicitiamque coicrint:de- 
indeTurcarum Cadar exercitum recta ad Budam duxit, cui in 
t j itinere Cepifienlis Comes, baud ita magna cum militum manu 
fc coniunxic,fe , regnumque patriae proditor confceleratus, in 
hoftis fidem ac manus commendauit, reccpitquc vniuerfam 
Hungarorum nationem auxiliatiaarma,aduerfus Teutonum 
populos, vitro laturam. Quae Turearum tyrannus in eam parte 
* o accepit, vt quoniam fatis fc i uerat, illius technis Ludouicum re- 
gem trucidatum, nepharias in regno adiones non femet agita- 
tas, a proditoris quafi aipedu refugeret, abhorrcrctque : neque 
ita magno plaufu acceptum, Budam vfquea tergo exercitum 
fequi compulerit, a fuis difiundum. Et quo facilius Hungari* 

1 » I * - * n n n 

PPP UJ 


4 ?iJ 



OJSIDfO 


Qwcwnqiii,* loanni Ccpifienfr Comit! , ~ iciq rpgcm appella- 


cniis, Alba regalis Pcftcnfis J aii;cqMcpra:rtrcu multa: kfe, nihil 

reluctata:, bofti dedidere. 

Soi i iBilda . nrartid oduomm ufriilrvi-M ir* rtitv ._t. . 


yucm rc lugere, vitro vroe noiti reiictj. Arx porro ad volunta- 
tem magis, quam vim infinita erat, neque natura, neque ho- 
rn i iium opera fiin\ munita , proinde fati uro, vtdceaferuanda 
difii lentes, dc lalutequa* in vhiimim diferimen vocatavidcba- 
tu . , t ogitat dii. I*. 1 ,', o conduioi.es q* ias,f: at ccm vitro dederent, is 
Turearum tyrannus tulerat, accepere . arcem in hoftium porc- 
{larem dedcic. Erat autem in conditionibus, l urcarumCa:- 
{arem, fi arcem traderent, omnium /a' ut i, vitaiqticparccredc- 
creuifle, comites infiipcrdaturuin qui fiduoseosad fuosperdu- 
cctcnr. b imutis itaque, fignatisque propria i tucarum Caria- i.r 
iis manu literis, fidentes milites, i c]ivbi.irccprodicro,acceptis* 
que condudoi ibus , abkum parabant , fcd n.fehcesqui perfidi 
lioilis datam fidein, tutatu cxiilintarint. Vixportasv.biscgrci- 
ii , al«in izeris , ( iic illi Pnetouanos iiiitirc' /ocmt , rei militatis 
expertifiimos, in quibus Ipcsomncs rerum gerendarum fitas ic 
habent) excepti, circumueniiquc, armis pomum, bonisque 
exuti, rnidiquedimiifijdcinde haud ita longe a Budacrudelcm 
in modum trucidati : a*grecxommbus iexagmta dilapli ,ferua- 
dque, perfidia: plus quam Punica: tcilcs coalere. Occupat a 





VIENNA 487 

Buda, Turearum Cu lar rc&a exercitum au Viennam adduce- 
re propenuit. Buda- Cepificnfcm Comitem, & LuJotfcum 
G ricti Veneti ducis filium no hurn , cum quinque .milibus pe- 
licum, tribus equitum .reliquit. Qu.e .d Danubium n a arces, 

J cafteila, oppida , vrbes, vitro hoiti punierunt; mqnibu» P.111- 
tcnburgium , 5 ;rigontum ,Com lronum , Altenburgium , i:a 
inunita* arces exilrunt ; vtliea, ejux debuerat, in carum prxfe- 
fhs fides ,probi[asquefuific(,&pracipuc, fi Smgonicnfis Ar- 
dficpifcopus, foederum lacramcuorunvque obitus, fui libem 
10 offici) noininisqncmemorclle voluiilet. art em imi arrcq.mn- 
rmillimam ,&adiuhihcnd>.i n , cruddilimii rvr mm impetum 
appoimilim un non vitro. ipertam.pra: lui Clmfiianus, exitiali 
Chriftinpnuni hofii nbutlifiet ,adque illius partes dcfciui^Ict. 
dierum aliquot moram fane Turearum Cidari obiecifiet, quo- 
l J ad regia inaieitasvndique contraito, quam po.erat vaiidiili no 
exercitu, ad u ^rius hoitium immanes copias ieic ann iflet , fir- 
mallccquc : tamam cladem rcfpub. Chrifiiananon accepi liet, 
Aultria, ferro, ignique vafia non incerer, tot hominum null a, 
per fummam crudelitatem interfcda,nondeiiderarcntur>irrc- 
to parabilia damna dcclinallenuis. 

Hicmhilcefi nsTurcamm Carfiir.miraceleritatc Viennam 
vcrfuscontcndit.eamque viccfima fecunda die Septembris, no 
na hora, ante meridiem, aliquot raillibuscquicum , ablquc vlU 
mtennifiione, quoad reliqua immen (i exercitus moles coi. fi 11- 
1 j crct, obequitari tentariq, fecit. In vrbe ficpe.id arma figuum da 
tum, quo lectui militum animi, ad obeunda, liithncnd <qj (mu- 
ra pradu, acriores vigdamioresq; deinceps concurrerent Quae 
cum i nfperata omnium animis accidifient , militiar prxfeSi,& 
aconfiliis,de vibcicncndaconfi!unnicrunt:cumqjvnd qnaqj 
jc lbbmbiiscin&ac liet, qua: hoftium infidiis opportuna vibi de- 
fendenda; obii a re videbantur; dccrcuere in ce ndt n da, di t tu n- 
daqi- quod cum non fegniter milites eftcci fient, a q; adeo per- 
petuo qu 4 triduo,t ftra&is foribus xdium, direptis, hofldc in mo 
tem, iplueUciuciuiiun bonis, vino, quo ca vrbs abundat, pa: i;m 


- * 




4 



4*$ O B S I D T O 

excepto, parrim in terram cfI'ufo,pu fitis dominis,/! qui fua fer- 
u a re ftudebanr.oehngentas domus fubruerunr. Deinde militiae 

pr^fc&faconiiUis, tribuni, milites, vmminMcofeniUjiacfamen- 

to foedus pepigere, fefe vibem pro virili luci i velle, feruareque 
tormenta, quaamifla, magno hoftiadiu mento rorent, ad rdi- j 
qui as Germanicae nationis Uiperandas. Et omnino pro Chrifti 
fidereligioncque,ii quis cafus vocaret , vnaftrenue pugnando 

aur vincere, aut fortiter occumbere. 

Hinc ad boftem ab vtbe depellendum, vcrfaconfilia; muni- 
ta variis operis mcrniatfua, quam tuerem r,cuiq; Duri dciign a- r<5 

ta vrbis regio cft. Illuftriftiraus Princeps , Comes Palatinus 
Rheni Philippus, Bauarite dux&rc. qui vitro pratentibus peri- 
culis caput fuum obiiccre non dubitauit , centum equitum tur- 
ma tcmpeftiue Viennam mgreflus , quod cius patruus Fridcri- 
cus, comitiis Spi ren fi bus, ad uerfus Tureas omnium priocipum iy 
confcnfu, fu premuscapitaneus ac Duxclc&us , fubitohoftiurn 
aduentucxclufus, Crcmbfij refediflet, in eius locum nepos fuf- 
fcctusjcum reliquis facri Imperij ducibus, qui x 1 1 1 1 vexftiis pe- 
ditum pr afuerunt, eam vrbis partem, qua a porta cft, quae Hun- 
gariam verfus patet, &c S tubarum nomen fbrt:racft,adcurrinl 20 
vique Rubeam, quam vocant, defendendam fufeepit . Ede a 
Rei fchach, cuius ductui tria millia peditum paruerunt , portam 
Carinthiam , qua ad hoftiiun vim minus munita fidelius prx* 
fidium exigebat, ad Auguftini ademfuorum robore valiauir. 

A quo AbelIusabHoleneck,quiStiria auxilia dutftabat, duo 25: 
vexilla peditum, regionem Vrbis , qua ad arcem vique fica cft, 
cum fuis iniedit. Arcem Lconhardus a Vels,cui imperatori Ve- 
terani per Hungariam variis cafibus exerciti , obtemperarunt: 
hortorum arcis Maximtfianus 1 .cifter partem tuebatur. Arcis 
irem portam, ad vique Scotorum portam, & Iudatorum turrim, 3 o 
occupauit. 

His in fubfidium , ii qui cafus vocaret, quatitor Vrbis areis, 
quingenti equites Auftriaci iiibornati : vtiinque prteterea ad 
Scotorum portam Ioannes a Greiiheck J $£ loannes Hauler dua- 
rum 


VIENNA 4 *, 

runfi vrbis regtonu m.ciueslubffituerunc: reliqui ciuesprsefc£to 

ciuium , luJici parere iulli, quibus reftinguendi inccndj, li 
quod cxorcumcilec, parces d arx. ReiprcchcoabEberftortf.qui 
duobus vexillis profuit A ultri. icis, regio vrbis, quae .1 Iudaro- 
f ruin turri tenet , & im Elicuit germanicc appellatur , concredi- 
ra. Inde Hifpani milites ad Carimhiorum portam , vbi maius 
periculum vrbi im minebat , virtutis ergo, & ob tormcnconmi, 
quos areohufos appellant , copiam accerim fimt. Reliquam vr- 
bis partem , qua Danubius proterlabitur , ad turrim vique Ru- 
10 bcam,& Imperij auxilia ,Erneftus a Brandenftcin , quem duo 
millia Bobemorum lecutafiinr,vnacum Wilbclmoa Warecn- 
burg,& Comite loanneab Hardeck, qui ducentos equites du- 
cebat .infederunt. Duces, militia; profecti, &: acontiliis,nobi- 
liffimi atque optimi quique , quod magnus metus animos o- 
1 )“ mmuminuj ierat, vtrinque ad Carint Irarum tunim pulueri- 
bus fu b mo tis, m ccn ia fu b r u t um ,di iiulfum q ue iri, v bi fu m na u m 
periculum erat, ibi fummopere excubandum ratuinterquos lo- 
annes Caciancr fuit, Stiria: Carinthia; auxilia : Calpar item 

Riclchan , &: Sigiftnundus Leyfler cum duobus vexillis mili- 
to tum , a Carinthiorum porta ad ditii Auguftini ardem in o- 
mnemeuentum inftru&i parariqucconliftebanr. Cum porro 
deferipta munia , quifque obii lient, ddegatasque vrbis regio- 
nes occupaifcnc, tormenta arnea produdta, pcrquevrbem ,mae- 
niaac turres diftnbuta, proci pu e autem iuper Carimliiorum 
j y turri collocata inftru&aquc funt, quorum aliqua crebro iacu- 
1 indi impetu puluerum vi rupta difiilierunt , neque vllus fa- 
nc locus ad vniuerfum Turearum exercitum circumquaque 
impetendum vexandumque oportunior fuit, lndeque adeo 
maxima damna furcis illata plxrique ex captiuis affirma- 
re runc. Portae vrbis omnes claufx , communita 1 que fuere , v- 
na Salis porta, qua ad Danubium itur , aperta, vnde eruptio, 
Ii qui caius nildlct , fieri pollet. Nauigu bellica ccloccsque 
optimi regis Ferdinandi prouidentii, maximis im peni is a fa- 
bris Italis , adueifus Turearum Nailadiftas inftru&a armata- 

Q.QQ. 


O B* S I D I O 

que , in naualibus cxufta , conci fa , ac fubmerfa funr. nauta e- 
nim Itali » qui in fpc erant , fruftra cxpettabanrur. Ad murum 
proxima artificia, qua* gerendis rebus obftare videbantur, folo 
aquata. Ligneas tegula, ne exceptis malleolis, ac fulphuraris 
iaculis, incendium alerent, circumquaque deturbatas. Ia£fi j 
prastcrea aggeres ab ea vrbis parte , qua hoftis prardpue time- 
batur, vt li etiam moenia fu bruta forent , vnde fe defenderent, 
haberent. 

Interea dum hac fierent, qui Tureas exercitum procurre- 
runt, pernicibus equis freti, noilros aifiduis incudibus exerce- 1 • 
bant ,quibuscum toto triduo acriter no lirat es equites congtcl- 
fi.quoldamcapuuos trahere, cafcrumque capita in vrbem re- 
ferre: nulla ab armis quies, nulla intermillio fuit, donec imma- 
nibus hoftium copiis, campi circumquaquecom picti funt. Vi 
celima tertia die Septembris, equitatus noftri circiter quingen* J S 
ti, per Scubarum portam , qua: nondum claulacrat, progredi: 
cum hortead diui Marci adem concurrerunt, & cum hoftium 
ingruentium impetum non ferrent, aucrtj fefc ad moenia pro- 
ripuerunt. Eo proelio tresc noflrisca/i , feprem capti fuere, in 
quibus Comitis Ioannis abHardedc vexillifer Chriflophorus 
Zctliz fuit, qui ab equo deturbatus, vexillum a iij, qui ad vrbem 
referret , commififle fertur. Tureas, tribus, qui ex noft risco fi, 
capita abfeidere, tribus item ex iis , qui quatuordecim , ad Diui 
Marci a: dem , mille paffus pro Scubarum porta in ptochodo- 
cliio lepfofi asgrotabant, interfc&ique iiinr, capita ademerunt, * f 
quo pilis totidem pra rixa, captiiios equites ad Turearum Ca- 
larem ferre coegerunt : qui cum ad Calarem Turearum per- 
du&i conftitiflenr, eosimerrogauit,an non effent principes , ac 
gerendarum rerum, milicixqueprafecli, vrbem dedituri: cui 
rclponderunt captiui, obfirmatum efleapud omnium animos, 3 c 
obfidionem tam diu tolerare velle , quoad vitam , fpiritumqtic 
ducere queant : quo fermonc Turea pcrculfus , deinde quama 
hominum vis intra mosn ia eflet, item interrogauit. Rcfpon- 
derunt , Doryphoros xx millia cflc, equites duo nullia. Tum 

vbi i 


■y T E N N JL, 4 ?t 

*bi Rex comm cffct, quarfiuit. Lincij eum agere rcfponde- 
runr, tdquc opputa m ad ripam Dmubij xxmi milliaria lon- 
ge a Vienna ficum c ile. Ad ha:c Geiar , Quarram ili um etiam fi 
in medio fit Imperio, ac reliquos Germaniae populos inuifim. 
f Percontatus praeterea cfb , fuburbia quamobrem exullerint 
Fieri enim non potle , vt vrbem feruent. fe nihil dubitare , quin 
potiturus lit. Ad quae illi, fc nclcirc responderunt. Interim no~ 
ttri . duobus e captiuisTu reis , velatis oculis , per duitatem du- 
dts liberam ad fuos redeundi potcftarcm fecerunt. Quo ta- 
i o vexilliferum , cuius ante mentionem fecimus , egregie au- 
rata fericiaque vehe adornatum, cum tribus e-capriuis, quibus 
trinos ducatos dono dedit ,falu is xi ii i dieO&obris ad vr- 
bem remific, in mandatisque dedit , quo dicerent militia prae- 
fecta fc, fi vitro cinitatem dederent, cum cis pro moenibus p*- 
15 cifei velle , oblatis bonis conditionibus : neminem ex fu is in- 
tra duitatem imromiiluriim: nullius rem , falutemue otfen- 
furum , eorum qui in vrbe ellenr : quod li facere rccularent, 
nc^auit fc inde di fcefTurum , quoad vi armisque expugna- 
tam occupet , cx omni artate minores, maioresque natu tru- 
c idct , vrbem igni in cineres rcda&am,foto aquet. Subiiin- 
xit pra’terca , vt dicerent , quando vnus Deus iit , qui icr*- 
leftia moderetur , aequum elTe , vnum caput , vnum princi- 
pem orbi terrarum imperare . Eum fele eile velle, vitamque 
aceibam habiturum , quoad illos, vniuerfamqnc Chriftia- 
1 j notum nationem armis (ubegerit , fu a’ que ditioni parere co- 
egerit. Ad quarcum nihil proiiiis refponderetur, inftruflis 
ordinibus exercitus robur Vienna: admoutt. Oppidum 
Pruck &; arcem Trautmanfdorif , quod refifterc tamis viri- 
bus dcipcrabant , iuftis rationibus nihil rcluchntcs , in de- 
, 0 ditionem accepit , nemini quicquam damni fccir , inque 
diicdlti etiam ab omnium bonis temperauit. Quibus locis 
occupatis , cx infinita multitudine praedonum exercitum, 
circiter triginta millia , Michaloglio Balla duce , (Hintd- 
lis ftipendiis militant , ab reliquo exercitu pernicibus equis 

Q SjCL«> 




I o 


4 9i O B S I D I O 

ciVufi , oppida , pagosque inccndunr.flc prodam acnae) 

Jatcque amandau; r. Quocirca Sariam penetrantes; * cx altem 
Danubi) npa, ad Laureacum yfque peruetuftum fuperiom 
Aurtna: , fupra Onafum flumen oppidum , peruadentes ; inau- 
dita erterara: immanitatis exempla edidere , d.«, nodesoue t 
jugibus incendiis continuarunt : prxdam cx hominibus fo! * 
mcmis, pecudibus, reque familiari egerunt, nullum cruddir» 

us genus mterimom ttemes .catfls crudelem. n modum cuns 

c ptiuos ducere polle defpcrabanr : m mulieres , ac ren. mm 

xtatem omnilibidineinteperanrillimcabulirprafgnantibusex- 

ci(° v tero foetus cupientes, partim terrx alliferunt, partim lu- 
is prxhxos Unguine rorantibus deferebant : ex prxda nux 

rerre non poterant perdiderunt. 1 x 

Ob&flaautcm Vienna eftxxvi dic Septembris; aqiiater- 
raqLiecircumcirca , immanibus Turearum ngmimbus, vt ex i * 
cdiu Pun Srepham elegantis , verufti ac rari operis pyramide, 
vndelong Jlimc profpetf us patet, humani oculi acies, exerci- 
tus magimudmcmfupcrare, comprehendere, metirme nequi- * 

uent. Ad decem millia partuum den (a tentoria , circiter vigin- 
ti quinque millia numero ( ficenim fere compertum dl) poli 
ta tenebant. Ipfe Turearum Cadar, ad Diui Marci ,qux .udes 
m via, qua irurin Hungariam, lita eft , caftra metatu v vlquead 
Schuccliat, & arcem Trautmansdorif; .< mimum Ba fta iuprc . 
mus Tui eat um Cadaris a Iceretis , & capitaneus , ac rerum r e- 
ne omnium gubernator , a D.muho ad vlque Vienna* mon- t , 
tana, caftra habuit. In medio J urearum Cadaris exercitu 
quemadmodum veriffimis authoribus didicimus, icrccntum 
xnea tormenta , quas bombardas vocant , collocata : vallo 
rulLiquc circum caftra munita, & ad proelium parata, inftru- 
itaque omnia. C a: faris caftra, magnifice in tus , de gentis ido-H 
re, anleis, aureis puluinanbus adornata, foris auratis faft.Viis 
collucebant , qua* quingenti circum ftipabant fatell.tcs , arcu- 
bus armati: ante tormenta mediocri relido lpacio, robur exer- 
citus , quos lamzaros vocant , confiftebat Hi feruntur magna 

apud 


3 ° 



VIENNA 


495 


apud Turearum Tyrannum auchoriratedle, in quibus fpeso- 
mnis victoria pendent, quique eligendi Imperatoris potefta- 
tem habeant; Numero xi i millia fuere. Deinde Baflae, duces, 
& capitanei , cx Nato'ia , id cfl minore Alta , Boifena , aliisque 
j Tureae fubiedis protiintiis, pcft maeniaadCecium montem 

vfqueobfidebanr. Nafladifta\ qui celocibus, aduariisuenaui- 
bus freti , aduerio flumine, Danubium tenerent , ripam flumi- 
nis ad NufdoVffvlque v millia pafluiimaViennaoccupabant. 
Vbi porro i urca a n i maducrci t , eam vrbis partem, qua Carin- 
io tinorum proflat turris , vt infirmiorem , noflrum praflidium 
fortiter infedifle, indeque tormentis fuos milites pracipue im- 
peti , vexatique : eo vim omnem contulit exercitus lui, tur- 
rim expugnare conatus : in fuburbiis , quae cxuflr, a noflris mi- 
litibus; Iblo, ob fubitum boflium aduentum, nondum pror- 
i y Ius aequata erant , magnam vim tormentariorum cxercitatilli- 
morum collocau it , qui per follis muris , pofl quos latebant, tu- 
ti , noflros c moenibus eminentes , certifsimisidibusimpetiue- 
runt, multosque adeo inlidiarum rudes confecerunt; quoad 
damno i di cauerunc , ne quis appareret. Grandiora tormen- 
t? ta pofl: fuburbii conflituic , quibus aduerfam Carintbiorum 
turrim vehementi fvime impugnauit. tama interim, ad gran- 
dinis Ipeciem, faginarum vis cflufa cft, vt proxima muro te- 
d.i , dcnfa iaculorum fegete completa horrerent. Viccflma 
deinde fe prima dic Septembris Nalfadifta: quingentis ccloci- 
ay bus Danubij pontem inua(ere,occupatumcxuflcrc:{ctli non 
vanum cft, noftios quoque priores, partem pontis fiibruifle) 
ibiquetn ripa caftrametati , ireraduchendi commeatus, inter- 
clulcrunt. quod vbi a noftris animaduerlum , equitatus cum 
tribus millibus peditum vrbem egreflus, proelio hoftcmlaccf- 
30 fiuir. fedeum noftri tormentorum grandiorum parum fecum 
produxiflcnt,hofti in fugam verfo haud ita magnum damnum 
intulere. Eadem die Fndcricus Rheni Palatinus, cum \VoU- 
gango item Palatino, ad Crcmblium appulit ; qui (i maturius 
ventilet , magnum noftris conltho &. armis fubtidium adiun* 

OQQ iiJ 


494 OBSIDIO 

:. flet. Cum autem certis authorihus pontem exuflum <Jiru- 
tJtmquecognoiii(rer,cum plcrifquc aliis Crembbj inuitusrcfe- 
dit. Intcrclufis icaque aqua tcrraqucmneribus.vt nihil neque 
inferri, neque efferri potuerit, circumquaque omnibus bolb- 
um copiis refercis viis, reliquum fuit, vt in vltimum difcritnen y 
vocati, noftris corporibus , qui prohoftium ingentibus copiis 
faneparua manus fuimus, hoftilcm impetum in omnem ca- 
tum fuftin eremus. Quantus autem ftrcnuilfimi cuiufquc ani- 
mum timor, quanta denique vicie ac (anguinis vilitas inua fe- 
rit, qui vtrinque res ex xquoarflimaucrit , facile cotifiderabit; i « 
prxlcrcim ii expenderit, Viennam neque natura loci, neque 
arte homin nn fatis munitam , muro tantum aggeri impolito, 
veteri ac vix ~x pedes denfo , vallatam ; ad quem iicco pede 
aditus militi patear. Accedit, quodvrbs bene magna , vndi- 
que imminenti hofh praefidia varia opponere necefle h bc- 1 y 
bac. Erant autem qui in vrbe tuenda occupabantur milites, 
non plures x v i millia. Accedebant ciues , quorum multi 
non comparcbant. Nam cum inutilem militia: fexum , vxo- 
res , paruoslibcros , matres , propinquos , fenio ac morbocon- 
fcclos.pic pro/cquercntur, iis ereptis ad communes fortunis zm 
defendendas redituri; hoftis inulitata celeritas illorum confi- 
lio obftitit. Turearum vero, cum exploratores noftri, tum 
illorum captiui , pro vero retulere, ter centum millia fuiflei qui 
fi, vt folent, vno irnpctu vndiquaquead mcenia fucceflillent, 
tam pauci ne fu fti nerem oppugnationem, magnus metus in- iy 
uaferat- Qua rc nibil deterriti , gcncrofi animi Principes, 
Philippus Comes Palatinus, & qui vices Regis agens , fum - 
mus Imperator dcfignatus erat , Comes Nicolaus aSalm na- 
tu grandior ; Wilhelmus a Rogendorff , ac ca*teri militia: 
prxfctfti, & a con filiis tam paucorum militum virtuti non dif- 
fib , intra vrbem ita adedam ftrenue |>cr fenerandum decre- 
uere. 

xxix autem die Septembris , qui Diuo Michaeli feftus 
fuit, duo millia quingenti milites per Carimhiorum porrara, 

eruptio- 


* 




VIENNA 49f 

eruptione fada , Turearum circiter ducem os , Duces item 
duos interfecere , cum c noeris non plures eribus ddideia- 
icntur : quod ii dimidia hora ante vrbem exiuiiTcnt nolhi, 
Imbraliim Ducem, quem Baflam vocant, vr bis (itum fpecu- 
J lamcm, eomprehendiffent» qui omnium Turearum Impera - 
toris adionum,conliiioriimque gnarus, non poenitenda pne* 
da vemilet. Hiipani inierim, altique milites, aliquoties pau - 
ci numero, plus minus quinquaginta vrbeegrdU, per vine- 
as plerofquc hoftium cx inlidiis imprudentes oppreflerunr, 
ic ac fpolia tulerunt : non raro i pii tamen temeritatis fux poe- 
nas dedere. 

lam fpe vrbem Turea deuorauerat t quippe qui terrori ro- 
re omnibus tam immanem potentiam putarat: quibus in fu- 
gam comedis, vrbem dc fertum iri ,aut certe minis coactum 
i $ iri , libi certo per Iu a (erat: idcoque tormenta xnea, quibus ten- 
tata moenia fubrui folent , in naues impolita , a tergo dimihr. 
Cum autem praeter opinionem pradidia vrbisimpauidc hofti 
reliderent, alia via aggrediendum duxit ; cuniculis adis, ma- 
gnam vimpuluetum murofubiecit; malle orum attp ignitarum 
zc iagit tarum magnum numerum invrbis faftigia effudit, imini- 
fic prxterca Germanos quofdam pecunia corruptos , qui vr- 
bem (quod tres dcprehcnfi inquaiftione confefli , qui decimo 
feptimo die Odobris iufto iiipplieio , in quatuor paries laniati 
funt) variis locis, prxfcripto tempore incenderem .quo, cum 
tj omnia incendio mifcctcntur , ipfc diliedo muro , aditu ta- 
do , perturbatos opprimeret. Quod eonlilium haud eos 
clam fuit , qui rebus gerendis , in vrbe inuigilarunt. Neque 
enim nili mediocribus tormentis impetebat hoftis , ac ma- 
nuariis , quos arcubulos appellant , ad omnium admiratio- 
ne nem , diu noduque , nulla inarmillione ccrtiilimis iclibus 
imminebat, qux muros labefacere , liibruereue polfent, nul- 
la audiebantur, facilis itaque conicdura fuit , more fuo 
i urcam variis locis .adis cuniculis, pcrfoilbquemuri funda- 


4 ?* OBSIDIO 

mento, pulueribiisadhibit is, ruinam aditumque moliturum. 
Qi* a vero vrbis parte penetraret hpitis , nelcicbatur ; cjuo.id 
1 urca quidam ad memia, prope Fibri quam vocant turrim, 
vitro Ce offerens , prima OeVobt is die bene mane derreiien- 
fus indicium fecit, quo edo&i Duces , aduerfus hoftium cimi- e 
culos , fodere inftituerunt: neque infelici fucccflli ,ad Carin- 
thiorum turrim , quam Iu mm opere Turea.* folo aquare cona- 
bantur, Turearum operas noftri excepere iiisquepropulfatis, 
magnam vim pulucris,vt quidam autumant, ademere, qua* res 
Turearum Imperatori , magna? admirationi mixtum terrorem ic 
attulit. ChrifHanis parentibus fe natum index faflus, de variis 
rebus interrogatus, vcrifsimc rcfpondifle repertus eft. Nam 
a puens inter Tuitas eductus , plurima eorum coni ilia callide 
imbiberat. De Ture* confibo interrogatus , refpondic, de- 
creuifle vrbem, di fi edis puluerum feibmoiomm vi lurribus, t e 
violenter derepemecaperc : docuit loca , quibus perfodere pa- 
raret : de tormentis refpondic : terra quadringenta amea tor- 
menta aduc&a cile, qua; pugni magnitudine globos jacula- 
rentur, ac maiora etiam quxdam: aduerfo autem Danubio, 

non plura fubornata decem prasgrandibus xx pedum longi- r o 
tudine. DenauigiisTurcxrefpondit : bnbrahim Kiffjc iexa- 
gintanaues parere: Turearum Cxfiris natuum ,fe numerum 
nefeire ; Nafladiftarum autem , quadringentos e fle: omni- 
bus porro nauigiis quinque armatorum millia aferipta .* prx- 

grandia quxdam aliquot retro a Vienna miJlianbus , rc xla. z j 
Denumero militum ait, ferendis armis idoneorum centum 
millia cile; in quibus xn millia Ianizarorum , qui Imperato- 
rem Turearum ftipenr ; fex item millia, qui Imbrahim Baf- 
(x adfmt: horum armaturam efle, tormenta manuaria, ar- 
cus Parthicos , &c pila non admodum longa ; reliquos eque- 30 
lires efle. i V feimma mortalium , Turearum exercitus in- 
terrogatus, circiter ter centum millia, numerari affirmauir. 

De came! is deinde, viginti millia agi rcfpondit, pabulo, fari- 
na,armisquconufta:nequc vitra milliarevnum, vniuerf»cum 

. exercitu. 


VIENNa. 497 

exercitu , hominibus , i umenrisque defatigatis , proficifci poflc 
Tuream a florui e. Multi captiui Tureae quaeftioni adhibiti tuc- 
runtflcd hoc diuinitus(flccnim credere ph as efl:) oblato indice, 
nihil veracius, prae&ntiq; rerum di feri mini fahibriusfuir. Ideo- 
j que virtutisergo Generofus Heros Guilclmus a Rogendorfl, 
quoad viuercChominivi^umamielumque pollicitus cft. Hu- 
ius porro indicium fecuti Duces noftrfquibufcunque locis ho* 
ftium opera: cuniculos agere parabant, diu no&uque luos in 
contra fodiendi opere continuere ; ita vr vtrinque quatuor p&- 
ic dum fpatioaliquandoconcurrcrc viderentur. 

Quarta O&obrisdie, Turcx adeo vehementibus omnis ge- 
neris tormentorum fulminibus vrbem concuflerunt , vt in ftu- 
porem veteranos , ac multo rerum vfu pcritiihmosexcrcitatif- 
hmosque milites comiccrcnt; qui fe tantum tamque horribi- 
1 1 lem fragorem, nullis bellorum cafibus vnquam expertos affir- 
marunt. Interca temporis hofle in agendis cuniculis occupato, 
noftri circiter oSto mi Ilia rei fefe bene gerenda: occafoncm na- 
aos rati, fexta die Octobris, quo holtem fuburbiis arcerent, &c 
agentes cuuiculoscxplorarent, per Salis turrim cn perc: mul- 
to tosc Tureis in fuburbiis proarcis porta, & Carinthiorum turri 
trucidarunt. Extitit interca quidam inaufpicato clamore, ftre- 
nucaduerfus hoftes irruentes rcuocans, quod ordinescompo- 
ncre, &£ aciem inftrucrc con; ilium cfle dicerer. quo clamore, 
ceu panico terrore extornatis repente militibus, reccj m fugae 
% j iimillimoad vtbem trepida liatur: adeo vt denio fugientium 
agmine, multi in vallum foflamque deuoluti, propriis armis, 
alij grauiter faucij , alij occifi fuerint. Ea eruptione Wolfgan- 
gus Hag , qui Dux , vexillo vni praeerat , cum quibufdam primi 
ordinis militibus, Sc Hiipanis, (qui primi feie omnibus pei icu- 
t o lis offerre aufl fuerunt) cum reliquos a fuga dehortatus ,fcfc vt 
fequerentur Germani animi , aefugx nefeix virtutis memores 
obteftaretur , longius in holtium infidias prxeipitatus , deftitu- 
tusque, fortiter pugnando oppetiit. Eadem die circa meridiem 
Turea: camelos, farmemisonuftos,ipfi quoque onera baiulan- 

RRR 


4 OBSIDIO 

ccSj ad mcrnia adegere, folias impleturi videbantur, quo faci- 
liusaggcrem exuperarent; fed nclcio quomodo hofti certe con 

fihumdifpiicuit. Nihilo rcciusnoftriinftruaaacie/uoquifqu» 

ordine, locoquc hofi em opperiebantur. Ecka RaTchach ftre- 
nuus miles , n es ea die glandes plumbeas , aduerfo pc&ore ex- f 
cepit, fimi mi Dei beneficio, ac ferrei thoracis, loricarque boni- 
tate tedus, incolumis feruatuseft. ^ 

Oclaua porfoO&obrisdle, ac pridie anrevtrinqtiead Ca- 
rinthiorum turrim per murum cuniculos egere ,fundamcnra- 
quemuii incidere» hac arte rati, incenia fuppofitis excufla pul- j « 
ucribus' , inrra duitatem prolapfura. noftri , rerum non ignari,- 
pixnalidas trabes circumquaque muro admouerunt. quo fa- 
ctum vt mccnfts puhieribus difiecta moenia, noflrisindemnia 
foias prolabercncur. Dirutam muri partem fu b inde qui in vr- 
bc erant , vt res ferebat, farmenm ac trabibus , refecerunt, curte 
omnium, magis ac magis ad vigilandum intentor. Duces ipfi * 
ad laborantem vrbis partem excu barunt. nulla quies , nullus o- 
culis lomnits capitur: perpetuus hoftis amoliendi animos defa- 

tigatlahor: iam proditionis ftifpicio, tam incendiorum metu Sj 

ducum vexat tnciites. Eadem die, quidam cT urcis captus 2 • 
cll » qui capitis periculo nfftrmamt, Turearum Cxfarcm non 
vitra decem dies ad Viennam fore» quod verum cflc cuerrtus 
docuit. Poftero deinde dic mane infra Carinthiorum por* 
tam hoftes per foramen in vioemfummavi penetrare conati; 
tandem a noftrjspropul/ari. A ijundie circiter tertiam horam ip 
iterum tormentis ameis fulminare ceperunt; & murum prope 
Carinthiorum turrim^ regione Diua: Clara, duobus locis puJ- 
ucrum vi fubruerunc. in ipfa interim muri ruina magno conatu 

hipcrarcj&r per apertum murum i nuadere parabant, 
fiudcci noftri hoftem fuftinuerunr» multi Turearum occili: ; o , 
Hjfpani quidam, Germanique milites,vnacum muri parte, cui 

inuftcbantjeicdfdeuolutiquc/erefalui euaferc. Hic raro cafu, 

quidam tormento iclus, pro mortuo habitus; deinde illati o cor- 
pore in illius marfupio, plumbeus globus inucntuscft. A no- 
na Oeten 


V1E N N m : 


499 


7^.1 O^oMis dic sd duodeci mnm, nulla inrcrrnifTionc^orrntti- 
torum afliduis idibus eunda perfonant : fubinde ad moenia e- 
uaditur ; neque in vrbeceflatur: vehemens vtr i nqiiecertaticw 
ab vrbe omnis generis tormenta in hoft es effunduntur. Mufi- 
5 cisinterim inftrumctitis, tubis, tibiis, e ornibiis,fiitulis actytnpa* 
ais.infradum imperterritumque animum noftri fignificabant. 

Duodecima deinde die Octobris, ad Carint hior um porcam 
ex altera parte, Scubarumverfusquam vocant porram , iterum 
Turex magnam muri partem deicccre; neque vno rantum lo- 
1 ® eo fumus apparuit, quod indicio fuit, pluribus locis, fubiedis 
pul acribus , hoftem fimul moenia fubruere conatum. Sublaro 
illice vexillo , Hi fpani Cierm anique milites , fortiter fefe hofti 

offensant. fed Turex terrore perculd, neque diu, neque ita ma- 
gna vi, noftris negotium faceiTcham: ad oppugnandumque, 
t 5 quod e fpcculis ac turribus quidam in vrbe viderunt, Turea- 
rum Duces frameis fuftibusque fuos milites pulfatos, adiget» 
nequaquam potuerunt: (iqui ad foliam adadi, illico fugam re- 
tro arn puer u unquam nos potentem manum (umm i Dei tui fle 

interpretamur ; qui cor virtutemque adimit, quando, qui busqj 
io voluerit. Statim poftfubrma inceni a, Turea, Cari nhiorum 

turrim prxgrandi ac violento tormento aggrdlus, certi Hs mi s 
idibus,lapideis globeis.faftigia curris impctiuir,deicdrque;fkqj 
noltris Boinbardarura prxtedis,defcndcnd$ vrbis,cx ea parte, 
qua* fola igniariorum tormentorum capax crac,& vndema- 
i j gnam cladem hofti obtuleram, facultatem ademere. Quam- 
quam per nodem, quoad fieri potuit, ad mi fla damna refecere, 
completa fimo vala muri inftar oppofuere, fub quibustuti l»o- 
ftem vexarent : quorum tamen multi infigniter petiti a Tur- 
eis , manuariis tormentis idi, occubuere. Con tinenter inter im 
jo Turea oppugnationem vigere, fuos animate, cohortari , im- 
pellere, vt fuperaco muro vrbem (quod facillimum fadu c- 
rat) caperent. Dccreueratenim 1 urca , antequam intedis re- 
bus, le in Hungariam reciperet, id quod e caprinis cognoui- 
tnus, omnibus vitibus , vndiquaque vrl em aggredi, atque 

RRR ii 



jro . OBSIDIO 

vltimam oppugnationem experiri, quod noftris magnum me-' 
uim attulit; hxitquc vcrifiinile.quod adccimofecundo Odo* 
brisadx 1 1 1 1 ab oppugnatione temperabatur. Hic varij vul- 
go , vr in magno nictu , rumores Spargebantur. Certum erar, 
i urca ni , antequam infedis rebus dilcederer, omnia molitu- * 
rum; quando fubrutis in immanem aditum muris, diurnis no- ’ 
durnisq ue oppugnationibus , nihil prorfus profeciflct , per cu- 
niculos in vibem inuafurumi derepente ex in (perato no/lros 
opprei furum, vndiquaque emergentibus e cellis vinariis, per 
inhdias, hollibus, plcriquc/u/picabantur: timebatur praeterea, j 9 
nc (lationes militum, fubieclis pulueribusdifiicerentur,non li- 
ne magna noflrorum clade. Sed pro fui populi falutc, fi vm- 
quam alias, hoc tempore /aneexcubanit (unimus Deus ; qui a- 
nimos no 111 orum auxit, atque ho/lium audaciam rcprcfiit ; 
monitumque hocexcmplo Chriftianum populum maluit, qua lt 
funditus perditum. Nam xr m Oclobris , conrra omnium * 
expedutionem, holles iterum, igniariis manuariiSjacitcmgran 
dioribus i nfl irc , ac magnam plumbeorum globulorum vim, 
ad glandium fpccicm, oblongorum , in vrbem iaculari. Deci- 
ma deinde hora nodis , incenfis callris ( quod e quibufdam ia 
Chri/lianis,qui c/Fugcrant, percepimus) magno vlul atu.fqucm 
hnire capti uorum exi (limabamus , generis ac nominis noflri 
Chriftianorum , qui (pem magnam fouebant, /eundem ali- 
quando liberatum iri; fcd valde fua mi /eros fefellit opinio : fi- 
quidem in fuga partim arrepti , in perpetuam feruitutem ; par- 2y 
tim crudelem in modum conci fi, ac laniati, oppetiere Jfug® ii- 
nnllimum dilcellnm properarunt. Merito icaquegcnerolisac 
fortibus militibus fummi quique honores haberi debent; qui 
gratia fummi Dei, fuorobore,Chnlliani /anguinis suientifli* 
mu n hollem remorati, &: a Germania, qua: firmi/Iima efl Chri 3 » 
/liana: Reipubl. pars, fuis corporibus exduferunr. Quod fi Vi- 
ennam Turea ccpiflct , igniariorum tormentorum ornatifii- 
mam indi udilfimamquecopiam in fuatn pote/latcnireccgi/- 
fet; eoip/o anno, per autumnum in fuperiorem Germaniam 

facile 


VIENNA. 

facile ncnetrn/Iet, quam fi oecupauerit , quod Dens nolit , a- 
dinn elldcChrifliana libertate.fub omnium grauillimo tyran- 
no, duriffimamChrifti fideles fer uitucenuolcr abimus. Atque 
adeo, vt longius progreffurus non fuerit, Viennam tet te ita ag- 
I geribus muroque communiiifet, vt per hyernem ibi refero ex- 
ercitu, primo vere , iuflo bello Germaniam laceflcrc expeduif- 
func potuerit. Conflat enim, eo confilioTurcam V iennam ve- 
ri ille, vt ea occupat i , toro triennio Gertnanix bellum faceret, 
in eaque cruentam tyrannidem, pro libidine, it i numerabili ho- 
i o mi nam cx omni artate ia&ura expleret, omnia igni ferroque va- 
fta redderet: quod proh dolor iam nimium fxpc experti fumus, 
aciam recenti vicinoque magis Autlrix periculo a ccladc mo- 
niti, cfomno vel veterno potius, expergefieri debemus. Vidi- 
mus his oculis, oppleta omnia loca cadaueribus, foedis vulneri- 

i J bus crudeli llimeconfauc iatos; nulli lexui, nulli xtati tempera- 
tum. Exempti matrum aluo factus allif i, parui pueri frameis dif- 

fcdli , haflis transfixi : virginibus mixta: matres, pofl abomina- 
bilem exeerahilemque abufum, horret metis dicere , a ccruii c 
referis capitibus, toto corpore deformatae, nulla omnino exem 
ao pi i immanitatis extare , nec excogitari quidem pofic cxtllimo, 
qux non ediderit innoftri fanguinis fratres truculenta belua. 

Tempus itaque cil , Viri Chriiliani , vbicunque terrarum 

Chrdloviukis ; tempus in qua m eft, nos e fomrio excitari, hanc 
irati ob no ftt a fcelera, numinis plagam agnofcerc,vnanim iter 

if ad Deum conuerti , refipifeere ; omjifo vanar glorix ftudio,o- 
dium mutuum ponere; monftrofasdc fide Catholica diiienuo- 
nes , & nunquam finiendas difputationes abiiccrc » in vnum 
Catholicx Ecclcfix facrofan&um corpus coalefcere; &: m a- 
morc proximi, ac bonis operibus limul, totis viribus, in Chri- 
; o flo , qui caput cfl , vnanimes viucre , orareque vt nobis gratiam 
fuam concedere dignetur, qua armati , immanem hoflem, a 
ceruicibus noflris propulfemus, Sc deinde oppreflis hofbbtis, 
quicri, in pace, pie fan£lequeviuere queamus. Quod fi edfium 
in infelices Aullrix Chrilti fideles exemplum nihil nos mouc- 

RRR »j 


yet OBSIDIO 

bic,hancquepr*fentem Dei plagam, ad nos nihil pertinere pu- 
tabimus , quid aliud quam pratens exitium toti Germani* ac 
oib: ChriJhano, pronunciemusr Non, mihi crcdi:t*,didicitmo 
dum habere hortis: circuit omnia,Ieo rugiens, impotenti animi 
libidine , inexplebili regnorum cupiditate , mia nubili (anguinis r 
noftri fici : longius lemper longi usque progredietur, quoad r- 
nus omnia occupabit, quod eum hadenus fecillc, multorum 
Regum, Principum,populotum, vrbium exitio edodi, tan- 
dem fcire debemus. 

Cum itaque per nodem ( vt diximus ) magna pars excrci- i* 
tusdiicdfiflet, V eneris dic, Imbrahim BafTa , vnacum reliquis 
ducibus, mane in (trudis ordinibuSjcirciter l x mille equitum, 
in procinctu conftitit : nihil tamen ea die geiturru venit in 
mentem ducibus noftris,quod ante e captiuis audierant, cilc 
lioftium voluntatem, vt de rcdimendiscaptiuis ageretur &; v i y 
trinque fieret permutatio. Sic enim Imbrahim Balla.* videri il- 
li afhrmaucrant. mittunt itaque nuncium cum litteris , libi 
quoque placere , cum belli ius ira ferrer, vt capi inorum ratio 
Vtrinque haberetur. Ad quae Imbrahim Balla, luo ligno con- 
firmatas litcras dedit: quarum exemplum alci ibere, vifuin cft z% 
opcrarprccium cflc. 

Imbrahim %affa Dei g ratia (upremus fieret anus , /upremus con- 
flit. ir tus , pet entifimi mutti iftmtque Cufitris Suit ani , Sole imam 
dux , & vntticrfi tmpertj , ac rerum gerendarum gubernator. Vijh t j 
literis , (juji nuntius vefier nobis reddidit , gener oji duces , ac rerum 
gerendarum prafechtllufr es , de voluntate vejlra eogmmmus, Sci- 
tote nos non ventffc , vejiras vt duitates occuparemus i fedvt Ar- 
chtducem veflrum Ferdmandtim quxr eremus : quem tamen non in - 
uentmus. etji pluribus diebus m t litus expeclattone hic morati fit- t o 
mus \ non tamen ad hunc v que dum compar ut t. heri tres e vefirk 
cap tinos libere ad vos dimijtmtis : fimtlt ratione vos cum noflns agere 
/equum esi , quomodo nuntium vejlrum infimus ad vos referre. In- 
tegrum porro vobuesf mittere quem vobis vijum fuerit , qui deca- 














V 1EKN ifc. 



fj tuis cognofcat : ntqttetah incafu deftdtndfir.t qiucju&n dubitas 
Jckct ts. Jgttcdvero iis qui Bndettn pr&fuho fare , j. dtm umfonaje 
trtj imulamur j! lorum , non nofi r.t tu!pa]f*ctum esi. D. tu pro / 'icn- 

»u xvii Oclobris , Anno mdxxix, 


In mandatis praeterea nuncio dedere, fefe, vr militares ho- 
mines decet, iuxtaius belli facere, conftitutum habere, quando 
eo res deuenerit , vt plu rima inter eos agenda rcftenc. T abella- 
rio e Damafcena purpura , vcflcm rubeam dono dedere. Eo- 
: a demdic Chriftopborqm Zctlirz, de quo antea meminimus, 
Comitis Ioannis ab Hardeck vexilliferum caprinum, egregie 
aureis nurpureisqnc veftibus ornatum, Ubere ad vrbemreraifo 
re; cademque dc rc,ci mandata dedere. 

Poihidie porro Caefarcm , qui cum exercitu prxceflerat, 
perfequutus ea celeritate, vtquinquediebus Budam veneri nr, 
qux xxxn prxlongis Germanicis milliaribiis a Vienna ab- 
cft; innumeri equi ex fuga monui corruerunt; ncc non e Tur- 
eis, capti uisque Chrilhanis, paflim inviis plurimi, cum allo- 
qui non polient, mortui reperti lunt. Paulus Backitfch, Si- 
to gifmundus ^cixelbcrgcr , Sc Ioannes Cazianer , leui at ma- 
tura fugientes pcrfccuri, multos ceperunt , plurimos interfe- 
cerunt ; e captiuis etiam Chriflianis non paucos liberaue- 
rum ; Nalladiflac quoque ad Pofonium , cx vibc, nrceque, 
cui prxfecius fuit Wolfgangus Oder , impugnati , qmbuf- 
zj damdemerfis nauibus, magnam iaduram fecerunt. Captiui 
Tureae, pro certo affirmarunt, Turearum Calarem maxima 
damna accepiifc , tum quod plurimi ex illius militibus carii , 
igniariorumque vi conledti tunc , multi tame enecti : tum 
quod equorum camelonunquc ingentem numerum ami- 
30 ferit ; tum quod lingulari virtute praeditum Balbam , Du- 
cem e Narolia, id cit minori Alia, quod certis aiuhoribus 
accepimus , pro Carinthiorutn porta catapulta igniaria i- 
£tum delidecarit . Caufx difcellus , foifle perhibentur, 
quod pro tanto exercitu commeatus non luppediuuerint; 


fc-4 OBSIDIO. 

indcque intolerabili fame vexatos hortes , diutius durare ne- 
quiuifle, quod cadi immitioris inclementiam , appetente 
hyeme, molles Alia* gentes , &: transmarini milites, non feren- 
dam experiebantur. Ianizeri praecipue militiam diutius ferre 
recu labant; ctft centum indies lingulis afpcriflic nummi vo- f 
canturTurcici argentei; qui fmguli fex noftradbus , id efteru- 
cifcrovno cum dimidio, commutantur) numerentur : quam- 
quam ncgaucr at i ale Cadar a Vicnnacoppugnatione,nifi vrbe 
capta difedlurumjctiamfi tantum niuiscxlitus decideret, vt ad 
genu vfque pertingeret. Adbarc Turea pro comperto habebar, t • 
Ferdinandum regem ,iuftum exercitum m Bohemia contra- 
x rte : ab Imperio non contemnenda auxilia mitti, paratumque 
proelio cum eo decernere; Sd cum fiios fame laboribusque fati- 
gatos fentirfct,cum recentibus congredi no i uir.Kctrta itaque, fu- 
gienti limilis, ad Albam vfque pro pera uit, magna prardaonu- t f 
ftus. Tam lentum Tureae dilcellum.Duccs, militia’ praffc&i, 
&aconfiliis,aliquandiufufpe£luinhabt’erei in iniidiis alicubi 
aliquot millia lubornata, latu», ari, infu uda acie pro vrbecgref 
fflouis diem integram armati conltitere: cumque hortis nullus 
comparcret,irerum ad vrbem lefe receperunt. xvni.O&ob. i» 
Fridericus ad Rhenum Palatinus , vna cum reliquis Principi- 
bus , quosCremblij per oblidionis pericula fuifle offendimus, 
Viennam venit. Haud ita inultis poft diebus, cum ab hollc 
iamfum mi Dei ac bonorum virtute Iccuri agerent ciues,graui- 
or ab amicis terror obi icitur. Germani milites, Se Imperij prae- if 
cipuc auxilia, plus quam barbarica truculentia, iuns humani di- 
uiniqucobliti,hortiiibus animis, negleda maiorum di fciplina» 
indign illimis i niuriiscontumcliisqucciucs affecere. Nam qui- 
dam noncotenti vina exhaufi fle, in quo perdendo magis, qua 
hoftcarccndo occupati, ficincbriabantur, vtcumadarma fi- $• 
gnum daretur , alij arma vbi i nu en irent, ignorarent, alij vacil- 
lantes per plateas offenderent : bolpirium fuorum , etiam prae- 
fentium, refradis feris, corruptis arcis, armariis, me nlis ; dire- 
ptis, quae reliquae erane, facul tatibus, animos fuos manusque 

exple- 


VIENNA. joj 

«xpleucrunt.-necdum illoru libidini faris fafturm vitra, fornaces, 
tabulas pidas comminuerunt : {tantum non vitam mi ieris ciui- 
bus eripuerunt) vina, carnes, panes, copiofc fuppcditata,ac regis 
optimi benignitate gratuito condonata, nihi! importunos ani- 
5 mos flectebat. Na XI II I vcxilloru ablmpcrio auxilia X X 1 1 1 
Octobris , a prima luce vfquc ad vcfpcrum , frequentes coiere i 
conuentuque habito, trium oppugnationum ftipendia , de mo- 
re militari flagitarunt» qutc ni ii numeraremur, prxfcntem du- 
cibus aeciuibus ciedem denunciabant: omnia denique acerba 
i o minati. Conradum Gofman , & Iacobum a Werdcnau, capita- 
neos, perintegram dicm,conuentui interdic coegerunt. Qui 
cum docerent, quaminiufta eorum petita eflfent, fi quid iure de- 
beretur .fefe oif-rre aiebant; quos tam diu in vinculis accufto- 
diaferuarent, quoadfatisficrct fimulquecopiofcad ccsacforti- 
j j ter Eck a Reifchach verba fecit, cum petenti libera qux velle e 
dicendi copia fa&a clfer. Sed nullius oratione, humanitate, ad- 
monitione, quicquam profeftum : vno ore omnes fublata voce, 
pecuniam flagitarc,cxdem, praedam minari. Quem tumultum 
grauiterferebatinclytus Princeps Fridericustarquiindoimtum 
i c vulgus,nififiix libidini fotisfierct,copefcipofledeiperabat. quid 

facerent? dc oppugnatione fripendium eoarum, ac vi magis 
quam merito extortum vnum promifcrunt:fcd nondum placa- 
ti milites, duobus fitpra didis ducibus haftas vndiquaque inten- 
tarunt .quoad inclinato iam dic, magni Michaelis vexillifer, 
5 T prolato ligno progre flus,Commil icones, ait; Qmcunque emeri- 
tis duab.ft i pen diis, & vno, oppugnationis gratia oblato, conten- 
ti efle volunt, me fcquanrur.ifegre hic a vexillifero cruentas ma- 
nus abftinuemnr. Eum deinde per denfum circulum perrum- 
pentem, vexilliferi reliqui , antefignani fecuti, conuentum di- 
jc remere. Cum porro Imperij auxilia duabus emeritis ftipendiis, 
item vno oppugnationis praetextu extorto, difiolucisdelinitiei- 
fentrecce rbi alia exoritur dilfcn fio. Veterani milites, qui plures 
annos Duce Leonhardo a Veis in Hungaria militauerant,& 
Ecki* a Reifchach imperio fuhiccH , quod debita llipendu non 

sss 


ptf W OBSIDIO 

continuo , &cx fcntencia numerabantur, fc vrbem dircpturoS 
rmni.ti: proprcr tumultum magnus iterum metus ciucs occupa- 
ucrat;qui maturo Ducum ,milirix prx fetiorum, &: confiiia- 
norum , f anoque confibo difcuflus , tandem eonquicuit. Sic 
res vrrinq»gcftas,breuiter quam veriffime complexi fumus, nc j 
longa narratione hominum aures oneraremus- Deo faneOpt. 
M.ix. merito gratias agere debemus, qui immanem efterarum- 
que tyrannum longius fxuire vetuit; orarequevtadaerfusincre 
dulos , nobis in fide vera confcnticncibus animos roburque mi- 
niilrec,quo fimul ex hofle crudelif imo vi&oriam,iimulquepa- i o 
cem aliquando tandem reportemus. 

•CATALOGVS VIRORVM ILLVSTRIVM, 

DVCVM MILITIA. PRAFECTORVM, LEG ATORVM, 

exterorumque, quorum virtute &c conlilio fc- r f 

eundum Deum Vienna 
feruata fuit. 

Trimi trdtms effiet* militor 'uu 

Illuftriflunus Princeps, Philippus Palatinus ad Rhenum Ba- t® 
uarix Dux, Tridcrici patrui loco mpremus auxiliorum Impcrij 
Dux,feu Capitancus. 

Comes Nicolaus aSalm, natu grandior, inclyti RegisFerdi- 
nnndi aeonfiliis,accubicularius, lupremus totius exercitus Re- 
gij Capitancus; de cuius faro obiter paucis pcrftringam.Iam in- t ^ 
dcaprimaxtate,& ipfo tirocinio, maximis bellorum cafibus 
exercitus, omnibus fere memorabilibus praeliis interfuit. Et nu- 
per Vicnnx,cum murus vi putueris fu biei5t i labcfa&atuscorruc- 
ret,bpideidlus altero pede vulnus accepit: quod vixdum obdu- 
dnm, fo!utaobfidionc,cum Strigoniura cum exercitu aliquot • ^ 
miilmm 'profectus effet, recruduit: adeo , vt inualcfcente ma- 
]o,imbec)llior,qiiam qui militiam ferre pt fiet , amicorum con- 
filio,adfuos domum redierit; quo per quietem ptiflinam vale- 
tudine reciperet. Deinde in Marcii eck, A uflrix caftello, infuo- 

rum 


r I E N N M J c 7 

nimlu£hi& lachrymise vita di&cflit. Felix poft toremerita de- 
cora heros, fif qu od vnu m in votis habebat) pro patria, ac Chrifti 
fi de, falcem fortiter pugnanti oppetere, & parta fuis vi&oria, ge- 
ncrofum (pirkum reddere licui liet. Obiit anno a nato Chriito 
J M. D. XXX, 1 1 II Menf Maij , xtatis fux anno L XX i I. 

G illicimus a Rogendorffj.&c.Iniii<3iflimi Impei atoris Caroli 
«onfiliarius ac cubicularius,* inclyti, Regis Terd< nandi ite con- 
iiliarius,ac magifter equitum ; quem hodie dicut Marclcalcum, 
&Magiftrum de campo- 

i o Marcus Beck a Leopolfdorf,equcs auratus, &iuriiconfuItus, 

coftliarius Regius, Sc Viecdominus rerrx Auftrie infra Onafum 
flumen fupremus annonae prxfectus ; quem vocant magiftrum 

munitionum. 

VlricusLeifler, Regius legatus, quem hodie dicum Gonlilia- 

i j rium campi, liue de laGuerra;& fupremus tormento mm .ic ma 
chinarum bellicam prxfe&u$,que vocat capitaneu detarielarta . 

L trr.it i fine commijfarf rerum betite urum, & a c e nji itis. 
Georgiusa Bucha,conbliarius regius locum tenens Auftr ix 

infra Onafum. . r 

io Lconhardusa VcIs,confiliarius& cubicularius regius , dux liue 
capitaneusfeptcm vexillorum veteranorum. 

Nicolaus Rabenhaubt, a Suchcn, eques auratus, conhliarius re- 
gius, Auflrix infra Onafum cancellarius. 

Ecka Reifchach, eques auratus jConfiliarius regius jCapitancus 

aj lex vexillorum. . ((um. 

Rudolphus ab Hochefclt,confiIiarius regius Auftr ic infra Ona- 
Nicolausa Turri, conliliarius regius, dux copiarum quxaducr- 
fus Sagrabienfcm Hpi(copum,ex Hi/pano Germanoque milia- 
re confcripcx fuere- 

| o Fclicianus a Potfchach.coffliarius regius Auftriq infra Onafum. 
foannes Catzianer, eques auratus, Carniolx pra hetus , icuis ar- 
matu rx equcflriumt urinarum dux. 

loannes ab Eibcfuualdi eques auratus* confiliarius Auftrix io&i 
Onalum.. 


SSS ii 


poS , OBSIDIO 

Eoanncs a GreifnecJc, eques auratus, regius cubicularius heredi* 
tarius Carinthix,capitaneus peditatus ac duitatis Vicnnar. 
Mclchiora Lamberg, confiliarius Auftria: infra Onafum. 
Vuolfgangus Marfchcber, Arcbiducatus Auftriac legatus ,fiue 
confiliarius campi. 

rroianus ab Aur$bcrg,eques auratus, confiliarius Auftria: infra 

Onafum. 

BernhardmusRitfchan,cqiiesauratus,RegiusJcgatijsfiuecon- 

filiarius campi. 

Hclf. icbus a Mcclhu, eques auratus, cofiliarius Regius, Auftrix i o 
fupra Onafum legatus. 

Ei-.' nusab Obri tfchan,confiliarius campi Carniolx. 

R ai mundus a D ornbcrg, eques auratus, confiliarmsAuftria: in- 
fra Onafum. 

M'Vj\aei Odio ab Acbrcrdingcn , confiliarius campi , prxfedtus i y 
macb> na.um bellicarum Auftrix fupra Onafum. 
loannes A pholrer, confiliarius & Marifcalcuscampi. 

Sigfnd». i » Collenirfch, Iurifconfultus , confiliarius Auftria: infra 

. Onafum. 

loannes KaufFman, Iurifconfultus , confiliarius Auftria: infra 
Onalum. 

Officiorum militarium prafefli. 

Vicus a W alenburg/nprcmus a numerandis ftipendiis, vel prae- 
fectus nummorum. 

Lconliardus Kuttcnfddcr, fupremus cenfor,fiuc luftrator excr- 2- 1 

citus i cl Veador. 

K : irluel Stuczel , Petrus Stern , loannes Wcisberger, fccrecarij 
militares, line campi, 
lodocus 1 j Igenberger, annonar prxfcdius. 

I; , :n :s Gampcr , prarpofitus judiciorum veterani exercitus, J 3 

d Akaldo de la Ihjiicia • 

1 >mf ;s Ebcrlc , Prarpolitus caftrorum veterani exercitus, 

tormento ictus occubuit. Huic inire dius Valenti- 
nus a Gerada. 


Georgiu* 


f 


IO 


'V I E N N JE: f09 

Gcorgius Stockcl a Lindau,(upremus pixfv&us excubiarum 

veterani exercitus, llatflrode Ugarda. 

Wolfgangus Gabaij tribunus , fiuequarrarum Magiilcr vetera- 
ni exercitus. , f . 

Calpar Schiiaiter , Prxpoiuus caft rorum Eckij a Rcuchacn . cl 

Freaojl. T 

loannes a Bcrncck,cenfor hueluilrator exercitus Nicolai a 1 ur- 

ri// Feador. 

Ducum caUlogus i & copiarum quas quifque du- 


xerit Mumcrm. 


WolGanrus a RogcndotfF, Marcus Mamainger. 
conuliar ius Regius, Marifcal- GebhardusWekzer. 
cus terra: Auftrix, infra Ona Godhardus Vellendortter. 

ij ium flumc,quingcntos equi- Hieronymus Geier. 

tes duxit ; inter quos nobiles W olfgangus S pan. 

Lu do u icus Schonbrunner. 


recenfentur: 

Longinus a Bucham. 
Sigikmmdus a Bucham. 
ic loannes a Lappitz. 
SebaftianusHagcr. 

Erafmus a Starhcnbcrg. 
I.eopddus a Mainburg. 
Martinus a Bucham. 

2 1 loannes a Bucham. 

loannes a Lambcig itinior. 
Ernrichus Kccnigsbergcr. 
Vicus Koenigsberger. 
Lcopoldus Lcmbacher. 

5 c Wolfgangus Efmaiftcr. 
Rudolphus Freifchlag. 
loannes Lasbcrger. 
Andreas Waltingcr. 
Georgius Gtabner. 


loannes Rofenhart. 
Chriftophor 9 Rauchenecker. 

Vitalis Kaltcr. • 
loannes Lob. 

Chriftophorus Haritzer. 
Achatius Mcftcnbcck. 
Chriftophorus Schonburg. 

Gcorgius Dictrichingcr. 

Chriftophorus Aufer. 
Chriftophorus Rcdlcr. 

loannes Wallcn* 

Stephanus Polchinger. 

Chriftophorus Randeckcr. ^ 

Rcinprechtus ab Eberfdoift. 
CapitaneusCiuicatu Auftriij, 
fuper vnum vexillum pedi- 
tum. 

SSS iij 


JIO 


OBSIDIO. 


loannesFintzenrcifcr.&RichacausInraner.capitaneifuperde 

lectum denorum militum, terra: Auftria: infra Onafum. 

Sifb Nicolao a Turri capit aneo meruerunt-. 


Sreplianus Grafuuein , eques 
auratus, confiliarius, capita- 
neus,CCL equitibus Stiris 
pradedtus , prxllo non fuit : 
cuius loco fiicccflit Bartho* 
Iomasus Weifnecker. 

Otho a Paen,iignifer. 

Gothardus a Lambcrg. 

Chifianus Zuch. 

Martinus a Mallentein. 

CafparSchrampf. 

Zachaiias Hymberger, 

Andreas Rindfcheit. 

Martinus a Flednitz. 

Rochus a T rautmanfdorfF 

Ghriftophorus Hebcnftrcir. 


Vineus Mazeber. 

Dauid Hunberge:. 

Iob Gams. 

Chriftophorus a Lindeck, 
Andreas Lamifdt rJfer. 
Erhardus Mindorrfer. 
Andreas Wintzrcr.- 
Clemens Prunhaimer. 
Hetnrichus Pranrner. 
loannes MuJhaufcr. 
Gulielmus Freitag. 
Martinus Semenitlch. 
Ioachimus Freitag. 

N. . . Edlinger. 
loannes' 'ernecker. 
Lconhardus Pandorifer. 


Abdo ab Holeneck capit an eo, vexi Ilum paruit pedit alas Stirias 

fub quo nobiles fuerunt-. 


H.mm annus ab Holencek. 

Paulus Suinacher fignifer. 
Gcorgius StcinheifF; qui tor. 


mento i£lu$ occubuit. 
Andreas Sradlcr, &ic. 


Su ^ A/ttomo Rud* Kotnbur % Stiria peditatus vexillum nmum 

meruitfub quo nobtles 

+ 

Ccorgius Wildcftciner, figni- Adanius* Sebaffijiuj Sul.z- 
yoligjngusaLamberg, (ter. bachcr, fratres. 

Md> 



> 

V I E N N 1.' 'jii 

WelchiotStadler. SebaftianusRofenberger. 

MelchiorSchramph. 

f 

Lttnhardue Lochner Cerinthi* capit an tus, dum centuria* 

\ equitato duxit-, in qutbus 

Bibiles: 




loanncs aNcunlmiC Eckenburg. 

Chriftophorus Dofch. Leonhardusa Malcntoin 

i o Chriftophorus Brunhaimer. loanncs Brunhofter. 
^olfgagus & Chriftophorus loanncs Rhenner,&:c. 



Cbrtjiopherus UUr^dfitmeMs y vexiBwm duxit pedi- 
tum Cerinthi* ; Jub qua 

ntbtlcs: 


Chriftophorus Mardachs , fi- 
gnifer. 

loanncs Hauts. 
io Calpar Kicnbcrger. 
Chriftophorus Kellcr. 

Hans Reilchbergcr. 


Flifpani Capit an et ; Ludouicus 
15 dc Aualos, Magifter campi, 
loanncs dc Anguilcra , loan- 
ncs de Salinas ,Mctchior dc 
Viliaruel , circiter feptingen* 
tos Hifpanos pedites duxe- 
30 runt: qui ftrenuc pro Ferdi- 
nandi regis optimi faluce ex- 
cubantes, omnibus periculis 
vitro lefe primi obtuletc : a- 
4 co vt audierim neminem 


cam malcuolum , qui no» 
lingulare iliorum virruti te- 
ftimonium dederit. In his 
nobiies numerantur: 

Ciros fignifer. 

Antonius Comargo, fignifer: 
occubuit. 

Petrus Nauarcs, fignifer. 
Cardcnes,itcm fignifer. 
Georgius Manriqiiez. 
Chriftophorus de Aranda. 
Ludouicus de Calailiauit : oc- 
cubuit. 

Alfonfus dc Eredia. 

Zapata. 

Val de Rama. 

Balacurs. 

Iuanus de Argolio. 






fti O B S I 

Ferdinnndus dcRoza, 

Iacobus Garzias de Gufman, 
occubuit Gueuara,&c. 
i >idacus Scraua,Rcgi^ Ma- 
icft a ds pucroru nobilium pra:- 
fe&us , \ nde reliqui Cc effugifle 
facile patiebamur , Viennam 
hm aqua rerraque , hoftium 

innumeris copiis circumicpta, 

conducta celoce, decoris de- 
merendi ipe incenius, fecundo 


D I O 

Danubio properauir: in oppi* 

gnatione primus in hoftem 
iiilphurata iaculatus , aducrio 
thorace tria (picula excepit. 
Multa memorabilia Hifpanos y 
patraiTeaudiui , fcd quia incer- 
to aut ore ferebantur, malui bo- 
nos milites iliis laudibus frau- 
dare, quam nimium laudandi 
ftudio, palpum obtrudere vo- io 
luiife videri. 


Sub Ioanne Cacianer, Capit aneo ^NicoUm SchnttTpnbaumcr 

C L X equitibus profuit j m quibus 

nobiles: 

Ioancs LcilT;r,f irjefeftus cxcu- Chriilopliorus Mindofffcr. 

biaru,\ el magi i ter lagarda. loanncs Globits, Prarieciusex- 
Ioannes Gall , iigmfer. cubiarum. 

Alexius Flafclibcrger. loanncs Leble, &c. 


Sub Ioanne Comite ab ffardeck,a poculis hereditario ^AaJlriA 
infra Qnajum , Capitanco> militarunt CCL equites ; 

tn quibus nobiles: 


loanncs aSchclnbcrg. 

I IcinrichusaSchelnbcrg. 
Chnilophorus Zctlits "(igni- 
fer. 


Er.ifmus Dcuffel. 

Guliclmus ab O bcrhcclc . is, 
excudo ab equo ad Diui Mar 
ci xdcir. figmft.ro, ferturfi- 
gnum arreptu, vt antememi- 


nimus,feruafic,& ad vrbem 

retuliile. 

Nicolaus Rcchcnbcrgcr. 

ConradusPhrior,Vrarifiauien 

iis. ^ o 

loanncs Reibnirs. 

Melchior Panqunits; 

Valcminus Longus a Procat. 
Scbaftianus Holuuirs. 

Baltha- 


VIENNA ft) 

Balchafar Scidlitz. nori;, Ioannes Norouusky: qui 

Conradus Seidlitz. quacuor,Epifcopo Strigonien- 

I oancs Haubitz a Ruperfdorf. ii cum fcruircnt,impij5&:con- 
Laurentius Magnus. iceleratis illius cum Tureis 

5 BalthaflTar Knoblofdorff a confpirationibus oftenfi,cum 
Berndorif. xxvm equitum turma , ad 

Georgius Schcredi : item Gc- Fer di nandum Regem lese rc- 
orgiusHatalinij, AdamusHo- ceperunt. 

t o Sub Leo nh ardo a / 'eb y e api t Aneo > (ingulis vexillis, Prafecli 

fuere capitanei infra feripti. 

Hi 

AEgidiusaVels. Thomasab ArmftorfF. 

Ioannesab Altcnhaufcn. Petrus a Yels. 

J$ Thomas Flafchbergcr, figni- NicodcmusSinckmofer. 
fer, Ioachimus ab Rofcnau. 

Chriflophorus Rcifcliacher. Hainrichus Sendroflzky. 
Hainrichus Wundershofcr. Albertus ab Kodfan. 

loachimus abHelmftoriE Georgius Weftualin. 

10 . 

Cajfir Rttfchan, capit anetis Regitis, vexillum peditum duxit, 

rnter quos nobiles fuere : 


Chriftophorus& Ioanncs Am- 
t j fteter. 

Ioanncs Lochncr. 

Ludouicus Gali. 

Guiliclmus 'WTltinger. 
Grcgoriusa Faulach. 
io Georgius Scidlitz. 

Cafpar Carlouitz. &Cc. 
Wolfgangus Hagen, capita- 
neus Regius , vexillo peditum 
vni praXuic. longius in hoftem 


progrcfllts , atque a noftris ( vt 
oftcnd i mus)deftitutus, fortiter 
pugnando oppeti jt. cui iucccf- 
fit Ioannes Alcenhaulen mb 
quo nobiles militarunt 
Albertus Peltzky, fignifer. 
Ioanncs Parnsbruner. 
Chriftophorus a Sinzndoifc 
Georgius Srraller. 

Ioannes X^crderj&c. 


TTT 


P 4 .OBSIDIO 

Stgijmundo Leiffer , capit aneo Regio-, vnum vexi /Ium 

peditum paruit ; Jub nuo, 

Cuntherus ab Herberftain, (i- lacobiisTranncr. 

gnifer. And reas Horter Ac. 

Matthias Fux. » JT 

Sub Maximiliatro LeyJJer , capit anco Regio Jbper vnum 

vexiliim peditum , militarunt: 

Sehattianus a ^eiOcncck , fr- drcas a Mallentein. Cafgar 

g ni ^ r - & ioannes Ottvvcin. Bal- (# 

Petrus a Weiifcneck. ihaflar Schrampb. Hiero- 

Chriftophorus Leifler. nymusa Rechberg. Cafpar 

SeifridusaRaunansdorfFAn- Purckfdoifc. 


Ioannes Surg, a SurgcnJ! ain, capit ancus Regius , vexillo vni 

prafeclm ; Jub quo meruerunt: 

Erhardus a Perlingcn, Fgnifer. Ioannes Brcnner. 

Gcorgius Waldncr,. Georgius Gluek. 

Io armes Grummojer, capit ancus Regit», duc vexi fla peditum 

temut ; jub quibus militarunt: 

Cuiliclmus a Bibrach. Micliacl WMmalr, fignifer. 

Sub Eck a Reifrhac h capit aneo, fex capit an ei, quijinguiis 

vcxiIHs pr.tfuerunt, militarunt : 

'Io anes Vlrichus a Rorcnbtirg. Iodoeus a GncnRam, fignifer 
Ioannes Dierrichusab Hocbc- Ludouic^WoIfFab Habsbug 
neck, capitaneus. Ioannes ab Hocbc nfeldt. & 

Schweickh ardus Thum a Ioannes a SaboldftorfE 
Neuburg. Rupertus a Grana, Burgundi*. 

G* laximiUanuf x^Auer, ah llernkirchcn , canit ancus Rtg.us 

vmm vexilli peditum. ^ 

Ioannes CeorgimaRrircfflal capita nem Regius vnius 

vexifk i (ub quo. militarunt: 

f / Hein- 


*S 


i* 




50 












V 1 E N N M. Jjy 


Hcinrichus ab Raubcnftcin. 
SiebaldusaBokkenltain. 

\$Zollgangus Sigilraundus a 
Stain. 

5 Loachimus Schon felder. 


W^oli^angns Gul tinget. 
GuilielmusFul cr. 

Conraci Zeller. 

Gtorgius Gunlcr, lignifer. 


Eitelloamtesa Fauloch, capitatum Regius vnini 

vexilli) fttb quo: 

< Chri (lophorus a Schina > ligni- Wenccslaus ab Homburg. 
f er> loannes Reibitz. 

IFridcricusab Eimzbcrg. 


Chriftopherns a Ncuenfeh , capit aneus Regias 

vnius vexi /In fu b quo: 

1 1 Michael a Landenburg, ligni- loannes Gttmair. 

loannes a Logau. 

* 

\{l olfgingus Pfjfexlap, capitonem Regnis vnius 

vexi /In fu» que: 

*. o Ioartes Eberh ardus a Reinach. Regius vnius vexilli. 

lacub 9 Sigifnnbdus a Reinach. Seba Ilia nus RnobllloifFer , U- 
HeinrichusaMandach, &:c. gnifer. 

Erncftus a Brandenflain , Rc- Petrus a ProfeZjCapitaneus Rc* 
gix Maicftacis fatcllicum, gius, vnum vexillum duxi*. 

% r quosTrabandos vocant, ca- Petrus a Wopith, Ginackh, 
p it ancus, qua tuor lignis prq- Pcrzina,capitaneus Regius 

fuit peditum Botursnorum; duorum vexillorum, 

in quibus nobiles luerunt: Acliatius Schlusky,a Clunna, 

Guilelmus Zulirzetitzky a iignifer. 

io \^artenberg,cap.taneus Vcnccslaus aLanda,figniter. 

Nobiles quidam , qui nulli duci addic u militarunt. 

Rupectus Comes a Mander- \V f oilgangus Comes ab Ottin* 

Ichict» getvi proprio ^re militauic. 

TXT ij 


OBSIDIO 


GuiJiclmus ab Herberftain, c- 
ques auratus. 

loannes Salamanca, egregia 
virtute iuucnisHifpanus. 
liic vna curo alijs quibufda, 
Cacianero Duce, cxcuifo- 
ne facta ad Vienna monta- 
na, caiis fugarisqj Tureis,, 
fortiter fcfegcfsit. 

Chrifi:oplior 9 a Lamberg Gau- 
tini prsfeftus, Turea aduc- 
niente, arcem minime mu- 
nitam incendit, feruatisque 
tormentis V iennam venit. 


Georgius WblfframAor/ffr, 
Regiar Maicftatis venatio- 
num praTcclus. 

Leonhardus Haufer, vir ftre- 
nuus, capitancus Ciuitatisf 
Vienna:; cuius atdes a’rum- 
nolarum mulierum puero- 
rum q; perfugium fucrune 
rormento itSfus conualuit. 
Erafmus Scheurcr. i «s 

loannes Haug a Frainftain, 
Hieronymus Ruck. 

Sigi (mundus Gunthcsliau- 
ler, &c.. 


K_Auxihorum Imperij Catalogus. 

Philippus Palatinus ad Rhe- rum Imperij. 

num,dc quo antea mentio- Ioancs a Mortlinscn fienifer 

C.,.-; - • T T- rt P * O • 


nem fecimus, centuriam e 
quitum vnam duxit. 
Silucdcra Schaumburg, & 
Ludouitus a Graueneck, tri 
buniY 


loannes a Feffcnbcrg. 

Martin us & Vitus ab Eglof- t« 

ftain. 

Gundelius &t Ambroitus a 
Scham berg. 


Thomas Marfclulcus a Pap- loannes Faubentant^, capita- 


penhaim. 

Georgius a Rcchbcrg, 
Georgius Hund, &c. 


ncus Imperij vnius vexilli, i f 
Balthafar a Bock.fignifcr. 

W olfgangusa Crctnzen. 

/ I W V 41. 


Conradus Gotzman, dux ab Erafmus ab Haid, &cc 

EledoribusPrincipibus pr£* loannes a Gundelfingen,capi- 
fectus feptem capitaneis; i- tancus Imperij, vexilli vnius. io 
plcmobhdionc Viennxno ChtiftopliorusGroIand iigni- 
fuir.nam Crcmbfij refedit. fer.. ® ' 

Georgiusa Lauffcnholtz, capi: Calpar Altmulftaincr , Zam- 
uneus vnius vcxilliauxilio- madicr , Norimbergenlis,. 

capita.- 


f 








V I E;N N aE. J*7 

capitaneus Imperij , vnius Paulus Hartumb, (ignifer, &c. 
vexilli. Michael a Bamberg,capiune* 

Pancr aiius Zolncr, (ignifer; us vexilli vnius. 

ChriftophorusStramer. MelchiorScnaid,fignircr,«c. 

f Nicolaus Rofenbcrger. loannes Hablutzel, capitaneus 

Fiidcrichus Hancr. vexilli vnius. 

loannes a Ricdlingcn , capita* loannes Burghartus laber , li- 
neus Iinpcrij vnius vexilli. g ni ^ cr ‘ 

Georgius Schmid Hornber- GuilclmusTalhamcr, capita- 
to genfis, (ignifer. neus vexilhvnius. 

lodocus ab Haid,&c. IoannesEyfenJigmter. 

Magnus Michael ab Ansbach, Chriftophoruslud,capitanei» 
capitaneus vnius vexilli. vexilli vnius. 

# yp» * 

lacolms a Werdnaufiux ab Electoribus principibus, feptemfigmt 
* I prafechis, in obfidione non fuit fed Crembfij t um 

Eridenco Palatino egit. 

Ludouicus aGrauencck,capi- loannes Sigifmudus ab Ellet- 
taneus Imperij auxiliorum bach,fignifer. 

zo vexilli vnius. Georgius Lamparter a Grei - 

G u ilei m us G u fs a G u fle nber g r fenftain, capitaneus vexilli 

(ignifer. vnius. 

RudolphusaPappenhai*m,Ma Georgius a Fcchingcn, (igni- 

rifcalcus Romani Imperij. fer. 

a j hereditarius, capitaneus ve* loannes Mcrgcl Memmi ngen 
xilli vnius.. iis, capitaneus vexilli vnius, 

# i t 

Sacri Romani Imperij officia milit ana: 

Erneftns a Brandenftain, fact i Romani Imperij fupremus cen- 

3 0 for militaris, fiueluftrator exercitus » elveador. 

Michael BdicinijPiiricdus tormentorum , &£ machinarum bc 

licarum; capitaneus dei arte lar ia. . 

■ — .... ii/*, judiciorum vclalcaldodeb 


Georgius de Myndclhaim,prxpofitUi 


U: ln(ht ia , 


T T T iij 


/ 


n* OBSIDIO 

Baith ol orr s*u s Atn a n , prapo fi rus <afi roru m ; elt>reuc jf . 
i hii.ppus a Gclnhaufcn , pi a. fc&us excubiarum ieptem figno- 
rLim j qnx iub Cunrado Goizruan meruerunt ; elmsJlrodcL 

U Carda. 

Sebartiamts a SchorndoriT, prxfcdus excubiarum feptem fi* 
gnorum, quibus praefuit Iacchus a Werdenau. 
loanncs SmideI tribunus, magi-fter quartarum. 

FINIS OBSIDIONIS. 

LECTORIS. 10 

Quia paullo ante, rubinitium catalogi huius, illuftri Comiti 
Nicolao Salmenii, Nicolai Iunioris patri; Egonis,Iuhj ruuicad- 
huciupciftitiSjNicolai 1 1 i,ai.io; magna:, veraque tributa* tunc 
hudes , ab auctore commentationis huius : vifum dl vel auda- ,# 
rij,vcl plenioris e! logij grauiorisue teftimonij !oco ; mc>numcn- 
tuminfigne fubiiccrc, quod aeternanda: viri maximi memoria*, 
Ditius Ferdinandus GdarinardeDorotheana Viennen fi, ope- 
re marmoreo, po fuit. Lector lege, relege, vme, ac vale. 

Dis MAN. S. X9 

INCOMPARABILIS HEROS, NICOLAVS 
COMES A SALM, DIVI FERDJNANDI, 

ROM A NORVM, VNCARIjfc, BOHEMIaEQ. 
REGIS, ARCHIDVCIS AVSTRIjE, t f 

AB ARCANIS CONSI L11S , C VBIC VL A R. 

ET SVFREMVS PROVINCIARVM 
THRRi€ AVSTRIA; CAP1TANEVS, 

QVVM DlVVS FR1DERICHVS ROM. 

Imperator, dvx sicismvndvs, 

DI V V S MAXIMIELIANVS ROM. I M P. 
PH1UPPVS REX, KAROLVS V ROM. 


VIENNA. p 9 

IMF. IT FERDINANDVS ROM. C^iSAR, 
AVGG. FRATRE$ 3 RERVM POTIRENTVR, 
IORVM A VSriCllS REI P. ANNIS XLVI 
fORTEM ATQVE STRENVAM OPERAM 
DOMI MILITI-CQ^ NAVAVIT. 

ANNO PORRO DOMINI M. D. XXIX. 
SOLYMANO TVRCARVM TYRANNO 
VIENNAM OBSESSAM ATROCITER 
OPPVGN ANTE, DVM D1RVTIS MOENIB. 
JNVICTVM GENEROSI ANIMI ROBVR 
PRO MVRO HOSTI VM MINIS OPPONIT, 
SAXO PERCVSSVS LETALE 
VVLNVS ACCEPIT, 

DIVVS FERDINAND. PATRIjE PATER. 
VIRTVTIS RERVMQV,! GESTA RVM 
GLORIAE ERGO HOC EI MONVMENTVM 

FIERI CVRAVIT. 

©IIIIDIE MENSIS MAH.^ANNO 
DOMINI IESV SERVATORIS 

M. D. X X X. 

VIRTVTEM POSTERI IMITANTOR, 

FINIS. 

-ERRATA, 

Pag. $ i,Ii. 3 r lege Inter Sukani Muchemetis milites. His 4S, 

7 Turclianifq; begifilius.Omcrbcgus si,3,rccuperamnt.Tut- 

cis 63,17 paterjAccede Jfc. J 78,-3., • 1 Cigalog‘is i74>!At- 
meniam. 
































* X 




• ■ 

' 




§ 






* 






















































* 















































































— 





x * 

- ■ 



■- 




' * 




'Wf» . 1KW 

- *■ 

• 

I !ft~ I 


















m j "at 




, A 


■ . 






A 










1 


*• 


























< 






















/ 




W<' 


-f. 


I 








k P 


















i *' • 


















4 * 


* 








































rr ■- 


& . 




; :-'X 






* 

* r- 

* , 














/ 














\ 
















■* n 
















i ;*■ 


ij * 












P- * +- • 
















•> 


































■ 






4 * 


4 .4 ',. 








- 1 ». 




























£. 


















f r 

- _ 






N 




r 





















* 


. 








r 

^ * 



** 

• < -. *T 



* 









■ 


- H 


' . ^ - 
r • 1 ■ 

c 

• r 


^ ■* 

•4.7 



',l 7 • # 

*• *• :•' . ■ • - 

-K 









<4; 




















■ • 





* ' b ^ \ * "*“ - y. ' Uk J V ^ *f * * 

• ' -<V * ■ 41 •:: : > . 4-1 . / 

r *v 4 .^x ^ V \ ’• - .ii. - , * .. . &>H- 6M ^ *HL j * „. 






•e ; 

w " T * 


L 

V. * 












■ • " T 










• &; 







l , ■:■ * 










* ♦ 'mwi 






'< 


\ ■ 


H* 

*Jb{ | • 1 ‘ ' 1 Jl 1 a 

I I * <*$?•'• ‘ 7 &*J 

> ^ J* dK»r 

w 






.* 










i&r- 

* - 

IA : 


' 

| | ^ ^.v'' j|^l||iwil a^i •*-■ 
















* 


t 


v 


NF 








* 



-*